Adhikarana atha karNarogavij~jAnIyo nAmaikaviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਕਰ੍ਣਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातः कर्णरोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakarNarogaH (2) · Śloka 2
ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਜਲਕ੍ਰੀਡਾਕਰ੍ਣਕਣ੍ਡੂਯਨੈਰ੍ਮਰੁਤ੍| ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਕੁਪਿਤੋਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕੋਪਨੈਃ| ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸਿਰਾਃ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੂਲਂ ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਵੇਗਵਤ੍| ਅਰ੍ਧਾਵਭੇਦਕਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨਮ੍| ਚਿਰਾਚ੍ਚ ਪਾਕਃ ਪਕ੍ਵਨ੍ਤੁ ਲਸੀਕਾਮਲ੍ਪਸ਼ਃ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| ਸ਼੍ਰੋਤਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਞ੍ਚਾਰਵਿਚਾਰਵਤ੍||੨||
प्रतिश्यायजलक्रीडाकर्णकण्डूयनैर्मरुत्| मिथ्यायोगेन शब्दस्य कुपितोऽन्यैश्च कोपनैः| प्राप्य श्रोत्रसिराः कुर्याच्छूलं स्रोतसि वेगवत्| अर्धावभेदकं स्तम्भं शिशिरानाभिनन्दनम्| चिराच्च पाकः पक्वन्तु लसीकामल्पशः स्रवेत्| श्रोतं शून्यमकस्माच्च स्यात् सञ्चारविचारवत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittakarNarogaH (3) · Śloka 3
ਸ਼ੂਲਂ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਸਦਾਹੋਸਾ ਸ਼ੀਤੇਚ੍ਛਾ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਜ੍ਵਰਮ੍| ਆਸ਼ੁਪਾਕਂ ਪ੍ਰਪਕ੍ਵਂ ਚ ਸਪੀਤਲਸਿਕਾਸ੍ਰੁਤਿਃ| ਸਾ ਲਸੀਕਾ ਸ੍ਪਸ਼ੇਦ੍ਯਦ੍ਯਤ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਪਾਕਮੁਪੈਤਿ ਚ||੩||
शूलं पित्तात्सदाहोषा शीतेच्छा श्वयथुं ज्वरम्| आशुपाकं प्रपक्वं च सपीतलसिकास्रुतिः| सा लसीका स्पृशेद्यद्यत्तत्तत्पाकमुपैति च||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPakarNarogaH (4) · Śloka 4
ਕਫਾਚ੍ਛਿਰੋਹਨੁਗ੍ਰੀਵਾਗੌਰਵਂ ਮਨ੍ਦਤਾ ਰੁਜਃ| ਕਣ੍ਡੂਸ਼੍ਵਯਥੁਰੁਸ੍ਣੋਚ੍ਛਾ ਪਾਕਾਚ੍ਛ੍ਰ੍ਵੇਤਘਨਸ੍ਰੁਤਿਃ||੪||
कफाच्छिरोहनुग्रीवागौरवं मन्दता रुजः| कण्डूश्वयथुरुष्णोच्छा पाकाच्छ्र्वेतघनस्रुतिः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktakarNarogaH (5) · Śloka 5
ਕਰੋਤਿ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਸ਼ੂਲਮਭਿਘਾਤਾਦਿਦੂਸਿਤਮ੍| ਰਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਸਮਾਨਾਰ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਾਧਿਕਲਕ੍ਸਣਮ੍||੫||
करोति श्रवणे शूलमभिघातादिदूषितम्| रक्तं पित्तसमानार्ति किञ्चिद्वाधिकलक्षणम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtakarNarogaH (6) · Śloka 6
ਸ਼ੂਲਂ ਸਮੁਦਿਤੈਰ੍ਦੋਸੈਃ ਸਸ਼ੋਫਜ੍ਵਰਤੀਵ੍ਰਰੁਕ੍| ਪਰ੍ਯਾਯਾਦੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤੇਚ੍ਛਂ ਜਾਯੇਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਿਜਾਡ੍ਯਵਤ੍| ਪਕ੍ਵਂ ਸਿਤਾਸਿਤਾਰਕ੍ਤਘਨਪੂਯਪ੍ਰਵਾਹਿ ਚ||੬||
शूलं समुदितैर्दोषैः सशोफज्वरतीव्ररुक्| पर्यायादुष्णशीतेच्छं जायेते श्रुतिजाड्यवत्| पक्वं सितासितारक्तघनपूयप्रवाहि च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNanAdaH (7) · Śloka 7
ਸ਼ਬ੍ਦਵਾਹਿਸਿਰਾਸਂਸ੍ਥੇ ਸ਼੍ਰਣੋਤਿ ਪਵਨੇ ਮੁਹੁਃ| ਨਾਦਾਨਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਧਾਨ੍ ਕਰ੍ਣਨਾਦਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤਮ੍||੭||
शब्दवाहिसिरासंस्थे श्रृणोति पवने मुहुः| नादानकस्माद्विधान् कर्णनादं वदन्ति तम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana badhiratvam (8) · Śloka 8
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਨੁਗਤੋ ਵਾਯੁਰ੍ਨਾਦੋ ਵਾ ਸਮੁਪੇਕ੍ਸਿਤਃ| ਉਚ੍ਚੈਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਚ੍ਛੁਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬਧਿਰਤ੍ਵਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ||੮||
श्लेष्मणानुगतो वायुर्नादो वा समुपेक्षितः| उच्चैः कृच्छ्राच्छुतिं कुर्याद्बधिरत्वं क्रमेण च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratInAhaH (9) · Śloka 9
ਵਾਤੇਨ ਸ਼ੋਸਿਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਸ੍ਰੋਤੋ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍| ਰੁਗ੍ਗੌਰਵਂ ਵਿਧਾਨਂ ਚ ਸਃ ਪ੍ਰਤੀਨਾਹਸਂਜ੍ਞਿਤਃ||੯||
वातेन शोषितः श्लेष्मा स्रोतो लिम्पेत्ततो भवेत्| रुग्गौरवं विधानं च सः प्रतीनाहसंज्ञितः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNDUH SoPaSca (10) · Śloka 10
ਕਣ੍ਡੂਸ਼ੋਫੌ ਕਫਾਚ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਰੌ ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਯਾ ਸ੍ਮਤੌ||੧੦||
कण्डूशोफौ कफाच्छ्रोत्रे स्थिरौ तत्संज्ञया स्मृतौ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtikarNakaH (11) · Śloka 11
ਕਫੋ ਵਿਦਗ੍ਧਃ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਸਰੁਜਂ ਨੀਰੁਜਂ ਤਥਾ| ਧਨਪੂਤਿਬਹੁਕ੍ਲੇਦਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪੂਤਿਕਰ੍ਣਕਮ੍||੧੧||
कफो विदग्धः पित्तेन सरुजं नीरुजं तथा| धनपूतिबहुक्लेदं कुरुते पूतिकर्णकम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimikarNakaH (12) · Śloka 12
ਵਾਤਾਦਿਦੂਸਿਤਂ ਸ਼੍ਰੋਤਂ ਮਾਂਸਾਸਕ੍ਲੇਦਜਾ ਰੁਜਮ੍| ਖਾਦਨ੍ਤੋ ਜਨ੍ਤਵਃ ਕੁਰ੍ਯਸ੍ਤੀਵ੍ਰਾਂ ਸ ਕ੍ਰਿਮਿਕਰ੍ਣਕਃ||੧੨||
वातादिदूषितं श्रोतं मांसासृक्लेदजा रुजम्| खादन्तो जन्तवः कुर्यस्तीव्रां स क्रिमिकर्णकः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidradhyarSo~arbudAni (13) · Śloka 13
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਕਣ੍ਡੂਯਨਾਜ੍ਜਾਤੇ ਕ੍ਸਤੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਲਕ੍ਸਣਃ| ਵਿਦ੍ਰਧਿਃ ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਸ਼ੋਫੋਰ੍ਸ਼ੋਰ੍ਬੁਦਮੀਰਿਤਮ੍| ਤੇਸੁ ਰੁਕ੍ ਪੂਤਿਕਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਬਧਿਰਤ੍ਵਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ||੧੩||
श्रोत्रकण्डूयनाज्जाते क्षते स्यात् पूर्वलक्षणः| विद्रधिः पूर्ववच्चान्यः शोफोऽर्शोर्बुदमीरितम्| तेषु रुक् पूतिकर्णत्वं बधिरत्वं क्रमेण च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUcikarNakaH (14) · Śloka 14
ਗਰ੍ਭੇਨਿਲਾਤ੍ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਾ ਸ਼ਸ੍ਕੁਲੀ ਕੂਚਿਕਰ੍ਣਕਃ||੧੪||
गर्भेऽनिलात् सङ्कुचिता शष्कुली कूचिकर्णकः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalI (15) · Śloka 15
ਏਕੋ ਨੀਰੁਗਨੇਕੋ ਵਾ ਗਰ੍ਭੇ ਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰਃ ਸ੍ਥਿਰਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਾਨਃ.........................||੧੫||
एको नीरुगनेको वा गर्भे मांसाङ्कुरः स्थिरः| पिप्पली पिप्पलीमानः.........................||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArikA (16) · Śloka 16
...............................ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਦ੍ਵਿਦਾਰਿਕਾ| ਸਵਰ੍ਣਃ ਸਰੁਜਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸ ਉਪੇਕ੍ਸਿਤਃ| ਕਟੁਤੈਲਨਿਭਂ ਪਕ੍ਵਃ ਸ੍ਰਵੇਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਰੋਹਤਿ| ਸਙ੍ਕੋਚਯਤਿ ਰੂਢਾ ਚ ਸਾ ਧ੍ਰੁਵਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ਸ੍ਕੁਲੀਮ੍||੧੬||
...............................सन्निपाताद्विदारिका| सवर्णः सरुजः स्तब्धः श्वयथुः स उपेक्षितः| कटुतैलनिभं पक्वः स्रवेत् कृच्छ्रेण रोहति| सङ्कोचयति रूढा च सा ध्रुवं कर्णशष्कुलीम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAlISoShaH (17) · Śloka 17
ਸਿਰਾਸ੍ਥਃ ਕੁਰੁਤੇ ਵਾਯੁਃ ਪਾਲੀਸ਼ੋਸਂ ਤਦਾਹ੍ਵਯਮ੍||੧੭||
सिरास्थः कुरुते वायुः पालीशोषं तदाह्वयम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tantrikA (18) · Śloka 18
ਕਸ਼ਾ ਦਢਾ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਵਤ੍ਪਾਲੀ ਵਾਤੇਨ ਤਨ੍ਤ੍ਰਿਕਾ||੧੮||
कृशा दृढा च तन्त्रीवत्पाली वातेन तन्त्रिका||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAripoTaH (19) · Śloka 19
ਸੁਕੁਮਾਰੇ ਚਿਰੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਤ੍ ਸਹਸੈਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ| ਕਰ੍ਣੇ ਸ਼ੋਫਃ ਸਰੁਕ੍ਪਾਲ੍ਯਾਮਰੁਣਃ ਪਰਿਪੋਟਵਾਨ੍| ਪਰਿਪੋਟਸ਼੍ਚ ਪਵਨਾਤ੍........................||੧੯||
सुकुमारे चिरोत्सर्गात् सहसैव प्रवर्धते| कर्णे शोफः सरुक्पाल्यामरुणः परिपोटवान्| परिपोटश्च पवनात्........................||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpAtaH (20) · Śloka 20
.......................ਉਤ੍ਪਾਤਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਾਤ੍| ਗੁਰ੍ਵਾਭਰਣਭਾਰਾਦ੍ਯੈਃ ਸ਼੍ਯਾਵੋ ਰੁਗ੍ਦਾਹਪਾਕਵਾਨ੍| ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸ੍ਫੋਟਪਿਟਕਾਰਾਗੋਸਾਕ੍ਲੇਦਸਂਯੁਤਃ||੨੦||
.......................उत्पातः पित्तशोणितात्| गुर्वाभरणभाराद्यैः श्यावो रुग्दाहपाकवान्| श्वयथुः स्फोटपिटकारागोषाक्लेदसंयुतः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmanthaH (21) · Śloka 21
ਪਾਲ੍ਯਾਂ ਸ਼ੋਫੋਨਿਲਕਫਾਤ੍ਸਰ੍ਵਤੋ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਥਃ ਸ੍ਥਿਰਃ| ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਸਵਰ੍ਣਃ ਕਣ੍ਡੂਮਾਨੁਨ੍ਮਨ੍ਥੋ ਗਲ੍ਲਿਰਸ਼੍ਚ ਸਃ||੨੧||
पाल्यां शोफोऽनिलकफात्सर्वतो निर्व्यथः स्थिरः| स्तब्धः सवर्णः कण्डूमानुन्मन्थो गल्लिरश्च सः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duHkhavardhanaH (22) · Śloka 22
ਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਧੇ ਵਰ੍ਧਿਤੇ ਕਰ੍ਣੇ ਸਕਣ੍ਡੂਦਾਹਪਾਕਰੁਕ੍| ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਤ੍ਥਃ ਸ ਨਾਮ੍ਨਾ ਦੁਃਖਵਰ੍ਧਨਃ||੨੨||
दुर्विद्धे वर्धिते कर्णे सकण्डूदाहपाकरुक्| श्वयथुः सन्निपातोत्थः स नाम्ना दुःखवर्धनः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lihyAkhyAH piTakAH (23) · Śloka 23
ਕਫਾਸਕ੍ਕਮਿਜਾਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਃ ਸਕਣ੍ਡੂਕ੍ਲੇਦਵੇਦਨਾਃ| ਲਿਹ੍ਯਾਖ੍ਯਾਃ ਪਿਟਕਾਸ੍ਤਾ ਹਿ ਲਿਹ੍ਯੁਃ ਪਾਲੀਮੁਪੇਕ੍ਸਿਤਾਃ||੨੩||
कफासृक्कृमिजाः सूक्ष्माः सकण्डूक्लेदवेदनाः| लिह्याख्याः पिटकास्ता हि लिह्युः पालीमुपेक्षिताः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyAsAdhyatA (24) · Śloka 24
ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸਰ੍ਵਜਂ ਸ਼ੂਲਂ ਵਿਦਾਰੀ ਕੂਚਿਕਰ੍ਣਕਃ| ਏਸਾਮਸਾਧ੍ਯਾ ਯਾਪ੍ਯੈਕਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰਿਕਾਨ੍ਯਾਂਸ੍ਤੁ ਸਾਧਯੇਤ੍||੨੪||
पिप्पली सर्वजं शूलं विदारी कूचिकर्णकः| एषामसाध्या याप्यैका तन्त्रिकान्यांस्तु साधयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNarogAsa~gkhyAnam (25-20) · Śloka 20
ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕਰ੍ਣਰੋਗਾ ਵਿਭਾਗਤਃ||੨੫|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਕਰ੍ਣਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮੈਕਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੧|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਕਰ੍ਣਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮੈਕਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੦||
पञ्चविंशतिरित्युक्ताः कर्णरोगा विभागतः||२५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कर्णरोगविज्ञानीयो नामैकविंशोऽध्यायः||२१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कर्णरोगविज्ञानीयो नामैकविंशोऽध्यायः||२०||
🔊 Audio coming soon