Adhikarana atha dinacaryAnAma tRutIyo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো দিনচর্যানামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो दिनचर्यानामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhme muhUrta utthAnam (2) · Śloka 2
ব্রাহ্মে মুহূর্ত উত্তিষ্ঠেজ্জীর্ণাজীর্ণং নিরূপযন্| রক্ষার্থমাযুষঃ স্বস্থঃ....................||২||
ब्राह्मे मुहूर्त उत्तिष्ठेज्जीर्णाजीर्णं निरूपयन्| रक्षार्थमायुषः स्वस्थः....................||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shaucavidhiH (3) · Śloka 3
...................জাতবেগঃ সমুত্সৃজেত্| উদঙ্মুখো মূত্রশকৃদ্দক্ষিণাভিমুখো নিশি| বাচং নিযম্য প্রযতঃ সংবীতাঙ্গোঽবগুণ্ঠিতঃ| প্রবর্তযেত্প্রচলিতং ন তু যত্নাদুদীরযেত্| নামেধ্যমার্গমৃদ্ভস্মগোস্থানাকীর্ণগোমযে| পুরান্তিকাগ্নিবল্মীকরম্যোত্কৃষ্টচিতিদ্রুমে| ন নারীপূজ্যগোঽর্কেন্দুবায্বন্নাগ্নিজলং প্রতি| ন চাতিরস্কৃত্য মহীং ভযাশক্ত্যোস্তু কামতঃ| ন বেগিতোঽন্যকার্যঃ স্যান্নাজিত্বা সাধ্যমামযম্| নিঃশল্যাদুষ্টমৃত্পিণ্ডীপরিমৃষ্টমলাযনঃ| অভ্যুদ্ধৃতাভিঃ শুচিভিরদ্ভির্মৃদ্ভিশ্চ যোজযেত্| লেপগন্ধাপহং শৌচমনুত্পতিতবিন্দুভিঃ||৩||
...................जातवेगः समुत्सृजेत्| उदङ्मुखो मूत्रशकृद्दक्षिणाभिमुखो निशि| वाचं नियम्य प्रयतः संवीताङ्गोऽवगुण्ठितः| प्रवर्तयेत्प्रचलितं न तु यत्नादुदीरयेत्| नामेध्यमार्गमृद्भस्मगोस्थानाकीर्णगोमये| पुरान्तिकाग्निवल्मीकरम्योत्कृष्टचितिद्रुमे| न नारीपूज्यगोऽर्केन्दुवाय्वन्नाग्निजलं प्रति| न चातिरस्कृत्य महीं भयाशक्त्योस्तु कामतः| न वेगितोऽन्यकार्यः स्यान्नाजित्वा साध्यमामयम्| निःशल्यादुष्टमृत्पिण्डीपरिमृष्टमलायनः| अभ्युद्धृताभिः शुचिभिरद्भिर्मृद्भिश्च योजयेत्| लेपगन्धापहं शौचमनुत्पतितबिन्दुभिः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AcamanakAlAstadvidhiSca (4) · Śloka 4
স্পৃষ্ট্বা ধাতূন্ মলানশ্রুবসাকেশনখাংশ্চ্যুতান্| স্নাত্বা ভোক্তুমনা ভুক্ত্বা সুপ্ত্বা ক্ষুত্বা সুরার্চ্চনে| রথ্যামাক্রম্য চাঽচামেদুপবিষ্ট উদঙ্মুখঃ| প্রাঙ্মুখো বা বিবিক্তস্থো ন বহির্জানু নান্যদৃক্| অজল্পন্নুত্তরাসঙ্গী স্বচ্ছৈরঙ্গুষ্ঠমূলগৈঃ| নোদ্ধৃতৈর্নানতো নোর্ধ্বং নাগ্নিপক্বৈর্ন পূতিভিঃ| ন ফেনবুদ্বুদক্ষারৈর্নৈকহস্তার্পিতৈর্জলৈঃ| নার্দ্রৈকপাণির্ন্নামেধ্যহস্তপাদো ন শ্ব্দবত্||৪||
स्पृष्ट्वा धातून् मलानश्रुवसाकेशनखांश्च्युतान्| स्नात्वा भोक्तुमना भुक्त्वा सुप्त्वा क्षुत्वा सुरार्च्चने| रथ्यामाक्रम्य चाऽचामेदुपविष्ट उदङ्मुखः| प्राङ्मुखो वा विविक्तस्थो न बहिर्जानु नान्यदृक्| अजल्पन्नुत्तरासङ्गी स्वच्छैरङ्गुष्ठमूलगैः| नोद्धृतैर्नानतो नोर्ध्वं नाग्निपक्वैर्न पूतिभिः| न फेनबुद्बुदक्षारैर्नैकहस्तार्पितैर्जलैः| नार्द्रैकपाणिर्न्नामेध्यहस्तपादो न श्ब्दवत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantakAShThAni dantadhAvanavidhiSca (5) · Śloka 5
বটাসনার্কখদিরকরঞ্জকরবীরজম্| সর্জারিমেদাপামার্গমালতীককুভোদ্ভবম্| কষাযতিক্তকতুকং মূলমন্যদপীদৃশম্| বিজ্ঞাতবৄক্ষং ক্ষুণ্ণাগ্রমৃজ্বগ্রন্থি সুভূমিজম্| কনীন্যগ্রসমস্থৌল্যংং সুকূর্চ্চং দ্বাদশাঙ্গুলম্| প্রাতর্ভুক্ত্বা চ যতবাগ্ভক্ষযেদ্দন্তধাবনম্| ব্যাপ্য ত্রিবর্গত্রিতযক্ষৌদ্রাক্তেন চ ঘর্ষযেত্| শনৈস্তেন ততো দন্তান্ দন্তমাংসান্যবাধযন্||৫||
वटासनार्कखदिरकरञ्जकरवीरजम्| सर्जारिमेदापामार्गमालतीककुभोद्भवम्| कषायतिक्तकतुकं मूलमन्यदपीदृशम्| विज्ञातवॄक्षं क्षुण्णाग्रमृज्वग्रन्थि सुभूमिजम्| कनीन्यग्रसमस्थौल्यंं सुकूर्च्चं द्वादशाङ्गुलम्| प्रातर्भुक्त्वा च यतवाग्भक्षयेद्दन्तधावनम्| व्याप्य त्रिवर्गत्रितयक्षौद्राक्तेन च घर्षयेत्| शनैस्तेन ततो दन्तान् दन्तमांसान्यबाधयन्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAnirleKanavidhistadguNAshca (6) · Śloka 6
লিখেদনুসুখং জিহ্বাং জিহ্বানির্লেখনেন চ| তথাস্যমলবৈরস্যগন্ধা জিহ্বাস্যদন্তজাঃ| রুচিবৈশদ্যলঘুতা ন ভবন্তি ভবন্তি চ||৬||
