Adhikarana atha sandhisitAsitarogavij~jAnIyo nAma trayodasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতঃ সন্ধিসিতাসিতরোগবিজ্ঞানীযনামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातः सन्धिसितासितरोगविज्ञानीयनामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhijAH vyAdhayaH - jalAsravaH (2) · Śloka 2
বাযুঃ ক্রুদ্ধঃ সিরাঃ প্রাপ্য জলাভং জলবাহিনীঃ| অশ্রুং স্রাবযতে বর্ত্মশুক্লসন্ধেঃ কনীনকাত্| তেন নেত্রমরুগ্রাগশোফং স্যাত্ স জলাস্রবঃ||২||
वायुः क्रुद्धः सिराः प्राप्य जलाभं जलवाहिनीः| अश्रुं स्रावयते वर्त्मशुक्लसन्धेः कनीनकात्| तेन नेत्रमरुग्रागशोफं स्यात् स जलास्रवः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAsravaH (3) · Śloka 3
কফাত্কফস্রবে শ্বেতং পিচ্ছিলং বহলং স্রবেত্||৩||
कफात्कफस्रवे श्वेतं पिच्छिलं बहलं स्रवेत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upanAhaH (4) · Śloka 4
কফেন শোফস্তীক্ষ্ণাগ্রঃ ক্ষারবুদ্বুদকোপমঃ| পৃথুমূলশ্চলঃ স্নিগ্ধঃ সবর্ণো মৃদুপিচ্ছিলঃ| মহানপাকঃ কণ্ডূমানুপনাহঃ স নীরুজঃ||৪||
कफेन शोफस्तीक्ष्णाग्रः क्षारबुद्बुदकोपमः| पृथुमूलश्चलः स्निग्धः सवर्णो मृदुपिच्छिलः| महानपाकः कण्डूमानुपनाहः स नीरुजः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAsravaH (5) · Śloka 5
রক্তাদ্রক্তাস্রবে তাম্রং বহূষ্ণং চাশ্রু সংস্রবেত্||৫||
रक्ताद्रक्तास्रवे ताम्रं बहूष्णं चाश्रु संस्रवेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parvaNI (6) · Śloka 6
বর্ত্মসন্ধ্যাশ্রযা শুক্লে পিটকা দাহশূলিনী| তাম্রা মুদ্গোপমা ভিন্না রক্তং স্রবতি পর্বণী||৬||
वर्त्मसन्ध्याश्रया शुक्ले पिटका दाहशूलिनी| ताम्रा मुद्गोपमा भिन्ना रक्तं स्रवति पर्वणी||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUyAsravaH (7) · Śloka 7
পূযাস্রাবে মলাঃ সাস্রা বর্ত্মসন্ধেঃ কনীনকাত্| স্রাবযন্তি মুহুঃ পূযং সাসৃক্ ত্বঙ্মাংসপাকতঃ||৭||
पूयास्रावे मलाः सास्रा वर्त्मसन्धेः कनीनकात्| स्रावयन्ति मुहुः पूयं सासृक् त्वङ्मांसपाकतः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUyAlasaH (8) · Śloka 8
পূযালসো ব্রণঃ সূক্ষ্মঃ শোফসংরম্ভপূর্বকঃ| কনীনসন্ধাবাধ্মাযী পূযাস্রাবী সবেদনঃ||৮||
पूयालसो व्रणः सूक्ष्मः शोफसंरम्भपूर्वकः| कनीनसन्धावाध्मायी पूयास्रावी सवेदनः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alajI (9) · Śloka 9
কনীনস্যান্তরলজী শোফো রুক্তোদদাহবান্||৯||
कनीनस्यान्तरलजी शोफो रुक्तोददाहवान्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumigranthiH (10) · Śloka 10
অপাঙ্গে বা কনীনে বা কণ্ডূষাপক্ষ্মপোটবান্| পূযস্রাবী কৃমিগ্রন্থিঃ গ্রন্থিঃ কৃমিযুতোঽর্তিমান্||১০||
अपाङ्गे वा कनीने वा कण्डूषापक्ष्मपोटवान्| पूयस्रावी कृमिग्रन्थिः ग्रन्थिः कृमियुतोऽर्तिमान्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhiroge sAdhyAsAdhyaviBAgaH (11) · Śloka 11
উপনাহকৃমিগ্রন্থিপূযালাসকপর্বণীঃ| শস্ত্রেণ সাধযেত্পঞ্চ সালজীনাস্রচাংস্ত্যজেত্||১১||
उपनाहकृमिग्रन्थिपूयालासकपर्वणीः| शस्त्रेण साधयेत्पञ्च सालजीनास्रचांस्त्यजेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sitajAH rogAH - tatrAdau shuktikA (12) · Śloka 12
পিত্তং কুর্যাত্সিতে বিন্দূনসিতশ্যাবপীতকান্| মলাক্তাদর্শতুল্যং বা সর্বং শুক্লমদাহরুক্| রোগোঽযং শুক্তিকাসংজ্ঞঃ সশকৃদ্ভেদতৃড্জ্বরঃ||১২||
पित्तं कुर्यात्सिते बिन्दूनसितश्यावपीतकान्| मलाक्तादर्शतुल्यं वा सर्वं शुक्लमदाहरुक्| रोगोऽयं शुक्तिकासंज्ञः सशकृद्भेदतृड्ज्वरः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuklArma (13) · Śloka 13
কফাচ্ছুক্লে সমং শ্বেতং চিরবৃদ্ধ্যধিমাংসকম্| শুক্লার্ম ......................................||১৩||
कफाच्छुक्ले समं श्वेतं चिरवृद्ध्यधिमांसकम्| शुक्लार्म ......................................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAsagrathitaH (14) · Śloka 14
.........শোফস্ত্বরুজঃ সবর্ণো বহলো মৃদুঃ| গুরুঃ স্নিগ্ধোঽম্বুবিন্দ্বাভো বলাসগ্রথিতঃ স্মৃতঃ||১৪||
.........शोफस्त्वरुजः सवर्णो बहलो मृदुः| गुरुः स्निग्धोऽम्बुबिन्द्वाभो बलासग्रथितः स्मृतः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piShTakam (15) · Śloka 15
বিন্দুভিঃ পিষ্টধবলৈরুত্সন্নৈঃ পিষ্টকং বদেত্||১৫||
बिन्दुभिः पिष्टधवलैरुत्सन्नैः पिष्टकं वदेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirotpAtaH (16) · Śloka 16
রক্তরাজীততং শুক্লমূষ্যতে যত্ সবেদনম্| সশোফাশ্রূপদেহং চ সিরোত্পাতঃ স শোণিতাত্||১৬||
रक्तराजीततं शुक्लमूष्यते यत् सवेदनम्| सशोफाश्रूपदेहं च सिरोत्पातः स शोणितात्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAharShaH (17) · Śloka 17
উপেক্ষিতঃ সিরোত্পাতো রাজীস্তা এব বর্ধযন্| কুর্যাত্ সাস্রং সিরাহর্ষং তেনাক্ষ্যুদ্বীক্ষণাক্ষমম্||১৭||
उपेक्षितः सिरोत्पातो राजीस्ता एव वर्धयन्| कुर्यात् सास्रं सिराहर्षं तेनाक्ष्युद्वीक्षणाक्षमम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAjAlam (18) · Śloka 18
সিরাজালং সিরাজালং বৃহদ্রক্তং ঘনোন্নতম্||১৮||
सिराजालं सिराजालं बृहद्रक्तं घनोन्नतम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoNitArma (19) · Śloka 19
শোণিতার্ম সমং শ্লক্ষ্ণং পদ্মেভমধিমাংসকম্||১৯||
शोणितार्म समं श्लक्ष्णं पद्मेभमधिमांसकम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arjunaH (20) · Śloka 20
নীরুক্শ্লক্ষ্ণোঽর্জুনো বিন্দুঃ শশলোহিতলোহিতঃ||২০||
नीरुक्श्लक्ष्णोऽर्जुनो बिन्दुः शशलोहितलोहितः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prastAryarma (21) · Śloka 21
মৃদ্বাশুবৃদ্ধ্যরুঙ্মাংসং প্রস্তারি শ্যাবলোহিতম্| প্রস্তার্যর্ম মলৈঃ সাস্রৈঃ .......................||২১||
मृद्वाशुवृद्ध्यरुङ्मांसं प्रस्तारि श्यावलोहितम्| प्रस्तार्यर्म मलैः सास्रैः .......................||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAvArma (22) · Śloka 22
..................স্নাবার্ম স্নাবসন্নিভম্||২২||
..................स्नावार्म स्नावसन्निभम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhimAMsArma (23) · Śloka 23
শুষ্কাসৃক্পিণ্ডবচ্ছ্যাবং যন্মাংসং বহলং পৃথু| অধিমাংসার্ম তত্ .....................||২৩||
शुष्कासृक्पिण्डवच्छ्यावं यन्मांसं बहलं पृथु| अधिमांसार्म तत् .....................||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAH (sirAjapiTakAH) (24) · Śloka 24
........................... দাহঘর্ষবত্যঃ সিরাবৃতাঃ| কৃষ্ণাসন্নাঃ সিরাসংজ্ঞাঃ পিটকাঃ সর্ষপোপমাঃ||২৪||
........................... दाहघर्षवत्यः सिरावृताः| कृष्णासन्नाः सिरासंज्ञाः पिटकाः सर्षपोपमाः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sitavyAdhInAM cikitsAsUtram (25) · Śloka 25
শুক্তিহর্ষসিরোত্পাতপিষ্টকগ্রথিতার্জুনম্| সাধযেদৌষধৈঃ ষট্কং শেষং শস্ত্রেণ সপ্তকম্| নবোত্থং তদপি দ্রব্যৈরর্মোক্তং যত্তু পঞ্চধা| তচ্ছেদ্যমসিতপ্রাপ্তং মাংসস্নাবসিরাবৃতম্| চর্মোদ্দালবদুচ্ছাযি দৃষ্টিপ্রাপ্তং তু বর্জযেত্||২৫||
शुक्तिहर्षसिरोत्पातपिष्टकग्रथितार्जुनम्| साधयेदौषधैः षट्कं शेषं शस्त्रेण सप्तकम्| नवोत्थं तदपि द्रव्यैरर्मोक्तं यत्तु पञ्चधा| तच्छेद्यमसितप्राप्तं मांसस्नावसिरावृतम्| चर्मोद्दालवदुच्छायि दृष्टिप्राप्तं तु वर्जयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNabhAgavyAdhayaH kShatashuklam (26) · Śloka 26
পিত্তং কৃষ্ণেঽথবা দৃষ্টৌ শুক্লং তোদাশ্রুরাগবত্| ছিত্বা ত্বচং জনযতি তেন স্যাত্কৃষ্ণমণ্ডলম্| পক্বজম্বূনিভং চিঞ্চিন্নিম্নং চ ক্ষতশুক্লকম্| তত্ কৃচ্ছ্রসাধ্যং যাপ্যং তু দ্বিতীযপটলব্যধাত্| তত্র তোদাদিবাহুল্যং সূচীবিদ্ধাভাকৃষ্ণতা| তৃতীযপটলচ্ছেদাদসাধ্যং নিচিতং ব্রণৈঃ||২৬||
पित्तं कृष्णेऽथवा दृष्टौ शुक्लं तोदाश्रुरागवत्| छित्वा त्वचं जनयति तेन स्यात्कृष्णमण्डलम्| पक्वजम्बूनिभं चिञ्चिन्निम्नं च क्षतशुक्लकम्| तत् कृच्छ्रसाध्यं याप्यं तु द्वितीयपटलव्यधात्| तत्र तोदादिबाहुल्यं सूचीविद्धाभाकृष्णता| तृतीयपटलच्छेदादसाध्यं निचितं व्रणैः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhashuklam (27) · Śloka 27
শঙ্খশুক্লং কফাত্সাধ্যং নাতিরুক্শুদ্ধশুক্লকম্||২৭||
शङ्खशुक्लं कफात्साध्यं नातिरुक्शुद्धशुक्लकम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajakA (28) · Śloka 28
আতাম্রপিচ্ছিলাস্রস্রুদাতাম্রপিটকাতিরুক্| অজাবিটসদৃশোচ্ছাযকার্ষ্ণ্যা বর্জ্যাসৃজাজকা||২৮||
आताम्रपिच्छिलास्रस्रुदाताम्रपिटकातिरुक्| अजाविटसदृशोच्छायकार्ष्ण्या वर्ज्यासृजाजका||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAshuklam (29) · Śloka 29
সিরাশুক্লং মলৈঃ সাস্রৈস্তজ্জুষ্টং কৃষ্ণমণ্ডলম্| সতোদদাহতাম্রাভিঃ সিরাভিরবতন্যতে| অনিমিত্তোষ্ণশীতাচ্ছঘনাস্রসুচ্চ তত্ত্যজেত্||২৯||
सिराशुक्लं मलैः सास्रैस्तज्जुष्टं कृष्णमण्डलम्| सतोददाहताम्राभिः सिराभिरवतन्यते| अनिमित्तोष्णशीताच्छघनास्रसुच्च तत्त्यजेत्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIvravedanam (30) · Śloka 30
দোষৈঃ সাস্রৈঃ সদৃক্কৃষ্ণং নীযতে শুক্লরূপতাম্| ধবনাভ্রোপলিপ্তাভং নিষ্পাবাড়্ধদলাকৃতি| অতিতীব্ররুজারাগদাহশ্বযথুপীডিতম্| পাকাত্যযেন তচ্ছুক্লং বর্জযেত্তীব্রবেদনম্||৩০||
दोषैः सास्रैः सदृक्कृष्णं नीयते शुक्लरूपताम्| धवनाभ्रोपलिप्ताभं निष्पावाऱ्धदलाकृति| अतितीव्ररुजारागदाहश्वयथुपीडितम्| पाकात्ययेन तच्छुक्लं वर्जयेत्तीव्रवेदनम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuklAnAmasAdhyalakShaNam (13) · Śloka 13
যস্য বা লিঙ্গনাশোঽন্তঃ শ্যাবং যদ্বা সলোহিতম্| অত্যুত্সেধাবগাঢং বা সাস্রনাডীব্রণাবৃতম্| পুরাণং বিষমং মধ্যে বিচ্ছিন্নং যচ্চ শুক্লকম্| পঞ্চেত্যুক্তা গদাঃ কৃষ্ণে সাধ্যাসাঢ্যবিভাগতঃ||৩১|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে সিতাসিতরোগ বিজ্ঞানীযো নাম ত্রযোদশোঽধ্যাযঃ||১৩||
यस्य वा लिङ्गनाशोऽन्तः श्यावं यद्वा सलोहितम्| अत्युत्सेधावगाढं वा सास्रनाडीव्रणावृतम्| पुराणं विषमं मध्ये विच्छिन्नं यच्च शुक्लकम्| पञ्चेत्युक्ता गदाः कृष्णे साध्यासाढ्यविभागतः||३१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे सितासितरोग विज्ञानीयो नाम त्रयोदशोऽध्यायः||१३||
🔊 Audio coming soon