Adhikarana atha dinacaryAnAma tRutIyo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਦਿਨਚਰ੍ਯਾਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो दिनचर्यानामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhme muhUrta utthAnam (2) · Śloka 2
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤ ਉਤ੍ਤਿਸ੍ਠੇਜ੍ਜੀਰ੍ਣਾਜੀਰ੍ਣਂ ਨਿਰੂਪਯਨ੍| ਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਮਾਯੁਸਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਃ....................||੨||
ब्राह्मे मुहूर्त उत्तिष्ठेज्जीर्णाजीर्णं निरूपयन्| रक्षार्थमायुषः स्वस्थः....................||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shaucavidhiH (3) · Śloka 3
...................ਜਾਤਵੇਗਃ ਸਮੁਤ੍ਸਜੇਤ੍| ਉਦਙ੍ਮੁਖੋ ਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕਦ੍ਦਕ੍ਸਿਣਾਭਿਮੁਖੋ ਨਿਸ਼ਿ| ਵਾਚਂ ਨਿਯਮ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸਂਵੀਤਾਙ੍ਗੋਵਗੁਣ੍ਠਿਤਃ| ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ਪ੍ਰਚਲਿਤਂ ਨ ਤੁ ਯਤ੍ਨਾਦੁਦੀਰਯੇਤ੍| ਨਾਮੇਧ੍ਯਮਾਰ੍ਗਮਦ੍ਭਸ੍ਮਗੋਸ੍ਥਾਨਾਕੀਰ੍ਣਗੋਮਯੇ| ਪੁਰਾਨ੍ਤਿਕਾਗ੍ਨਿਵਲ੍ਮੀਕਰਮ੍ਯੋਤ੍ਕਸ੍ਟਚਿਤਿਦ੍ਰੁਮੇ| ਨ ਨਾਰੀਪੂਜ੍ਯਗੋਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁਵਾਯ੍ਵਨ੍ਨਾਗ੍ਨਿਜਲਂ ਪ੍ਰਤਿ| ਨ ਚਾਤਿਰਸ੍ਕਤ੍ਯ ਮਹੀਂ ਭਯਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੋਸ੍ਤੁ ਕਾਮਤਃ| ਨ ਵੇਗਿਤੋਨ੍ਯਕਾਰ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਜਿਤ੍ਵਾ ਸਾਧ੍ਯਮਾਮਯਮ੍| ਨਿਃਸ਼ਲ੍ਯਾਦੁਸ੍ਟਮਤ੍ਪਿਣ੍ਡੀਪਰਿਮਸ੍ਟਮਲਾਯਨਃ| ਅਭ੍ਯੁਦ੍ਧਤਾਭਿਃ ਸ਼ੁਚਿਭਿਰਦ੍ਭਿਰ੍ਮਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਲੇਪਗਨ੍ਧਾਪਹਂ ਸ਼ੌਚਮਨੁਤ੍ਪਤਿਤਬਿਨ੍ਦੁਭਿਃ||੩||
...................जातवेगः समुत्सृजेत्| उदङ्मुखो मूत्रशकृद्दक्षिणाभिमुखो निशि| वाचं नियम्य प्रयतः संवीताङ्गोऽवगुण्ठितः| प्रवर्तयेत्प्रचलितं न तु यत्नादुदीरयेत्| नामेध्यमार्गमृद्भस्मगोस्थानाकीर्णगोमये| पुरान्तिकाग्निवल्मीकरम्योत्कृष्टचितिद्रुमे| न नारीपूज्यगोऽर्केन्दुवाय्वन्नाग्निजलं प्रति| न चातिरस्कृत्य महीं भयाशक्त्योस्तु कामतः| न वेगितोऽन्यकार्यः स्यान्नाजित्वा साध्यमामयम्| निःशल्यादुष्टमृत्पिण्डीपरिमृष्टमलायनः| अभ्युद्धृताभिः शुचिभिरद्भिर्मृद्भिश्च योजयेत्| लेपगन्धापहं शौचमनुत्पतितबिन्दुभिः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AcamanakAlAstadvidhiSca (4) · Śloka 4
ਸ੍ਪਸ੍ਟ੍ਵਾ ਧਾਤੂਨ੍ ਮਲਾਨਸ਼੍ਰੁਵਸਾਕੇਸ਼ਨਖਾਂਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਾਨ੍| ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਭੋਕ੍ਤੁਮਨਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾਰ੍ਚ੍ਚਨੇ| ਰਥ੍ਯਾਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਚਾਚਾਮੇਦੁਪਵਿਸ੍ਟ ਉਦਙ੍ਮੁਖਃ| ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਵਾ ਵਿਵਿਕ੍ਤਸ੍ਥੋ ਨ ਬਹਿਰ੍ਜਾਨੁ ਨਾਨ੍ਯਦਕ੍| ਅਜਲ੍ਪਨ੍ਨੁਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੀ ਸ੍ਵਚ੍ਛੈਰਙ੍ਗੁਸ੍ਠਮੂਲਗੈਃ| ਨੋਦ੍ਧਤੈਰ੍ਨਾਨਤੋ ਨੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਾਗ੍ਨਿਪਕ੍ਵੈਰ੍ਨ ਪੂਤਿਭਿਃ| ਨ ਫੇਨਬੁਦ੍ਬੁਦਕ੍ਸਾਰੈਰ੍ਨੈਕਹਸ੍ਤਾਰ੍ਪਿਤੈਰ੍ਜਲੈਃ| ਨਾਰ੍ਦ੍ਰੈਕਪਾਣਿਰ੍ਨ੍ਨਾਮੇਧ੍ਯਹਸ੍ਤਪਾਦੋ ਨ ਸ਼੍ਬ੍ਦਵਤ੍||੪||
स्पृष्ट्वा धातून् मलानश्रुवसाकेशनखांश्च्युतान्| स्नात्वा भोक्तुमना भुक्त्वा सुप्त्वा क्षुत्वा सुरार्च्चने| रथ्यामाक्रम्य चाऽचामेदुपविष्ट उदङ्मुखः| प्राङ्मुखो वा विविक्तस्थो न बहिर्जानु नान्यदृक्| अजल्पन्नुत्तरासङ्गी स्वच्छैरङ्गुष्ठमूलगैः| नोद्धृतैर्नानतो नोर्ध्वं नाग्निपक्वैर्न पूतिभिः| न फेनबुद्बुदक्षारैर्नैकहस्तार्पितैर्जलैः| नार्द्रैकपाणिर्न्नामेध्यहस्तपादो न श्ब्दवत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantakAShThAni dantadhAvanavidhiSca (5) · Śloka 5
ਵਟਾਸਨਾਰ੍ਕਖਦਿਰਕਰਞ੍ਜਕਰਵੀਰਜਮ੍| ਸਰ੍ਜਾਰਿਮੇਦਾਪਾਮਾਰ੍ਗਮਾਲਤੀਕਕੁਭੋਦ੍ਭਵਮ੍| ਕਸਾਯਤਿਕ੍ਤਕਤੁਕਂ ਮੂਲਮਨ੍ਯਦਪੀਦਸ਼ਮ੍| ਵਿਜ੍ਞਾਤਵਕ੍ਸਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਗ੍ਰਮਜ੍ਵਗ੍ਰਨ੍ਥਿ ਸੁਭੂਮਿਜਮ੍| ਕਨੀਨ੍ਯਗ੍ਰਸਮਸ੍ਥੌਲ੍ਯਂਂ ਸੁਕੂਰ੍ਚ੍ਚਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮ੍| ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਯਤਵਾਗ੍ਭਕ੍ਸਯੇਦ੍ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮ੍| ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਤ੍ਰਿਤਯਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਕ੍ਤੇਨ ਚ ਘਰ੍ਸਯੇਤ੍| ਸ਼ਨੈਸ੍ਤੇਨ ਤਤੋ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਾਨ੍ਯਬਾਧਯਨ੍||੫||
वटासनार्कखदिरकरञ्जकरवीरजम्| सर्जारिमेदापामार्गमालतीककुभोद्भवम्| कषायतिक्तकतुकं मूलमन्यदपीदृशम्| विज्ञातवॄक्षं क्षुण्णाग्रमृज्वग्रन्थि सुभूमिजम्| कनीन्यग्रसमस्थौल्यंं सुकूर्च्चं द्वादशाङ्गुलम्| प्रातर्भुक्त्वा च यतवाग्भक्षयेद्दन्तधावनम्| व्याप्य त्रिवर्गत्रितयक्षौद्राक्तेन च घर्षयेत्| शनैस्तेन ततो दन्तान् दन्तमांसान्यबाधयन्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAnirleKanavidhistadguNAshca (6) · Śloka 6
ਲਿਖੇਦਨੁਸੁਖਂ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਜਿਹ੍ਵਾਨਿਰ੍ਲੇਖਨੇਨ ਚ| ਤਥਾਸ੍ਯਮਲਵੈਰਸ੍ਯਗਨ੍ਧਾ ਜਿਹ੍ਵਾਸ੍ਯਦਨ੍ਤਜਾਃ| ਰੁਚਿਵੈਸ਼ਦ੍ਯਲਘੁਤਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ||੬||
लिखेदनुसुखं जिह्वां जिह्वानिर्लेखनेन च| तथास्यमलवैरस्यगन्धा जिह्वास्यदन्तजाः| रुचिवैशद्यलघुता न भवन्ति भवन्ति च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantakAShThavarjyAH (7) · Śloka 7
ਨਾਦ੍ਯਾਦਜੀਰ੍ਣਵਮਥੁਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜ੍ਵਰਾਰ੍ਦਿਤੀ| ਤਸ੍ਣਾਸ੍ਯਪਾਕਹਨ੍ਨੇਤ੍ਰਸ਼ਿਰਃਕਰ੍ਣਾਮਯੀ ਚ ਤਤ੍||੭||