लिखेदनुसुखं जिह्वां जिह्वानिर्लेखनेन च| तथास्यमलवैरस्यगन्धा जिह्वास्यदन्तजाः| रुचिवैशद्यलघुता न भवन्ति भवन्ति च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantakAShThavarjyAH (7) · Śloka 7
নাদ্যাদজীর্ণবমথুশ্বাসকাসজ্বরার্দিতী| তৃষ্ণাস্যপাকহৃন্নেত্রশিরঃকর্ণামযী চ তত্||৭||
नाद्यादजीर्णवमथुश्वासकासज्वरार्दिती| तृष्णास्यपाकहृन्नेत्रशिरःकर्णामयी च तत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantadhAvane niShiddhakAShThAni (8) · Śloka 8
নৈব শ্লেষ্মাতকারিষ্টবিভীতধবধন্বজান্| বিল্ববঞ্জুলনির্গুণ্ডীশিগ্রুতিল্বকতিন্দুকান্| কোবিদারশমীপীলুপিপ্পলেঙ্গুদগুল্গুলূন্| পারিভদ্রকমম্লীকামোচক্যৌ শাল্মলীং শণম্| স্বাদ্বম্ললবণং শুষ্কং সুষিরং পূতি পিচ্ছিলম্||৮||
नैव श्लेष्मातकारिष्टबिभीतधवधन्वजान्| बिल्ववञ्जुलनिर्गुण्डीशिग्रुतिल्वकतिन्दुकान्| कोविदारशमीपीलुपिप्पलेङ्गुदगुल्गुलून्| पारिभद्रकमम्लीकामोचक्यौ शाल्मलीं शणम्| स्वाद्वम्ललवणं शुष्कं सुषिरं पूति पिच्छिलम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palAshAsanAdiShu niShedhaH (9) · Śloka 9
পালাশমাসনং দন্তধাবনং পাদুকে ত্যজেত্||৯||
पालाशमासनं दन्तधावनं पादुके त्यजेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantadhAvanakramaH (10) · Śloka 10
দন্তান্ পূর্বমধো ঘর্ষেত্...................||১০||
दन्तान् पूर्वमधो घर्षेत्...................||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShisi~jcanam (11) · Śloka 11
......................প্রাতঃ সিঞ্চেচ্চ লোচনে| তোযপূর্ণমুখো গ্রীষ্মশরদোঃ শীতবারিণা||১১||
......................प्रातः सिञ्चेच्च लोचने| तोयपूर्णमुखो ग्रीष्मशरदोः शीतवारिणा||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ma~ggalakRutyam (12) · Śloka 12
প্রণম্য দেবান্ বৃদ্ধাংশ্চ মঙ্গলাষ্টশতং শুভম্| শ্রৃণ্বন্ কাঞ্চনবিন্যস্তং সর্পিঃ পশ্যেদনন্তরম্||১২||
प्रणम्य देवान् वृद्धांश्च मङ्गलाष्टशतं शुभम्| श्रृण्वन् काञ्चनविन्यस्तं सर्पिः पश्येदनन्तरम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sauvIrA~jjanavidhistadguNAshca (13) · Śloka 13
সৌবীরমঞ্জনং নিত্যং হিতমক্ষ্ণোস্ততো ভজেত্| লোচনে তেন ভবতো মনোজ্ঞে সূক্ষ্মদর্শনে| ব্যক্তত্রিবর্ণে বিমলে সুস্নিগ্ধঘনপক্ষ্মণী||১৩||
सौवीरमञ्जनं नित्यं हितमक्ष्णोस्ततो भजेत्| लोचने तेन भवतो मनोज्ञे सूक्ष्मदर्शने| व्यक्तत्रिवर्णे विमले सुस्निग्धघनपक्ष्मणी||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasA~jjanavidhiH (14) · Śloka 14
চক্ষুস্তেজোমযং তস্য বিশেষাচ্ছ্লেষ্মতো ভযম্| যোজযেত্সপ্তরাত্রেঽস্মাত্ স্রাবণার্থং রসাঞ্জনম্||১৪||
चक्षुस्तेजोमयं तस्य विशेषाच्छ्लेष्मतो भयम्| योजयेत्सप्तरात्रेऽस्मात् स्रावणार्थं रसाञ्जनम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyagaNDUShadhAraNAdiguNAH (15) · Śloka 15
অণুতৈলং ততো নস্যন্ততো গণ্ডূষধারণম্| ঘনোন্নতপ্রসন্নত্বক্ স্কন্ধগ্রীবাস্যবক্ষসঃ| সুস্নিগ্ধবদনাঃ স্নিগ্ধনিঃস্বনা বিমলেন্দ্রিযাঃ| নির্বলীপলিতব্যঙ্গা ভবেযুর্নস্যশীলিনঃ| ওষ্ঠস্ফুটনপারুষ্যমুখশোষদ্বিজামযাঃ| ন স্যুঃ স্বরোপঘাতাশ্চ স্নেহগণ্ডূষধারণাত্| খদিরক্ষীরিবৃক্ষারিমেদাম্বুকবলগ্রহঃ| অরোচকাস্যবৈরস্যমলপূতিপ্রসেকজিত্| সুখোষ্ণোদকগণ্ডূষৈর্জাযতে বক্ত্রলাঘবম্||১৫||
अणुतैलं ततो नस्यन्ततो गण्डूषधारणम्| घनोन्नतप्रसन्नत्वक् स्कन्धग्रीवास्यवक्षसः| सुस्निग्धवदनाः स्निग्धनिःस्वना विमलेन्द्रियाः| निर्वलीपलितव्यङ्गा भवेयुर्नस्यशीलिनः| ओष्ठस्फुटनपारुष्यमुखशोषद्विजामयाः| न स्युः स्वरोपघाताश्च स्नेहगण्डूषधारणात्| खदिरक्षीरिवृक्षारिमेदाम्बुकवलग्रहः| अरोचकास्यवैरस्यमलपूतिप्रसेकजित्| सुखोष्णोदकगण्डूषैर्जायते वक्त्रलाघवम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prAyogikadhUmapAnAdi (16) · Śloka 16
প্রাযোগিকং ততো ধূমং গন্ধমাল্যাদি চাচরেত্| ধূমাদস্যোর্ধ্বজত্রূত্থা ন স্যুর্বাতকফামযাঃ||১৬||
प्रायोगिकं ततो धूमं गन्धमाल्यादि चाचरेत्| धूमादस्योर्ध्वजत्रूत्था न स्युर्वातकफामयाः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanAdikrame yuktiH (17) · Śloka 17
