Adhikarana atha nAsArogavij~jAnIyo nAma trayoviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো নাসারোগবিজ্ঞানীযং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो नासारोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratiSyAyanidAnaM samprAptiSca (2) · Śloka 2
অবশ্যাযানিলরজোভাষ্যাতিস্বপ্নজাগরৈঃ| নীচাত্যুচ্চোপধানেন পীতেনান্যেন বারিণা| অত্যম্বুপানরমণচ্ছর্দিবাষ্পগ্রহাদিভিঃ| ক্রৃদ্ধা বাতোল্বণা দোষা নাসাযাং স্ত্যানতাঙ্গতাঃ| জনযন্তি প্রতিশ্যাযং বর্ধমানং ক্ষযপ্রদম্||২||
अवश्यायानिलरजोभाष्यातिस्वप्नजागरैः| नीचात्युच्चोपधानेन पीतेनान्येन वारिणा| अत्यम्बुपानरमणच्छर्दिबाष्पग्रहादिभिः| क्रृद्धा वातोल्बणा दोषा नासायां स्त्यानताङ्गताः| जनयन्ति प्रतिश्यायं वर्धमानं क्षयप्रदम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapratishyAyalakShaNam (3) · Śloka 3
তত্র বাতাত্প্রতিশ্যাযে মুখশোষো ভৃশং ক্ষবঃ| ঘ্রাণোপরোধনিস্তোদদ্ন্তশঙ্খশিরোব্যথাঃ| কীটকা ইব সর্পন্তি মন্যতে পরিতো ভ্রুবৌ| স্বরসাদশ্চিরাত্পাকঃ শিশিরাচ্ছকফস্রুতিঃ||৩||
तत्र वातात्प्रतिश्याये मुखशोषो भृशं क्षवः| घ्राणोपरोधनिस्तोदद्न्तशङ्खशिरोव्यथाः| कीटका इव सर्पन्ति मन्यते परितो भ्रुवौ| स्वरसादश्चिरात्पाकः शिशिराच्छकफस्रुतिः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittapratiSyAyalakShaNam (4) · Śloka 4
পিত্তাত্তৃষ্ণাজ্বরঘ্রাণপিটকাসম্ভবভ্রমাঃ| নাসাগ্রপাকো রূক্ষোষ্ণতাম্রপীতকফস্রুতিঃ||৪||
पित्तात्तृष्णाज्वरघ्राणपिटकासम्भवभ्रमाः| नासाग्रपाको रूक्षोष्णताम्रपीतकफस्रुतिः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPapratiSyAyalakShaNam (5) · Śloka 5
কফাত্কাসো রুচিঃ শ্বাসো বমথুর্গাত্রগৌরবম্| মাধুর্যং বদনে কণ্ডূঃ স্নিগ্ধশুক্লকফস্রুতিঃ||৫||
कफात्कासो रुचिः श्वासो वमथुर्गात्रगौरवम्| माधुर्यं वदने कण्डूः स्निग्धशुक्लकफस्रुतिः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajapratiSyAyalakShaNam (6) · Śloka 6
সর্বজো লক্ষণৈঃ সর্বৈরকস্মাদ্ধদ্ধিশান্তিমান্||৬||
सर्वजो लक्षणैः सर्वैरकस्माद्धद्धिशान्तिमान्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapratiSyAyalakShaNam (7) · Śloka 7
দুষ্ট নাসাসিরাঃ প্রাপ্য প্রতিশ্যায়ং করোত্যসৃক্| উরসঃ সুপ্ততা তাম্রনেত্রত্বং শ্বাসপূতিতা| কণ্ডূঃ শ্রোত্রাক্ষিনাসাসু পিত্তোক্তং চাত্র লক্ষণম্||৭||
दुष्ट नासासिराः प्राप्य प्रतिश्याय़ं करोत्यसृक्| उरसः सुप्तता ताम्रनेत्रत्वं श्वासपूतिता| कण्डूः श्रोत्राक्षिनासासु पित्तोक्तं चात्र लक्षणम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTapratiSyAyalakShaNam (8) · Śloka 8
সর্ব এব প্রতিশ্যাযা দুষ্টতাং যান্ত্যুপেক্ষিতাঃ| যথোক্তোপদ্রবাধিক্যাত্স সর্বেন্দ্রিযতাপনঃ| সাগ্নিসাদজ্বরশ্বাসকাসোরঃপার্শ্ববেদনঃ| কুপ্যত্যকস্মাদ্বহুশো মুখদৌর্গন্ধ্যশোষকৃত্| নাসিকাক্লেদসংশোষশুদ্ধিরোধকরো মুহুঃ| পূযোপমাসিতা রক্তগ্রথিতশ্লেষ্মসংস্রুতিঃ| মূর্চ্ছন্তি চাত্র কৃমযো দীর্ঘস্নিগ্ধসিতাণবঃ||৮||
सर्व एव प्रतिश्याया दुष्टतां यान्त्युपेक्षिताः| यथोक्तोपद्रवाधिक्यात्स सर्वेन्द्रियतापनः| साग्निसादज्वरश्वासकासोरःपार्श्ववेदनः| कुप्यत्यकस्माद्बहुशो मुखदौर्गन्ध्यशोषकृत्| नासिकाक्लेदसंशोषशुद्धिरोधकरो मुहुः| पूयोपमासिता रक्तग्रथितश्लेष्मसंस्रुतिः| मूर्च्छन्ति चात्र कृमयो दीर्घस्निग्धसिताणवः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvapratiSyAyalakShaNam (9) · Śloka 9
পক্বলিঙ্গানি তেষ্বঙ্গলাঘবং ক্ষবথোঃ শমঃ| শ্লেষ্মা সুচিক্কণঃ পীতো জ্ঞানং চ রসগন্ধযোঃ||৯||
पक्वलिङ्गानि तेष्वङ्गलाघवं क्षवथोः शमः| श्लेष्मा सुचिक्कणः पीतो ज्ञानं च रसगन्धयोः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhRushakShavalakShaNam (10) · Śloka 10
তীক্ষ্ণাঘ্রাণোপযোগার্করশ্মিসূত্রতৃণাদিভিঃ| বাতকোপিভিরন্যৈর্বা নাসিকাতরুণাস্থনি| বিঘট্টিতেঽনিলঃ ক্রুদ্ধো রুদ্ধঃ শ্রৃঙ্গাটকং ব্রজন্| নিবৃত্তঃ কুরুতেঽত্যর্থং ক্ষবথুং স ভৃশক্ষবঃ||১০||
तीक्ष्णाघ्राणोपयोगार्करश्मिसूत्रतृणादिभिः| वातकोपिभिरन्यैर्वा नासिकातरुणास्थनि| विघट्टितेऽनिलः क्रुद्धो रुद्धः श्रृङ्गाटकं व्रजन्| निवृत्तः कुरुतेऽत्यर्थं क्षवथुं स भृशक्षवः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsikASoShalakShaNam (11) · Śloka 11
শোষযন্নাসিকাস্রোতঃ কফং চ কুরুতেঽনিলঃ| শূকপূর্ণাভনাসাত্বং কৃচ্ছ্রাদুচ্ছ্বসনং ততঃ| স্মৃতোঽসৌ নাসিকাশোষঃ........................||১১||
शोषयन्नासिकास्रोतः कफं च कुरुतेऽनिलः| शूकपूर्णाभनासात्वं कृच्छ्रादुच्छ्वसनं ततः| स्मृतोऽसौ नासिकाशोषः........................||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAnAhalakShaNam (12) · Śloka 12
........................ংআসানাহে তু জাযতে| নদ্ধত্বমিব নাসাযাঃ শ্লেষ্মরুদ্ধেন বাযুনা| নিঃশ্বাসোচ্ছ্বাসসংরোধাত্স্রোতসী সংবৃতে ইব||১২||
........................ंआसानाहे तु जायते| नद्धत्वमिव नासायाः श्लेष्मरुद्धेन वायुना| निःश्वासोच्छ्वाससंरोधात्स्रोतसी संवृते इव||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghrANapAkalakShaNam (13) · Śloka 13
পচেন্নাসাপুটে পিত্তং ত্বঙ্মাংসং দাহশূলবত্| স ঘ্রাণপাকঃ...................................||১৩||
पचेन्नासापुटे पित्तं त्वङ्मांसं दाहशूलवत्| स घ्राणपाकः...................................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAsrAvalakShaNam (14) · Śloka 14
..........স্রাবস্তু তত্সংজ্ঞং শ্লেষ্মসম্ভবঃ| অচ্ছো জলোপমোঽজস্রং বিশেষান্নিশি জাযতে||১৪||
..........स्रावस्तु तत्संज्ञं श्लेष्मसम्भवः| अच्छो जलोपमोऽजस्रं विशेषान्निशि जायते||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avInasalakShaNam (15) · Śloka 15
কফঃ প্রবৃদ্ধো নাসাযাং রুদ্ধ্বা স্রোতাংস্যবীনসম্| কুর্যাত্সঘুর্ঘুরশ্বাসং পীনসাধিকবেদনম্| অবেরিব স্রবত্যস্য প্রক্লিন্না তেন নাসিকা| অজস্রং পিচ্ছিলং শীতং পক্বং সিঙ্ঘাণকং ঘনম্||১৫||
कफः प्रवृद्धो नासायां रुद्ध्वा स्रोतांस्यवीनसम्| कुर्यात्सघुर्घुरश्वासं पीनसाधिकवेदनम्| अवेरिव स्रवत्यस्य प्रक्लिन्ना तेन नासिका| अजस्रं पिच्छिलं शीतं पक्वं सिङ्घाणकं घनम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dIptilakShaNam (16) · Śloka 16
রক্তেন নাসা দগ্ধেব বাহ্যান্তঃ স্পর্শনাসহা| ভবেদ্ধূমোপমোচ্ছ্বাসা সা দীপ্তির্দহতীব চ||১৬||
रक्तेन नासा दग्धेव बाह्यान्तः स्पर्शनासहा| भवेद्धूमोपमोच्छ्वासा सा दीप्तिर्दहतीव च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtinAsAlakShaNam (17) · Śloka 17
তালুমূলে মলৈর্দুষ্টে মারুতো মুখনাসিকাত্| শ্লেষ্মা চ পূতির্নির্গচ্ছেত্পূতিনাসং বদন্তি তম্||১৭||
तालुमूले मलैर्दुष्टे मारुतो मुखनासिकात्| श्लेष्मा च पूतिर्निर्गच्छेत्पूतिनासं वदन्ति तम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUyaraktalakShaNam (18) · Śloka 18
নিচযাদভিঘাতাদ্বা পূযাসৃঙ্নাসিকা স্রবেত্| তত্পূযরক্তমাখ্যাতং শিরোদাহরুজাকরম্||১৮||
निचयादभिघाताद्वा पूयासृङ्नासिका स्रवेत्| तत्पूयरक्तमाख्यातं शिरोदाहरुजाकरम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTakalakShaNam (19) · Śloka 19
পিত্তশ্লেষ্মাবরুদ্ধোন্তর্নাসাযাং শোষযেন্মরুত্| কফং স শুষ্কঃ পুটতাং প্রাপ্নোতি পুটকং তু তত্||১৯||
पित्तश्लेष्मावरुद्धोन्तर्नासायां शोषयेन्मरुत्| कफं स शुष्कः पुटतां प्राप्नोति पुटकं तु तत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsArSo~arbudalakShaNam (20) · Śloka 20
অর্শোর্বুদানি বিভজেদ্দোষলিঙ্গৈর্যথাযথম্||২০||
अर्शोर्बुदानि विभजेद्दोषलिङ्गैर्यथायथम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsArogasAdhAraNalakShaNam (21) · Śloka 21
সর্বেষু কৃচ্ছ্রোচ্ছ্বসনং পীনসং প্রততং ক্ষুতম্| সানুনাসিকবাদিত্বং পূতিনাসঃ শিরোব্যথা||২১||
सर्वेषु कृच्छ्रोच्छ्वसनं पीनसं प्रततं क्षुतम्| सानुनासिकवादित्वं पूतिनासः शिरोव्यथा||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyAsAdhyatAnirdeSaH (27-23) · Śloka 23
অষ্টাদশানামিত্যেষাং যাপযেদ্দষ্টপীনসম্||২৭|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে নাসরোগবিজ্ঞানীযো নাম ত্রযোবিংশোঽধ্যাযঃ||২৩||
अष्टादशानामित्येषां यापयेद्दष्टपीनसम्||२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे नासरोगविज्ञानीयो नाम त्रयोविंशोऽध्यायः||२३||
🔊 Audio coming soon