Adhikarana atha sandhisitAsitarogavij~jAnIyo nAma trayodasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతః సంధిసితాసితరోగవిజ్ఞానీయనామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातः सन्धिसितासितरोगविज्ञानीयनामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhijAH vyAdhayaH - jalAsravaH (2) · Śloka 2
వాయుః క్రుద్ధః సిరాః ప్రాప్య జలాభం జలవాహినీః| అశ్రుం స్రావయతే వర్త్మశుక్లసంధేః కనీనకాత్| తేన నేత్రమరుగ్రాగశోఫం స్యాత్ స జలాస్రవః||2||
वायुः क्रुद्धः सिराः प्राप्य जलाभं जलवाहिनीः| अश्रुं स्रावयते वर्त्मशुक्लसन्धेः कनीनकात्| तेन नेत्रमरुग्रागशोफं स्यात् स जलास्रवः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAsravaH (3) · Śloka 3
కఫాత్కఫస్రవే శ్వేతం పిచ్ఛిలం బహలం స్రవేత్||3||
कफात्कफस्रवे श्वेतं पिच्छिलं बहलं स्रवेत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upanAhaH (4) · Śloka 4
కఫేన శోఫస్తీక్ష్ణాగ్రః క్షారబుద్బుదకోపమః| పృథుమూలశ్చలః స్నిగ్ధః సవర్ణో మృదుపిచ్ఛిలః| మహానపాకః కండూమానుపనాహః స నీరుజః||4||
कफेन शोफस्तीक्ष्णाग्रः क्षारबुद्बुदकोपमः| पृथुमूलश्चलः स्निग्धः सवर्णो मृदुपिच्छिलः| महानपाकः कण्डूमानुपनाहः स नीरुजः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAsravaH (5) · Śloka 5
రక్తాద్రక్తాస్రవే తామ్రం బహూష్ణం చాశ్రు సంస్రవేత్||5||
रक्ताद्रक्तास्रवे ताम्रं बहूष्णं चाश्रु संस्रवेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parvaNI (6) · Śloka 6
వర్త్మసంధ్యాశ్రయా శుక్లే పిటకా దాహశూలినీ| తామ్రా ముద్గోపమా భిన్నా రక్తం స్రవతి పర్వణీ||6||
वर्त्मसन्ध्याश्रया शुक्ले पिटका दाहशूलिनी| ताम्रा मुद्गोपमा भिन्ना रक्तं स्रवति पर्वणी||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUyAsravaH (7) · Śloka 7
పూయాస్రావే మలాః సాస్రా వర్త్మసంధేః కనీనకాత్| స్రావయంతి ముహుః పూయం సాసృక్ త్వఙ్మాంసపాకతః||7||
पूयास्रावे मलाः सास्रा वर्त्मसन्धेः कनीनकात्| स्रावयन्ति मुहुः पूयं सासृक् त्वङ्मांसपाकतः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUyAlasaH (8) · Śloka 8
పూయాలసో వ్రణః సూక్ష్మః శోఫసంరంభపూర్వకః| కనీనసంధావాధ్మాయీ పూయాస్రావీ సవేదనః||8||
पूयालसो व्रणः सूक्ष्मः शोफसंरम्भपूर्वकः| कनीनसन्धावाध्मायी पूयास्रावी सवेदनः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alajI (9) · Śloka 9
కనీనస్యాంతరలజీ శోఫో రుక్తోదదాహవాన్||9||
कनीनस्यान्तरलजी शोफो रुक्तोददाहवान्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumigranthiH (10) · Śloka 10
అపాంగే వా కనీనే వా కండూషాపక్ష్మపోటవాన్| పూయస్రావీ కృమిగ్రంథిః గ్రంథిః కృమియుతోఽర్తిమాన్||10||
अपाङ्गे वा कनीने वा कण्डूषापक्ष्मपोटवान्| पूयस्रावी कृमिग्रन्थिः ग्रन्थिः कृमियुतोऽर्तिमान्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhiroge sAdhyAsAdhyaviBAgaH (11) · Śloka 11
ఉపనాహకృమిగ్రంథిపూయాలాసకపర్వణీః| శస్త్రేణ సాధయేత్పంచ సాలజీనాస్రచాంస్త్యజేత్||11||
उपनाहकृमिग्रन्थिपूयालासकपर्वणीः| शस्त्रेण साधयेत्पञ्च सालजीनास्रचांस्त्यजेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sitajAH rogAH - tatrAdau shuktikA (12) · Śloka 12
పిత్తం కుర్యాత్సితే బిందూనసితశ్యావపీతకాన్| మలాక్తాదర్శతుల్యం వా సర్వం శుక్లమదాహరుక్| రోగోఽయం శుక్తికాసంజ్ఞః సశకృద్భేదతృడ్జ్వరః||12||
