Adhikarana atha karNarogavij~jAnIyo nAmaikaviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতঃ কর্ণরোগবিজ্ঞানীযং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ|
ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
View original
अथातः कर्णरोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Adhikarana vAtakarNarogaH (2) · Śloka 2
প্রতিশ্যাযজলক্রীডাকর্ণকণ্ডূযনৈর্মরুত্|
মিথ্যাযোগেন শব্দস্য কুপিতোঽন্যৈশ্চ কোপনৈঃ|
প্রাপ্য শ্রোত্রসিরাঃ কুর্যাচ্ছূলং স্রোতসি বেগবত্|
অর্ধাবভেদকং স্তম্ভং শিশিরানাভিনন্দনম্|
চিরাচ্চ পাকঃ পক্বন্তু লসীকামল্পশঃ স্রবেত্|
শ্রোতং শূন্যমকস্মাচ্চ স্যাত্ সঞ্চারবিচারবত্||২||
View original
प्रतिश्यायजलक्रीडाकर्णकण्डूयनैर्मरुत्|
मिथ्यायोगेन शब्दस्य कुपितोऽन्यैश्च कोपनैः|
प्राप्य श्रोत्रसिराः कुर्याच्छूलं स्रोतसि वेगवत्|
अर्धावभेदकं स्तम्भं शिशिरानाभिनन्दनम्|
चिराच्च पाकः पक्वन्तु लसीकामल्पशः स्रवेत्|
श्रोतं शून्यमकस्माच्च स्यात् सञ्चारविचारवत्||२||
Adhikarana pittakarNarogaH (3) · Śloka 3
শূলং পিত্তাত্সদাহোষা শীতেচ্ছা শ্বযথুং জ্বরম্|
আশুপাকং প্রপক্বং চ সপীতলসিকাস্রুতিঃ|
সা লসীকা স্পৃশেদ্যদ্যত্তত্তত্পাকমুপৈতি চ||৩||
View original
शूलं पित्तात्सदाहोषा शीतेच्छा श्वयथुं ज्वरम्|
आशुपाकं प्रपक्वं च सपीतलसिकास्रुतिः|
सा लसीका स्पृशेद्यद्यत्तत्तत्पाकमुपैति च||३||
Adhikarana kaPakarNarogaH (4) · Śloka 4
কফাচ্ছিরোহনুগ্রীবাগৌরবং মন্দতা রুজঃ|
কণ্ডূশ্বযথুরুষ্ণোচ্ছা পাকাচ্ছ্র্বেতঘনস্রুতিঃ||৪||
View original
कफाच्छिरोहनुग्रीवागौरवं मन्दता रुजः|
कण्डूश्वयथुरुष्णोच्छा पाकाच्छ्र्वेतघनस्रुतिः||४||
Adhikarana raktakarNarogaH (5) · Śloka 5
করোতি শ্রবণে শূলমভিঘাতাদিদূষিতম্|
রক্তং পিত্তসমানার্তি কিঞ্চিদ্বাধিকলক্ষণম্||৫||
View original
करोति श्रवणे शूलमभिघातादिदूषितम्|
रक्तं पित्तसमानार्ति किञ्चिद्वाधिकलक्षणम्||५||
Adhikarana sannipAtakarNarogaH (6) · Śloka 6
শূলং সমুদিতৈর্দোষৈঃ সশোফজ্বরতীব্ররুক্|
পর্যাযাদুষ্ণশীতেচ্ছং জাযেতে শ্রুতিজাড্যবত্|
পক্বং সিতাসিতারক্তঘনপূযপ্রবাহি চ||৬||
View original
शूलं समुदितैर्दोषैः सशोफज्वरतीव्ररुक्|
पर्यायादुष्णशीतेच्छं जायेते श्रुतिजाड्यवत्|
पक्वं सितासितारक्तघनपूयप्रवाहि च||६||
Adhikarana karNanAdaH (7) · Śloka 7
শব্দবাহিসিরাসংস্থে শ্রৃণোতি পবনে মুহুঃ|
নাদানকস্মাদ্বিধান্ কর্ণনাদং বদন্তি তম্||৭||
View original
शब्दवाहिसिरासंस्थे श्रृणोति पवने मुहुः|
नादानकस्माद्विधान् कर्णनादं वदन्ति तम्||७||
Adhikarana badhiratvam (8) · Śloka 8
শ্লেষ্মণানুগতো বাযুর্নাদো বা সমুপেক্ষিতঃ|
উচ্চৈঃ কৃচ্ছ্রাচ্ছুতিং কুর্যাদ্বধিরত্বং ক্রমেণ চ||৮||
View original
श्लेष्मणानुगतो वायुर्नादो वा समुपेक्षितः|
उच्चैः कृच्छ्राच्छुतिं कुर्याद्बधिरत्वं क्रमेण च||८||
Adhikarana pratInAhaH (9) · Śloka 9
বাতেন শোষিতঃ শ্লেষ্মা স্রোতো লিম্পেত্ততো ভবেত্|
রুগ্গৌরবং বিধানং চ সঃ প্রতীনাহসংজ্ঞিতঃ||৯||
View original
वातेन शोषितः श्लेष्मा स्रोतो लिम्पेत्ततो भवेत्|
रुग्गौरवं विधानं च सः प्रतीनाहसंज्ञितः||९||
Adhikarana kaNDUH SoPaSca (10) · Śloka 10
কণ্ডূশোফৌ কফাচ্ছ্রোত্রে স্থিরৌ তত্সংজ্ঞযা স্মৃতৌ||১০||
View original
कण्डूशोफौ कफाच्छ्रोत्रे स्थिरौ तत्संज्ञया स्मृतौ||१०||
Adhikarana pUtikarNakaH (11) · Śloka 11
কফো বিদগ্ধঃ পিত্তেন সরুজং নীরুজং তথা|
ধনপূতিবহুক্লেদং কুরুতে পূতিকর্ণকম্||১১||
View original
कफो विदग्धः पित्तेन सरुजं नीरुजं तथा|
धनपूतिबहुक्लेदं कुरुते पूतिकर्णकम्||११||
Adhikarana krimikarNakaH (12) · Śloka 12
বাতাদিদূষিতং শ্রোতং মাংসাসৃক্লেদজা রুজম্|
খাদন্তো জন্তবঃ কুর্যস্তীব্রাং স ক্রিমিকর্ণকঃ||১২||
View original
वातादिदूषितं श्रोतं मांसासृक्लेदजा रुजम्|
खादन्तो जन्तवः कुर्यस्तीव्रां स क्रिमिकर्णकः||१२||
Adhikarana vidradhyarSo~arbudAni (13) · Śloka 13
শ্রোত্রকণ্ডূযনাজ্জাতে ক্ষতে স্যাত্ পূর্বলক্ষণঃ|
বিদ্রধিঃ পূর্ববচ্চান্যঃ শোফোঽর্শোর্বুদমীরিতম্|
তেষু রুক্ পূতিকর্ণত্বং বধিরত্বং ক্রমেণ চ||১৩||
View original
श्रोत्रकण्डूयनाज्जाते क्षते स्यात् पूर्वलक्षणः|
विद्रधिः पूर्ववच्चान्यः शोफोऽर्शोर्बुदमीरितम्|
तेषु रुक् पूतिकर्णत्वं बधिरत्वं क्रमेण च||१३||
Adhikarana kUcikarNakaH (14) · Śloka 14
গর্ভেঽনিলাত্ সঙ্কুচিতা শষ্কুলী কূচিকর্ণকঃ||১৪||
View original
गर्भेऽनिलात् सङ्कुचिता शष्कुली कूचिकर्णकः||१४||
Adhikarana pippalI (15) · Śloka 15
একো নীরুগনেকো বা গর্ভে মাংসাঙ্কুরঃ স্থিরঃ|
পিপ্পলী পিপ্পলীমানঃ.........................||১৫||
View original
एको नीरुगनेको वा गर्भे मांसाङ्कुरः स्थिरः|
पिप्पली पिप्पलीमानः.........................||१५||
Adhikarana vidArikA (16) · Śloka 16
...............................সন্নিপাতাদ্বিদারিকা|
সবর্ণঃ সরুজঃ স্তব্ধঃ শ্বযথুঃ স উপেক্ষিতঃ|
কটুতৈলনিভং পক্বঃ স্রবেত্ কৃচ্ছ্রেণ রোহতি|
সঙ্কোচযতি রূঢা চ সা ধ্রুবং কর্ণশষ্কুলীম্||১৬||
View original
...............................सन्निपाताद्विदारिका|
सवर्णः सरुजः स्तब्धः श्वयथुः स उपेक्षितः|
कटुतैलनिभं पक्वः स्रवेत् कृच्छ्रेण रोहति|
सङ्कोचयति रूढा च सा ध्रुवं कर्णशष्कुलीम्||१६||
Adhikarana pAlISoShaH (17) · Śloka 17
সিরাস্থঃ কুরুতে বাযুঃ পালীশোষং তদাহ্বযম্||১৭||
View original
सिरास्थः कुरुते वायुः पालीशोषं तदाह्वयम्||१७||
Adhikarana tantrikA (18) · Śloka 18
কৃশা দৃঢা চ তন্ত্রীবত্পালী বাতেন তন্ত্রিকা||১৮||
View original
कृशा दृढा च तन्त्रीवत्पाली वातेन तन्त्रिका||१८||
Adhikarana pAripoTaH (19) · Śloka 19
সুকুমারে চিরোত্সর্গাত্ সহসৈব প্রবর্ধতে|
কর্ণে শোফঃ সরুক্পাল্যামরুণঃ পরিপোটবান্|
পরিপোটশ্চ পবনাত্........................||১৯||
View original
सुकुमारे चिरोत्सर्गात् सहसैव प्रवर्धते|
कर्णे शोफः सरुक्पाल्यामरुणः परिपोटवान्|
परिपोटश्च पवनात्........................||१९||
Adhikarana utpAtaH (20) · Śloka 20
.......................উত্পাতঃ পিত্তশোণিতাত্|
গুর্বাভরণভারাদ্যৈঃ শ্যাবো রুগ্দাহপাকবান্|
শ্বযথুঃ স্ফোটপিটকারাগোষাক্লেদসংযুতঃ||২০||
View original
.......................उत्पातः पित्तशोणितात्|
गुर्वाभरणभाराद्यैः श्यावो रुग्दाहपाकवान्|
श्वयथुः स्फोटपिटकारागोषाक्लेदसंयुतः||२०||
Adhikarana unmanthaH (21) · Śloka 21
পাল্যাং শোফোঽনিলকফাত্সর্বতো নির্ব্যথঃ স্থিরঃ|
স্তব্ধঃ সবর্ণঃ কণ্ডূমানুন্মন্থো গল্লিরশ্চ সঃ||২১||
View original
पाल्यां शोफोऽनिलकफात्सर्वतो निर्व्यथः स्थिरः|
स्तब्धः सवर्णः कण्डूमानुन्मन्थो गल्लिरश्च सः||२१||
Adhikarana duHkhavardhanaH (22) · Śloka 22
দুর্বিদ্ধে বর্ধিতে কর্ণে সকণ্ডূদাহপাকরুক্|
শ্বযথুঃ সন্নিপাতোত্থঃ স নাম্না দুঃখবর্ধনঃ||২২||
View original
दुर्विद्धे वर्धिते कर्णे सकण्डूदाहपाकरुक्|
श्वयथुः सन्निपातोत्थः स नाम्ना दुःखवर्धनः||२२||
Adhikarana lihyAkhyAH piTakAH (23) · Śloka 23
কফাসৃক্কৃমিজাঃ সূক্ষ্মাঃ সকণ্ডূক্লেদবেদনাঃ|
লিহ্যাখ্যাঃ পিটকাস্তা হি লিহ্যুঃ পালীমুপেক্ষিতাঃ||২৩||
View original
कफासृक्कृमिजाः सूक्ष्माः सकण्डूक्लेदवेदनाः|
लिह्याख्याः पिटकास्ता हि लिह्युः पालीमुपेक्षिताः||२३||
Adhikarana sAdhyAsAdhyatA (24) · Śloka 24
পিপ্পলী সর্বজং শূলং বিদারী কূচিকর্ণকঃ|
এষামসাধ্যা যাপ্যৈকা তন্ত্রিকান্যাংস্তু সাধযেত্||২৪||
View original
पिप्पली सर्वजं शूलं विदारी कूचिकर्णकः|
एषामसाध्या याप्यैका तन्त्रिकान्यांस्तु साधयेत्||२४||
Adhikarana karNarogAsa~gkhyAnam (25-20) · Śloka 20
পঞ্চবিংশতিরিত্যুক্তাঃ কর্ণরোগা বিভাগতঃ||২৫||
ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে কর্ণরোগবিজ্ঞানীযো নামৈকবিংশোঽধ্যাযঃ||২১||
ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে কর্ণরোগবিজ্ঞানীযো নামৈকবিংশোঽধ্যাযঃ||২০||
View original
पञ्चविंशतिरित्युक्ताः कर्णरोगा विभागतः||२५||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कर्णरोगविज्ञानीयो नामैकविंशोऽध्यायः||२१||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कर्णरोगविज्ञानीयो नामैकविंशोऽध्यायः||२०||