অঞ্জনোত্ক্লেশিতং নস্যৈঃ কবলৈর্নাবনেরিতম্| ধূমেন কবলোত্ক্লিষ্টং ক্রমাদ্বাতকফং জযেত্||১৭||
अञ्जनोत्क्लेशितं नस्यैः कवलैर्नावनेरितम्| धूमेन कवलोत्क्लिष्टं क्रमाद्वातकफं जयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gandhamAlyAdidhAraNaguNAH (18) · Śloka 18
গন্ধমাল্যাদিকং বৃষ্যমলক্ষ্মীঘ্নং প্রসাধনম্||১৮||
गन्धमाल्यादिकं वृष्यमलक्ष्मीघ्नं प्रसाधनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNavastradhAraNAdiniShedhaH (19) · Śloka 19
বাসো ন ধারযেজ্জীর্ণং মলিনং রক্তমুল্বণম্| মাল্যং ন লম্বং ন বহির্ন রক্তং জলজাদৃতে| নৈব চান্যেন বিধৃতং বস্ত্রং পুষ্পমুপানহৌ||১৯||
वासो न धारयेज्जीर्णं मलिनं रक्तमुल्बणम्| माल्यं न लम्बं न बहिर्न रक्तं जलजादृते| नैव चान्येन विधृतं वस्त्रं पुष्पमुपानहौ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmbUlasevanataddhAraNaguNAH (20) · Śloka 20
রুচিবৈশদ্যসৌগন্ধ্যমিচ্ছন্বক্ত্রেণ ধারযেত্| জাতীলবঙ্গকর্পূরকঙ্কোলকটুকৈঃ সহ| তাম্বূলীনাং কিসলযং হৃদ্যং পূগফলান্বিতম্| রক্তপিত্তক্ষতক্ষীণরূক্ষোত্কুপিতচক্ষুষাম্| বিষমূর্চ্ছামদার্ত্তানামপথ্যং শোষিণাং চ তত্| পথ্যং সুপ্তোত্থিতে ভুক্তে স্নাতে বান্তে চ মানবে| দ্বিপত্রমেকং পূগং চ সচূর্ণখদিরং চ তত্||২০||
रुचिवैशद्यसौगन्ध्यमिच्छन्वक्त्रेण धारयेत्| जातीलवङ्गकर्पूरकङ्कोलकटुकैः सह| ताम्बूलीनां किसलयं हृद्यं पूगफलान्वितम्| रक्तपित्तक्षतक्षीणरूक्षोत्कुपितचक्षुषाम्| विषमूर्च्छामदार्त्तानामपथ्यं शोषिणां च तत्| पथ्यं सुप्तोत्थिते भुक्ते स्नाते वान्ते च मानवे| द्विपत्रमेकं पूगं च सचूर्णखदिरं च तत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhanopArjanam (21) · Śloka 21
উত্তিষ্ঠেত ততোঽত্যর্থমর্থেষ্বর্থানুবন্ধিষু| নিন্দিতং দীর্ঘমপ্যাযুরসন্নিহিতসাধনম্| কৃষিং বণিজ্যাং গোরক্ষামুপাযৈর্গুণিনং নৃপম্| লোকদ্বযাবিরুদ্ধাঞ্চ ধনার্থী সংশ্রযেত্ক্রিযাম্||২১||
उत्तिष्ठेत ततोऽत्यर्थमर्थेष्वर्थानुबन्धिषु| निन्दितं दीर्घमप्यायुरसन्निहितसाधनम्| कृषिं वणिज्यां गोरक्षामुपायैर्गुणिनं नृपम्| लोकद्वयाविरुद्धाञ्च धनार्थी संश्रयेत्क्रियाम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShkramaNavidhiH (22) · Śloka 22
মুক্তবেগশ্চ গমনস্বপ্নাহারসভাস্ত্রিযঃ| পাণিনালভ্য নিষ্ক্রামেদ্রত্নপূজ্যাজ্যমঙ্গলম্| সাতপত্রপদত্রাণো বিচরেদ্যুগমাত্রদৃক্| নিশি চাত্যযিকে কার্যে দণ্ডী মৌলী সহাযবান্| প্রাবৃত্য পর্যটেদ্রাত্রৌ ন প্রাবৃত্য শিরোঽহনি||২২||
मुक्तवेगश्च गमनस्वप्नाहारसभास्त्रियः| पाणिनालभ्य निष्क्रामेद्रत्नपूज्याज्यमङ्गलम्| सातपत्रपदत्राणो विचरेद्युगमात्रदृक्| निशि चात्ययिके कार्ये दण्डी मौली सहायवान्| प्रावृत्य पर्यटेद्रात्रौ न प्रावृत्य शिरोऽहनि||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caityAdisthAnAnatikramaH (23) · Śloka 23
চৈত্যপূজ্যধ্বজাশস্তচ্ছাযাভস্মতুষাশুচীন্| নাক্রামেচ্ছর্করালোষ্ঠবলিস্নানভুবো ন চ||২৩||
चैत्यपूज्यध्वजाशस्तच्छायाभस्मतुषाशुचीन्| नाक्रामेच्छर्करालोष्ठबलिस्नानभुवो न च||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyAhnAdau catuShpathAdi sevananiShedhaH (24) · Śloka 24
মধ্যাহ্নে সন্ধ্যযো রাত্রাবর্ধরাত্রে চতুষ্পথম্| ন সেবেত ন শর্বর্যাং বৃক্ষচৈত্যং ন চত্বরম্| সূনাটবীশূন্যগৃহশ্মশানানি দিবাঽপি ন||২৪||
मध्याह्ने सन्ध्ययो रात्रावर्धरात्रे चतुष्पथम्| न सेवेत न शर्वर्यां वृक्षचैत्यं न चत्वरम्| सूनाटवीशून्यगृहश्मशानानि दिवाऽपि न||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shavahu~gkArAdInAM pratiShedhAdi (25) · Śloka 25
ন হুঙ্কুর্যাচ্ছবং পূজ্যং প্রশস্তান্মঙ্গলানি চ| নাপসব্যং পরিক্রামেন্নেতরাণ্যনুদক্ষিণম্| চতুষ্পথং নমস্কুর্যাত্প্রজ্ঞাতাংশ্চ বনস্পতীন্| ন ব্যালব্যাধিতাশস্তৈর্নাদান্তক্ষুত্পিপাসিতৈঃ| ন চ্ছিন্নপুচ্ছৈর্নৈকাক্ষৈর্গোপৃষ্ঠেন চ ন ব্রজেত্| নাতিপ্রগেঽতিসাযং বা ন নভোমধ্যগে রবৌ| নাসন্নিহিতপানীযো নাতিতূর্ণং ন সন্ততম্| ন শত্রুণা নাবিদিতৈর্নৈকো নাধার্মিকৈঃ সহ| দদ্যাদ্বর্ত্মার্তবৃদ্ধস্ত্রীভারিচক্রদ্বিজন্মনে| স্নানভোজনপানানি বাহেভ্যো নাচরেত্পুরঃ| নদীং তরেন্ন বাহুভ্যাং নাগ্নিস্কন্ধমভিব্রজেত্| নারোহেদ্বিষমং শৈলং নাবং সংশযিতাং তরুম্| নিপাতযেন্ন লোষ্টেন ন ফলেন ফলং দ্রুমাত্| ন বার্যমাণঃ প্রবিশেন্নাদ্বারেণ ন চাঽসনে| স্বযম্ তিষ্ঠেত্পরগৃহে যুক্তনিদ্রং ন বোধযেত্| নাঽচরেত্পাণিবাক্পাদদৃঙ্মেঢ্রোদরচাপলম্||২৫||
न हुङ्कुर्याच्छवं पूज्यं प्रशस्तान्मङ्गलानि च| नापसव्यं परिक्रामेन्नेतराण्यनुदक्षिणम्| चतुष्पथं नमस्कुर्यात्प्रज्ञातांश्च वनस्पतीन्| न व्यालव्याधिताशस्तैर्नादान्तक्षुत्पिपासितैः| न च्छिन्नपुच्छैर्नैकाक्षैर्गोपृष्ठेन च न व्रजेत्| नातिप्रगेऽतिसायं वा न नभोमध्यगे रवौ| नासन्निहितपानीयो नातितूर्णं न सन्ततम्| न शत्रुणा नाविदितैर्नैको नाधार्मिकैः सह| दद्याद्वर्त्मार्तवृद्धस्त्रीभारिचक्रद्विजन्मने| स्नानभोजनपानानि वाहेभ्यो नाचरेत्पुरः| नदीं तरेन्न बाहुभ्यां नाग्निस्कन्धमभिव्रजेत्| नारोहेद्विषमं शैलं नावं संशयितां तरुम्| निपातयेन्न लोष्टेन न फलेन फलं द्रुमात्| न वार्यमाणः प्रविशेन्नाद्वारेण न चाऽसने| स्वयम् तिष्ठेत्परगृहे युक्तनिद्रं न बोधयेत्| नाऽचरेत्पाणिवाक्पाददृङ्मेढ्रोदरचापलम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana keSAdivardhane niyamAH (26) · Śloka 26
ত্রিঃ পক্ষস্য কচশ্মশ্রুনখরোমাণি বর্ধযেত্| ন স্বহস্তেন দন্তৈর্বা স্নানং চানু সমাচরেত্||২৬||
त्रिः पक्षस्य कचश्मश्रुनखरोमाणि वर्धयेत्| न स्वहस्तेन दन्तैर्वा स्नानं चानु समाचरेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggavidhiH (27) · Śloka 27
অথ জাতান্নপানেচ্ছো মারুতঘ্নৈঃ সুগন্ধিভিঃ| যথর্তুসংস্পর্শসুখৈস্তৈলৈরভ্যঙ্গমাচরেত্||২৭||
अथ जातान्नपानेच्छो मारुतघ्नैः सुगन्धिभिः| यथर्तुसंस्पर्शसुखैस्तैलैरभ्यङ्गमाचरेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggaguNAH (28) · Śloka 28
অভ্যঙ্গো বাতহা পুষ্টিস্বপ্নদার্ঢ্যবৃহত্বকৃত্| দগ্ধভগ্নক্ষতরুজা ক্লমশ্রমজরাপহঃ| রথাক্ষচর্মঘটদ্ভবত্যভ্যঙ্গতো গুণাঃ| স্পর্শনেঽভ্যধিকো বাযুঃ স্পর্শনং চ ত্বগাশ্রযম্| ত্বচ্যশ্চ পরমভ্যঙ্গো যস্মাত্তং শীলযেদতঃ| শিরঃ শ্রবণপাদেষু তং বিশেষেণ শীলযেত্||২৮||
अभ्यङ्गो वातहा पुष्टिस्वप्नदार्ढ्यबृहत्वकृत्| दग्धभग्नक्षतरुजा क्लमश्रमजरापहः| रथाक्षचर्मघटद्भवत्यभ्यङ्गतो गुणाः| स्पर्शनेऽभ्यधिको वायुः स्पर्शनं च त्वगाश्रयम्| त्वच्यश्च परमभ्यङ्गो यस्मात्तं शीलयेदतः| शिरः श्रवणपादेषु तं विशेषेण शीलयेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhni tailakAraNaguNAH (29) · Śloka 29
স কেশ্যঃ শীলিতো মূর্ধ্নি কপালেন্দ্রিযতর্পণঃ||২৯||
स केश्यः शीलितो मूर्ध्नि कपालेन्द्रियतर्पणः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapUraNaguNAH (30) · Śloka 30
হনুমন্যাশিরঃ কর্ণশূলঘ্নং কর্ণপূরণম্||৩০||
हनुमन्याशिरः कर्णशूलघ्नं कर्णपूरणम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAdAbhya~gge guNAH (31) · Śloka 31
পাদাভ্যঙ্গস্তু তত্স্থৈর্যনিদ্রাদৃষ্টিপ্রসাদকৃত্| পাদসুপ্তিশ্রমস্তম্ভসঙ্কোচস্ফুটনপ্রণুত্||৩১||
पादाभ्यङ्गस्तु तत्स्थैर्यनिद्रादृष्टिप्रसादकृत्| पादसुप्तिश्रमस्तम्भसङ्कोचस्फुटनप्रणुत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBya~ggavarjyAH (32) · Śloka 32
বর্জ্যোঽভ্যঙ্গঃ কফগ্রস্তকৃতসংশুদ্ধ্যজীর্ণিভিঃ||৩২||
वर्ज्योऽभ्यङ्गः कफग्रस्तकृतसंशुद्ध्यजीर्णिभिः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAyAmaH (33) · Śloka 33
শরীরাযাসজননং কর্ম ব্যাযাম উচ্যতে||৩৩||
शरीरायासजननं कर्म व्यायाम उच्यते||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAyAmaguNAH (34) · Śloka 34
লাঘবং কর্মসামর্থ্যং দীপ্তোঽগ্নির্মেদসঃ ক্ষযঃ| বিভক্তঘনগাত্রত্ত্বং ব্যাযামাদুপজাযতে||৩৪||
लाघवं कर्मसामर्थ्यं दीप्तोऽग्निर्मेदसः क्षयः| विभक्तघनगात्रत्त्वं व्यायामादुपजायते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAyAmavarjyAH (35) · Śloka 35
বাতপিত্তামযী বালো বৃদ্ধোঽজীর্ণী চ তং ত্যজেত্||৩৫||