पित्तं कुर्यात्सिते बिन्दूनसितश्यावपीतकान्| मलाक्तादर्शतुल्यं वा सर्वं शुक्लमदाहरुक्| रोगोऽयं शुक्तिकासंज्ञः सशकृद्भेदतृड्ज्वरः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuklArma (13) · Śloka 13
కఫాచ్ఛుక్లే సమం శ్వేతం చిరవృద్ధ్యధిమాంసకం| శుక్లార్మ ......................................||13||
कफाच्छुक्ले समं श्वेतं चिरवृद्ध्यधिमांसकम्| शुक्लार्म ......................................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAsagrathitaH (14) · Śloka 14
.........శోఫస్త్వరుజః సవర్ణో బహలో మృదుః| గురుః స్నిగ్ధోఽంబుబింద్వాభో బలాసగ్రథితః స్మృతః||14||
.........शोफस्त्वरुजः सवर्णो बहलो मृदुः| गुरुः स्निग्धोऽम्बुबिन्द्वाभो बलासग्रथितः स्मृतः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piShTakam (15) · Śloka 15
బిందుభిః పిష్టధవలైరుత్సన్నైః పిష్టకం వదేత్||15||
बिन्दुभिः पिष्टधवलैरुत्सन्नैः पिष्टकं वदेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirotpAtaH (16) · Śloka 16
రక్తరాజీతతం శుక్లమూష్యతే యత్ సవేదనం| సశోఫాశ్రూపదేహం చ సిరోత్పాతః స శోణితాత్||16||
रक्तराजीततं शुक्लमूष्यते यत् सवेदनम्| सशोफाश्रूपदेहं च सिरोत्पातः स शोणितात्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAharShaH (17) · Śloka 17
ఉపేక్షితః సిరోత్పాతో రాజీస్తా ఏవ వర్ధయన్| కుర్యాత్ సాస్రం సిరాహర్షం తేనాక్ష్యుద్వీక్షణాక్షమం||17||
उपेक्षितः सिरोत्पातो राजीस्ता एव वर्धयन्| कुर्यात् सास्रं सिराहर्षं तेनाक्ष्युद्वीक्षणाक्षमम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAjAlam (18) · Śloka 18
సిరాజాలం సిరాజాలం బృహద్రక్తం ఘనోన్నతం||18||
सिराजालं सिराजालं बृहद्रक्तं घनोन्नतम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoNitArma (19) · Śloka 19
శోణితార్మ సమం శ్లక్ష్ణం పద్మేభమధిమాంసకం||19||
शोणितार्म समं श्लक्ष्णं पद्मेभमधिमांसकम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arjunaH (20) · Śloka 20
నీరుక్శ్లక్ష్ణోఽర్జునో బిందుః శశలోహితలోహితః||20||
नीरुक्श्लक्ष्णोऽर्जुनो बिन्दुः शशलोहितलोहितः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prastAryarma (21) · Śloka 21
మృద్వాశువృద్ధ్యరుఙ్మాంసం ప్రస్తారి శ్యావలోహితం| ప్రస్తార్యర్మ మలైః సాస్రైః .......................||21||
मृद्वाशुवृद्ध्यरुङ्मांसं प्रस्तारि श्यावलोहितम्| प्रस्तार्यर्म मलैः सास्रैः .......................||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAvArma (22) · Śloka 22
..................స్నావార్మ స్నావసన్నిభం||22||
..................स्नावार्म स्नावसन्निभम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhimAMsArma (23) · Śloka 23
శుష్కాసృక్పిండవచ్ఛ్యావం యన్మాంసం బహలం పృథు| అధిమాంసార్మ తత్ .....................||23||
शुष्कासृक्पिण्डवच्छ्यावं यन्मांसं बहलं पृथु| अधिमांसार्म तत् .....................||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAH (sirAjapiTakAH) (24) · Śloka 24
........................... దాహఘర్షవత్యః సిరావృతాః| కృష్ణాసన్నాః సిరాసంజ్ఞాః పిటకాః సర్షపోపమాః||24||
........................... दाहघर्षवत्यः सिरावृताः| कृष्णासन्नाः सिरासंज्ञाः पिटकाः सर्षपोपमाः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sitavyAdhInAM cikitsAsUtram (25) · Śloka 25
శుక్తిహర్షసిరోత్పాతపిష్టకగ్రథితార్జునం| సాధయేదౌషధైః షట్కం శేషం శస్త్రేణ సప్తకం| నవోత్థం తదపి ద్రవ్యైరర్మోక్తం యత్తు పంచధా| తచ్ఛేద్యమసితప్రాప్తం మాంసస్నావసిరావృతం| చర్మోద్దాలవదుచ్ఛాయి దృష్టిప్రాప్తం తు వర్జయేత్||25||
शुक्तिहर्षसिरोत्पातपिष्टकग्रथितार्जुनम्| साधयेदौषधैः षट्कं शेषं शस्त्रेण सप्तकम्| नवोत्थं तदपि द्रव्यैरर्मोक्तं यत्तु पञ्चधा| तच्छेद्यमसितप्राप्तं मांसस्नावसिरावृतम्| चर्मोद्दालवदुच्छायि दृष्टिप्राप्तं तु वर्जयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNabhAgavyAdhayaH kShatashuklam (26) · Śloka 26
పిత్తం కృష్ణేఽథవా దృష్టౌ శుక్లం తోదాశ్రురాగవత్| ఛిత్వా త్వచం జనయతి తేన స్యాత్కృష్ణమండలం| పక్వజంబూనిభం చించిన్నిమ్నం చ క్షతశుక్లకం| తత్ కృచ్ఛ్రసాధ్యం యాప్యం తు ద్వితీయపటలవ్యధాత్| తత్ర తోదాదిబాహుల్యం సూచీవిద్ధాభాకృష్ణతా| తృతీయపటలచ్ఛేదాదసాధ్యం నిచితం వ్రణైః||26||
पित्तं कृष्णेऽथवा दृष्टौ शुक्लं तोदाश्रुरागवत्| छित्वा त्वचं जनयति तेन स्यात्कृष्णमण्डलम्| पक्वजम्बूनिभं चिञ्चिन्निम्नं च क्षतशुक्लकम्| तत् कृच्छ्रसाध्यं याप्यं तु द्वितीयपटलव्यधात्| तत्र तोदादिबाहुल्यं सूचीविद्धाभाकृष्णता| तृतीयपटलच्छेदादसाध्यं निचितं व्रणैः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhashuklam (27) · Śloka 27
శంఖశుక్లం కఫాత్సాధ్యం నాతిరుక్శుద్ధశుక్లకం||27||
शङ्खशुक्लं कफात्साध्यं नातिरुक्शुद्धशुक्लकम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajakA (28) · Śloka 28
ఆతామ్రపిచ్ఛిలాస్రస్రుదాతామ్రపిటకాతిరుక్| అజావిటసదృశోచ్ఛాయకార్ష్ణ్యా వర్జ్యాసృజాజకా||28||
आताम्रपिच्छिलास्रस्रुदाताम्रपिटकातिरुक्| अजाविटसदृशोच्छायकार्ष्ण्या वर्ज्यासृजाजका||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAshuklam (29) · Śloka 29
సిరాశుక్లం మలైః సాస్రైస్తజ్జుష్టం కృష్ణమండలం| సతోదదాహతామ్రాభిః సిరాభిరవతన్యతే| అనిమిత్తోష్ణశీతాచ్ఛఘనాస్రసుచ్చ తత్త్యజేత్||29||
सिराशुक्लं मलैः सास्रैस्तज्जुष्टं कृष्णमण्डलम्| सतोददाहताम्राभिः सिराभिरवतन्यते| अनिमित्तोष्णशीताच्छघनास्रसुच्च तत्त्यजेत्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIvravedanam (30) · Śloka 30
దోషైః సాస్రైః సదృక్కృష్ణం నీయతే శుక్లరూపతాం| ధవనాభ్రోపలిప్తాభం నిష్పావాRధదలాకృతి| అతితీవ్రరుజారాగదాహశ్వయథుపీడితం| పాకాత్యయేన తచ్ఛుక్లం వర్జయేత్తీవ్రవేదనం||30||
दोषैः सास्रैः सदृक्कृष्णं नीयते शुक्लरूपताम्| धवनाभ्रोपलिप्ताभं निष्पावाऱ्धदलाकृति| अतितीव्ररुजारागदाहश्वयथुपीडितम्| पाकात्ययेन तच्छुक्लं वर्जयेत्तीव्रवेदनम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuklAnAmasAdhyalakShaNam (13) · Śloka 13
యస్య వా లింగనాశోఽంతః శ్యావం యద్వా సలోహితం| అత్యుత్సేధావగాఢం వా సాస్రనాడీవ్రణావృతం| పురాణం విషమం మధ్యే విచ్ఛిన్నం యచ్చ శుక్లకం| పంచేత్యుక్తా గదాః కృష్ణే సాధ్యాసాఢ్యవిభాగతః||31|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతావష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాముత్తరతంత్రే సితాసితరోగ విజ్ఞానీయో నామ త్రయోదశోఽధ్యాయః||13||
यस्य वा लिङ्गनाशोऽन्तः श्यावं यद्वा सलोहितम्| अत्युत्सेधावगाढं वा सास्रनाडीव्रणावृतम्| पुराणं विषमं मध्ये विच्छिन्नं यच्च शुक्लकम्| पञ्चेत्युक्ता गदाः कृष्णे साध्यासाढ्यविभागतः||३१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे सितासितरोग विज्ञानीयो नाम त्रयोदशोऽध्यायः||१३||
🔊 Audio coming soon