नाद्यादजीर्णवमथुश्वासकासज्वरार्दिती| तृष्णास्यपाकहृन्नेत्रशिरःकर्णामयी च तत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantadhAvane niShiddhakAShThAni (8) · Śloka 8
ਨੈਵ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਾਰਿਸ੍ਟਬਿਭੀਤਧਵਧਨ੍ਵਜਾਨ੍| ਬਿਲ੍ਵਵਞ੍ਜੁਲਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਸ਼ਿਗ੍ਰੁਤਿਲ੍ਵਕਤਿਨ੍ਦੁਕਾਨ੍| ਕੋਵਿਦਾਰਸ਼ਮੀਪੀਲੁਪਿਪ੍ਪਲੇਙ੍ਗੁਦਗੁਲ੍ਗੁਲੂਨ੍| ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਮਮ੍ਲੀਕਾਮੋਚਕ੍ਯੌ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਂ ਸ਼ਣਮ੍| ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਸੁਸਿਰਂ ਪੂਤਿ ਪਿਚ੍ਛਿਲਮ੍||੮||
नैव श्लेष्मातकारिष्टबिभीतधवधन्वजान्| बिल्ववञ्जुलनिर्गुण्डीशिग्रुतिल्वकतिन्दुकान्| कोविदारशमीपीलुपिप्पलेङ्गुदगुल्गुलून्| पारिभद्रकमम्लीकामोचक्यौ शाल्मलीं शणम्| स्वाद्वम्ललवणं शुष्कं सुषिरं पूति पिच्छिलम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palAshAsanAdiShu niShedhaH (9) · Śloka 9
ਪਾਲਾਸ਼ਮਾਸਨਂ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਂ ਪਾਦੁਕੇ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੯||
पालाशमासनं दन्तधावनं पादुके त्यजेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantadhAvanakramaH (10) · Śloka 10
ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਮਧੋ ਘਰ੍ਸੇਤ੍...................||੧੦||
दन्तान् पूर्वमधो घर्षेत्...................||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShisi~jcanam (11) · Śloka 11
......................ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਿਞ੍ਚੇਚ੍ਚ ਲੋਚਨੇ| ਤੋਯਪੂਰ੍ਣਮੁਖੋ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮਸ਼ਰਦੋਃ ਸ਼ੀਤਵਾਰਿਣਾ||੧੧||
......................प्रातः सिञ्चेच्च लोचने| तोयपूर्णमुखो ग्रीष्मशरदोः शीतवारिणा||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ma~ggalakRutyam (12) · Śloka 12
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦੇਵਾਨ੍ ਵਦ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚ ਮਙ੍ਗਲਾਸ੍ਟਸ਼ਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍| ਸ਼੍ਰਣ੍ਵਨ੍ ਕਾਞ੍ਚਨਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਸ਼੍ਯੇਦਨਨ੍ਤਰਮ੍||੧੨||
प्रणम्य देवान् वृद्धांश्च मङ्गलाष्टशतं शुभम्| श्रृण्वन् काञ्चनविन्यस्तं सर्पिः पश्येदनन्तरम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sauvIrA~jjanavidhistadguNAshca (13) · Śloka 13
ਸੌਵੀਰਮਞ੍ਜਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਿਤਮਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਤਤੋ ਭਜੇਤ੍| ਲੋਚਨੇ ਤੇਨ ਭਵਤੋ ਮਨੋਜ੍ਞੇ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ| ਵ੍ਯਕ੍ਤਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣੇ ਵਿਮਲੇ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਘਨਪਕ੍ਸ੍ਮਣੀ||੧੩||
सौवीरमञ्जनं नित्यं हितमक्ष्णोस्ततो भजेत्| लोचने तेन भवतो मनोज्ञे सूक्ष्मदर्शने| व्यक्तत्रिवर्णे विमले सुस्निग्धघनपक्ष्मणी||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasA~jjanavidhiH (14) · Śloka 14
ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਤੇਜੋਮਯਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਤੋ ਭਯਮ੍| ਯੋਜਯੇਤ੍ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਰਾਵਣਾਰ੍ਥਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍||੧੪||
चक्षुस्तेजोमयं तस्य विशेषाच्छ्लेष्मतो भयम्| योजयेत्सप्तरात्रेऽस्मात् स्रावणार्थं रसाञ्जनम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyagaNDUShadhAraNAdiguNAH (15) · Śloka 15
ਅਣੁਤੈਲਂ ਤਤੋ ਨਸ੍ਯਨ੍ਤਤੋ ਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਮ੍| ਘਨੋਨ੍ਨਤਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤ੍ਵਕ੍ ਸ੍ਕਨ੍ਧਗ੍ਰੀਵਾਸ੍ਯਵਕ੍ਸਸਃ| ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਦਨਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਨਿਃਸ੍ਵਨਾ ਵਿਮਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ| ਨਿਰ੍ਵਲੀਪਲਿਤਵ੍ਯਙ੍ਗਾ ਭਵੇਯੁਰ੍ਨਸ੍ਯਸ਼ੀਲਿਨਃ| ਓਸ੍ਠਸ੍ਫੁਟਨਪਾਰੁਸ੍ਯਮੁਖਸ਼ੋਸਦ੍ਵਿਜਾਮਯਾਃ| ਨ ਸ੍ਯੁਃ ਸ੍ਵਰੋਪਘਾਤਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਾਤ੍| ਖਦਿਰਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਰਿਮੇਦਾਮ੍ਬੁਕਵਲਗ੍ਰਹਃ| ਅਰੋਚਕਾਸ੍ਯਵੈਰਸ੍ਯਮਲਪੂਤਿਪ੍ਰਸੇਕਜਿਤ੍| ਸੁਖੋਸ੍ਣੋਦਕਗਣ੍ਡੂਸੈਰ੍ਜਾਯਤੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰਲਾਘਵਮ੍||੧੫||
अणुतैलं ततो नस्यन्ततो गण्डूषधारणम्| घनोन्नतप्रसन्नत्वक् स्कन्धग्रीवास्यवक्षसः| सुस्निग्धवदनाः स्निग्धनिःस्वना विमलेन्द्रियाः| निर्वलीपलितव्यङ्गा भवेयुर्नस्यशीलिनः| ओष्ठस्फुटनपारुष्यमुखशोषद्विजामयाः| न स्युः स्वरोपघाताश्च स्नेहगण्डूषधारणात्| खदिरक्षीरिवृक्षारिमेदाम्बुकवलग्रहः| अरोचकास्यवैरस्यमलपूतिप्रसेकजित्| सुखोष्णोदकगण्डूषैर्जायते वक्त्रलाघवम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prAyogikadhUmapAnAdi (16) · Śloka 16
ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕਂ ਤਤੋ ਧੂਮਂ ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਾਦਿ ਚਾਚਰੇਤ੍| ਧੂਮਾਦਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੂਤ੍ਥਾ ਨ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵਾਤਕਫਾਮਯਾਃ||੧੬||
प्रायोगिकं ततो धूमं गन्धमाल्यादि चाचरेत्| धूमादस्योर्ध्वजत्रूत्था न स्युर्वातकफामयाः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanAdikrame yuktiH (17) · Śloka 17
ਅਞ੍ਜਨੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਿਤਂ ਨਸ੍ਯੈਃ ਕਵਲੈਰ੍ਨਾਵਨੇਰਿਤਮ੍| ਧੂਮੇਨ ਕਵਲੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਾਤਕਫਂ ਜਯੇਤ੍||੧੭||
अञ्जनोत्क्लेशितं नस्यैः कवलैर्नावनेरितम्| धूमेन कवलोत्क्लिष्टं क्रमाद्वातकफं जयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gandhamAlyAdidhAraNaguNAH (18) · Śloka 18
ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਾਦਿਕਂ ਵਸ੍ਯਮਲਕ੍ਸ੍ਮੀਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਸਾਧਨਮ੍||੧੮||
गन्धमाल्यादिकं वृष्यमलक्ष्मीघ्नं प्रसाधनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNavastradhAraNAdiniShedhaH (19) · Śloka 19
ਵਾਸੋ ਨ ਧਾਰਯੇਜ੍ਜੀਰ੍ਣਂ ਮਲਿਨਂ ਰਕ੍ਤਮੁਲ੍ਬਣਮ੍| ਮਾਲ੍ਯਂ ਨ ਲਮ੍ਬਂ ਨ ਬਹਿਰ੍ਨ ਰਕ੍ਤਂ ਜਲਜਾਦਤੇ| ਨੈਵ ਚਾਨ੍ਯੇਨ ਵਿਧਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪੁਸ੍ਪਮੁਪਾਨਹੌ||੧੯||
वासो न धारयेज्जीर्णं मलिनं रक्तमुल्बणम्| माल्यं न लम्बं न बहिर्न रक्तं जलजादृते| नैव चान्येन विधृतं वस्त्रं पुष्पमुपानहौ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmbUlasevanataddhAraNaguNAH (20) · Śloka 20
ਰੁਚਿਵੈਸ਼ਦ੍ਯਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਜਾਤੀਲਵਙ੍ਗਕਰ੍ਪੂਰਕਙ੍ਕੋਲਕਟੁਕੈਃ ਸਹ| ਤਾਮ੍ਬੂਲੀਨਾਂ ਕਿਸਲਯਂ ਹਦ੍ਯਂ ਪੂਗਫਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਰੂਕ੍ਸੋਤ੍ਕੁਪਿਤਚਕ੍ਸੁਸਾਮ੍| ਵਿਸਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮਦਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਮਪਥ੍ਯਂ ਸ਼ੋਸਿਣਾਂ ਚ ਤਤ੍| ਪਥ੍ਯਂ ਸੁਪ੍ਤੋਤ੍ਥਿਤੇ ਭੁਕ੍ਤੇ ਸ੍ਨਾਤੇ ਵਾਨ੍ਤੇ ਚ ਮਾਨਵੇ| ਦ੍ਵਿਪਤ੍ਰਮੇਕਂ ਪੂਗਂ ਚ ਸਚੂਰ੍ਣਖਦਿਰਂ ਚ ਤਤ੍||੨੦||
रुचिवैशद्यसौगन्ध्यमिच्छन्वक्त्रेण धारयेत्| जातीलवङ्गकर्पूरकङ्कोलकटुकैः सह| ताम्बूलीनां किसलयं हृद्यं पूगफलान्वितम्| रक्तपित्तक्षतक्षीणरूक्षोत्कुपितचक्षुषाम्| विषमूर्च्छामदार्त्तानामपथ्यं शोषिणां च तत्| पथ्यं सुप्तोत्थिते भुक्ते स्नाते वान्ते च मानवे| द्विपत्रमेकं पूगं च सचूर्णखदिरं च तत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhanopArjanam (21) · Śloka 21
ਉਤ੍ਤਿਸ੍ਠੇਤ ਤਤੋਤ੍ਯਰ੍ਥਮਰ੍ਥੇਸ੍ਵਰ੍ਥਾਨੁਬਨ੍ਧਿਸੁ| ਨਿਨ੍ਦਿਤਂ ਦੀਰ੍ਘਮਪ੍ਯਾਯੁਰਸਨ੍ਨਿਹਿਤਸਾਧਨਮ੍| ਕਸਿਂ ਵਣਿਜ੍ਯਾਂ ਗੋਰਕ੍ਸਾਮੁਪਾਯੈਰ੍ਗੁਣਿਨਂ ਨਪਮ੍| ਲੋਕਦ੍ਵਯਾਵਿਰੁਦ੍ਧਾਞ੍ਚ ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਸਂਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍||੨੧||
उत्तिष्ठेत ततोऽत्यर्थमर्थेष्वर्थानुबन्धिषु| निन्दितं दीर्घमप्यायुरसन्निहितसाधनम्| कृषिं वणिज्यां गोरक्षामुपायैर्गुणिनं नृपम्| लोकद्वयाविरुद्धाञ्च धनार्थी संश्रयेत्क्रियाम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShkramaNavidhiH (22) · Śloka 22
ਮੁਕ੍ਤਵੇਗਸ਼੍ਚ ਗਮਨਸ੍ਵਪ੍ਨਾਹਾਰਸਭਾਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ| ਪਾਣਿਨਾਲਭ੍ਯ ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਾਮੇਦ੍ਰਤ੍ਨਪੂਜ੍ਯਾਜ੍ਯਮਙ੍ਗਲਮ੍| ਸਾਤਪਤ੍ਰਪਦਤ੍ਰਾਣੋ ਵਿਚਰੇਦ੍ਯੁਗਮਾਤ੍ਰਦਕ੍| ਨਿਸ਼ਿ ਚਾਤ੍ਯਯਿਕੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਦਣ੍ਡੀ ਮੌਲੀ ਸਹਾਯਵਾਨ੍| ਪ੍ਰਾਵਤ੍ਯ ਪਰ੍ਯਟੇਦ੍ਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਪ੍ਰਾਵਤ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋਹਨਿ||੨੨||
मुक्तवेगश्च गमनस्वप्नाहारसभास्त्रियः| पाणिनालभ्य निष्क्रामेद्रत्नपूज्याज्यमङ्गलम्| सातपत्रपदत्राणो विचरेद्युगमात्रदृक्| निशि चात्ययिके कार्ये दण्डी मौली सहायवान्| प्रावृत्य पर्यटेद्रात्रौ न प्रावृत्य शिरोऽहनि||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caityAdisthAnAnatikramaH (23) · Śloka 23
ਚੈਤ੍ਯਪੂਜ੍ਯਧ੍ਵਜਾਸ਼ਸ੍ਤਚ੍ਛਾਯਾਭਸ੍ਮਤੁਸਾਸ਼ੁਚੀਨ੍| ਨਾਕ੍ਰਾਮੇਚ੍ਛਰ੍ਕਰਾਲੋਸ੍ਠਬਲਿਸ੍ਨਾਨਭੁਵੋ ਨ ਚ||੨੩||
चैत्यपूज्यध्वजाशस्तच्छायाभस्मतुषाशुचीन्| नाक्रामेच्छर्करालोष्ठबलिस्नानभुवो न च||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyAhnAdau catuShpathAdi sevananiShedhaH (24) · Śloka 24
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋ ਰਾਤ੍ਰਾਵਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇ ਚਤੁਸ੍ਪਥਮ੍| ਨ ਸੇਵੇਤ ਨ ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਵਕ੍ਸਚੈਤ੍ਯਂ ਨ ਚਤ੍ਵਰਮ੍| ਸੂਨਾਟਵੀਸ਼ੂਨ੍ਯਗਹਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਨਿ ਦਿਵਾਪਿ ਨ||੨੪||
मध्याह्ने सन्ध्ययो रात्रावर्धरात्रे चतुष्पथम्| न सेवेत न शर्वर्यां वृक्षचैत्यं न चत्वरम्| सूनाटवीशून्यगृहश्मशानानि दिवाऽपि न||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shavahu~gkArAdInAM pratiShedhAdi (25) · Śloka 25
ਨ ਹੁਙ੍ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਵਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਨ੍ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚ| ਨਾਪਸਵ੍ਯਂ ਪਰਿਕ੍ਰਾਮੇਨ੍ਨੇਤਰਾਣ੍ਯਨੁਦਕ੍ਸਿਣਮ੍| ਚਤੁਸ੍ਪਥਂ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਨਸ੍ਪਤੀਨ੍| ਨ ਵ੍ਯਾਲਵ੍ਯਾਧਿਤਾਸ਼ਸ੍ਤੈਰ੍ਨਾਦਾਨ੍ਤਕ੍ਸੁਤ੍ਪਿਪਾਸਿਤੈਃ| ਨ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪੁਚ੍ਛੈਰ੍ਨੈਕਾਕ੍ਸੈਰ੍ਗੋਪਸ੍ਠੇਨ ਚ ਨ ਵ੍ਰਜੇਤ੍| ਨਾਤਿਪ੍ਰਗੇਤਿਸਾਯਂ ਵਾ ਨ ਨਭੋਮਧ੍ਯਗੇ ਰਵੌ| ਨਾਸਨ੍ਨਿਹਿਤਪਾਨੀਯੋ ਨਾਤਿਤੂਰ੍ਣਂ ਨ ਸਨ੍ਤਤਮ੍| ਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਣਾ ਨਾਵਿਦਿਤੈਰ੍ਨੈਕੋ ਨਾਧਾਰ੍ਮਿਕੈਃ ਸਹ| ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਰ੍ਤਵਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਰਿਚਕ੍ਰਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨੇ| ਸ੍ਨਾਨਭੋਜਨਪਾਨਾਨਿ ਵਾਹੇਭ੍ਯੋ ਨਾਚਰੇਤ੍ਪੁਰਃ| ਨਦੀਂ ਤਰੇਨ੍ਨ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਨਾਗ੍ਨਿਸ੍ਕਨ੍ਧਮਭਿਵ੍ਰਜੇਤ੍| ਨਾਰੋਹੇਦ੍ਵਿਸਮਂ ਸ਼ੈਲਂ ਨਾਵਂ ਸਂਸ਼ਯਿਤਾਂ ਤਰੁਮ੍| ਨਿਪਾਤਯੇਨ੍ਨ ਲੋਸ੍ਟੇਨ ਨ ਫਲੇਨ ਫਲਂ ਦ੍ਰੁਮਾਤ੍| ਨ ਵਾਰ੍ਯਮਾਣਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਨ੍ਨਾਦ੍ਵਾਰੇਣ ਨ ਚਾਸਨੇ| ਸ੍ਵਯਮ੍ ਤਿਸ੍ਠੇਤ੍ਪਰਗਹੇ ਯੁਕ੍ਤਨਿਦ੍ਰਂ ਨ ਬੋਧਯੇਤ੍| ਨਾਚਰੇਤ੍ਪਾਣਿਵਾਕ੍ਪਾਦਦਙ੍ਮੇਢ੍ਰੋਦਰਚਾਪਲਮ੍||੨੫||
न हुङ्कुर्याच्छवं पूज्यं प्रशस्तान्मङ्गलानि च| नापसव्यं परिक्रामेन्नेतराण्यनुदक्षिणम्| चतुष्पथं नमस्कुर्यात्प्रज्ञातांश्च वनस्पतीन्| न व्यालव्याधिताशस्तैर्नादान्तक्षुत्पिपासितैः| न च्छिन्नपुच्छैर्नैकाक्षैर्गोपृष्ठेन च न व्रजेत्| नातिप्रगेऽतिसायं वा न नभोमध्यगे रवौ| नासन्निहितपानीयो नातितूर्णं न सन्ततम्| न शत्रुणा नाविदितैर्नैको नाधार्मिकैः सह| दद्याद्वर्त्मार्तवृद्धस्त्रीभारिचक्रद्विजन्मने| स्नानभोजनपानानि वाहेभ्यो नाचरेत्पुरः| नदीं तरेन्न बाहुभ्यां नाग्निस्कन्धमभिव्रजेत्| नारोहेद्विषमं शैलं नावं संशयितां तरुम्| निपातयेन्न लोष्टेन न फलेन फलं द्रुमात्| न वार्यमाणः प्रविशेन्नाद्वारेण न चाऽसने| स्वयम् तिष्ठेत्परगृहे युक्तनिद्रं न बोधयेत्| नाऽचरेत्पाणिवाक्पाददृङ्मेढ्रोदरचापलम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana keSAdivardhane niyamAH (26) · Śloka 26
ਤ੍ਰਿਃ ਪਕ੍ਸਸ੍ਯ ਕਚਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਨਖਰੋਮਾਣਿ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍| ਨ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਦਨ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਾਨੁ ਸਮਾਚਰੇਤ੍||੨੬||
त्रिः पक्षस्य कचश्मश्रुनखरोमाणि वर्धयेत्| न स्वहस्तेन दन्तैर्वा स्नानं चानु समाचरेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggavidhiH (27) · Śloka 27
ਅਥ ਜਾਤਾਨ੍ਨਪਾਨੇਚ੍ਛੋ ਮਾਰੁਤਘ੍ਨੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ| ਯਥਰ੍ਤੁਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸੁਖੈਸ੍ਤੈਲੈਰਭ੍ਯਙ੍ਗਮਾਚਰੇਤ੍||੨੭||
अथ जातान्नपानेच्छो मारुतघ्नैः सुगन्धिभिः| यथर्तुसंस्पर्शसुखैस्तैलैरभ्यङ्गमाचरेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggaguNAH (28) · Śloka 28
ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਵਾਤਹਾ ਪੁਸ੍ਟਿਸ੍ਵਪ੍ਨਦਾਰ੍ਢ੍ਯਬਹਤ੍ਵਕਤ੍| ਦਗ੍ਧਭਗ੍ਨਕ੍ਸਤਰੁਜਾ ਕ੍ਲਮਸ਼੍ਰਮਜਰਾਪਹਃ| ਰਥਾਕ੍ਸਚਰ੍ਮਘਟਦ੍ਭਵਤ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਤੋ ਗੁਣਾਃ| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇਭ੍ਯਧਿਕੋ ਵਾਯੁਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਤ੍ਵਗਾਸ਼੍ਰਯਮ੍| ਤ੍ਵਚ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਰਮਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਸ਼ੀਲਯੇਦਤਃ| ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼੍ਰਵਣਪਾਦੇਸੁ ਤਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੨੮||
अभ्यङ्गो वातहा पुष्टिस्वप्नदार्ढ्यबृहत्वकृत्| दग्धभग्नक्षतरुजा क्लमश्रमजरापहः| रथाक्षचर्मघटद्भवत्यभ्यङ्गतो गुणाः| स्पर्शनेऽभ्यधिको वायुः स्पर्शनं च त्वगाश्रयम्| त्वच्यश्च परमभ्यङ्गो यस्मात्तं शीलयेदतः| शिरः श्रवणपादेषु तं विशेषेण शीलयेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhni tailakAraNaguNAH (29) · Śloka 29
ਸ ਕੇਸ਼੍ਯਃ ਸ਼ੀਲਿਤੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕਪਾਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਰ੍ਪਣਃ||੨੯||
स केश्यः शीलितो मूर्ध्नि कपालेन्द्रियतर्पणः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapUraNaguNAH (30) · Śloka 30
ਹਨੁਮਨ੍ਯਾਸ਼ਿਰਃ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਘ੍ਨਂ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍||੩੦||
हनुमन्याशिरः कर्णशूलघ्नं कर्णपूरणम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAdAbhya~gge guNAH (31) · Śloka 31
ਪਾਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਨਿਦ੍ਰਾਦਸ੍ਟਿਪ੍ਰਸਾਦਕਤ੍| ਪਾਦਸੁਪ੍ਤਿਸ਼੍ਰਮਸ੍ਤਮ੍ਭਸਙ੍ਕੋਚਸ੍ਫੁਟਨਪ੍ਰਣੁਤ੍||੩੧||
पादाभ्यङ्गस्तु तत्स्थैर्यनिद्रादृष्टिप्रसादकृत्| पादसुप्तिश्रमस्तम्भसङ्कोचस्फुटनप्रणुत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBya~ggavarjyAH (32) · Śloka 32
ਵਰ੍ਜ੍ਯੋਭ੍ਯਙ੍ਗਃ ਕਫਗ੍ਰਸ੍ਤਕਤਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਜੀਰ੍ਣਿਭਿਃ||੩੨||
वर्ज्योऽभ्यङ्गः कफग्रस्तकृतसंशुद्ध्यजीर्णिभिः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAyAmaH (33) · Śloka 33
ਸ਼ਰੀਰਾਯਾਸਜਨਨਂ ਕਰ੍ਮ ਵ੍ਯਾਯਾਮ ਉਚ੍ਯਤੇ||੩੩||
शरीरायासजननं कर्म व्यायाम उच्यते||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAyAmaguNAH (34) · Śloka 34
ਲਾਘਵਂ ਕਰ੍ਮਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਦੀਪ੍ਤੋਗ੍ਨਿਰ੍ਮੇਦਸਃ ਕ੍ਸਯਃ| ਵਿਭਕ੍ਤਘਨਗਾਤ੍ਰਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਦੁਪਜਾਯਤੇ||੩੪||
लाघवं कर्मसामर्थ्यं दीप्तोऽग्निर्मेदसः क्षयः| विभक्तघनगात्रत्त्वं व्यायामादुपजायते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAyAmavarjyAH (35) · Śloka 35
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਮਯੀ ਬਾਲੋ ਵਦ੍ਧੋਜੀਰ੍ਣੀ ਚ ਤਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੩੫||
वातपित्तामयी बालो वृद्धोऽजीर्णी च तं त्यजेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAyAmavidhiH (36) · Śloka 36
ਅਰ੍ਦ੍ਧਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਸੇਵ੍ਯਸ੍ਤੁ ਬਲਿਭਿਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਭੋਜਿਭਿਃ| ਸ਼ੀਤਕਾਲੇ ਵਸਨ੍ਤੇ ਚ ਮਨ੍ਦਮੇਵ ਤਤੋਨ੍ਯਦਾ| ਤਂ ਕਤ੍ਵਾਨੁਸੁਖਂ ਦੇਹਂ ਮਰ੍ਦਯੇਚ੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ||੩੬||
अर्द्धशक्त्या निषेव्यस्तु बलिभिः स्निग्धभोजिभिः| शीतकाले वसन्ते च मन्दमेव ततोऽन्यदा| तं कृत्वाऽनुसुखं देहं मर्दयेच्च समन्ततः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ativyAyAmadoShAH (37) · Śloka 37
ਤਸ੍ਣਾ ਕ੍ਸਯਃ ਪ੍ਰਤਮਕੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਮਃ ਕ੍ਲਮਃ| ਅਤਿਵ੍ਯਾਯਾਮਤਃ ਕਾਸੋ ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ||੩੭||
तृष्णा क्षयः प्रतमको रक्तपित्तं श्रमः क्लमः| अतिव्यायामतः कासो ज्वरश्च्छर्दिश्च जायते||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAyAmajAgarAdInAmatisevananiShedhaH (38) · Śloka 38
ਗਜਂ ਸਿਂਹ ਇਵਾਕਰ੍ਸਨ੍ ਭਜਨ੍ਨਤਿ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ||੩੮||
गजं सिंह इवाकर्षन् भजन्नति विनश्यति||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udvarttanaguNAH (39) · Śloka 39
ਉਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਕਫਹਰਂ ਮੇਦਸਃ ਪ੍ਰਵਿਲਾਯਨਮ੍| ਸ੍ਥਿਰੀਕਰਣਮਙ੍ਗਾਨਾਂ ਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਸਾਦਕਰਂ ਪਰਮ੍||੩੯||
उद्वर्त्तनं कफहरं मेदसः प्रविलायनम्| स्थिरीकरणमङ्गानां त्वक्प्रसादकरं परम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItajalasnAnaguNAH (40) · Śloka 40
ਦੀਪਨਂ ਵਸ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਮੂਰ੍ਜਾਬਲਪ੍ਰਦਮ੍| ਕਣ੍ਡੂਮਲਸ਼੍ਰਮਸ੍ਵੇਦਤਨ੍ਦ੍ਰਾਤਡ੍ਦਾਹਪਾਪ੍ਮਜਿਤ੍||੪੦||
दीपनं वृष्यमायुष्यं स्नानमूर्जाबलप्रदम्| कण्डूमलश्रमस्वेदतन्द्रातृड्दाहपाप्मजित्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNAmbupariShekaguNAH (41) · Śloka 41
ਉਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾਧਃਕਾਯਸ੍ਯ ਪਰਿਸੇਕੋ ਬਲਾਵਹਃ| ਤੇਨੈਵ ਤੂਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਸ੍ਯ ਬਲਹਤ੍ਕੇਸ਼ਚਕ੍ਸੁਸਾਮ੍||੪੧||
उष्णाम्बुनाऽधःकायस्य परिषेको बलावहः| तेनैव तूत्तमाङ्गस्य बलहृत्केशचक्षुषाम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAnaniyamAH (42) · Śloka 42
ਨਾਨਾਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਸ਼ਿਰਃ ਸ੍ਨਾਯਾਨ੍ਨ ਜਲੇਲ੍ਪੇ ਨ ਸ਼ੀਤਲੇ| ਸ੍ਨਾਨੋਦਕਾਵਤਰਣਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਨਗ੍ਨੋ ਨ ਚਾਚਾਰੇਤ੍| ਪਞ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਾਨਨੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਨ ਸ੍ਨਾਯਾਤ੍ਪਰਵਾਰਿਣਿ| ਨਾਤ੍ਮਾਨਮੀਕ੍ਸੇਤ ਜਲੇ ਨ ਤਟਸ੍ਥੋ ਜਲਾਸ਼ਯਮ੍| ਨ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਫਾਲਯੇਦਮ੍ਬੁ ਪਾਣਿਨਾ ਚਰਣੇਨ ਵਾ| ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨ ਮਜ੍ਯਾਦ੍ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਧੁਨੁਯਾਨ੍ਨ ਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾਨ੍||੪੨||
नाऽनाप्लुत्य शिरः स्नायान्न जलेऽल्पे न शीतले| स्नानोदकावतरणस्वप्नान्नग्नो न चाचारेत्| पञ्च पिण्डाननुद्धृत्य न स्नायात्परवारिणि| नात्मानमीक्षेत जले न तटस्थो जलाशयम्| न प्रतिस्फालयेदम्बु पाणिना चरणेन वा| स्नात्वा न मृज्याद्गात्राणि धुनुयान्न शिरोरुहान्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAnAntaravastradhAraNaniyamAH (43) · Śloka 43
ਨਿਵਸੀਤਾਰ੍ਦ੍ਰ ਏਵਾਸ਼ੁ ਸੋਸ੍ਣੀਸੇ ਧੌਤਵਾਸਸੀ| ਨ ਤ੍ਵਮ੍ਬਰਂ ਪੂਰ੍ਵਧਤਂ ਨ ਚ ਤੈਲਵਸੇ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍||੪੩||
निवसीतार्द्र एवाऽशु सोष्णीषे धौतवाससी| न त्वम्बरं पूर्वधृतं न च तैलवसे स्पृशेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punarvastradhAraNaniyamAH (44) · Śloka 44
ਵਾਸੋਨ੍ਯਦਨ੍ਯਚ੍ਛਯਨੇ ਨਿਰ੍ਗਮੇ ਦੇਵਤਾਰ੍ਚਨੇ||੪੪||
वासोऽन्यदन्यच्छयने निर्गमे देवतार्चने||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAne varjyAH (45) · Śloka 45
ਸ੍ਨਾਨਮਰ੍ਦਿਤਨੇਤ੍ਰਾਸ੍ਯਕਰ੍ਣਰੋਗਾਤਿਸਾਰਿਸੁ| ਆਧ੍ਮਾਨਪੀਨਸਾਜੀਰ੍ਣਭੁਕ੍ਤਵਤ੍ਸੁ ਚ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍||੪੫||
स्नानमर्दितनेत्रास्यकर्णरोगातिसारिषु| आध्मानपीनसाजीर्णभुक्तवत्सु च गर्हितम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhojanavidhiH (46) · Śloka 46
ਅਨ੍ਨਪਾਨਵਿਧਾਨੇਨ ਭੁਞ੍ਜੀਤਾਨ੍ਨਂ ਵਿਨਾਤ੍ਯਯਾਤ੍| ਅਭਿਨਨ੍ਦ੍ਯ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਵਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ| ਪਾਕਂ ਸਜਲਮੇਕਾਨ੍ਤੇ ਯਥਾਸੁਖਮਿਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍| ਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤ੍ਸਰ੍ਵਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਾਚਯੇਨ੍ਨਾਨ੍ਨਮਾਤ੍ਮਨੇ||੪੬||
अन्नपानविधानेन भुञ्जीतान्नं विनाऽत्ययात्| अभिनन्द्य प्रसन्नात्मा हुत्वा दत्वा च शक्तितः| पाकं सजलमेकान्ते यथासुखमिति ब्रुवन्| प्रयच्छेत्सर्वमुद्दिश्य पाचयेन्नाऽन्नमात्मने||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShiddhAnnam (47) · Śloka 47
ਨਾਨ੍ਨਮਦ੍ਯਾਨ੍ਮੁਮੂਰ੍ਸੂਣਾਂ ਮਤਾਨਾਂ ਦੁਃਖਜੀਵਿਨਾਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਿਤਕ੍ਲੀਬਪਤਿਤਕ੍ਰੂਰਦੁਸ੍ਕਤਕਾਰਿਣਾਮ੍| ਗਣਾਰਿਗਣਿਕਾਸਤ੍ਰਧੂਰ੍ਤਾਨ੍ਨਾਪਣਿਕਞ੍ਚ ਨ||੪੭||
नाऽन्नमद्यान्मुमूर्षूणां मृतानां दुःखजीविनाम्| स्त्रीजितक्लीबपतितक्रूरदुष्कृतकारिणाम्| गणारिगणिकासत्रधूर्तान्नापणिकञ्च न||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utsa~gge BakShaNaniShedhaH (48) · Śloka 48
ਨੋਤ੍ਸਙ੍ਗੇ ਭਕ੍ਸਯੇਦ੍ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਞ੍ਜਲਂ ਨਾਞ੍ਜਲਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਰ੍ਵਞ੍ਚ ਤਿਲਸਮ੍ਬਦ੍ਧਂ ਨਾਦ੍ਯਾਦਸ੍ਤਮਿਤੇ ਰਵੌ| ਨ ਭੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰ ਆਯਸ੍ਯੇਨ੍ਨ ਨਿਸਿਦ੍ਧਂ ਭਜੇਤ੍ਸੁਖਮ੍||੪੮||
नोत्सङ्गे भक्षयेद्भक्ष्याञ्जलं नाञ्जलिना पिबेत्| सर्वञ्च तिलसम्बद्धं नाऽद्यादस्तमिते रवौ| न भुक्तमात्र आयस्येन्न निषिद्धं भजेत्सुखम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyAhnacaryA (49) · Śloka 49
ਧਰ੍ਮੋਤ੍ਤਰਾਭਿਰਰ੍ਥ੍ਯਾਭਿਃ ਕਥਾਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਮਭਿਃ| ਮਧ੍ਯਂ ਦਿਨਸ੍ਯ ਗਮਯੇਦਿਸ੍ਟਸ਼ਿਸ੍ਟਸਹਾਯਵਾਨ੍||੪੯||
धर्मोत्तराभिरर्थ्याभिः कथाभिस्त्रिगुणात्मभिः| मध्यं दिनस्य गमयेदिष्टशिष्टसहायवान्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadvRuttam (50) · Śloka 50
ਨ ਲੋਕਭੂਪਵਿਦ੍ਵਿਸ੍ਟੈਰ੍ਨ ਸਙ੍ਗਚ੍ਛੇਤ ਨਾਸ੍ਤਿਕੈਃ| ਕਲਿਵੈਰਰੁਚਿਰ੍ਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧੀਰਃ ਸਮ੍ਪਦ੍ਵਿਪਤ੍ਤਿਸੁ| ਸ਼੍ਰੁਤਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤੁਸ੍ਟਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਚ ਕੁਤੂਹਲੀ| ਕ੍ਸਾਨ੍ਤਿਮਾਨ੍ਦਕ੍ਸਿਣੋ ਦਕ੍ਸਃ ਸੁਸਮੀਕ੍ਸਿਤਕਾਰ੍ਯਕਤ੍| ਹ੍ਰੀਮਾਨ੍ਧੀਮਾਨ੍ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਃ ਸਂਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰਿਯਾਤਿਥਿਃ| ਅਕ੍ਸੁਦ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰ੍ਗਮ੍ਭੀਰਃ ਸਾਧੁਰਾਸ਼੍ਰਿਤਵਤ੍ਸਲਃ| ਦਾਤਾ ਪਿਤਭ੍ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਯ ਯਸ੍ਟਾ ਹੋਤਾ ਕਪਾਤ੍ਮਕਃ| ਅਨੁਜ੍ਞਾਤਾ ਸੁਵਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਦੀਨਾਨਾਮਨੁਕਮ੍ਪਕਃ| ਆਸ਼੍ਵਾਸਕਾਰੀ ਭੀਤਾਨਾਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਨਾਮਨੁਨਾਯਕਃ| ਪੂਰ੍ਵਾਭਿਭਾਸੀ ਸੁਮੁਖਃ ਸੁਸ਼ੀਲਃ ਪੂਜ੍ਯਪੂਜਕਃ| ਵਿਤ੍ਤਬਨ੍ਧੁਵਯੋਵਿਦ੍ਯਾਵਤ੍ਤੈਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮ੍| ਆਤ੍ਮਦ੍ਰੁਹਮਮਰ੍ਯਾਦਂ ਮੂਢਮੁਜ੍ਝਿਤਸਤ੍ਪਥਮ੍| ਸੁਤਰਾਮਨੁਕਮ੍ਪੇਤ ਨਰਕਾਰ੍ਚਿਸ੍ਮਦਿਨ੍ਧਨਮ੍| ਧਰ੍ਮ੍ਯਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਥ੍ਯਂ ਮਿਤਂ ਪਥ੍ਯਂ ਵਦੇਦ੍ਵਚਃ| ਨਾਤ੍ਮਾਨਮਵਜਾਨੀਯਾਨ੍ਨ ਸ੍ਤੂਯਾਨ੍ਨ ਚ ਪੀਡਯੇਤ੍| ਨ ਹੀਨਾਨਵਮਨ੍ਯੇਤ ਵਤ੍ਤਾਰ੍ਥਾਙ੍ਗਬਲਸ਼੍ਰੁਤੈਃ| ਨਾਰੁਨ੍ਤੁਦਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਕ੍ਰੂਰੋ ਨ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋ ਨੋਪਤਾਪਵਾਨ੍| ਹੇਤਾਵੀਰ੍ਸ੍ਯੇਨ੍ਨ ਤੁ ਫਲੇ ਪਾਪਂ ਪਾਪੇਪਿ ਨਾਚਰੇਤ੍| ਪਰਸ੍ਯ ਦਣ੍ਡਂ ਨੋਦ੍ਯਚ੍ਛੇਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਨੈਨਂ ਨਿਪਾਤਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰਾਚ੍ਛਿਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਸ਼ਾਸਨਾਰ੍ਹਾਦ੍ਧਿਤਾਸ਼ਯਃ| ਨਤ੍ਯਵਾਦਿਤ੍ਰਗੀਤਾਦਿ ਨੋਲ੍ਬਣਾਮਾਚਰੇਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍| ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਕੇਸ਼ਵਾਗ੍ਵੇਸ਼ਸ਼ਮਸਾਨ੍ਤ੍ਵਪਰਾਯਣਃ| ਊਰ੍ਧ੍ਵੇ ਨਾਭੇਃ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸ੍ਪਸ਼ੇਨ੍ਨਾਧਰਵਾਸਸਾ| ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਿਥੁਨੀਭੂਯ ਸ਼ੌਚਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਲਮ੍ਬਨਮ੍| ਨਾਸਂਵਤਮੁਖੋ ਹਾਸ੍ਯਕ੍ਸਵੋਦ੍ਗਾਰਵਿਜਮ੍ਭਣਮ੍| ਪਾਣਿਦ੍ਵਯੇਨ ਯੁਗਪਤ੍ਕਣ੍ਡੂਯੇਨ੍ਨਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ਿਰਃ| ਵਹੇਨ੍ਨ ਭਾਰਂ ਸ਼ਿਰਸਾ ਯੁਗਪਚ੍ਚਾਗ੍ਨਿਵਾਰਿਣੀ| ਨਾਸਿਕਾਂ ਨ ਵਿਕੁਸ੍ਣੀਯਾਦ੍ਦਸ਼ਨਾਨ੍ਨ ਵਿਘਟ੍ਟਯੇਤ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਲੇਖਨਚ੍ਛੇਦਭੇਦਾਸ੍ਫੋਟਨਮਰ੍ਦਨਮ੍| ਨਾਕਾਰ੍ਯੇ ਨ ਚ ਕਾਰ੍ਯੇਪਿ ਮੁਖਾਙ੍ਗਨਖਵਾਦਨਮ੍| ਪਾਦਂ ਪਾਦੇਨ ਨਾਕ੍ਰਾਮੇਨ੍ਨ ਕਣ੍ਡੂਯੇਨ੍ਨ ਸ਼ੌਚਯੇਤ੍| ਨਾ ਕਾਂਸ੍ਯਭਾਜਨੇ ਤੌ ਚ ਨੋਪਵਿਸ੍ਟਃ ਪ੍ਰਸਾਧਯੇਤ੍| ਅਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਨਿਰ੍ਮਲਾਨ੍ ਦਧ੍ਯਾਨ੍ਨਖਪਾਦਮਲਾਸ਼ਯਾਨ੍| ਨਾਸਮਿਦ੍ਧਮੁਪਾਸੀਤ ਹੁਤਾਸ਼ਂ ਨੈਵ ਚਾਸ਼ੁਚਿਃ| ਨਾਨੁਵਾਤਂ ਨ ਵਿਵਤੇ ਨ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤੋ ਨਾਨ੍ਯਮਾਨਸਃ| ਧਮੇਨ੍ਨਾਸ੍ਯੇਨ ਨ ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਨ੍ਨਾਧਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨ ਪਾਦਤਃ| ਸਤਤਂ ਨ ਨਿਰੀਕ੍ਸੇਤ ਚਲਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ| ਨਾਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਨ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਨ ਦਰ੍ਪਣਮਮਾਰ੍ਜਿਤਮ੍| ਉਦ੍ਯਨ੍ਤਮਸ੍ਤਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਤਪਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਗਤਮ੍| ਉਪਰਕ੍ਤਂ ਚ ਭਾਸ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਵਾਸਸਾ ਵਾ ਤਿਰੋਹਿਤਮ੍| ਨਾਨ੍ਯਦਪ੍ਯਤਿਤੇਜਸ੍ਵਿ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਗੁਰੋਰ੍ਮੁਖਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਨ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤੀਂ ਨੋਦਕ੍ਯਾਂ ਨ ਨਗ੍ਨਾਂ ਨਾਨ੍ਯਸਙ੍ਗਤਾਮ੍| ਨ ਪਤ੍ਨੀਂ ਭੋਜਨਸ੍ਵਪ੍ਨਕ੍ਸੁਤਜਮ੍ਭਾਦੁਰਾਸਨੇ| ਸ਼ਯੀਤ ਨੈਕਸ਼ਯਨੇ ਨ ਚਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਤਯਾ ਸਹ| ਤਾਮਨੀਰ੍ਸ੍ਯਂਸ਼੍ਚ ਗੋਪਾਯੇਤ੍ ਸ੍ਵੈਰਿਣੀਂ ਨਾਧਿਵਾਸਯੇਤ੍| ਨੋਚ੍ਛਿਸ੍ਟਸ੍ਤਾਰਕਾਰਾਹੁਤੁਹਿਨਾਂਸ਼ੁਦਿਵਾਕਰਾਨ੍| ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨ ਯਾਯਾਨ੍ਨ ਪਠੇਨ੍ਨ ਸ੍ਵਪ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸ੍ਪਸ਼ੇਚ੍ਛਿਰਃ| ਪਾਯਯਨ੍ਤੀਂ ਚਰਨ੍ਤੀਂ ਵਾ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਮੈ ਗਾਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍| ਅਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁਪਰਿਵੇਸੋਲ੍ਕਾਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਧਨੂਂਸਿ ਚ| ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਦੇਵਾਰ੍ਚਨੇ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਾਵੇਨ੍ਨ ਵਰ੍ਸਤਿ| ਤਿਥਿਂ ਪਕ੍ਸਸ੍ਯ ਨ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ ਨਕ੍ਸਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਨਾਤ੍ਮਨੋ ਜਨ੍ਮਲਗ੍ਨਰ੍ਕ੍ਸਘਨਸਾਰਂ ਗਹੇ ਮਲਮ੍| ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਨ੍ਨਾਵਮਾਨਂ ਨ ਚ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਤਾਂ ਪ੍ਰਭੋਃ| ਪੁਰੋਵਾਤਾਤਪਰਜਸ੍ਤੁਸਾਰਪਰੁਸਾਨਿਲਾਨ੍| ਅਨਜੁਃ ਕ੍ਸਵਥੂਦ੍ਗਾਰਕਾਸਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਨਮੈਥੁਨਮ੍| ਸਸ਼ਬ੍ਦਮਲਿਨਂ ਹਸ੍ਤਭ੍ਰੂਨੇਤ੍ਰੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਵਾਦਿਤਾਮ੍| ਕੂਲਚ੍ਛਾਯਾਂ ਸੁਰਾਪਾਨਂ ਵ੍ਯਾਲਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਵਿਸਾਣਿਨਃ| ਹੀਨਾਨਾਰ੍ਯਾਤਿਨਿਪੁਣਸੇਵਾਂ ਵਿਗ੍ਰਹਮੁਤ੍ਤਮੈਃ| ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸ੍ਵਭ੍ਯਵਹਾਰਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਪ੍ਨਾਧ੍ਯਯਨਚਿਨ੍ਤਨਮ੍| ਆਰੋਗ੍ਯਜੀਵਿਤੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਸ੍ਥਿਰਮਾਨਿਤਾਮ੍| ਤੋਯਾਗ੍ਨਿਪੂਜ੍ਯਮਧ੍ਯੇਨ ਯਾਨਂ ਧੂਮਂ ਸ਼ਵਾਸ਼੍ਰਯਮ੍| ਮਦ੍ਯਾਤਿਸਕ੍ਤਿਂ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਭਸ੍ਵਾਤਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੫੦||
न लोकभूपविद्विष्टैर्न सङ्गच्छेत नास्तिकैः| कलिवैररुचिर्न स्याद्धीरः सम्पद्विपत्तिषु| श्रुतादन्यत्र सन्तुष्टस्तत्रैव च कुतूहली| क्षान्तिमान्दक्षिणो दक्षः सुसमीक्षितकार्यकृत्| ह्रीमान्धीमान्महोत्साहः संविभागी प्रियातिथिः| अक्षुद्रवृत्तिर्गम्भीरः साधुराश्रितवत्सलः| दाता पितृभ्यः पिण्डस्य यष्टा होता कृपात्मकः| अनुज्ञाता सुवार्तानां दीनानामनुकम्पकः| आश्वासकारी भीतानां क्रुद्धानामनुनायकः| पूर्वाभिभाषी सुमुखः सुशीलः पूज्यपूजकः| वित्तबन्धुवयोविद्यावृत्तैः पूज्या यथोत्तरम्| आत्मद्रुहममर्यादं मूढमुज्झितसत्पथम्| सुतरामनुकम्पेत नरकार्चिष्मदिन्धनम्| धर्म्यमर्थ्यं प्रियं तथ्यं मितं पथ्यं वदेद्वचः| नाऽत्मानमवजानीयान्न स्तूयान्न च पीडयेत्| न हीनानवमन्येत वृत्तार्थाङ्गबलश्रुतैः| नारुन्तुदः स्यान्न क्रूरो न तीक्ष्णो नोपतापवान्| हेतावीर्ष्येन्न तु फले पापं पापेऽपि नाचरेत्| परस्य दण्डं नोद्यच्छेत्क्रुद्धो नैनं निपातयेत्| अन्यत्र पुत्राच्छिष्याद्वा शासनार्हाद्धिताशयः| नृत्यवादित्रगीतादि नोल्बणामाचरेत्क्रियाम्| प्रसिद्धकेशवाग्वेशशमसान्त्वपरायणः| ऊर्ध्वे नाभेः शरीरस्य स्पृशेन्नाऽधरवाससा| न कुर्यान्मिथुनीभूय शौचं प्रति विलम्बनम्| नाऽसंवृतमुखो हास्यक्षवोद्गारविजृम्भणम्| पाणिद्वयेन युगपत्कण्डूयेन्नात्मनः शिरः| वहेन्न भारं शिरसा युगपच्चाग्निवारिणी| नासिकां न विकुष्णीयाद्दशनान्न विघट्टयेत्| कुर्याद्विलेखनच्छेदभेदास्फोटनमर्दनम्| नाऽकार्ये न च कार्येऽपि मुखाङ्गनखवादनम्| पादं पादेन नाक्रामेन्न कण्डूयेन्न शौचयेत्| ना कांस्यभाजने तौ च नोपविष्टः प्रसाधयेत्| अभीक्ष्णं निर्मलान् दध्यान्नखपादमलाशयान्| नाऽसमिद्धमुपासीत हुताशं नैव चाशुचिः| नाऽनुवातं न विवृते न क्लान्तो नाऽन्यमानसः| धमेन्नास्येन न स्कन्देन्नाऽधः कुर्यान्न पादतः| सततं न निरीक्षेत चलसूक्ष्माप्रियाणि च| नाप्रशस्तं न विण्मूत्रं न दर्पणममार्जितम्| उद्यन्तमस्तमायान्तं तपन्तं प्रतिमागतम्| उपरक्तं च भास्वान्तं वाससा वा तिरोहितम्| नान्यदप्यतितेजस्वि क्रुद्धस्य च गुरोर्मुखम्| स्त्रीं न स्रवन्तीं नोदक्यां न नग्नां नान्यसङ्गताम्| न पत्नीं भोजनस्वप्नक्षुतजृम्भादुरासने| शयीत नैकशयने न चाश्नीयात्तया सह| तामनीर्ष्यंश्च गोपायेत् स्वैरिणीं नाधिवासयेत्| नोच्छिष्टस्तारकाराहुतुहिनांशुदिवाकरान्| पश्येन्न यायान्न पठेन्न स्वप्यान्न स्पृशेच्छिरः| पाययन्तीं चरन्तीं वा नान्यस्मै गां निवेदयेत्| अर्केन्दुपरिवेषोल्काशतक्रतुधनूंषि च| नान्यद्देवार्चने कर्म कुर्याद्धावेन्न वर्षति| तिथिं पक्षस्य न ब्रूयात् नक्षत्राणि न निर्दिशेत्| नात्मनो जन्मलग्नर्क्षघनसारं गृहे मलम्| प्रकाशयेन्नावमानं न च निःस्नेहतां प्रभोः| पुरोवातातपरजस्तुषारपरुषानिलान्| अनृजुः क्षवथूद्गारकासस्वप्नान्नमैथुनम्| सशब्दमलिनं हस्तभ्रूनेत्रोत्क्षेपवादिताम्| कूलच्छायां सुरापानं व्यालदंष्ट्रिविषाणिनः| हीनानार्यातिनिपुणसेवां विग्रहमुत्तमैः| सन्ध्यास्वभ्यवहारस्त्रीस्वप्नाध्ययनचिन्तनम्| आरोग्यजीवितैश्वर्यविद्यासु स्थिरमानिताम्| तोयाग्निपूज्यमध्येन यानं धूमं शवाश्रयम्| मद्यातिसक्तिं विश्रम्भस्वातन्त्र्ये स्त्रीषु च त्यजेत्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAsAyogyaM gRuham (51) · Śloka 51
ਨੈਕਾਹਮਪ੍ਯਧਿਵਸੇਦ੍ਵਾਸ੍ਤੁਤਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਗਰ੍ਹਿਤਮ੍||੫੧||
नैकाहमप्यधिवसेद्वास्तुतच्छास्त्रगर्हितम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAsAyogyadeSaH (52) · Śloka 52
ਨ ਦੇਸ਼ ਵ੍ਯਾਧਿਬਹੁਲਂ ਨਾਵੈਦ੍ਯਂ ਨਾਪ੍ਯਨਾਯਕਮ੍| ਨਾਧਰ੍ਮਿਜਨਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਨੋਪਸਸ੍ਟਂ ਨ ਪਰ੍ਵਤਮ੍||੫੨||
न देश व्याधिबहुलं नावैद्यं नाप्यनायकम्| नाधर्मिजनभूयिष्ठं नोपसृष्टं न पर्वतम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAsayogyapuram (53) · Śloka 53
ਵਸੇਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਯਾਮ੍ਬੁਭੈਸਜ੍ਯਸਮਿਤ੍ਪੁਸ੍ਪਤਣੇਨ੍ਧਨੇ| ਸੁਭਿਕ੍ਸਕ੍ਸੇਮਰਮ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਪਣ੍ਡਿਤੈਰ੍ਮਣ੍ਡਿਤੇ ਪੁਰੇ||੫੩||
वसेत्प्राज्याम्बुभैषज्यसमित्पुष्पतृणेन्धने| सुभिक्षक्षेमरम्यान्ते पण्डितैर्मण्डिते पुरे||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punaH saddharmavRuttam (54) · Śloka 54
ਨਰਾਮਰਾਣਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਞ੍ਚਾਜੁਗੁਪ੍ਸਕਃ| ਆਧਾਰਕਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਜਨਸ੍ਯ ਚ| ਦਸ਼ ਕਰ੍ਮਪਥਾਨ੍ ਰਕ੍ਸਞ੍ਜਯਨ੍ਨਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਨਰੀਨ੍| ਹਿਂਸਾਸ੍ਤੇਯਾਨ੍ਯਥਾਕਾਮਂ ਪੈਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਪਰੁਸਾਨਤਮ੍| ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਲਾਪਂ ਵ੍ਯਾਪਾਦਮਭਿਧ੍ਯਾਂ ਦਗ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍| ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਮੇਤਿ ਦਸ਼ਧਾ ਕਾਯਵਾਙ੍ਮਾਨਸੈਸ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਪਰੋਪਘਾਤਕ੍ਰਿਯਯਾ ਵਰ੍ਜਯੇਦਰ੍ਜਨਂ ਸ਼੍ਰਿਯਃ| ਅਰ੍ਥਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਲਬ੍ਧਾਨਾਮਦਾਤਾਪਿ ਹ੍ਯਸਮ੍ਭਵਾਤ੍| ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗ ਵਿਭਵਾਨਯਤ੍ਨੇਨਾਧਿਤਿਸ੍ਠਤਿ||੫੪||
नरामराणां सिद्धानां शास्त्राणाञ्चाजुगुप्सकः| आधारकस्त्रिवर्गस्य यथायोग्यं जनस्य च| दश कर्मपथान् रक्षञ्जयन्नभ्यन्तरानरीन्| हिंसास्तेयान्यथाकामं पैशून्यं परुषानृतम्| सम्भिन्नालापं व्यापादमभिध्यां दृग्विपर्ययम्| पापं कर्मेति दशधा कायवाङ्मानसैस्त्यजेत्| परोपघातक्रियया वर्जयेदर्जनं श्रियः| अर्थानां धर्मलब्धानामदातापि ह्यसम्भवात्| स्वर्गापवर्ग विभवानयत्नेनाधितिष्ठति||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAtriBojanAdi (55) · Śloka 55
ਸਾਯਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਘੁ ਹਿਤਂ ਸਮਾਹਿਤਮਨਾਃ ਸ਼ੁਚਿਃ| ਸ਼ਾਸ੍ਤਾਰਮਨੁਸਂਸ੍ਮਤ੍ਯ ਸ੍ਵਚਰ੍ਯਾਞ੍ਚਾਥ ਸਂਵਿਸ਼ੇਤ੍||੫੫||
सायं भुक्त्वा लघु हितं समाहितमनाः शुचिः| शास्तारमनुसंस्मृत्य स्वचर्याञ्चाथ संविशेत्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shayanAsanavidhiH (56) · Śloka 56
ਦੇਸ਼ੇ ਸ਼ੁਚਾਵਨਾਕੀਰ੍ਣੇ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਾਪ੍ਤਪਰਿਚਾਰਕਃ| ਯੁਕ੍ਤੋਪਧਾਨਂ ਸ੍ਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਵਿਸਮਂ ਸੁਖਮ੍| ਜਾਨੁਤੁਲ੍ਯਂ ਮਦੁ ਸ਼ੁਭਂ ਸੇਵੇਤ ਸ਼ਯਨਾਸਨਮ੍| ਪ੍ਰਾਗ੍ਦਕ੍ਸਿਣਸ਼ਿਰਾਃ ਪਾਦਾਵਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਗੁਰੂਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ| ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਦਿਸ਼ੋਭਾਗੇ ਧਰ੍ਮਮੇਵਾਨੁਚਿਨ੍ਤਯਨ੍||੫੬||
देशे शुचावनाकीर्णे द्वित्राप्तपरिचारकः| युक्तोपधानं स्वास्तीर्णं विस्तीर्णाविषमं सुखम्| जानुतुल्यं मृदु शुभं सेवेत शयनासनम्| प्राग्दक्षिणशिराः पादावकुर्वाणो गुरून् प्रति| पूर्वापरदिशोभागे धर्ममेवानुचिन्तयन्||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puruShaH svasthavRuttaparo Bavet (57) · Śloka 57
ਆਦਦੀਤ ਸਦਾ ਦੇਹਾਦਿਤ੍ਥਂ ਸਾਰਮਸਾਰਤਃ| ਬਿਭ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸਣਂ ਮਤ੍ਯੋਰਯਥਾਤਥਚੇਸ੍ਟਿਤਾਤ੍| ਆਰੋਗ੍ਯਵਿਭਵਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਯੋਧਰ੍ਮਕ੍ਰਿਯਾਵਤਃ| ਸੁਖਮਾਯੁਰ੍ਹਿਤਂ ਚੋਕ੍ਤਂ ਵਿਪਰੀਤਂ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ||੫੭||
आददीत सदा देहादित्थं सारमसारतः| बिभ्यत्प्रतिक्षणं मृत्योरयथातथचेष्टितात्| आरोग्यविभवप्रज्ञावयोधर्मक्रियावतः| सुखमायुर्हितं चोक्तं विपरीतं विपर्यये||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nRupasevAprakAraH (58) · Śloka 58
ਸਰ੍ਵਤੇਜੋਨਿਧਾਨਂ ਹਿ ਨਪ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਭੁਵਿ| ਅਦੂਸਯਨ੍ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਂਸ੍ਤਦੁਪਾਚਰੇਤ੍||੫੮||
सर्वतेजोनिधानं हि नृप इत्युच्यते भुवि| अदूषयन्मनस्तस्माद्भक्तिमांस्तदुपाचरेत्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nRupasannidhAne varjanIyam (59) · Śloka 59
ਪਰ੍ਯਸ੍ਤਿਕੋਪਾਸ਼੍ਰਯਕੋਪਹਾਸ ਵਿਵਾਦਨਿਸ੍ਠੀਵਨਜਮ੍ਭਣਾਨਿ| ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕਤ੍ਯਭ੍ਯਧਿਕਾਸ਼੍ਚ ਚੇਸ੍ਟਾ ਸ੍ਤਤ੍ਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤੁ||੫੯||
पर्यस्तिकोपाश्रयकोपहास विवादनिष्ठीवनजृम्भणानि| सर्वाः प्रकृत्यभ्यधिकाश्च चेष्टा स्तत्सन्निधाने परिवर्जयेत्तु||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyadapi hitaM seveta (60) · Śloka 60
ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚ ਤਾਸ੍ਤਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਮਹਿਤਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਅਨ੍ਯੋਪਿ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਿਹਾਸ੍ਤਿ ਮਾਰ੍ਗੋ ਹਿਤੋਪਦੇਸ਼ੇਸੁ ਭਜੇਤ ਤਂ ਚ||੬੦||
सत्त्वाद्यवस्था विविधाश्च तास्ताः सम्यक्समीक्ष्यात्महितं विदध्यात्| अन्योऽपि यः कश्चिदिहाऽस्ति मार्गो हितोपदेशेषु भजेत तं च||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasthavRuttAnusaraNaPalam (3) · Śloka 3
ਇਤਿ ਚਰਿਤਮੁਪੇਤਃ ਸਰ੍ਵਜੀਵੋਪਜੀਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਥਿਤਪਥੁਗੁਣੌਘੋ ਰਕ੍ਸਿਤੋ ਦੇਵਤਾਭਿਃ| ਸਮਧਿਕਸ਼ਤਜੀਵੀ ਨਿਰ੍ਵਤਃ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਾ ਵ੍ਰਜਤਿ ਸੁਗਤਿਨਿਮ੍ਨੋ ਦੇਹਭੇਦੇਪਿ ਤੁਸ੍ਟਿਮ੍||੬੧|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਦਿਨਚਰ੍ਯਾਨਾਮ ਤਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩||
इति चरितमुपेतः सर्वजीवोपजीव्यं प्रथितपृथुगुणौघो रक्षितो देवताभिः| समधिकशतजीवी निर्वृतः पुण्यकर्मा व्रजति सुगतिनिम्नो देहभेदेऽपि तुष्टिम्||६१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने दिनचर्यानाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon