Adhikarana atha shastrakarmavidhirnAmAShTatriMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತಃ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮವಿಧಿಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಖ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातः शस्त्रकर्मविधिं नामाध्यायं व्याख़्याख़्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakarmaviShayaH (2) · Śloka 2
ದ್ವಿವಿಧೇ ಹಿ ವ್ಯಾಧಾವುಪಾಯಾಪೇಕ್ಷೇ ನಿಜ ಆಗನ್ತೌ ವಾ ಭೇಷಜ- ವಿಷಯಾತೀತೇ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ||೨||
द्विविधे हि व्याधावुपायापेक्षे निज आगन्तौ वा भेषज- विषयातीते शस्त्रकर्म प्रयुज्यते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoPAvasthAyAM cikitsAvisheShaH (3) · Śloka 3
ಸ ಚಾಮಯಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ಶ್ವಯಥುಪೂರ್ವಕೋ ಭವತಿ| ಅತಃ ಶೋಫಾ ವಸ್ಥಸ್ಯೈವ ವಾತಪಿತ್ತಕಫರಕ್ತಸಂಸರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತಾತ್ಮಕತಾಮುಪ ಲಕ್ಷ್ಯ ಪಾಕಭಯಾದ್ಯಥಾಸ್ವಮುಪವಾಸಲೇಪಸೇಕಾಸೃಙ್ಮೋಕ್ಷಕಷಾ ಯಘೃತಪಾನಶೋಧನಾನಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ತಥಾಪ್ಯನುಪಶಾಮ್ಯತಿ ಪ್ರವಿ ಲಯನಮ್| ಅವಿಲೀಯಮಾನೇ ಚೋಪನಾಹನಮ್||೩||
स चामयः प्रायेण श्वयथुपूर्वको भवति| अतः शोफा वस्थस्यैव वातपित्तकफरक्तसंसर्गसन्निपातात्मकतामुप लक्ष्य पाकभयाद्यथास्वमुपवासलेपसेकासृङ्मोक्षकषा यग़ृतपानशोधनानि प्रयुञ्जीत| तथाप्यनुपशाम्यति प्रवि लयनम्| अविलीयमाने चोपनाहनम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmashoPalakShaNam (4) · Śloka 4
ತತ್ರ ಶೋಫಸ್ಯಾಮಲಕ್ಷಣಮಲ್ಪತಾ ಚಾಲ್ಪೋಷ್ಮರುಜತ್ವಂ ತ್ವಕ್ಸ ವರ್ಣತಾ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಚ||೪||
तत्र शोफस्यामलक्षणमल्पता चाल्पोष्मरुजत्वं त्वक्स वर्णता स्थैर्यं च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pacyamAnashoPalakShaNam (5) · Śloka 5
ಪಚ್ಯಮಾನಸ್ತು ವಿವರ್ಣೋ ಬಸ್ತಿರಿವಾತತಃ| ಸಂರಮ್ಭಶೂಲರಾಗ- ದಾಹೋಷಾರುಚಿತೃಷ್ಣಾಜ್ವರಾರತಿಸ್ಪರ್ಶಾಸಹತ್ವಾನಿದ್ರತಾಸಮನ್ವಿತೋ ವಿಷ್ಯನ್ದಯತಿ ಸರ್ಪಿಃ ಶೋಷಯತಿ ಪ್ರದೇಹಂ ಸರ್ಷಪಕಲ್ಕೋಪಲಿಪ್ತ ಇವ ಚಿಮಿಚಿಮಾಯತೇ ಪಿಪೀಲಿಕಾಭಿರಿವ ಸಂಸರ್ಪ್ಯತೇ ಪೀಡ್ಯತ ಇವ ಪಾಣಿನಾ ಘಟ್ಯತ ಇವಾಙ್ಗುಲ್ಯಾ ತಾಡ್ಯತ ಇವ ದಣ್ಡೇನ ತುದ್ಯತ ಇವ ಸೂಚೀಭಿರ್ಭಿದ್ಯತ ಇವ ಶಕ್ತಿಭಿಶ್ಛಿದ್ಯತ ಇವ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ದಶ್ಯತ ಏವ ವೃಶ್ಚಿಕೈರ್ದಹ್ಯತ ಇವಾಗ್ನಿಕ್ಷಾರಾಭ್ಯಾಂ ಮಥ್ಯತ ಇವೋಮುಲ್ಕೇನ||೫||
पच्यमानस्तु विवर्णो बस्तिरिवाततः| संरम्भशूलराग- दाहोषारुचितृष्णाज्वरारतिस्पर्शासहत्वानिद्रतासमन्वितो विष्यन्दयति सर्पिः शोषयति प्रदेहं सर्षपकल्कोपलिप्त इव चिमिचिमायते पिपीलिकाभिरिव संसर्प्यते पीड्यत इव पाणिना ग़ट्यत इवाङ्गुल्या ताड्यत इव दण्डेन तुद्यत इव सूचीभिर्भिद्यत इव शक्तिभिश्छिद्यत इव शस्त्रेण दश्यत एव वृश्चिकैर्दह्यत इवाग्निक्षाराभ्यां मथ्यत इवोमुल्केन||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvashoPalakShaNAni (6) · Śloka 6
ಪಕ್ವೇ ತು ಗತವೇಗತ್ವಂ ಪ್ರಮ್ಲಾನತಾ ತ್ವಕಿಶಥಿಲತಾ ಬಲೀ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ ಪಾಣ್ಡುತಾ ಮಧ್ಯೋನ್ನತತಾಙ್ಗುಲ್ಯವಪೀಡಿತಮುಕ್ತೇ ಪ್ರತ್ಯು ನ್ನಮನಂ ಬಸ್ತಾವಿವೋದಕಸ್ಯ ಪೂಯಸ್ಯ ಸಞ್ಚರಣಂ ಕಣ್ಡುಸಂರಮ್ಭ ಶೂಲಾದ್ಯುಪಶಮಶ್ಚ||೬||
पक्वे तु गतवेगत्वं प्रम्लानता त्वकिशथिलता बली प्रादुर्भावः पाण्डुता मध्योन्नतताङ्गुल्यवपीडितमुक्ते प्रत्यु न्नमनं बस्ताविवोदकस्य पूयस्य सञ्चरणं कण्डुसंरम्भ शूलाद्युपशमश्च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoPapAke tridoShasambandhaH (7) · Śloka 7
ಶೂಲಂ ನರ್ತೇಽನಿಲಾದ್ದಾಹಃ ಪಿತ್ತಾಚ್ಛೋಫಃ ಕಫೋದಯಾತ್| ರಾಗೋ ರಕ್ತಾಚ್ಚ ಪಾಕಃ ಸ್ಯಾದತೋ ದೋಷೈಃ ಸಶೋಣಿತೈಃ||೭||
शूलं नर्तेऽनिलाद्दाहः पित्ताच्छोफः कफोदयात्| रागो रक्ताच्च पाकः स्यादतो दोषैः सशोणितैः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAkalakShaNAni (8) · Śloka 8
ಪಾಕೇಽತಿವೃತ್ತೇ ಸುಷಿರಸ್ತನುತ್ವಗ್ದೋಷಭಕ್ಷಿತಃ| ಬಲೀಭಿರಾಚಿತಃ ಶ್ಯಾವಃ ಶೀರ್ಯಮಾಣತನೂರುಹಃ||೮||
पाकेऽतिवृत्ते सुषिरस्तनुत्वग्दोषभक्षितः| बलीभिराचितः श्यावः शीर्यमाणतनूरुहः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapAkalakShaNam (9) · Śloka 9
ಕಫಜೇಷು ತು ಶೋಫೇಷು ಕೇಷುಚಿದ್ಗಮ್ಭೀರತ್ವಾದ್ರಕ್ತಮೇವ ವಿಪ ಚ್ಯತೇ| ತತಶ್ಚಾಸ್ಪಷ್ಟಂ ಪಕ್ವಲಿಙ್ಗಂ ಭವತಿ| ಯತ್ರ ಹಿ ತ್ವಕ್ಸಾ ವರ್ಣ್ಯಂ ಶೀತಶೋಫತಾಲ್ಪರುಜತಾಶ್ಮವಚ್ಚ ಘನತಾ, ನ ತತ್ರ ಮೋಹ ಮುಪೇಯಾತ್ತಂ ರಕ್ತಪಾಕಮಿತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ||೯||
कफजेषु तु शोफेषु केषुचिद्गम्भीरत्वाद्रक्तमेव विप च्यते| ततश्चास्पष्टं पक्वलिङ्गं भवति| यत्र हि त्वक्सा वर्ण्यं शीतशोफताल्परुजताश्मवच्च ग़नता, न तत्र मोह मुपेयात्तं रक्तपाकमित्याचक्षते||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapAke dAraNapATanayoH prayogasthAnaBedaH (10) · Śloka 10
ಅಥೈನಂ ಸಮ್ಯಕ್ಪಕ್ವಮವಧಾರ್ಯ ಭೀರುವೃದ್ಧಬಾಲದುರ್ಬಲಕ್ಲೀ ಬಕ್ಷೀಣಗರ್ಭಿಣೀವಿಷಾರ್ದಿತಶಸ್ತ್ರಕ್ಷಾಮೇಷು ಪಾಕೋದ್ಧತದೋಷೇಷು ಚ ಪಿಣ್ಡಿತೇಷು ಸನ್ಧಿಮರ್ಮಾಶ್ರಿತೇಷ್ವಲ್ಪೇಷು ವಾ ಶೋಫೇಷು ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣ ದ್ರವ್ಯೈರ್ದಾರಣಂ ಕುರ್ವೀತ| ಇತರೇಷು ಪಾಟನಮ್||೧೦||
अथैनं सम्यक्पक्वमवधार्य भीरुवृद्धबालदुर्बलक्ली बक्षीणगर्भिणीविषार्दितशस्त्रक्षामेषु पाकोद्धतदोषेषु च पिण्डितेषु सन्धिमर्माश्रितेष्वल्पेषु वा शोफेषु तीक्ष्णोष्ण द्रव्यैर्दारणं कुर्वीत| इतरेषु पाटनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmapATanadoShAH (11) · Śloka 11
ಆಮಪಾಟನೇ ಸಿರಾಸ್ನಾಯುವ್ಯಾಪಾದನಂ ಶೋಣಿತಾತಿಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ವೇದ ನಾತಿವೃದ್ಧಿರವದರಣಂ ಕ್ಷತವಿಸರ್ಪೋ ವಾ ಸ್ಯಾತ್||೧೧||
आमपाटने सिरास्नायुव्यापादनं शोणितातिप्रवृत्तिर्वेद नातिवृद्धिरवदरणं क्षतविसर्पो वा स्यात्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvasyApATane doShaH (12) · Śloka 12
ತಿಷ್ಠನ್ನನ್ತಃ ಪುನಃ ಪೂಯಃ ಸಿರಾಸ್ನಾಯ್ವಸೃಗಾಮಿಷಮ್| ವಿವೃದ್ಧೋ ದಹತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ತೃಣೋಲಪಮಿವಾನಲಃ||೧೨||
तिष्ठन्नन्तः पुनः पूयः सिरास्नाय्वसृगामिषम्| विवृद्धो दहति क्षिप्रं तृणोलपमिवानलः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aj~javaidyanindA (13) · Śloka 13
ಯಶ್ಛಿನತ್ತ್ಯಾಮಮಜ್ಞಾನಾದ್ಯಶ್ಚ ಪಕ್ವಮುಪೇಕ್ಷತೇ| ಶ್ವಪಚಾವಿವ ವಿಜ್ಞೇಯೌ ತಾವನಿಶ್ಚಿತಕಾರಿಣೌ||೧೩||
यश्छिनत्त्याममज्ञानाद्यश्च पक्वमुपेक्षते| श्वपचाविव विज्ञेयौ तावनिश्चितकारिणौ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakarmaNaH prAgvidhirapavAdashca (14) · Śloka 14
ಪ್ರಾಕ್ ಶಸ್ತ್ರಾದ್ಭೋಜಯೇದಿಷ್ಟಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಮದ್ಯಞ್ಚ ಪಾಯಯೇತ್| ನ ಮೂರ್ಛತ್ಯನ್ನಸಂಯೋಗಾನ್ಮತ್ತಃ ಶಸ್ತ್ರಂ ನ ಬುಧ್ಯತೇ| ಅನ್ಯತ್ರ ಮೂಢಗರ್ಭೋದರಾಶ್ಮರೀಮುಖರೋಗೇಭ್ಯಃ||೧೪||
प्राक् शस्त्राद्भोजयेदिष्टं तीक्ष्णं मद्यञ्च पाययेत्| न मूर्छत्यन्नसंयोगान्मत्तः शस्त्रं न बुध्यते| अन्यत्र मूढगर्भोदराश्मरीमुखरोगेभ्यः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakarmavidhiH (15) · Śloka 15
ಅಥೋಪಹೃತಯನ್ತ್ರಶಸ್ತ್ರಕ್ಷಾರಾಗ್ನಿಜಾಮ್ಬವೌಷ್ಠಪಿಚುಪ್ಲೋತಪತ್ರ ಸೂತ್ರಚರ್ಮಪಟ್ಟಮಧುಸ್ನೇಹಕಷಾಯಾಲೇಪಕಲ್ಕಸೇಕೋದಕುಮ್ಭಶೀ ತೋಷ್ಣೋದಕಕಟಾಹವ್ಯಜನಾದಿವ್ರಣೋಪಯೋಗಿ ಸರ್ವೋಪಕರಣಮಾ ಶ್ರಿತಶಯನೀಯಮುಪಸ್ಥಿತಸ್ಥಿರಸ್ನೇಹಬಲವದವಲಮ್ಬಕಪುರುಷ ಮಿಷ್ಟೇಽಹನಿ ಮುಹೂರ್ತೇ ಚ ದಧ್ಯಕ್ಷತಾನ್ನಪಾನರುಕ್ಮರತ್ನಾರ್ಚಿತವಿಪ್ರಂ ಪ್ರಣತೇಷ್ಟದೇವತಂ ಕೃತಮಙ್ಗಲಂ ಭುಕ್ತವನ್ತಮಾತುರಂ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖಮುಪ ವೇಶ್ಯ ಸಂವೇಶ್ಯ ವಾ ಯನ್ತ್ರಯಿತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಙ್ಮುಖೋ ವೈದ್ಯೋ ಮರ್ಮಸಿ ರಾಸ್ನಾಯುಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಧಮನೀಃ ಪರಿಹರನನುಲೋಮಂ ಶಸ್ತ್ರಂ ನಿದಧ್ಯಾದಾ ಪೂಯದರ್ಶನಾತ್ಸಕೃದೇವಾಹರೇಚ್ಛಸ್ರಮಾಶು ಚ| ಮಹತ್ಸ್ವಪಿ ಚ ಪಾಕೇಷು ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಂ ಶಸ್ತ್ರಪದಮುಕ್ತಮ್| ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಾನ್ತರಂ ತ್ರ್ಯಙ್ಗುಲಾನ್ತರಂ ವಾಽ ಭಿಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ವಿವೃತ್ತೇ ಪ್ರದೇಶೇ ವಾಮಪ್ರದಶಿನ್ಯೈಷಿತ್ವಾ ನಾತಿ ವಿವೃತ್ತೇ ಗಮ್ಭೀರಮಾಂಸಲೇ ಚೈಷಣ್ಯಾ ವಿಪರೀತೇ ಕರೀರಾದಿನಾಲೇ ನಾತಿಸಂವೃತೇ ಸೂಕರವಾಲೇನ||೧೫||
अथोपहृतयन्त्रशस्त्रक्षाराग्निजाम्बवौष्ठपिचुप्लोतपत्र सूत्रचर्मपट्टमधुस्नेहकषायालेपकल्कसेकोदकुम्भशी तोष्णोदककटाहव्यजनादिव्रणोपयोगि सर्वोपकरणमा श्रितशयनीयमुपस्थितस्थिरस्नेहबलवदवलम्बकपुरुष मिष्टेऽहनि मुहूर्ते च दध्यक्षतान्नपानरुक्मरत्नार्चितविप्रं प्रणतेष्टदेवतं कृतमङ्गलं भुक्तवन्तमातुरं प्राङ्मुख़मुप वेश्य संवेश्य वा यन्त्रयित्वा प्रत्यङ्मुख़ो वैद्यो मर्मसि रास्नायुसन्ध्यस्थिधमनीः परिहरननुलोमं शस्त्रं निदध्यादा पूयदर्शनात्सकृदेवाहरेच्छस्रमाशु च| महत्स्वपि च पाकेषु द्व्यङ्गुलं शस्त्रपदमुक्तम्| द्व्यङ्गुलान्तरं त्र्यङ्गुलान्तरं वाऽ भिसमीक्ष्य विवृत्ते प्रदेशे वामप्रदशिन्यैषित्वा नाति विवृत्ते गम्भीरमांसले चैषण्या विपरीते करीरादिनाले नातिसंवृते सूकरवालेन||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNakaraNasthAnaM vraNasvarUpa~jca (16) · Śloka 16
ಯತೋ ಗತಾಂ ಗತಿಂ ವಿದ್ಯಾದುತ್ಸಙ್ಗೋ ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಚ| ತತ್ರ ತತ್ರ ವ್ರಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸುವಿಭಕ್ತಂ ನಿರಾಶಯಮ್| ಆಯತಞ್ಚ ವಿಶಾಲಞ್ಚ ಯಥಾ ದೋಷೋ ನ ತಿಷ್ಠತಿ||೧೬||
यतो गतां गतिं विद्यादुत्सङ्गो यत्र यत्र च| तत्र तत्र व्रणं कुर्यात्सुविभक्तं निराशयम्| आयतञ्च विशालञ्च यथा दोषो न तिष्ठति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrakarmaNi vaidyaguNAH vaidyAshritAH prashastaguNAH (17) · Śloka 17
ಶೌರ್ಯಮಾಶುಕ್ರಿಯಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಶಸ್ತ್ರಮಸ್ವೇದವೇಪಥುಮ್| ಅಸಮ್ಮೋಹಶ್ಚ ವೈದ್ಯಸ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣಿ ಶಸ್ಯತೇ||೧೭||
शौर्यमाशुक्रिया तीक्ष्णं शस्त्रमस्वेदवेपथुम्| असम्मोहश्च वैद्यस्य शस्त्रकर्मणि शस्यते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tiryakCedaviShayaH (18) · Śloka 18
ತತ್ರ ಭ್ರೂಗಣ್ಡಲಲಾಟಾಕ್ಷಿಕೂಟೌಷ್ಠದನ್ತವೇಷ್ಟಮನ್ಯಾಕಣ್ಠಜತ್ರು ಕಕ್ಷ್ಯಾಕುಲ್ಕ್ಷಿವಙ್ಕ್ಷಣೇಷು ತಿರ್ಯಕ್ಛೇದ ಇಷ್ಟಃ||೧೮||
तत्र भ्रूगण्डललाटाक्षिकूटौष्ठदन्तवेष्टमन्याकण्ठजत्रु कक्ष्याकुल्क्षिवङ्क्षणेषु तिर्यक्छेद इष्टः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aviShaye tiryakCede doShAH (19) · Śloka 19
ಅನ್ಯತ್ರ ತು ಸಿರಾಸ್ನಾಯೂಪಘಾತೋಽತಿವೇದನಾ ಚಿರಾದ್ವ್ರಣಸಂರೋಹೋ ಮಾಂಸಸ್ಕನ್ದೀ ಚ ತಿರ್ಯಕ್ಚ್ಛೇದಾದ್ಭವನ್ತಿ||೧೯||
अन्यत्र तु सिरास्नायूपग़ातोऽतिवेदना चिराद्व्रणसंरोहो मांसस्कन्दी च तिर्यक्च्छेदाद्भवन्ति||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shastrAvacAraNottaraM karma (20) · Śloka 20
ತತಃ ಶಸ್ತ್ರಮವಚಾರ್ಯ ಶೀತಾಭಿರದ್ಭಿರಾತುರಮಾಶವಾಸ್ಯ ಸಮನ್ತಾತ್ ಪ್ರತಿಪೀಡ್ಯಾಙ್ಗುಲ್ಯಾ ವ್ರಣಮಪಿ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ವ್ರಣಾತ್ ಪ್ಲೋತೇನಾಮ್ಭೋಽಪನೀಯ ವೇದನಾರಕ್ಷೋಘ್ನೈರ್ಗುಗ್ಗುಲ್ವಗರುಸರ್ಜರಸವಚಾ ಗೌರಸರ್ಷಪಹಿಙ್ಗುಲವಣನಿಮ್ಬಪತ್ರೈಃ ಸಘೃತೈರ್ವ್ರಣಂ ಧೂಪಯಿತ್ವಾ ಯಥಾ ಸ್ವಮೌಷಧೇನ ಮಧುಘೃತತಿಲಕಲ್ಕೈಶ್ಚ ದಿಗ್ಧಾಂ ವರ್ತಿಂ ಪ್ರಣಿ ಧಾಯ ಕಲ್ಕೇನ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ನಾತಿಭೃಷ್ಟಯವಸಕ್ತುಭಿರ್ಘೃತಾ ಕ್ತೈರ್ಭಾಜನಾನ್ತೇಽಮ್ಭಸಾ ದಕ್ಷಿಣಾಙ್ಗುಲೀಭಿಃ ಸುಮೃದಿತೈರವಚ್ಛಾದ್ಯ ಘನಾಂ ಕವಲಿಕಾಂ ದತ್ವಾ ಸವ್ಯದಕ್ಷಿಣಾನ್ಯತರಪಾರ್ಶ್ವೇ ಋಜುಮನಾ ವಿದ್ಧಮಸಙ್ಕುಚಿತಂ ಮೃದುಪಟ್ಟಂ ನಿವೇಶ್ಯ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವಾಂಸ್ತತ್ರ ದ್ವಿಸ್ತ್ರಿರ್ವಾ ವೇಷ್ಟಯೇದ್ವ್ರಣಾನ್| ಸಕೃದೇವ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಭಿಘಾತಜಾನ್| ಶಸ್ತ್ರಕ್ಷತರುಜಾಯಾಂ ತು ಪ್ರತತಾಯಾಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಸರ್ಪಿಷೋಷ್ಣೇನ ವ್ರಣಂ ಸಿಞ್ಚೇತ್| ಉದಕುಮ್ಭಾಚ್ಚಾಪೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪ್ರೋಕ್ಷಯನ್ ಪರಿತೋ ಪರ್ಣ ಶಬರ್ಯಾದಿಭಿರಸ್ಯ ರಕ್ಷಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ರಕ್ಷೋ ಽಭಿಭವನಿಷೇಧಾರ್ಥಮ್| ತೇಭ್ಯಶ್ಚ ಬಲಿಮುಪಹರೇತ್| ಧಾರಯೇಚ್ಚ ಶಿರಸಾ| ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಗುಹಾಮತಿಗುಹಾಂ ಜಟಿಲಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೀಮ್| ವಚಾಂ ಛತ್ರಾಮತಿಚ್ಛತ್ರಾಂ ದೂರ್ವಾಂ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಾನಪಿ| ಗುಗ್ಗುಲ್ವಾದಿಭಿರೇವಂ ಶಯನಾಸನಾದಿ ದ್ವಿರಹ್ನೋ ಧೂಪಯೇತ್| ತಥಾ ಸ್ನೇಹೋಕ್ತಂ ದಿನಚರ್ಯೋಕ್ತಮಾಚಾರಮನುವರ್ತೇತ||೨೦||
ततः शस्त्रमवचार्य शीताभिरद्भिरातुरमाशवास्य समन्तात् प्रतिपीड्याङ्गुल्या व्रणमपि प्रक्षाल्य कषायेण व्रणात् प्लोतेनाम्भोऽपनीय वेदनारक्षोग़्नैर्गुग्गुल्वगरुसर्जरसवचा गौरसर्षपहिङ्गुलवणनिम्बपत्रैः सग़ृतैर्व्रणं धूपयित्वा यथा स्वमौषधेन मधुग़ृततिलकल्कैश्च दिग्धां वर्तिं प्रणि धाय कल्केन पूरयित्वा नातिभृष्टयवसक्तुभिर्ग़ृता क्तैर्भाजनान्तेऽम्भसा दक्षिणाङ्गुलीभिः सुमृदितैरवच्छाद्य ग़नां कवलिकां दत्वा सव्यदक्षिणान्यतरपार्श्वे ऋजुमना विद्धमसङ्कुचितं मृदुपट्टं निवेश्य बध्नीयात्| वातश्लेष्मोद्भवांस्तत्र द्विस्त्रिर्वा वेष्टयेद्व्रणान्| सकृदेव परिक्षिप्य पित्तरक्ताभिग़ातजान्| शस्त्रक्षतरुजायां तु प्रततायां यष्टीमधुकसर्पिषोष्णेन व्रणं सिञ्चेत्| उदकुम्भाच्चापो गृहीत्वा प्रोक्षयन् परितो पर्ण शबर्यादिभिरस्य रक्षां कुर्याद्रक्षो ऽभिभवनिषेधार्थम्| तेभ्यश्च बलिमुपहरेत्| धारयेच्च शिरसा| लक्ष्मी गुहामतिगुहां जटिलां ब्रह्मचारिणीम्| वचां छत्रामतिच्छत्रां दूर्वां सिद्धार्थकानपि| गुग्गुल्वादिभिरेवं शयनासनादि द्विरह्नो धूपयेत्| तथा स्नेहोक्तं दिनचर्योक्तमाचारमनुवर्तेत||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNitasya visheSharihAryANi (21) · Śloka 21
ವಿಶೇಷತಶ್ಚ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾದ್ ವ್ರಣೇ ಶೋಫಕಣ್ಡೂರಾಗರುಕ್ಪೂಯ ವೃದ್ಧಿಃ| ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ತು ಸ್ಮೃತಿಸಂಸ್ಪರ್ಶದಶನಶ್ಚಲಿತೇ ಸ್ರುತೇ| ಶುಕ್ರೇ ವ್ಯವಾಯಜಾನ್ ದೋಷಾನಸಂಸರ್ಗೇಽಪ್ಯವಾಪ್ನುಯಾತ್||೨೧||
विशेषतश्च दिवास्वप्नाद् व्रणे शोफकण्डूरागरुक्पूय वृद्धिः| स्त्रीणां तु स्मृतिसंस्पर्शदशनश्चलिते स्रुते| शुक्रे व्यवायजान् दोषानसंसर्गेऽप्यवाप्नुयात्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyAhAraH (22) · Śloka 22
ಭೋಜಯೇಚ್ಚೈನಂ ಯಥಾಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಸಮಾತೀತಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಯವ ಗೋಧೂಮಾನ್ಯತಮಂ ಮುದ್ಗಮಸೂರಾಢಕೀಸತೀನಯೂಷಜಾಙ್ಗಲರಸೋಪೇತಂ ಜೀವನ್ತೀಸುನಿಷಣ್ಣಕತಣ್ಡುಲೀಯಕವಾಸ್ತುಕವಾರ್ತಾಕಪಟೋಲ ಕಾರವೇಲ್ಲಕಬಾಲಮೂಲಕಶಾಕಯುಕ್ತಂ ದಾಡಿಮಾಮಲಕಸೈನ್ಧ ವಸಹಿತಂ ಸರ್ಪಿಃಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಲಘ್ವಲ್ಪಮುಷ್ಣೋದಕೋತ್ತರಂ ಚ| ಏವಮಸ್ಯ ಸಮ್ಯಗಶಿತಂ ಜರಾಮುಪೈತಿ||೨೨||
भोजयेच्चैनं यथासात्म्यं समातीतशालिषष्टिकयव गोधूमान्यतमं मुद्गमसूराढकीसतीनयूषजाङ्गलरसोपेतं जीवन्तीसुनिषण्णकतण्डुलीयकवास्तुकवार्ताकपटोल कारवेल्लकबालमूलकशाकयुक्तं दाडिमामलकसैन्ध वसहितं सर्पिःस्निग्धं लघ्वल्पमुष्णोदकोत्तरं च| एवमस्य सम्यगशितं जरामुपैति||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajIrNadoShAH navadhAnyAdivargastadvarjana~jca (23) · Śloka 23
ಅಜೀರ್ಣಾದನಿಲಾದೀನಾಂ ವಿಭ್ರಮೋ ಬಲವಾನ್ ಭವೇತ್| ತತಃ ಶೋಫರುಜಾಪಾಕದಾಹಾನಾಹಾನವಾಪ್ನುಯಾತ್| ನವಧಾನ್ಯಮಾಷಕಲಾಯಕುಲತ್ಥನಿಷ್ಪಾವಶಿಮ್ಬೀಶಿತಾಮ್ಬುಮದ್ಯೇ ಕ್ಷುಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟತಿಲವಿಕೃತಿಶುಷ್ಕಶಾಕಪಿಶಿತಹರಿತಶಾಕಾಮ್ಲ ಲವಣಕಟುಕಕ್ಷಾರಾನೂಪಾಮಿಷಾಣಿ ವರ್ಜಯೇತ್| ವರ್ಗೋಽಯಂ ನವಧಾನ್ಯಾದಿರ್ವಣಿನಃ ಸರ್ವದೋಷಕೃತ್| ಮದ್ಯಂ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣರೂಕ್ಷಾಮ್ಲಮಾಶು ವ್ಯಾಪಾದಯೇದ್ ವ್ರಣಮ್||೨೩||
अजीर्णादनिलादीनां विभ्रमो बलवान् भवेत्| ततः शोफरुजापाकदाहानाहानवाप्नुयात्| नवधान्यमाषकलायकुलत्थनिष्पावशिम्बीशिताम्बुमद्ये क्षुक्षीरपिष्टतिलविकृतिशुष्कशाकपिशितहरितशाकाम्ल लवणकटुकक्षारानूपामिषाणि वर्जयेत्| वर्गोऽयं नवधान्यादिर्वणिनः सर्वदोषकृत्| मद्यं तीक्ष्णोष्णरूक्षाम्लमाशु व्यापादयेद् व्रणम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vihArAdi pathya~jca (24) · Śloka 24
ಬಾಲೋಶೀರೈಶ್ಚ ವೀಜ್ಯೇತ ನ ಚೈನಂ ಪರಿಘಟ್ಟಯೇತ್| ನ ತುದೇನ್ನ ಚ ಕಣ್ಡೂಯೇಚ್ಚೇಷ್ಟಮಾನಶ್ಚ ಪಾಲಯೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧವೃದ್ಧದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಕಥಾಃ ಶೃಣ್ವನ್ಮನಃಪ್ರಿಯಾ| ಆಶಾವಾನ್ ವ್ಯಾಧಿಮೋಕ್ಷಾಯ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ವ್ರಣಮಪೋಹತಿ||೨೪||
बालोशीरैश्च वीज्येत न चैनं परिघट्टयेत्| न तुदेन्न च कण्डूयेच्चेष्टमानश्च पालयेत्| स्निग्धवृद्धद्विजातीनां कथाः शृण्वन्मनःप्रिया| आशावान् व्याधिमोक्षाय क्षिप्रं व्रणमपोहति||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punarvraNaprakShAlanAdikarmakAlaH dvitIyadivase mokShaNAddoShAH (25) · Śloka 25
ಪುನಶ್ಚ ತೃತೀಯೇಽಹನಿ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾದಿ ಪೂರ್ವವತ್ ವ್ರಣಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾತ್| ದ್ವಿತೀಯೇ ದಿವಸೇ ಮೋಕ್ಷಣಾದ್ವಿಗ್ರಥಿತೋ ವ್ರಣಶ್ಚಿರಾದುಪರೋಹತ್ಯುಗ್ರರು ಜಶ್ಚ ಭವತಿ||೨೫||
पुनश्च तृतीयेऽहनि प्रक्षालनादि पूर्ववत् व्रणकर्म कुर्यात्| द्वितीये दिवसे मोक्षणाद्विग्रथितो व्रणश्चिरादुपरोहत्युग्ररु जश्च भवति||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vikeshikauShadhadoShAdi (26) · Śloka 26
ನ ಚ ವಿಕೇಶಿಕಾಮೌಷಧಂ ವಾತಿಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಮತಿಶ್ಲಥ ಮತಿಗಾಢಮಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ದುರ್ನ್ಯಸ್ತಂ ವಾ ದದ್ಯಾತ್| ಅತಿಸ್ನೇಹಾತ್ ಕ್ಲೇದಃ| ಅತಿರೌಕ್ಷ್ಯಾಚ್ಛೇದೋ ವೇದನಾ ಚ| ಅತಿಶ್ಲಥತ್ವಾದ ಪರಿಶುದ್ಧಿಃ| ಗಾಢತಯಾ ಸಂರಮ್ಭ ಅಶ್ಲಕ್ಷ್ಣತ್ವಾದ್ದುರ್ನ್ಯಾಸಾಚ್ಚ ವ್ರಣವರ್ತ್ಮೋಪಘರ್ಷಣಮ್||೨೬||
न च विकेशिकामौषधं वातिस्निग्धरूक्षमतिश्लथ मतिगाढमश्लक्ष्णं दुर्न्यस्तं वा दद्यात्| अतिस्नेहात् क्लेदः| अतिरौक्ष्य़ाच्छेदो वेदना च| अतिश्लथत्वाद परिशुद्धिः| गाढतया संरम्भ अश्लक्ष्णत्वाद्दुर्न्यासाच्च व्रणवर्त्मोपग़र्षणम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vikeshikAguNAH (27) · Śloka 27
ಅವಶ್ಯಂ ಸಾಶಯೇ ವ್ರಣೇ ವಿಕೇಶಿಕಾಂ ದದ್ಯಾತ್| ಸಪೂತಿಮಾಂಸಂ ಸೋತ್ಸ್ಸರ್ಗಮ್| ಸಗತಿಂ ಪೂಯಗರ್ಭಿಣಮ್| ವ್ರಣಂ ಶೋಧಯತೇ ಶೀಘ್ರಂ ಸ್ಥಿತಾ ಹ್ಯನ್ತರ್ವಿಕೇಶಿಕಾಃ||೨೭||
अवश्यं साशये व्रणे विकेशिकां दद्यात्| सपूतिमांसं सोत्स्सर्गम्| सगतिं पूयगर्भिणम्| व्रणं शोधयते शीग़्रं स्थिता ह्यन्तर्विकेशिकाः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana IShatpakvashoPapATane upacAraH (28) · Śloka 28
ವ್ಯಮ್ಲಂ ತು ಪಾಟಿತಂ ಶೋಫಂ ಪಾಚನೈಃ ಸಮುಪಾಚರೇತ್| ಭೋಜನೈರುಪನಾಹೈಶ್ಚ ನಾತಿವ್ರಣವಿರೋಧಿಭಿಃ||೨೮||
व्यम्लं तु पाटितं शोफं पाचनैः समुपाचरेत्| भोजनैरुपनाहैश्च नातिव्रणविरोधिभिः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sIvanavidhiH (29) · Śloka 29
ಯಸ್ತು ಸೀವ್ಯೋ ವ್ರಣಸ್ತತ್ರ ಚಲಾಸ್ಥಿಶಲ್ಯಪಾಂಸುತೃಣರೋಮಶುಷ್ಕ ರಕ್ತಾದೀನಪೋಹ್ಯ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಪ್ರವಿಲಮ್ಬಿತಂ ಮಾಂಸಂ ಸಮ್ಧ್ಯಸ್ಥೀನಿ ಚ ಯಥಾಸ್ಥಾನಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಸ್ಥಿತೇ ರಕ್ತೇ ಯಥಾರ್ಹಂ ಸೂಚ್ಯೋಪಹೃತೇನ ಸ್ನಾಯುಸೂತ್ರವಾಲಾನ್ಯತಮೇನ ಸೀವ್ಯೇತ್| ಶಣಾ ಶ್ಮನ್ತಕಮುರ್ವಾತಸೀನಾಂ ವಾ ವಲ್ಕೈಃ||೨೯||
यस्तु सीव्यो व्रणस्तत्र चलास्थिशल्यपांसुतृणरोमशुष्क रक्तादीनपोह्य विच्छिन्नं प्रविलम्बितं मांसं सम्ध्यस्थीनि च यथास्थानं सम्यक् स्थापयित्वा स्थिते रक्ते यथार्हं सूच्योपहृतेन स्नायुसूत्रवालान्यतमेन सीव्येत्| शणा श्मन्तकमुर्वातसीनां वा वल्कैः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturvidhasIvanaprakArAH (30) · Śloka 30
ಸೀವನವಿಕಲ್ಪಾಸ್ತು ಸಮಾಸೇನ ಚತ್ವಾರಃ| ತದ್ಯಥಾ ಗೋಷ್ಫ ಣಿಕಾತುನ್ನಸೀವನವೇಲ್ಲಿತಕರಜ್ಜುಗ್ರನ್ಥಿಬನ್ಧನಮಿತಿ| ತೇಷಾಂ ನಾಮಭಿರೇವಾಕೃತಿವಿಭಾಗಃ| ಪ್ರಹಾರವಶಾಚ್ಚೋಪಯೋಗಃ|೩೦|
सीवनविकल्पास्तु समासेन चत्वारः| तद्यथा गोष्फ णिकातुन्नसीवनवेल्लितकरज्जुग्रन्थिबन्धनमिति| तेषां नामभिरेवाकृतिविभागः| प्रहारवशाच्चोपयोगः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sIvanavidhiH sIvanottarakarma (30) · Śloka 30
ನ ಚಾತಿಸನ್ನಿಕೃಷ್ಟಾಂ ವಿಪ್ರಕೃಷ್ಟಾಮತ್ಯಲ್ಪಬಹುಗ್ರಾಹಿಣೀಂ ವಾ ಸೂಚೀಂ ಪಾತಯೇತ್| ಏವಂ ಸಮ್ಯಕ್ಸ್ಯೂತಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಮಘುಘೃತಯುಕ್ತೈರಞ್ಜನಮಧುಕನಿಮ್ಬ ಲೋಧ್ರಪ್ರಿಯಙ್ಗುಸಲ್ಲಕೀಫಲಕ್ಷೌಮಮಷೀಚೂರ್ಣೈರವಕಿರ್ಯ ಪುರ್ವ ವದ್ವನ್ಧಾದಿ ಯೋಜಯೇತ್||೩೦||
न चातिसन्निकृष्टां विप्रकृष्टामत्यल्पबहुग्राहिणीं वा सूचीं पातयेत्| एवं सम्यक्स्यूतमवेक्ष्य मग़ुग़ृतयुक्तैरञ्जनमधुकनिम्ब लोध्रप्रियङ्गुसल्लकीफलक्षौममषीचूर्णैरवकिर्य पुर्व वद्वन्धादि योजयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asIvyA vraNAH (31) · Śloka 31
ಅಸೀವ್ಯಾ ವಂಕ್ಷಣವಕ್ಷಃಕಕ್ಷಾದಿಷು ಪ್ರಚಲೇಷ್ವಲ್ಪಮಾಂಸೇಷು ಚ ವಾಯುನಿರ್ವಮಿಣೋಽನ್ತರ್ಲೋಹಿತಶಲ್ಯಾ ವಿಷಾಗ್ನಿಕ್ಷಾರಕೃತಾಶ್ಚ ವ್ರಣಾಃ||೩೧||
असीव्या वंक्षणवक्षःकक्षादिषु प्रचलेष्वल्पमांसेषु च वायुनिर्वमिणोऽन्तर्लोहितशल्या विषाग्निक्षारकृताश्च व्रणाः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sIvyavraNAH (32) · Śloka 32
ಸೀವ್ಯಾಸ್ತು ಮೇದಸ್ಸಮುತ್ಥಿತಾ ಭಿನ್ನಲಿಖಿತಾಃ ಕಫಗ್ರನ್ಥಿರಲ್ಪ ಪಾಲಿಕಾಃ ಕರ್ಣಃ ಸದ್ಯೋವ್ರಣಾಶ್ಚ| ಶಿರೋಲಲಾಟಾಕ್ಷಿಕೂಟ ಕರ್ಣನಾಸಾಗಣ್ಡೌಷ್ಠಕೃಕಾಟಿಕಾಬಾಹೂದರಸ್ಫಿಕ್ಪಾಯುಪ್ರಜನನ ಮುಷ್ಕಾದಿಷ್ವಚಲೇಷು ಮಾಂಸವಸ್ತು ಚ ಪ್ರದೇಶೇಷು||೩೨||
सीव्यास्तु मेदस्समुत्थिता भिन्नलिख़िताः कफग्रन्थिरल्प पालिकाः कर्णः सद्योव्रणाश्च| शिरोललाटाक्षिकूट कर्णनासागण्डौष्ठकृकाटिकाबाहूदरस्फिक्पायुप्रजनन मुष्कादिष्वचलेषु मांसवस्तु च प्रदेशेषु||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcadashabandhAsteShAmupayogasthAnAni ca (33) · Śloka 33
ಕೋಶದಾಮೋತ್ಸಙ್ಗಸ್ವಸ್ತಿಕಾನುವೇಲ್ಲಿತಮುತ್ತೋಲೀಮಣ್ಡಲಸ್ಥ ವಿಕಾಯಮಕಖಟ್ವಾಚೀನವಿಬನ್ಧವಿತಾನಗೋಷ್ಫಣಾಃ ಪಞ್ಚಾಙ್ಗೀ ಚೇತಿ ಪಞ್ಚದಶ ಬನ್ಧವಿಶೇಷಾಃ| ತೇಷಾಂ ನಾಮಭಿರೇವಾಕೃತಯಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ| ತತ್ರ ಕೋಶಮಙ್ಗುಲೀಪರ್ವಸು ವಿದಧ್ಯಾತ್| ದಾಮ ಸಮ್ಬಾಧೇಽಙ್ಗೇ| ಉತ್ಸಙ್ಗ ವಿಲಮ್ಬಿನಿ| ಸ್ವಸ್ತಿಕಂ ಸನ್ಧಿ ಕೂರ್ಚಭ್ರೂಸ್ತನಾನ್ತರಕುಕ್ಷ್ಯಕ್ಷಿಕಪೋಲಕರ್ಣೇಷು| ಅನುವೇಲ್ಲಿತಂ ಶಾಖಾಸು| ಮುತ್ತೋಲೀಂ ಗ್ರೀವಾಮೇಢ್ರಯೋಃ| ಮಣ್ಡಲಂ ವ್ರುತ್ತೇಽಙ್ಗೇ| ಸ್ಥವಿಕಾಮಙ್ಗುಷ್ಠಾಙ್ಗಮೇಢ್ರಾಗ್ರಾಮೂತ್ರವೃದ್ಧಿಷು| ಯಮಕಂ ಯಮಲವ್ರ ಣಯೋಃ| ಖಟ್ವಾಂ ಹನುಶಙ್ಖಗಣ್ಡೇಷು| ಚೀನಮಪಾಙ್ಗಯೋಃ| ವಿಬ ನ್ಧಮುದರೋರುಪೃಷ್ಠೇಷು| ವಿತಾನಂ ಮೂರ್ಧಾದೌ ಪೃಥುಲೇಽಙ್ಗೇ| ಗೋಷ್ಫಣಂ ನಾಸೌಷ್ಠಚಿಬುಕಸನ್ಧಿಷು| ಪಞ್ಚಾಙ್ಗೀ ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಮಿತಿ| ಯೋ ಯಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರದೇಶೇ ಸುನಿವಿಷ್ಟೋ ಭವತಿ ತಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಕುರ್ವೀತ| ನ ತು ವ್ರಣ ಸ್ಯೋಪರಿ ನ ಚಾಬಾಧಕರೋ ಯಥಾ ಸ್ಯಾತ್||೩೩||
कोशदामोत्सङ्गस्वस्तिकानुवेल्लितमुत्तोलीमण्डलस्थ विकायमकख़ट्वाचीनविबन्धवितानगोष्फणाः पञ्चाङ्गी चेति पञ्चदश बन्धविशेषाः| तेषां नामभिरेवाकृतयः प्रायेण व्याख़्याताः| तत्र कोशमङ्गुलीपर्वसु विदध्यात्| दाम सम्बाधेऽङ्गे| उत्सङ्ग विलम्बिनि| स्वस्तिकं सन्धि कूर्चभ्रूस्तनान्तरकुक्ष्यक्षिकपोलकर्णेषु| अनुवेल्लितं शाख़ासु| मुत्तोलीं ग्रीवामेढ्रयोः| मण्डलं व्रुत्तेऽङ्गे| स्थविकामङ्गुष्ठाङ्गमेढ्राग्रामूत्रवृद्धिषु| यमकं यमलव्र णयोः| ख़ट्वां हनुशङ्ख़गण्डेषु| चीनमपाङ्गयोः| विब न्धमुदरोरुपृष्ठेषु| वितानं मूर्धादौ पृथुलेऽङ्गे| गोष्फणं नासौष्ठचिबुकसन्धिषु| पञ्चाङ्गी जत्रूर्ध्वमिति| यो यस्मिन् प्रदेशे सुनिविष्टो भवति तं तस्मिन् कुर्वीत| न तु व्रण स्योपरि न चाबाधकरो यथा स्यात्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bandhasyAvAntaraBedAH doShAnusAraM gADhAdibandhaviBAgaH (34) · Śloka 34
ಬನ್ಧಸ್ತ್ವಷ್ಟೋಽನಿಲೇ ದುಷ್ಟೇ ದಷ್ಟೇ ಭಗ್ನೇ ವ್ರಣೇಷು ಚ| ತತ್ರಾನ್ತ್ಯಯೋರ್ದ್ವಿಧಾ ಬನ್ಧಃ ಸವ್ಯದಕ್ಷಿಣಭೇದತಃ| ತ್ರಿವಿಧಸ್ತ್ವೇವ ಸರ್ವತ್ರ ಗಾಢಶ್ಲಥಸಮತ್ವತಃ| ಕಫವಾತೇ ಘನೋ ಘಾಢಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತೇ ತನುಃಶ್ಲಥಃ| ವಾತಪಿತ್ತೇ ಸಮೋ ಬನ್ಧಃ ಕಫಪಿತ್ತವ್ರಣೇಷು ಚ||೩೪||
बन्धस्त्वष्टोऽनिले दुष्टे दष्टे भग्ने व्रणेषु च| तत्रान्त्ययोर्द्विधा बन्धः सव्यदक्षिणभेदतः| त्रिविधस्त्वेव सर्वत्र गाढश्लथसमत्वतः| कफवाते ग़नो ग़ाढः पित्तरक्ते तनुःश्लथः| वातपित्ते समो बन्धः कफपित्तव्रणेषु च||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAnadoShakAlavisheShAnusAraM gADhabandhanAdiniyamAH (35) · Śloka 35
ತಥಾ ಸ್ಫಿಕ್ಕಕ್ಷ್ಯಾವಙ್ಕ್ಷಣೋರುಶಿರಸ್ಸು ಗಾಢಂ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ಶಾಖಾವದನಕಣ್ಠಕರ್ಣಮೇಢ್ರಮುಷ್ಕಪೃಷ್ಠಪಾರ್ಶ್ವೋದರೋರಸ್ಸು ಸಮಮ್| ಅಕ್ಷ್ಣೋಃ ಸನ್ಧಿಷು ಚ ಶಿಥಿಲಮ್| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಜೇಷು ಶಿಥಿಲ ಸ್ಥಾನೇ ಸಮಮ್| ಸಮಸ್ಥಾನೇ ಗಾಢಮ್| ಗಾಢಸ್ಥಾನೇ ಗಾಢತರಮ್| ತಥಾ ಶೀತವಸನ್ತಯೋಸ್ತ್ರ್ಯಹಾತ್| ಪಿತ್ತರಕ್ತೇಷು ತು ಗಾಢಸ್ಥಾನೇ ಸಮಮ್| ಸಮಸ್ಥಾನೇ ಶಿಥಿಲಮ್| ಶಿಥಿಲಸ್ಥಾನೇ ನೈವ| ತಥಾ ಶರದ್ಗ್ರೀಷ್ಮಯೋಃ ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತಃ ಸ್ಯಾತ್|೩೫|
तथा स्फिक्कक्ष्यावङ्क्षणोरुशिरस्सु गाढं बध्नीयात्| शाख़ावदनकण्ठकर्णमेढ्रमुष्कपृष्ठपार्श्वोदरोरस्सु समम्| अक्ष्णोः सन्धिषु च शिथिलम्| वातश्लेष्मजेषु शिथिल स्थाने समम्| समस्थाने गाढम्| गाढस्थाने गाढतरम्| तथा शीतवसन्तयोस्त्र्यहात्| पित्तरक्तेषु तु गाढस्थाने समम्| समस्थाने शिथिलम्| शिथिलस्थाने नैव| तथा शरद्ग्रीष्मयोः सायं प्रातः स्यात्|३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abadhyamAnavraNadoShAH (35) · Śloka 35
ಅಬಧ್ಯಮಾನಃ ಪುನರ್ದಂಶಮಶಕತೃಣಕಾಷ್ಠಪಾಂಸುಶೀತವಾತಾತ ಪಾದಿಸಮ್ಪರ್ಕಾದ್ವಿವಿಧೋಪದ್ರವೋಪದ್ರುತೋ ದುಷ್ಟವ್ರಣತಾಮುಪೈತಿ| ಸ್ನೇಹ ಶ್ಚಾತ್ರ ನ ಚಿರಂ ತಿಷ್ಠತಿ| ಭೇಷಜಮಾಚಿರಾಚ್ಛುಷ್ಯತಿ| ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ರೋಹತಿ| ರೂಢೇ ಚ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಭವತಿ||೩೫||
अबध्यमानः पुनर्दंशमशकतृणकाष्ठपांसुशीतवातात पादिसम्पर्काद्विविधोपद्रवोपद्रुतो दुष्टव्रणतामुपैति| स्नेह श्चात्र न चिरं तिष्ठति| भेषजमाचिराच्छुष्यति| कृच्छ्रेण रोहति| रूढे च वैवर्ण्यं भवति||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bandhaprashaMsA (36) · Śloka 36
ಅಪಿ ಚ - ಚೂರ್ಣಿತಂ ಮಥಿತಂ ಭಗ್ನಂ ವಿಶ್ಲಿಷ್ಟಮಥ ಪಾಟಿತಮ್| ಅಸ್ಥಿಸ್ನಾಯುಸಿರಾಂಚ್ಛಿನ್ನಮಾಶು ಬನ್ಧೇನ ರೋಹತಿ| ಉತ್ಥಾನಶಯನಾದ್ಯಾಸು ಸರ್ವೇಹಾಸು ನ ಪೀಡ್ಯತೇ| ಉದ್ದ್ಱೃತ್ತೌಷ್ಠಃ ಸಮುತ್ಸನ್ನೋ ವಿಷಮಃ ಕಠಿನೋಽತಿರುಕ್| ಸಮೋ ಮೃದುರರುಕ್ ಶೀಘ್ರಂ ವ್ರಣಃ ಶುಧ್ಯತಿ ರೋಹತಿ||೩೬||
अपि च - चूर्णितं मथितं भग्नं विश्लिष्टमथ पाटितम्| अस्थिस्नायुसिरांच्छिन्नमाशु बन्धेन रोहति| उत्थानशयनाद्यासु सर्वेहासु न पीड्यते| उद्द्ऱृत्तौष्ठः समुत्सन्नो विषमः कठिनोऽतिरुक्| समो मृदुररुक् शीघ्रं व्रणः शुध्यति रोहति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNasya patrairAcCAdanam (37) · Śloka 37
ಶ್ಥಿರಾಣಾಮಲ್ಪಮಾಂಸಾನಾಂ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದನುಪರೋಹತಾಮ್| ಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯಮೌಷಧಂ ಪತ್ರೈರ್ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥರ್ತ್ತು ಚ| ಅಜೀರ್ಣಾತರುಣಾಚ್ಛಿದ್ರೈಃ ಸಮನ್ತಾತ್ಸುನಿವೇಶಿತೈಃ| ಧೌತೈರಕರ್ಕಶೈಃ ಕ್ಷೀರೀಭೂರ್ಜಾರ್ಜುನಕದಮ್ಬಜೈಃ||೩೭||
श्थिराणामल्पमांसानां रौक्ष्यादनुपरोहताम्| प्रच्छाद्यमौषधं पत्रैर्यथादोषं यथर्त्तु च| अजीर्णातरुणाच्छिद्रैः समन्तात्सुनिवेशितैः| धौतैरकर्कशैः क्षीरीभूर्जार्जुनकदम्बजैः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abandhyavraNAH (38) · Śloka 38
ಕುಷ್ಠಿನಾಮಗ್ನಿದಗ್ಧಾನಾಂ ಪಿಟಕಾಮಧುಮೇಹಿನಾಮ್| ಕರ್ಣಿಕಾಶ್ಚೋನ್ದುರುವಿಷೇ ಕ್ಷಾರದಗ್ಧಾ ವಿಷಾನ್ವಿತಾಃ| ಮಾಂಸಪಾಕೇ ನ ಬದ್ಧ್ವ್ಯಾ ಗುದಪಾಕೇ ಚ ದಾರುಣೇ| ಶೀರ್ಯಮಾಣಾಃ ಸರುಗ್ದಾಹಾಃ ಶೋಫಾವಸ್ಥಾವಿಸರ್ಪಿಣಃ||೩೮||
कुष्ठिनामग्निदग्धानां पिटकामधुमेहिनाम्| कर्णिकाश्चोन्दुरुविषे क्षारदग्धा विषान्विताः| मांसपाके न बद्ध्व्या गुदपाके च दारुणे| शीर्यमाणाः सरुग्दाहाः शोफावस्थाविसर्पिणः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sakrimivraNacikitsA (39) · Śloka 39
ಅರಕ್ಷಯಾ ವ್ರಣೇ ಯಸ್ಮಿನ್ಮಕ್ಷಿಕಾ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್ಕ್ರಿಮೀನ್| ತೇ ಭಕ್ಷಯನ್ತಃ ಕುರ್ವನ್ತಿ ರುಜಾಶೋಫಾಸ್ರಸಂಸ್ರವಾನ್| ಸುರಸಾದಿಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ತತ್ರ ಧಾವನಪೂರಣೇ| ಸಪ್ತಪೂಣಕರಞ್ಜಾರ್ಕನಿಮ್ಬರಾಜಾದನತ್ವಚಃ| ಗೋಮೂತ್ರಕಲ್ಕಿತೋ ಲೇಪಃ ಸೇಕಃ ಕ್ಷಾರಾಮ್ಬುನಾ ಹಿತಃ| ಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯ ಮಾಂಸಪೇಶ್ಯಾ ವಾ ವ್ರಣಂ ತಾನಾಶು ನಿರ್ಹರೇತ್||೩೯||
अरक्षया व्रणे यस्मिन्मक्षिका निक्षिपेत्क्रिमीन्| ते भक्षयन्तः कुर्वन्ति रुजाशोफास्रसंस्रवान्| सुरसादिं प्रयुञ्जीत तत्र धावनपूरणे| सप्तपूणकरञ्जार्कनिम्बराजादनत्वचः| गोमूत्रकल्कितो लेपः सेकः क्षाराम्बुना हितः| प्रच्छाद्य मांसपेश्या वा व्रणं तानाशु निर्हरेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNaM sAntardoShaN na rohayet (40) · Śloka 40
ಉತ್ಪದ್ಯಮಾನಾಸು ಚ ತಾಸು ತಾಸ್ವವಸ್ಥಾಸು ದೋಷಾದೀನಪೇಕ್ಷ್ಯ ಯಥಾ ಸ್ವಮುಪಕ್ರಮೈರುಪಕ್ರಮೇತ್| ನ ಚೈನಂ ತ್ವರಮಾಣಃ ಸಾನ್ತರ್ದೋಷ ಮುಪಸಂರೋಹಯೇತ್| ಸ ಹ್ಯಲ್ಪೇನಾಪ್ಯವಚಾರೇಣಾನ್ತರುತ್ಸಙ್ಗಂ ಕೃತ್ವಾ ಭೂಯೋ ವಿಕುರುತೇ| ತಸ್ಮಾತ್ಸುಶುದ್ಧಂ ರೋಪಯೇತ್||೪೦||
उत्पद्यमानासु च तासु तास्ववस्थासु दोषादीनपेक्ष्य यथा स्वमुपक्रमैरुपक्रमेत्| न चैनं त्वरमाणः सान्तर्दोष मुपसंरोहयेत्| स ह्यल्पेनाप्यवचारेणान्तरुत्सङ्गं कृत्वा भूयो विकुरुते| तस्मात्सुशुद्धं रोपयेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNe rUDhe~api pathyamaryAdA (41) · Śloka 41
ರೂಢೇಽಪ್ಯಜೀರ್ಣವ್ಯಾಯಾಮವ್ಯವಾಯಾದೀನ್ವಿವರ್ಜಯೇತ್| ಮಾಸಾನ್ಷಟ್ ಸಪ್ತ ವಾ ನೃಣಾಂ ವಿಧಿರೇಷಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೪೧||
रूढेऽप्यजीर्णव्यायामव्यवायादीन्विवर्जयेत्| मासान्षट् सप्त वा नृणां विधिरेषः प्रशस्यते||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upasaMhAraH (42-43) · Śloka 43
ಇತೀದಂ ವ್ರಣಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ದಿಙ್ಮಾತ್ರಮುಪದರ್ಶಿತಮ್| ಉತ್ತರೇ ವಿಸ್ತರಸ್ತಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಸಾಧನಂ ಪ್ರತಿ||೪೨|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮವಿಧಿರ್ನಾಮಾಷ್ಟತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೩||
इतीदं व्रणमाश्रित्य दिङ्मात्रमुपदर्शितम्| उत्तरे विस्तरस्तस्य वक्ष्यते साधनं प्रति||४२|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने शस्त्रकर्मविधिर्नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः||४३||
🔊 Audio coming soon