Adhikarana atha nAsArogapratiShedho nAma caturviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো নাসরোগপ্রতিষেধং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो नासरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pInasacikitsAsUtram (2) · Śloka 2
সর্বেষ্বাদৌ পীনসেষু স্নেহস্বেদবমনধূমগণ্ডূষস্নিগ্ধোষ্ণভোজননিবাতশযনাসনানি সেবেত||২||
सर्वेष्वादौ पीनसेषु स्नेहस्वेदवमनधूमगण्डूषस्निग्धोष्णभोजननिवातशयनासनानि सेवेत||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAcanauShadhAni (3) · Śloka 3
পাচনার্থঞ্চ গুডার্দ্রকক্ষীরত্রিকটুকাজমাংসমদ্যাম্লভোজনানি||৩||
पाचनार्थञ्च गुडार्द्रकक्षीरत्रिकटुकाजमांसमद्याम्लभोजनानि||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upajighraNaM dhUmashca (4) · Śloka 4
রোহিষাজাজীবচাচোরকোপকুঞ্চিকাতর্কারীচাতুর্জাতকরজো বস্ত্রাববদ্ধং মুহুর্মুহুরুপজিঘ্রেত্| ঘৃতাক্তসক্তূন্ মল্লকসম্পুটে কৃত্বা ধূমং চ পিবেত্||৪||
रोहिषाजाजीवचाचोरकोपकुञ्चिकातर्कारीचातुर्जातकरजो वस्त्रावबद्धं मुहुर्मुहुरुपजिघ्रेत्| घृताक्तसक्तून् मल्लकसम्पुटे कृत्वा धूमं च पिबेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakve cikitsAkramaH (5) · Śloka 5
পক্বে তু শিরোবিরেচনমবপীডং চ যুঞ্জ্যাত্||৫||
पक्वे तु शिरोविरेचनमवपीडं च युञ्ज्यात्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyamapathyam (6) · Śloka 6
নিদানোক্তানি চ বর্জযেত্| বিশেষেণ শীতাম্বুস্নানপানাত্যুচ্চোপধানানুপধানক্রোধশোকান্||৬||
निदानोक्तानि च वर्जयेत्| विशेषेण शीताम्बुस्नानपानात्युच्चोपधानानुपधानक्रोधशोकान्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapratiSyAyacikitsA (7) · Śloka 7
অথ বাতপ্রতিশ্যাযে পূর্বমেব বাতহরদ্রব্যবিপক্বং সসৈন্ধবং প্রাতঃ সর্পিঃ পিবেন্মহাষ্টপলং বা||৭||
अथ वातप्रतिश्याये पूर्वमेव वातहरद्रव्यविपक्वं ससैन्धवं प्रातः सर्पिः पिबेन्महाष्टपलं वा||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapratishyAyacikitsA (8) · Śloka 8
দশমূলকুলত্থকোলযবশুশ্কমূলকব্যোষলবণপঞ্চকৈঃ সদধিধান্যাম্লং সর্পিঃসিদ্ধমাহারে পানে চ প্রণীতম্ প্রতিশ্যাযযক্ষ্মাকাসশ্বাসগ্রহণীগুল্মবিবন্ধনম্||৮||
दशमूलकुलत्थकोलयवशुश्कमूलकव्योषलवणपञ्चकैः सदधिधान्याम्लं सर्पिःसिद्धमाहारे पाने च प्रणीतम् प्रतिश्याययक्ष्माकासश्वासग्रहणीगुल्मविबन्धनम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapratishyAyacikitsA (9) · Śloka 9
জীর্ণস্নেহং জাঙ্গলরসেন ব্যোষদাডিমসৈন্ধববতা বালমূলকরসেন সর্বধান্যযূষেণ বা ভোজযেত্| নাগরং বা পযসা পিবেত্||৯||
जीर्णस्नेहं जाङ्गलरसेन व्योषदाडिमसैन्धववता बालमूलकरसेन सर्वधान्ययूषेण वा भोजयेत्| नागरं वा पयसा पिबेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapratishyAyacikitsA (10) · Śloka 10
কৃষ্ণাদশমূলশুণ্ঠীযবৈরণ্ডমূলক্বাথসিদ্ধেন পযসোত্তমাঙ্গং স্বেদযেত্| তদেব চ পানভোজনযোর্বিদধ্যাত্| আর্দিতোক্তাংশ্চ স্বেদান্| এবমপরিপচ্যমানে পুনঃ পুনর্নাডীস্বেদং বাতহরং চাস্থাপনমনুবাসনং শিরোবস্তিঞ্চ||১০||
कृष्णादशमूलशुण्ठीयवैरण्डमूलक्वाथसिद्धेन पयसोत्तमाङ्गं स्वेदयेत्| तदेव च पानभोजनयोर्विदध्यात्| आर्दितोक्तांश्च स्वेदान्| एवमपरिपच्यमाने पुनः पुनर्नाडीस्वेदं वातहरं चास्थापनमनुवासनं शिरोबस्तिञ्च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapratishyAyacikitsA (11) · Śloka 11
পক্বে তু তৈলং ক্ষবকচূর্ণযুক্তং সসৈন্ধবং সর্পির্বা শিরোবিরোচনম্||১১||
पक्वे तु तैलं क्षवकचूर्णयुक्तं ससैन्धवं सर्पिर्वा शिरोविरोचनम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittapratiSyAyacikitsA (12) · Śloka 12
পিত্তপ্রতিশ্যাযে পদ্মকোশীরপটোলসারিবাবিদারীশতাবরীক্ষীরিদ্রুমশুঙ্গশঠীকর্কটাখ্যাদুরালভানামর্দ্ধাঢকমষ্টগুণেঽম্ভসি বিপাচ্য পাদাবশেষে মধুকমৃদ্বীকাচন্দনশ্রৃঙ্গাটককশেরুকশ্বেতপাকান্যক্ষমাত্রাণি দত্বা ঘৃতপ্রস্থং পযসা সহ সাধযেত্| তত্ প্রাতঃ পানায যুঞ্জ্যাত্| জীর্ণে সুখোষ্ণতোযপরিষিক্তং সসৈন্ধবেন রসেন ভোজযেত্| সুস্নিগ্ধং বিরেচযেত্ দ্রাক্ষাপটোলশ্রীপর্ণীমূর্বাত্রিবৃত্ক্বাথেন ত্রিবৃত্পথ্যাপূগফলচূর্ণান্বিতেন||১২||
पित्तप्रतिश्याये पद्मकोशीरपटोलसारिवाविदारीशतावरीक्षीरिद्रुमशुङ्गशठीकर्कटाख्यादुरालभानामर्द्धाढकमष्टगुणेऽम्भसि विपाच्य पादावशेषे मधुकमृद्वीकाचन्दनश्रृङ्गाटककशेरुकश्वेतपाकान्यक्षमात्राणि दत्वा घृतप्रस्थं पयसा सह साधयेत्| तत् प्रातः पानाय युञ्ज्यात्| जीर्णे सुखोष्णतोयपरिषिक्तं ससैन्धवेन रसेन भोजयेत्| सुस्निग्धं विरेचयेत् द्राक्षापटोलश्रीपर्णीमूर्वात्रिवृत्क्वाथेन त्रिवृत्पथ्यापूगफलचूर्णान्वितेन||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittapratishyAyacikitsA (13) · Śloka 13
বিরিক্তভুক্তস্য শীতৈঃ শিরোবক্ত্রলেপপরিষেককবলগ্রহান্ বিতরেত্||১৩||
विरिक्तभुक्तस्य शीतैः शिरोवक्त्रलेपपरिषेककवलग्रहान् वितरेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittapratishyAyacikitsA (14) · Śloka 14
ব্যজনপবনবিধূযমানশ্চ নীলশাদ্বলোপবনশিশিরকরকিরণধারাগৃহাণি সেবেত||১৪||
व्यजनपवनविधूयमानश्च नीलशाद्वलोपवनशिशिरकरकिरणधारागृहाणि सेवेत||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittapratishyAyacikitsA (15) · Śloka 15
তত্র চ পক্বে তু দোষে শিরোবিরেকং পুরাণঘৃতেন সসৈন্ধবেন ঘৃতমণ্ডেন বা কট্ফলান্বিতেন কুর্যাত্| বিশুদ্ধস্রোতসশ্চ জাঙ্গলরসেন ক্ষীরেণ বা শীতেন ভোজনম্||১৫||
तत्र च पक्वे तु दोषे शिरोविरेकं पुराणघृतेन ससैन्धवेन घृतमण्डेन वा कट्फलान्वितेन कुर्यात्| विशुद्धस्रोतसश्च जाङ्गलरसेन क्षीरेण वा शीतेन भोजनम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapratishyAyacikitsA (16) · Śloka 16
কফজে তু যবক্ষারাবচূর্ণিতমুষ্ণোদকানুপানং ঘৃতং পাযযেত্| জীর্ণে চ তিলমাষপললবতীং যবাগূম্| ততো বামনীযৌষধক্বাথসিদ্ধযা সসর্পিষ্কযা সৈন্ধবমাষচূর্ণপ্রগাঢযা পেযযোষ্ণাম্ভসা চ বামযেত্||১৬||
कफजे तु यवक्षारावचूर्णितमुष्णोदकानुपानं घृतं पाययेत्| जीर्णे च तिलमाषपललवतीं यवागूम्| ततो वामनीयौषधक्वाथसिद्धया ससर्पिष्कया सैन्धवमाषचूर्णप्रगाढया पेययोष्णाम्भसा च वामयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapratishyAyacikitsA (17) · Śloka 17
ততস্তীক্ষ্ণধূমকবলযবানচণকপ্রাযাহারনাডীস্বেদৈরুপাচরেত্| অরুচিগৌরবযোস্তু বিশোধযেত্||১৭||
ततस्तीक्ष्णधूमकवलयवानचणकप्रायाहारनाडीस्वेदैरुपाचरेत्| अरुचिगौरवयोस्तु विशोधयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapratishyAyacikitsA (18) · Śloka 18
পক্বে ক্ষবকবিডঙ্গসৈন্ধবাদিভির্নস্যম্| তৈলাপ্লুতো নাগরচূর্ণানুবিদ্ধো মুদ্গ আহারো যথাসাত্ম্যং চ রূক্ষতীক্ষ্ণোষ্ণম্||১৮||
पक्वे क्षवकविडङ्गसैन्धवादिभिर्नस्यम्| तैलाप्लुतो नागरचूर्णानुविद्धो मुद्ग आहारो यथासात्म्यं च रूक्षतीक्ष्णोष्णम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapratishyAye nasyam (19) · Śloka 19
শুদ্ধঘ্রাণপাথস্য দেবদারুসরলকাকোলীজীবকমধুকপিপ্পল্যনন্তাক্ষীরবিপক্বং তৈলং নস্যম্||১৯||
शुद्धघ्राणपाथस्य देवदारुसरलकाकोलीजीवकमधुकपिप्पल्यनन्ताक्षीरविपक्वं तैलं नस्यम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtapratishyAyacikitsA (20) · Śloka 20
সান্নিপাতিকে দোষবলতঃ প্রতিকুর্যাত্| রসাঞ্জনাতিবিষামুস্তভদ্রদারুসাধিতং চাত্রং তৈলং নাবনম্||২০||
सान्निपातिके दोषबलतः प्रतिकुर्यात्| रसाञ्जनातिविषामुस्तभद्रदारुसाधितं चात्रं तैलं नावनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajapratishyAyacikitsA (21) · Śloka 21
রক্তজে পৈত্তিকো রক্তপিত্তোক্তশ্চ বিধিঃ||২১||
रक्तजे पैत्तिको रक्तपित्तोक्तश्च विधिः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTapratishyAyacikitsA (22) · Śloka 22
দুষ্টপ্রতিশ্যাযে ব্যোষচিত্রকযবক্ষারবীজকবিডঙ্গপূতিকরঞ্জত্বগ্লবণত্রযৈর্মাংসরসপ্রতিবাপবিপক্বং সক্ষৌদ্রং সর্পিঃ পাযযেত্| জীর্ণে ঘৃতে জাঙ্গলরসেন তৈলোপসেকং ভোজযেত্| স্নিগ্ধং কফপ্রতিশ্যাযবদুপাচরেত্||২২||
दुष्टप्रतिश्याये व्योषचित्रकयवक्षारबीजकविडङ्गपूतिकरञ्जत्वग्लवणत्रयैर्मांसरसप्रतिवापविपक्वं सक्षौद्रं सर्पिः पाययेत्| जीर्णे घृते जाङ्गलरसेन तैलोपसेकं भोजयेत्| स्निग्धं कफप्रतिश्यायवदुपाचरेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTapratishyAyacikitsA (23) · Śloka 23
পক্বেঽবপীডং ব্যোষেন্দ্রযববিডঙ্গসারজীরকসৈন্ধবৈর্বস্তমূত্রপিষ্টৈর্দদ্যাত্| বিশুদ্ধঘ্রাণস্রোতসং চ পুনরুপস্নেহ্য বিরেচযেত্| ভৃষ্টান্ যবান্ ভূস্তৃণকাম্রাতকজীরকত্রিবৃতাযুক্তান্ গোমূত্রেণ ক্বাথযেত্| তং ক্বাথমভযানাগরমরিচক্রমুকসৈন্ধবযাবশূকচূর্ণযুক্তং সবীজপূরকরসং পাযযেত্| কোষ্ণোদকং চানুকণ্ঠযেত্||২৩||
पक्वेऽवपीडं व्योषेन्द्रयवविडङ्गसारजीरकसैन्धवैर्बस्तमूत्रपिष्टैर्दद्यात्| विशुद्धघ्राणस्रोतसं च पुनरुपस्नेह्य विरेचयेत्| भृष्टान् यवान् भूस्तृणकाम्रातकजीरकत्रिवृतायुक्तान् गोमूत्रेण क्वाथयेत्| तं क्वाथमभयानागरमरिचक्रमुकसैन्धवयावशूकचूर्णयुक्तं सबीजपूरकरसं पाययेत्| कोष्णोदकं चानुकण्ठयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTapratishyAyacikitsA (24) · Śloka 24
বিরিক্তং চ কালে মুস্তহরিদ্রানাগরযবক্ষারপূতীকরঞ্জ্রেণুকাভিরজাবিগোমূত্রদধিভিশ্চ সিদ্ধং সর্পিরুপযোজযেত্| তীক্ষ্ণানি চ নিরূহানুবাসনানি| অরিষ্টাংশ্চ পানার্থম্||২৪||
विरिक्तं च काले मुस्तहरिद्रानागरयवक्षारपूतीकरञ्ज्रेणुकाभिरजाविगोमूत्रदधिभिश्च सिद्धं सर्पिरुपयोजयेत्| तीक्ष्णानि च निरूहानुवासनानि| अरिष्टांश्च पानार्थम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTapratishyAyacikitsA (25) · Śloka 25
এবমপ্যশান্তৌ হিঙ্গুক্ষারামরদারুবিপক্বং ঘৃতং মাংসরসানুপানং পিবেত্||২৫||
एवमप्यशान्तौ हिङ्गुक्षारामरदारुविपक्वं घृतं मांसरसानुपानं पिबेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTapratishyAyacikitsA (26) · Śloka 26
কোশাম্রপল্লবমূর্বাতর্কারীঙ্গুদীফলণিজ্জকমহাপঞ্চমূলকণ্টকারিকাসারিবোরুপূগহিংস্রানিম্বশিগ্রুফলরক্ষোঘ্নকৃমিঘ্নদন্তীপূতীকরঞ্জপিপ্পলীবার্তাকবীজাহিমারকমূলত্বক্পত্রপুষ্পফলৈরজামূত্রপিষ্টৈরজাশ্বশকৃদ্রসযুক্তৈর্ধূমবর্ত্তিং কৃত্বা ঘৃতাভ্যক্তাং পাতুং প্রযচ্ছেত্||২৬||
कोशाम्रपल्लवमूर्वातर्कारीङ्गुदीफलणिज्जकमहापञ्चमूलकण्टकारिकासारिवोरुपूगहिंस्रानिम्बशिग्रुफलरक्षोघ्नकृमिघ्नदन्तीपूतीकरञ्जपिप्पलीवार्ताकबीजाहिमारकमूलत्वक्पत्रपुष्पफलैरजामूत्रपिष्टैरजाश्वशकृद्रसयुक्तैर्धूमवर्त्तिं कृत्वा घृताभ्यक्तां पातुं प्रयच्छेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTapratishyAyacikitsA (27) · Śloka 27
পিপ্পলীবর্ধমানং চোপযুঞ্জীত| কৃমিঘ্নৈশ্চ যোগৈর্যাপযেত্||২৭||
पिप्पलीवर्धमानं चोपयुञ्जीत| कृमिघ्नैश्च योगैर्यापयेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhRushakShavathupuTakayoH cikitsA (28) · Śloka 28
ভৃশক্ষবথৌ পুটকে চ নিম্বকট্ফলকুষ্ঠমরিচচূর্ণৈঃ ক্লেদনাথ প্রধমনম্| পিপ্পলীকুষ্ঠশুণ্ঠীবিডঙ্গমৃদ্বীকাকষাযকল্কবিপক্বং তৈলং ঘৃতং বা নাবনম্||২৮||
भृशक्षवथौ पुटके च निम्बकट्फलकुष्ठमरिचचूर्णैः क्लेदनाथ प्रधमनम्| पिप्पलीकुष्ठशुण्ठीविडङ्गमृद्वीकाकषायकल्कविपक्वं तैलं घृतं वा नावनम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsASoShanAsAnAhayoH cikitsA (29) · Śloka 29
নাসাশোষে বলাতৈলং পানে শিরোবস্তৌ চ| স্নিগ্ধস্য স্বেদঃ| ক্ষীরসর্পির্নস্যং মধুরবর্গসাধিতং বা তৈলম্| স্নৈহিকো ধূমঃ| তথা নাসানাহেঽপি| এবমনুপশমে শিরোবিরেকঃ||২৯||
नासाशोषे बलातैलं पाने शिरोबस्तौ च| स्निग्धस्य स्वेदः| क्षीरसर्पिर्नस्यं मधुरवर्गसाधितं वा तैलम्| स्नैहिको धूमः| तथा नासानाहेऽपि| एवमनुपशमे शिरोविरेकः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsApAkadIptyoshcikitsA (30) · Śloka 30
নাসাপাকে দীপ্তৌ চ জলৌকোভিরস্রবিস্রাবণম্| শীতৈরূর্ধ্বাধোবিরেকলেপসেকাঃ||৩০||
नासापाके दीप्तौ च जलौकोभिरस्रविस्रावणम्| शीतैरूर्ध्वाधोविरेकलेपसेकाः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAsrAvacikitsA (31) · Śloka 31
নাসাস্রাবে তীক্ষ্ণং নস্যং ধূমশ্চ||৩১||
नासास्रावे तीक्ष्णं नस्यं धूमश्च||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avInasapUtinAsayoshcikitsA (32) · Śloka 32
অবীনসে পূতিনাসে চ গুডমরিচহিঙ্গুশিবাটিকাবিডঙ্গৈরজামূত্রপিষ্টৈর্নস্যম্| কফপ্রতিশ্যাযবচ্চ স্নেহস্বেদবমনানি||৩২||
अवीनसे पूतिनासे च गुडमरिचहिङ्गुशिवाटिकाविडङ्गैरजामूत्रपिष्टैर्नस्यम्| कफप्रतिश्यायवच्च स्नेहस्वेदवमनानि||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avInasapUtinAsayoshcikitsA (33) · Śloka 33
বমিতবতো নির্গুণ্ডীশিগ্রুতর্কারীফণিজ্জকক্ষবকসুরজার্জকপত্রস্বরসেন সার্ষপং পীলুজং বা তৈলং বিপচ্য নস্যং বিদধ্যাত্||৩৩||
वमितवतो निर्गुण्डीशिग्रुतर्कारीफणिज्जकक्षवकसुरजार्जकपत्रस्वरसेन सार्षपं पीलुजं वा तैलं विपच्य नस्यं विदध्यात्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avInasapUtinAsayoshcikitsA (34) · Śloka 34
লাক্ষাবিডঙ্গপিপ্পলীলবঙ্গক্ষবকনিশাকুষ্ঠবচাকরঞ্জিকাকল্কৈর্বা তিলতৈলম্| শিগ্রুবৃহতীদন্তীমূলবিল্বব্যোষসুরসসৈন্ধবৈর্বা||৩৪||
लाक्षाविडङ्गपिप्पलीलवङ्गक्षवकनिशाकुष्ठवचाकरञ्जिकाकल्कैर्वा तिलतैलम्| शिग्रुबृहतीदन्तीमूलबिल्वव्योषसुरससैन्धवैर्वा||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUyaraktacikitsA (35) · Śloka 35
উত্পন্নমাত্রং পূযরক্তং রক্তপ্রতিশ্যাযবচ্চিকিত্সেত্| প্রবৃদ্ধং নাডীব্রণবত্| কৃতবমনস্য চাস্য নস্যধূমৌ প্রযোজযেত্||৩৫||
उत्पन्नमात्रं पूयरक्तं रक्तप्रतिश्यायवच्चिकित्सेत्| प्रवृद्धं नाडीव्रणवत्| कृतवमनस्य चास्य नस्यधूमौ प्रयोजयेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAshArsacikitsA (36) · Śloka 36
অর্শাংসি বিধিবত্ ক্ষারেণাগ্নিনা বা দহেত্| স্থূলানি তু শস্ত্রেণ স্পৃষ্ট্বা দাহানন্তরং শীতাং ক্রিযাং যোজযেত্||৩৬||
अर्शांसि विधिवत् क्षारेणाग्निना वा दहेत्| स्थूलानि तु शस्त्रेण स्पृष्ट्वा दाहानन्तरं शीतां क्रियां योजयेत्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAshArsacikitsA (37) · Śloka 37
বর্ত্তিঞ্চ নাসাযাং কুম্ভনিকুম্ভাগ্নিকসৈন্ধবপিপ্পলীমনশ্শিলালকল্কমধুঘৃতপ্রদিগ্ধাম্||৩৭||
वर्त्तिञ्च नासायां कुम्भनिकुम्भाग्निकसैन्धवपिप्पलीमनश्शिलालकल्कमधुघृतप्रदिग्धाम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAshArsacikitsA (38) · Śloka 38
তুবরিকাবিভীতকহরিদ্রালোধ্রপ্রিযঙ্গুকরঞ্জিকাকল্কগুডোদকবিপক্বং তৈলং নাবনম্| করঞ্জকলোধ্রোত্পলমধুকতিন্দুকাস্থিত্রিফলাখদিরসারবিপক্বং বা||৩৮||
तुवरिकाबिभीतकहरिद्रालोध्रप्रियङ्गुकरञ्जिकाकल्कगुडोदकविपक्वं तैलं नावनम्| करञ्जकलोध्रोत्पलमधुकतिन्दुकास्थित्रिफलाखदिरसारविपक्वं वा||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAshArsacikitsA (39) · Śloka 39
যথাদোষঞ্চ স্নেহবমনবিরেকাদীন্ প্রণিদধ্যাত্||৩৯||
यथादोषञ्च स्नेहवमनविरेकादीन् प्रणिदध्यात्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsArbudacikitsA (40) · Śloka 40
অর্বুদং বডিশেন গৃহীত্বা মণ্ডলাগ্রেণ মূলে সমং ছিন্দ্যাত্| ছিন্নং চোচ্ছিঙ্খযেত্| চৈলপ্রমৃষ্টং চ ব্রণং শলাকযা দহেত্তৈলেন বা| অগ্নিদগ্ধং ভ্রঙ্ক্ষযেত্ততঃ শিশিরৈঃ প্রদেহৈঃ||৪০||
अर्बुदं बडिशेन गृहीत्वा मण्डलाग्रेण मूले समं छिन्द्यात्| छिन्नं चोच्छिङ्खयेत्| चैलप्रमृष्टं च व्रणं शलाकया दहेत्तैलेन वा| अग्निदग्धं भ्रङ्क्षयेत्ततः शिशिरैः प्रदेहैः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsArbudacikitsA (41) · Śloka 41
উপরূঢব্রণস্য লোধ্রাবাপং তীক্ষ্ণোষ্ণলবণদ্রব্যগোমূত্রযুক্তং সার্ষপং কারঞ্জং বা তৈলং নাবনম্| পিত্তজে রক্তজে বার্বুদে গোদন্তসৈন্ধবালকাসীসকাংস্যনীলৈরম্বুপিষ্টৈরালেপঃ| ততশ্চ শীতাঃ প্রদেহসেকাঃ| শীতৈরেব চ সাধিতানি ঘৃতান্যভ্যঙ্গনস্যপানানি| ভবতি চাত্র||৪১||
उपरूढव्रणस्य लोध्रावापं तीक्ष्णोष्णलवणद्रव्यगोमूत्रयुक्तं सार्षपं कारञ्जं वा तैलं नावनम्| पित्तजे रक्तजे वार्बुदे गोदन्तसैन्धवालकासीसकांस्यनीलैरम्बुपिष्टैरालेपः| ततश्च शीताः प्रदेहसेकाः| शीतैरेव च साधितानि घृतान्यभ्यङ्गनस्यपानानि| भवति चात्र||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsArbudacikitsA (42) · Śloka 42
মাংসমেদঃসন্নিপাতার্শোর্বুদানি চৈবং সাধযেদিতি|৪২|
मांसमेदःसन्निपातार्शोर्बुदानि चैवं साधयेदिति|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsArbudacikitsA (42-24) · Śloka 24
উপসংহরতি হীনচ্ছেদাত্ পুনর্বৃদ্ধিরতিচ্ছেদাত্ স্বরক্ষযঃ| গন্ধাজ্ঞানং চ বীসর্পো মূর্চ্ছা ছিন্দ্যাদতঃ সমম্||৪২|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে নাসরোগপ্রতিষেধো নাম চতুর্বিংশোঽধ্যাযঃ||২৪||
उपसंहरति हीनच्छेदात् पुनर्वृद्धिरतिच्छेदात् स्वरक्षयः| गन्धाज्ञानं च वीसर्पो मूर्च्छा छिन्द्यादतः समम्||४२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे नासरोगप्रतिषेधो नाम चतुर्विंशोऽध्यायः||२४||
🔊 Audio coming soon