वातपित्तामयी बालो वृद्धोऽजीर्णी च तं त्यजेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAyAmavidhiH (36) · Śloka 36
অর্দ্ধশক্ত্যা নিষেব্যস্তু বলিভিঃ স্নিগ্ধভোজিভিঃ| শীতকালে বসন্তে চ মন্দমেব ততোঽন্যদা| তং কৃত্বাঽনুসুখং দেহং মর্দযেচ্চ সমন্ততঃ||৩৬||
अर्द्धशक्त्या निषेव्यस्तु बलिभिः स्निग्धभोजिभिः| शीतकाले वसन्ते च मन्दमेव ततोऽन्यदा| तं कृत्वाऽनुसुखं देहं मर्दयेच्च समन्ततः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ativyAyAmadoShAH (37) · Śloka 37
তৃষ্ণা ক্ষযঃ প্রতমকো রক্তপিত্তং শ্রমঃ ক্লমঃ| অতিব্যাযামতঃ কাসো জ্বরশ্চ্ছর্দিশ্চ জাযতে||৩৭||
तृष्णा क्षयः प्रतमको रक्तपित्तं श्रमः क्लमः| अतिव्यायामतः कासो ज्वरश्च्छर्दिश्च जायते||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAyAmajAgarAdInAmatisevananiShedhaH (38) · Śloka 38
গজং সিংহ ইবাকর্ষন্ ভজন্নতি বিনশ্যতি||৩৮||
गजं सिंह इवाकर्षन् भजन्नति विनश्यति||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udvarttanaguNAH (39) · Śloka 39
উদ্বর্ত্তনং কফহরং মেদসঃ প্রবিলাযনম্| স্থিরীকরণমঙ্গানাং ত্বক্প্রসাদকরং পরম্||৩৯||
उद्वर्त्तनं कफहरं मेदसः प्रविलायनम्| स्थिरीकरणमङ्गानां त्वक्प्रसादकरं परम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItajalasnAnaguNAH (40) · Śloka 40
দীপনং বৃষ্যমাযুষ্যং স্নানমূর্জাবলপ্রদম্| কণ্ডূমলশ্রমস্বেদতন্দ্রাতৃড্দাহপাপ্মজিত্||৪০||
दीपनं वृष्यमायुष्यं स्नानमूर्जाबलप्रदम्| कण्डूमलश्रमस्वेदतन्द्रातृड्दाहपाप्मजित्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNAmbupariShekaguNAH (41) · Śloka 41
উষ্ণাম্বুনাঽধঃকাযস্য পরিষেকো বলাবহঃ| তেনৈব তূত্তমাঙ্গস্য বলহৃত্কেশচক্ষুষাম্||৪১||
उष्णाम्बुनाऽधःकायस्य परिषेको बलावहः| तेनैव तूत्तमाङ्गस्य बलहृत्केशचक्षुषाम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAnaniyamAH (42) · Śloka 42
নাঽনাপ্লুত্য শিরঃ স্নাযান্ন জলেঽল্পে ন শীতলে| স্নানোদকাবতরণস্বপ্নান্নগ্নো ন চাচারেত্| পঞ্চ পিণ্ডাননুদ্ধৃত্য ন স্নাযাত্পরবারিণি| নাত্মানমীক্ষেত জলে ন তটস্থো জলাশযম্| ন প্রতিস্ফালযেদম্বু পাণিনা চরণেন বা| স্নাত্বা ন মৃজ্যাদ্গাত্রাণি ধুনুযান্ন শিরোরুহান্||৪২||
नाऽनाप्लुत्य शिरः स्नायान्न जलेऽल्पे न शीतले| स्नानोदकावतरणस्वप्नान्नग्नो न चाचारेत्| पञ्च पिण्डाननुद्धृत्य न स्नायात्परवारिणि| नात्मानमीक्षेत जले न तटस्थो जलाशयम्| न प्रतिस्फालयेदम्बु पाणिना चरणेन वा| स्नात्वा न मृज्याद्गात्राणि धुनुयान्न शिरोरुहान्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAnAntaravastradhAraNaniyamAH (43) · Śloka 43
নিবসীতার্দ্র এবাঽশু সোষ্ণীষে ধৌতবাসসী| ন ত্বম্বরং পূর্বধৃতং ন চ তৈলবসে স্পৃশেত্||৪৩||
निवसीतार्द्र एवाऽशु सोष्णीषे धौतवाससी| न त्वम्बरं पूर्वधृतं न च तैलवसे स्पृशेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punarvastradhAraNaniyamAH (44) · Śloka 44
বাসোঽন্যদন্যচ্ছযনে নির্গমে দেবতার্চনে||৪৪||
वासोऽन्यदन्यच्छयने निर्गमे देवतार्चने||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAne varjyAH (45) · Śloka 45
স্নানমর্দিতনেত্রাস্যকর্ণরোগাতিসারিষু| আধ্মানপীনসাজীর্ণভুক্তবত্সু চ গর্হিতম্||৪৫||
स्नानमर्दितनेत्रास्यकर्णरोगातिसारिषु| आध्मानपीनसाजीर्णभुक्तवत्सु च गर्हितम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhojanavidhiH (46) · Śloka 46
অন্নপানবিধানেন ভুঞ্জীতান্নং বিনাঽত্যযাত্| অভিনন্দ্য প্রসন্নাত্মা হুত্বা দত্বা চ শক্তিতঃ| পাকং সজলমেকান্তে যথাসুখমিতি ব্রুবন্| প্রযচ্ছেত্সর্বমুদ্দিশ্য পাচযেন্নাঽন্নমাত্মনে||৪৬||
अन्नपानविधानेन भुञ्जीतान्नं विनाऽत्ययात्| अभिनन्द्य प्रसन्नात्मा हुत्वा दत्वा च शक्तितः| पाकं सजलमेकान्ते यथासुखमिति ब्रुवन्| प्रयच्छेत्सर्वमुद्दिश्य पाचयेन्नाऽन्नमात्मने||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShiddhAnnam (47) · Śloka 47
নাঽন্নমদ্যান্মুমূর্ষূণাং মৃতানাং দুঃখজীবিনাম্| স্ত্রীজিতক্লীবপতিতক্রূরদুষ্কৃতকারিণাম্| গণারিগণিকাসত্রধূর্তান্নাপণিকঞ্চ ন||৪৭||
नाऽन्नमद्यान्मुमूर्षूणां मृतानां दुःखजीविनाम्| स्त्रीजितक्लीबपतितक्रूरदुष्कृतकारिणाम्| गणारिगणिकासत्रधूर्तान्नापणिकञ्च न||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utsa~gge BakShaNaniShedhaH (48) · Śloka 48
নোত্সঙ্গে ভক্ষযেদ্ভক্ষ্যাঞ্জলং নাঞ্জলিনা পিবেত্| সর্বঞ্চ তিলসম্বদ্ধং নাঽদ্যাদস্তমিতে রবৌ| ন ভুক্তমাত্র আযস্যেন্ন নিষিদ্ধং ভজেত্সুখম্||৪৮||
नोत्सङ्गे भक्षयेद्भक्ष्याञ्जलं नाञ्जलिना पिबेत्| सर्वञ्च तिलसम्बद्धं नाऽद्यादस्तमिते रवौ| न भुक्तमात्र आयस्येन्न निषिद्धं भजेत्सुखम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyAhnacaryA (49) · Śloka 49
ধর্মোত্তরাভিরর্থ্যাভিঃ কথাভিস্ত্রিগুণাত্মভিঃ| মধ্যং দিনস্য গমযেদিষ্টশিষ্টসহাযবান্||৪৯||
धर्मोत्तराभिरर्थ्याभिः कथाभिस्त्रिगुणात्मभिः| मध्यं दिनस्य गमयेदिष्टशिष्टसहायवान्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadvRuttam (50) · Śloka 50
ন লোকভূপবিদ্বিষ্টৈর্ন সঙ্গচ্ছেত নাস্তিকৈঃ| কলিবৈররুচির্ন স্যাদ্ধীরঃ সম্পদ্বিপত্তিষু| শ্রুতাদন্যত্র সন্তুষ্টস্তত্রৈব চ কুতূহলী| ক্ষান্তিমান্দক্ষিণো দক্ষঃ সুসমীক্ষিতকার্যকৃত্| হ্রীমান্ধীমান্মহোত্সাহঃ সংবিভাগী প্রিযাতিথিঃ| অক্ষুদ্রবৃত্তির্গম্ভীরঃ সাধুরাশ্রিতবত্সলঃ| দাতা পিতৃভ্যঃ পিণ্ডস্য যষ্টা হোতা কৃপাত্মকঃ| অনুজ্ঞাতা সুবার্তানাং দীনানামনুকম্পকঃ| আশ্বাসকারী ভীতানাং ক্রুদ্ধানামনুনাযকঃ| পূর্বাভিভাষী সুমুখঃ সুশীলঃ পূজ্যপূজকঃ| বিত্তবন্ধুবযোবিদ্যাবৃত্তৈঃ পূজ্যা যথোত্তরম্| আত্মদ্রুহমমর্যাদং মূঢমুজ্ঝিতসত্পথম্| সুতরামনুকম্পেত নরকার্চিষ্মদিন্ধনম্| ধর্ম্যমর্থ্যং প্রিযং তথ্যং মিতং পথ্যং বদেদ্বচঃ| নাঽত্মানমবজানীযান্ন স্তূযান্ন চ পীডযেত্| ন হীনানবমন্যেত বৃত্তার্থাঙ্গবলশ্রুতৈঃ| নারুন্তুদঃ স্যান্ন ক্রূরো ন তীক্ষ্ণো নোপতাপবান্| হেতাবীর্ষ্যেন্ন তু ফলে পাপং পাপেঽপি নাচরেত্| পরস্য দণ্ডং নোদ্যচ্ছেত্ক্রুদ্ধো নৈনং নিপাতযেত্| অন্যত্র পুত্রাচ্ছিষ্যাদ্বা শাসনার্হাদ্ধিতাশযঃ| নৃত্যবাদিত্রগীতাদি নোল্বণামাচরেত্ক্রিযাম্| প্রসিদ্ধকেশবাগ্বেশশমসান্ত্বপরাযণঃ| ঊর্ধ্বে নাভেঃ শরীরস্য স্পৃশেন্নাঽধরবাসসা| ন কুর্যান্মিথুনীভূয শৌচং প্রতি বিলম্বনম্| নাঽসংবৃতমুখো হাস্যক্ষবোদ্গারবিজৃম্ভণম্| পাণিদ্বযেন যুগপত্কণ্ডূযেন্নাত্মনঃ শিরঃ| বহেন্ন ভারং শিরসা যুগপচ্চাগ্নিবারিণী| নাসিকাং ন বিকুষ্ণীযাদ্দশনান্ন বিঘট্টযেত্| কুর্যাদ্বিলেখনচ্ছেদভেদাস্ফোটনমর্দনম্| নাঽকার্যে ন চ কার্যেঽপি মুখাঙ্গনখবাদনম্| পাদং পাদেন নাক্রামেন্ন কণ্ডূযেন্ন শৌচযেত্| না কাংস্যভাজনে তৌ চ নোপবিষ্টঃ প্রসাধযেত্| অভীক্ষ্ণং নির্মলান্ দধ্যান্নখপাদমলাশযান্| নাঽসমিদ্ধমুপাসীত হুতাশং নৈব চাশুচিঃ| নাঽনুবাতং ন বিবৃতে ন ক্লান্তো নাঽন্যমানসঃ| ধমেন্নাস্যেন ন স্কন্দেন্নাঽধঃ কুর্যান্ন পাদতঃ| সততং ন নিরীক্ষেত চলসূক্ষ্মাপ্রিযাণি চ| নাপ্রশস্তং ন বিণ্মূত্রং ন দর্পণমমার্জিতম্| উদ্যন্তমস্তমাযান্তং তপন্তং প্রতিমাগতম্| উপরক্তং চ ভাস্বান্তং বাসসা বা তিরোহিতম্| নান্যদপ্যতিতেজস্বি ক্রুদ্ধস্য চ গুরোর্মুখম্| স্ত্রীং ন স্রবন্তীং নোদক্যাং ন নগ্নাং নান্যসঙ্গতাম্| ন পত্নীং ভোজনস্বপ্নক্ষুতজৃম্ভাদুরাসনে| শযীত নৈকশযনে ন চাশ্নীযাত্তযা সহ| তামনীর্ষ্যংশ্চ গোপাযেত্ স্বৈরিণীং নাধিবাসযেত্| নোচ্ছিষ্টস্তারকারাহুতুহিনাংশুদিবাকরান্| পশ্যেন্ন যাযান্ন পঠেন্ন স্বপ্যান্ন স্পৃশেচ্ছিরঃ| পাযযন্তীং চরন্তীং বা নান্যস্মৈ গাং নিবেদযেত্| অর্কেন্দুপরিবেষোল্কাশতক্রতুধনূংষি চ| নান্যদ্দেবার্চনে কর্ম কুর্যাদ্ধাবেন্ন বর্ষতি| তিথিং পক্ষস্য ন ব্রূযাত্ নক্ষত্রাণি ন নির্দিশেত্| নাত্মনো জন্মলগ্নর্ক্ষঘনসারং গৃহে মলম্| প্রকাশযেন্নাবমানং ন চ নিঃস্নেহতাং প্রভোঃ| পুরোবাতাতপরজস্তুষারপরুষানিলান্| অনৃজুঃ ক্ষবথূদ্গারকাসস্বপ্নান্নমৈথুনম্| সশব্দমলিনং হস্তভ্রূনেত্রোত্ক্ষেপবাদিতাম্| কূলচ্ছাযাং সুরাপানং ব্যালদংষ্ট্রিবিষাণিনঃ| হীনানার্যাতিনিপুণসেবাং বিগ্রহমুত্তমৈঃ| সন্ধ্যাস্বভ্যবহারস্ত্রীস্বপ্নাধ্যযনচিন্তনম্| আরোগ্যজীবিতৈশ্বর্যবিদ্যাসু স্থিরমানিতাম্| তোযাগ্নিপূজ্যমধ্যেন যানং ধূমং শবাশ্রযম্| মদ্যাতিসক্তিং বিশ্রম্ভস্বাতন্ত্র্যে স্ত্রীষু চ ত্যজেত্||৫০||
न लोकभूपविद्विष्टैर्न सङ्गच्छेत नास्तिकैः| कलिवैररुचिर्न स्याद्धीरः सम्पद्विपत्तिषु| श्रुतादन्यत्र सन्तुष्टस्तत्रैव च कुतूहली| क्षान्तिमान्दक्षिणो दक्षः सुसमीक्षितकार्यकृत्| ह्रीमान्धीमान्महोत्साहः संविभागी प्रियातिथिः| अक्षुद्रवृत्तिर्गम्भीरः साधुराश्रितवत्सलः| दाता पितृभ्यः पिण्डस्य यष्टा होता कृपात्मकः| अनुज्ञाता सुवार्तानां दीनानामनुकम्पकः| आश्वासकारी भीतानां क्रुद्धानामनुनायकः| पूर्वाभिभाषी सुमुखः सुशीलः पूज्यपूजकः| वित्तबन्धुवयोविद्यावृत्तैः पूज्या यथोत्तरम्| आत्मद्रुहममर्यादं मूढमुज्झितसत्पथम्| सुतरामनुकम्पेत नरकार्चिष्मदिन्धनम्| धर्म्यमर्थ्यं प्रियं तथ्यं मितं पथ्यं वदेद्वचः| नाऽत्मानमवजानीयान्न स्तूयान्न च पीडयेत्| न हीनानवमन्येत वृत्तार्थाङ्गबलश्रुतैः| नारुन्तुदः स्यान्न क्रूरो न तीक्ष्णो नोपतापवान्| हेतावीर्ष्येन्न तु फले पापं पापेऽपि नाचरेत्| परस्य दण्डं नोद्यच्छेत्क्रुद्धो नैनं निपातयेत्| अन्यत्र पुत्राच्छिष्याद्वा शासनार्हाद्धिताशयः| नृत्यवादित्रगीतादि नोल्बणामाचरेत्क्रियाम्| प्रसिद्धकेशवाग्वेशशमसान्त्वपरायणः| ऊर्ध्वे नाभेः शरीरस्य स्पृशेन्नाऽधरवाससा| न कुर्यान्मिथुनीभूय शौचं प्रति विलम्बनम्| नाऽसंवृतमुखो हास्यक्षवोद्गारविजृम्भणम्| पाणिद्वयेन युगपत्कण्डूयेन्नात्मनः शिरः| वहेन्न भारं शिरसा युगपच्चाग्निवारिणी| नासिकां न विकुष्णीयाद्दशनान्न विघट्टयेत्| कुर्याद्विलेखनच्छेदभेदास्फोटनमर्दनम्| नाऽकार्ये न च कार्येऽपि मुखाङ्गनखवादनम्| पादं पादेन नाक्रामेन्न कण्डूयेन्न शौचयेत्| ना कांस्यभाजने तौ च नोपविष्टः प्रसाधयेत्| अभीक्ष्णं निर्मलान् दध्यान्नखपादमलाशयान्| नाऽसमिद्धमुपासीत हुताशं नैव चाशुचिः| नाऽनुवातं न विवृते न क्लान्तो नाऽन्यमानसः| धमेन्नास्येन न स्कन्देन्नाऽधः कुर्यान्न पादतः| सततं न निरीक्षेत चलसूक्ष्माप्रियाणि च| नाप्रशस्तं न विण्मूत्रं न दर्पणममार्जितम्| उद्यन्तमस्तमायान्तं तपन्तं प्रतिमागतम्| उपरक्तं च भास्वान्तं वाससा वा तिरोहितम्| नान्यदप्यतितेजस्वि क्रुद्धस्य च गुरोर्मुखम्| स्त्रीं न स्रवन्तीं नोदक्यां न नग्नां नान्यसङ्गताम्| न पत्नीं भोजनस्वप्नक्षुतजृम्भादुरासने| शयीत नैकशयने न चाश्नीयात्तया सह| तामनीर्ष्यंश्च गोपायेत् स्वैरिणीं नाधिवासयेत्| नोच्छिष्टस्तारकाराहुतुहिनांशुदिवाकरान्| पश्येन्न यायान्न पठेन्न स्वप्यान्न स्पृशेच्छिरः| पाययन्तीं चरन्तीं वा नान्यस्मै गां निवेदयेत्| अर्केन्दुपरिवेषोल्काशतक्रतुधनूंषि च| नान्यद्देवार्चने कर्म कुर्याद्धावेन्न वर्षति| तिथिं पक्षस्य न ब्रूयात् नक्षत्राणि न निर्दिशेत्| नात्मनो जन्मलग्नर्क्षघनसारं गृहे मलम्| प्रकाशयेन्नावमानं न च निःस्नेहतां प्रभोः| पुरोवातातपरजस्तुषारपरुषानिलान्| अनृजुः क्षवथूद्गारकासस्वप्नान्नमैथुनम्| सशब्दमलिनं हस्तभ्रूनेत्रोत्क्षेपवादिताम्| कूलच्छायां सुरापानं व्यालदंष्ट्रिविषाणिनः| हीनानार्यातिनिपुणसेवां विग्रहमुत्तमैः| सन्ध्यास्वभ्यवहारस्त्रीस्वप्नाध्ययनचिन्तनम्| आरोग्यजीवितैश्वर्यविद्यासु स्थिरमानिताम्| तोयाग्निपूज्यमध्येन यानं धूमं शवाश्रयम्| मद्यातिसक्तिं विश्रम्भस्वातन्त्र्ये स्त्रीषु च त्यजेत्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAsAyogyaM gRuham (51) · Śloka 51
নৈকাহমপ্যধিবসেদ্বাস্তুতচ্ছাস্ত্রগর্হিতম্||৫১||
नैकाहमप्यधिवसेद्वास्तुतच्छास्त्रगर्हितम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAsAyogyadeSaH (52) · Śloka 52
ন দেশ ব্যাধিবহুলং নাবৈদ্যং নাপ্যনাযকম্| নাধর্মিজনভূযিষ্ঠং নোপসৃষ্টং ন পর্বতম্||৫২||
न देश व्याधिबहुलं नावैद्यं नाप्यनायकम्| नाधर्मिजनभूयिष्ठं नोपसृष्टं न पर्वतम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAsayogyapuram (53) · Śloka 53
বসেত্প্রাজ্যাম্বুভৈষজ্যসমিত্পুষ্পতৃণেন্ধনে| সুভিক্ষক্ষেমরম্যান্তে পণ্ডিতৈর্মণ্ডিতে পুরে||৫৩||
वसेत्प्राज्याम्बुभैषज्यसमित्पुष्पतृणेन्धने| सुभिक्षक्षेमरम्यान्ते पण्डितैर्मण्डिते पुरे||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punaH saddharmavRuttam (54) · Śloka 54
নরামরাণাং সিদ্ধানাং শাস্ত্রাণাঞ্চাজুগুপ্সকঃ| আধারকস্ত্রিবর্গস্য যথাযোগ্যং জনস্য চ| দশ কর্মপথান্ রক্ষঞ্জযন্নভ্যন্তরানরীন্| হিংসাস্তেযান্যথাকামং পৈশূন্যং পরুষানৃতম্| সম্ভিন্নালাপং ব্যাপাদমভিধ্যাং দৃগ্বিপর্যযম্| পাপং কর্মেতি দশধা কাযবাঙ্মানসৈস্ত্যজেত্| পরোপঘাতক্রিযযা বর্জযেদর্জনং শ্রিযঃ| অর্থানাং ধর্মলব্ধানামদাতাপি হ্যসম্ভবাত্| স্বর্গাপবর্গ বিভবানযত্নেনাধিতিষ্ঠতি||৫৪||
नरामराणां सिद्धानां शास्त्राणाञ्चाजुगुप्सकः| आधारकस्त्रिवर्गस्य यथायोग्यं जनस्य च| दश कर्मपथान् रक्षञ्जयन्नभ्यन्तरानरीन्| हिंसास्तेयान्यथाकामं पैशून्यं परुषानृतम्| सम्भिन्नालापं व्यापादमभिध्यां दृग्विपर्ययम्| पापं कर्मेति दशधा कायवाङ्मानसैस्त्यजेत्| परोपघातक्रियया वर्जयेदर्जनं श्रियः| अर्थानां धर्मलब्धानामदातापि ह्यसम्भवात्| स्वर्गापवर्ग विभवानयत्नेनाधितिष्ठति||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAtriBojanAdi (55) · Śloka 55
সাযং ভুক্ত্বা লঘু হিতং সমাহিতমনাঃ শুচিঃ| শাস্তারমনুসংস্মৃত্য স্বচর্যাঞ্চাথ সংবিশেত্||৫৫||
सायं भुक्त्वा लघु हितं समाहितमनाः शुचिः| शास्तारमनुसंस्मृत्य स्वचर्याञ्चाथ संविशेत्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shayanAsanavidhiH (56) · Śloka 56
দেশে শুচাবনাকীর্ণে দ্বিত্রাপ্তপরিচারকঃ| যুক্তোপধানং স্বাস্তীর্ণং বিস্তীর্ণাবিষমং সুখম্| জানুতুল্যং মৃদু শুভং সেবেত শযনাসনম্| প্রাগ্দক্ষিণশিরাঃ পাদাবকুর্বাণো গুরূন্ প্রতি| পূর্বাপরদিশোভাগে ধর্মমেবানুচিন্তযন্||৫৬||
देशे शुचावनाकीर्णे द्वित्राप्तपरिचारकः| युक्तोपधानं स्वास्तीर्णं विस्तीर्णाविषमं सुखम्| जानुतुल्यं मृदु शुभं सेवेत शयनासनम्| प्राग्दक्षिणशिराः पादावकुर्वाणो गुरून् प्रति| पूर्वापरदिशोभागे धर्ममेवानुचिन्तयन्||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puruShaH svasthavRuttaparo Bavet (57) · Śloka 57
আদদীত সদা দেহাদিত্থং সারমসারতঃ| বিভ্যত্প্রতিক্ষণং মৃত্যোরযথাতথচেষ্টিতাত্| আরোগ্যবিভবপ্রজ্ঞাবযোধর্মক্রিযাবতঃ| সুখমাযুর্হিতং চোক্তং বিপরীতং বিপর্যযে||৫৭||
आददीत सदा देहादित्थं सारमसारतः| बिभ्यत्प्रतिक्षणं मृत्योरयथातथचेष्टितात्| आरोग्यविभवप्रज्ञावयोधर्मक्रियावतः| सुखमायुर्हितं चोक्तं विपरीतं विपर्यये||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nRupasevAprakAraH (58) · Śloka 58
সর্বতেজোনিধানং হি নৃপ ইত্যুচ্যতে ভুবি| অদূষযন্মনস্তস্মাদ্ভক্তিমাংস্তদুপাচরেত্||৫৮||
सर्वतेजोनिधानं हि नृप इत्युच्यते भुवि| अदूषयन्मनस्तस्माद्भक्तिमांस्तदुपाचरेत्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nRupasannidhAne varjanIyam (59) · Śloka 59
পর্যস্তিকোপাশ্রযকোপহাস বিবাদনিষ্ঠীবনজৃম্ভণানি| সর্বাঃ প্রকৃত্যভ্যধিকাশ্চ চেষ্টা স্তত্সন্নিধানে পরিবর্জযেত্তু||৫৯||
पर्यस्तिकोपाश्रयकोपहास विवादनिष्ठीवनजृम्भणानि| सर्वाः प्रकृत्यभ्यधिकाश्च चेष्टा स्तत्सन्निधाने परिवर्जयेत्तु||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyadapi hitaM seveta (60) · Śloka 60
সত্ত্বাদ্যবস্থা বিবিধাশ্চ তাস্তাঃ সম্যক্সমীক্ষ্যাত্মহিতং বিদধ্যাত্| অন্যোঽপি যঃ কশ্চিদিহাঽস্তি মার্গো হিতোপদেশেষু ভজেত তং চ||৬০||
सत्त्वाद्यवस्था विविधाश्च तास्ताः सम्यक्समीक्ष्यात्महितं विदध्यात्| अन्योऽपि यः कश्चिदिहाऽस्ति मार्गो हितोपदेशेषु भजेत तं च||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasthavRuttAnusaraNaPalam (3) · Śloka 3
ইতি চরিতমুপেতঃ সর্বজীবোপজীব্যং প্রথিতপৃথুগুণৌঘো রক্ষিতো দেবতাভিঃ| সমধিকশতজীবী নির্বৃতঃ পুণ্যকর্মা ব্রজতি সুগতিনিম্নো দেহভেদেঽপি তুষ্টিম্||৬১|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং সূত্রস্থানে দিনচর্যানাম তৃতীযোঽধ্যাযঃ||৩||
इति चरितमुपेतः सर्वजीवोपजीव्यं प्रथितपृथुगुणौघो रक्षितो देवताभिः| समधिकशतजीवी निर्वृतः पुण्यकर्मा व्रजति सुगतिनिम्नो देहभेदेऽपि तुष्टिम्||६१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने दिनचर्यानाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon