Adhikarana atha sarpaviShavij~jAnIyo nAma ekacatvAriMsho~adhyAyaH, pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತಃ ಸರ್ಪವಿಷವಿಜ್ಞಾನೀಯಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातः सर्पविषविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana divyasarpebhyaH namaskAraH (2) · Śloka 2
ದಿವ್ಯಭೌಮವಿಭಾಗೇನ ದ್ವಿವಿಧಾಃ ಪನ್ನಗಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ| ವಾಸುಕಿಸ್ತಕ್ಷಕೋಽನನ್ತಃ ಸಗರಃ ಸಾಗರಾಲಯಃ| ತಥಾ ನನ್ದೋಪನನ್ದಾದ್ಯಾಃ ಸಮಿದ್ಧಾಗ್ನಿನಸಮಪ್ರಭಾಃ| ದಿವ್ಯಾ ಗರ್ಜನ್ತಿ ವರ್ಷನ್ತಿ ದ್ಯೋತನ್ತೇ ದ್ಯೋತಯನ್ತಿ ತೇ| ಧಾರಯನ್ತಿ ಜಗತ್ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಕುರ್ಯುಃ ಕ್ರುದ್ಧಾಶ್ಚ ಭಸ್ಮಸಾತ್| ದೃಙ್ನಿಶ್ವಾಸೈರ್ನಮಸ್ತೇಭ್ಯೋ ನ ತೇಷ್ವಸ್ತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೨||
दिव्यभौमविभागेन द्विविधाः पन्नगाः स्मृताः| वासुकिस्तक्षकोऽनन्तः सगरः सागरालयः| तथा नन्दोपनन्दाद्याः समिद्धाग्निनसमप्रभाः| दिव्या गर्जन्ति वर्षन्ति द्योतन्ते द्योतयन्ति ते| धारयन्ति जगत्कृत्स्नं कुर्युः क्रुद्धाश्च भस्मसात्| दृङ्निश्वासैर्नमस्तेभ्यो न तेष्वस्ति चिकित्सितम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhaumasarpabhedAH (3) · Śloka 3
ದರ್ವೀಕರಾ ಮಣ್ಡಲಿನೋ ರಾಜೀಮನ್ತಶ್ಚ ಪನ್ನಗಾಃ| ತ್ರಿಧಾ ಸಮಾಸತೋ ಭೌಮಾ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ ತೇ ತ್ವನೇಕಧಾ| ವ್ಯಾಸತೋ ಯೋನಿಭೇದೇನ ನೋಚ್ಯನ್ತೇಽನುಪಯೋಗತಃ||೩||
दर्वीकरा मण्डलिनो राजीमन्तश्च पन्नगाः| त्रिधा समासतो भौमा भिद्यन्ते ते त्वनेकधा| व्यासतो योनिभेदेन नोच्यन्तेऽनुपयोगतः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana darvIkarAdInAM viShapraBAvaH (4) · Śloka 4
ವಿಶೇಷಾದ್ರೂಕ್ಷಕಟುಕಮಮ್ಲೋಷ್ಣಂ ಸ್ವಾದು ಶೀತಲಮ್| ವಿಷಂ ದರ್ವೀಕರಾದೀನಾಂ ಕ್ರಮಾದ್ವಾತಾದಿಕೋಪನಮ್||೪||
विशेषाद्रूक्षकटुकमम्लोष्णं स्वादु शीतलम्| विषं दर्वीकरादीनां क्रमाद्वातादिकोपनम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana darvIkarAdInAM viShavRuddhikAlaH (5) · Śloka 5
ತಾರುಣ್ಯಮಧ್ಯವೃದ್ಧತ್ವೇ ವೃಷ್ಟಿಶೀತಾತಪೇಷು ಚ| ವಿಷೋಲ್ಬಣಾ ಭವನ್ತ್ಯೇತೇ ವ್ಯನ್ತರಾ ಋತುಸನ್ಧಿಷು||೫||
तारुण्यमध्यवृद्धत्वे वृष्टिशीतातपेषु च| विषोल्बणा भवन्त्येते व्यन्तरा ऋतुसन्धिषु||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana darvIkarAdInAM lakShaNAni (6) · Śloka 6
ರಥಾಙ್ಗಲಾಙ್ಗಲಚ್ಛತ್ರಸ್ವಸ್ತಿಕಾಙ್ಕುಶಧಾರಿಣಃ| ಫಣಿನಃ ಶೀಘ್ರಗತಯಃ ಸರ್ಪಾ ದರ್ವೀಕರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೬||
रथाङ्गलाङ्गलच्छत्रस्वस्तिकाङ्कुशधारिणः| फणिनः शीघ्रगतयः सर्पा दर्वीकराः स्मृताः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDalilakShaNAni (7) · Śloka 7
ಜ್ಞೇಯಾ ಮಣ್ಡಲಿನೋಽಭೋಗಾ ಮಣ್ಡಲೈರ್ವಿವಿಧೈಶ್ಚಿತಾಃ| ಪ್ರಾಂಶವೋ ಮನ್ದಗಮನಾಃ..........................||೭||
ज्ञेया मण्डलिनोऽभोगा मण्डलैर्विविधैश्चिताः| प्रांशवो मन्दगमनाः..........................||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjImantalakShaNAni (8) · Śloka 8
...........................ರಾಜೀಮನ್ತಸ್ತು ರಾಜಿಭಿಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ವಿಚಿತ್ರವರ್ಣಾಭಿಸ್ತಿರ್ಯಗೂರ್ಧ್ವಂ ಚ ಚಿತ್ರಿತಾಃ||೮||
...........................राजीमन्तस्तु राजिभिः| स्निग्धा विचित्रवर्णाभिस्तिर्यगूर्ध्वं च चित्रिताः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gaudheraviShalakShaNam (9) · Śloka 9
ಗೋಧಾಸುತಸ್ತು ಗೌಧೇರೋ ವಿಷೇ ದರ್ವೀಕರೈಃ ಸಮಃ| ಚತುಷ್ಪಾತ್....................................||೯||
गोधासुतस्तु गौधेरो विषे दर्वीकरैः समः| चतुष्पात्....................................||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyantaraviShalakShaNam (10) · Śloka 10
ಏತೇಷಾಮೇವ ದರ್ವೀಕರಾದೀನಾಂ ಸಙ್ಕರಾತ್ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಮಿಶ್ರೀಭಾವಾತ್ ವ್ಯನ್ತರಾನ್ ವಿದ್ಯಾತ್| ತೇ ಹಿ ವ್ಯನ್ತರಾ ಯಥಾಸಙ್ಕರಂ ವ್ಯಾಮಿಶ್ರಲಕ್ಷಣಃ ಸನ್ನಿಪಾತಪ್ರಕೋಪನಾಶ್ಚ||೧೦||
एतेषामेव दर्वीकरादीनां सङ्करात् स्त्रीपुंसमिश्रीभावात् व्यन्तरान् विद्यात्| ते हि व्यन्तरा यथासङ्करं व्यामिश्रलक्षणः सन्निपातप्रकोपनाश्च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirviShAH sarpAH (11) · Śloka 11
ದಿವ್ಯಕೋಽಜಗರಃ ಸರ್ಪಃ ಪತಾಕೋ ವೃಕ್ಷಶಾಯಿಕಃ| ಶಕಲೀಪುಷ್ಪಕಃ ಕ್ಷೀರೀ ಲಾಸಿನೀ ಸಾರಸಾಹಿಕಃ| ವರ್ಷಾಹಿಕೋ ಜ್ಯೋತಿರಥಃ ಶುಕವಕ್ತ್ರೋ ಬಲಾಹಕಃ| ಗಜಭಕ್ಷಃ ಪ್ಲವೋದ್ವಾಹೀ ನಿರ್ವಿಷಾಃ ಷೋಡಶಾಹಯಃ||೧೧||
दिव्यकोऽजगरः सर्पः पताको वृक्षशायिकः| शकलीपुष्पकः क्षीरी लासिनी सारसाहिकः| वर्षाहिको ज्योतिरथः शुकवक्त्रो बलाहकः| गजभक्षः प्लवोद्वाही निर्विषाः षोडशाहयः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpajanmakramaH (12) · Śloka 12
ಪ್ರಾಯೇಣರ್ತುಮತೀ ಮಾಸಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ತಿಷ್ಠತಿ ಪನ್ನಗೀ| ಆಷಾಢೇ ಸರ್ಪಸಂಯೋಗಾದಣ್ಡಾನಾಂ ಮಾಸಿ ಕಾರ್ತಿಕೇ| ದ್ವೇ ಶತೇ ವಿಂಶತೀ ದ್ವೇ ಚ ಸಾ ಸೂತೇ...............||೧೨||
प्रायेणर्तुमती मासं ज्येष्ठं तिष्ठति पन्नगी| आषाढे सर्पसंयोगादण्डानां मासि कार्तिके| द्वे शते विंशती द्वे च सा सूते...............||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIpuMnapuMsakajanmavibhAgaH (13) · Śloka 13
..................................ತತ್ರ ಜಾಯತೇ| ಕರ್ಕೇತನಸವರ್ಣೇಽಣ್ಡೇ ಸಮುದ್ಭಿನ್ನೇ ಭುಜಙ್ಗಮ್| ದೀರ್ಘಲೋಹಿತರಾಜೀಭಿಶ್ಚಿತ್ರೇ ಯೋಷಿನ್ನಪುಂಸಕಮ್| ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಸದೃಶೇ .....................||೧೩||
..................................तत्र जायते| कर्केतनसवर्णेऽण्डे समुद्भिन्ने भुजङ्गम्| दीर्घलोहितराजीभिश्चित्रे योषिन्नपुंसकम्| शिरीषपुष्पसदृशे .....................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daMShTrAviShavikalpanAdi (14) · Śloka 14
......................................ದಂಷ್ಟ್ರಾಃ ಸರ್ಪಸ್ಯ ಸಪ್ತಮೇ| ಚತಸ್ರಃ ಸಮ್ಭವನ್ತ್ಯಹ್ನಿ ವಿಷಂ ತಾಸು ಚತುರ್ದಶೇ| ವಾಮಾಧರಾಽಸಿತಾ ಪೀತಾ ತದೂರ್ಧ್ವಾ ದಕ್ಷಿಣಾ ತ್ವಧಃ| ರಕ್ತಾ ಶ್ಯಾವೋತ್ತರೈಕದ್ವಿತ್ರಿಚತುರ್ವಿಷಬಿನ್ದುಕಾಃ| ತಾ ಕ್ರಮಾನ್ಮುದ್ಗಮಾತ್ರೋಽತ್ರ ವಿನ್ದುರೇಷ ಹಿ ಭೋಗಿನಾಮ್| ವಿಷೇ ವಿಕಲ್ಪನ್ಯೇಷಾಂ ವಿದ್ಯಾದ್ದಂಷ್ಟ್ರಾಸ್ತಥಾಽಪರಾಃ| ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ಭುಜಙ್ಗಸ್ಯ ನಿರ್ವಿಷಾಶ್ಚತುರುತ್ತರಾಃ||೧೪||
......................................दंष्ट्राः सर्पस्य सप्तमे| चतस्रः सम्भवन्त्यह्नि विषं तासु चतुर्दशे| वामाधराऽसिता पीता तदूर्ध्वा दक्षिणा त्वधः| रक्ता श्यावोत्तरैकद्वित्रिचतुर्विषबिन्दुकाः| ता क्रमान्मुद्गमात्रोऽत्र विन्दुरेष हि भोगिनाम्| विषे विकल्पन्येषां विद्याद्दंष्ट्रास्तथाऽपराः| चत्वारिंशद्भुजङ्गस्य निर्विषाश्चतुरुत्तराः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpANAmAyuH (15) · Śloka 15
ಆಯುರ್ವರ್ಷಶತಂ ವಿಂಶಂ ಪಞ್ಚವರ್ಷಶತಾಯುಷಃ| ಗೋನಸಾ ಘರ್ಮತಪ್ತಾನಾಂ ಗವಾಂ ನಾಸಾಸಮುದ್ಭವಾಃ||೧೫||
आयुर्वर्षशतं विंशं पञ्चवर्षशतायुषः| गोनसा घर्मतप्तानां गवां नासासमुद्भवाः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIpuMnapuMsakalakShaNAni (16) · Śloka 16
ತತ್ರೋರ್ಧ್ವದೃಙ್ಮಹಾಕಾಯನೇತ್ರಜಿಹ್ವಾಶಿರಃಸ್ವರಃ| ವ್ಯಕ್ತಭೋಗಃ ಪುಮಾನ್ ಧೀರಃ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ಯಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ವಿಪರ್ಯಯೇ| ಆಯತಾ ಚಪಲಾ ಕ್ಲೀಬಃ ಸುಕುಮಾರೋ ಜಡಾಕೃತಿಃ| ಮನ್ದವೇಗಸ್ವನಕ್ರೋಧಃ ಸಿತಾಭಸ್ತಿರ್ಯಶೀರ್ಷಕಃ||೧೬||
तत्रोर्ध्वदृङ्महाकायनेत्रजिह्वाशिरःस्वरः| व्यक्तभोगः पुमान् धीरः स्त्री स्यात्तस्माद्विपर्यये| आयता चपला क्लीबः सुकुमारो जडाकृतिः| मन्दवेगस्वनक्रोधः सिताभस्तिर्यशीर्षकः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balakAlavibhAgaH (17) · Śloka 17
ದಿನತ್ರಿಯಾಮಾಸನ್ಧ್ಯಾಸು ಪ್ರಬಲಾಸ್ತೇ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್| ತದೈವ ಚಾಪರಾಧ್ಯನ್ತಿ ಸರ್ವದೈವ ತು ಪನ್ನಗೀ||೧೭||
दिनत्रियामासन्ध्यासु प्रबलास्ते यथाक्रमम्| तदैव चापराध्यन्ति सर्वदैव तु पन्नगी||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmaNasarpalakShaNAni (18) · Śloka 18
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಕ್ರೋಧನಾ ನೀಲಕಪಿಲಾಃ ಶ್ವೇತಲೋಹಿತಾಃ| ರಕ್ತಾಸ್ಯಾಃ ಪಿಙ್ಗನಯನಾ ಮೇಧ್ಯದೇಶವಿಚಾರಿಣಃ| ಭೋಗೇ ಯಜ್ಞೋಪವೀತಾದಿದ್ವಿಜಚಿಹ್ನೋಪಚಿಹ್ನಿತಾಃ| ಬಿಲ್ವಪುಷ್ಪಹಿಮೋಶೀರಪದ್ಮಗುಗ್ಗುಲುಗನ್ಧಯಃ||೧೮||
ब्राह्मणाः क्रोधना नीलकपिलाः श्वेतलोहिताः| रक्तास्याः पिङ्गनयना मेध्यदेशविचारिणः| भोगे यज्ञोपवीतादिद्विजचिह्नोपचिह्निताः| बिल्वपुष्पहिमोशीरपद्मगुग्गुलुगन्धयः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatriyasarpalakShaNAni (19) · Śloka 19
ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಮಾನಿನೋ ಧೀರಾ ರಕ್ತಾಕ್ಷಾ ಭೃಶಕೋಪನಾಃ| ಪಕ್ವಜಾಮ್ಬವಖರ್ಜೂರದ್ರಾಕ್ಷಾಭಿನ್ನಾಞ್ಜನಪ್ರಭಾಃ| ಭೋಗೇಽರ್ದ್ಧಚನ್ದ್ರಶ್ರೀವತ್ಸಶಙ್ಖಚಕ್ರಹಲಾಙ್ಕಿತಾಃ| ಜಾತೀಚಮ್ಪಕಪುನ್ನಾಗಪತ್ರಜೋಙ್ಗಕಗನ್ಧಯಃ||೧೯||
क्षत्रिया मानिनो धीरा रक्ताक्षा भृशकोपनाः| पक्वजाम्बवखर्जूरद्राक्षाभिन्नाञ्जनप्रभाः| भोगेऽर्द्धचन्द्रश्रीवत्सशङ्खचक्रहलाङ्किताः| जातीचम्पकपुन्नागपत्रजोङ्गकगन्धयः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaishyasarpalakShaNAni (20) · Śloka 20
ವೈಶ್ಯಾಃ ಪಾರಾವತಾಭಾಸಾ ವಜ್ರಗೋಮೇದಕಪ್ರಭಾಃ| ಬಿನ್ದುಮಣ್ಡಲಚಿತ್ರಾಙ್ಗಾ ಧೂಮ್ರಪಾಟಲಲೋಹಿತಾಃ| ಬಸ್ತಕುಷ್ಠಾವಿಕಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಾಂ ಗನ್ಧತಃ ಸಮಾಃ||೨೦||
वैश्याः पारावताभासा वज्रगोमेदकप्रभाः| बिन्दुमण्डलचित्राङ्गा धूम्रपाटललोहिताः| बस्तकुष्ठाविकक्षीरसर्पिषां गन्धतः समाः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shUdrasarpalakShaNAni (21) · Śloka 21
ಶೂದ್ರಾಃ ಸವರ್ಣಾ ಗೋಧೂಮಮಹಿಷದ್ವಿಪಕರ್ದಮೈಃ| ಬಿನ್ದುರೇಖಾಚಿತಾ ರೂಕ್ಷಾಃ ಸುರಾಶೋಣಿತಗನ್ಧಯಃ||೨೧||
शूद्राः सवर्णा गोधूममहिषद्विपकर्दमैः| बिन्दुरेखाचिता रूक्षाः सुराशोणितगन्धयः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmAdInAM sa~jcaraNakAlaH (22) · Śloka 22
ಪೂರ್ವಮಧ್ಯಾಪರಾಹ್ಣೇಷು ಚರನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಯಃ| ಅಸ್ತಙ್ಗತೇ ರವೌ ಶೂದ್ರಾಃ....................||೨೨||
पूर्वमध्यापराह्णेषु चरन्ति ब्राह्मणादयः| अस्तङ्गते रवौ शूद्राः....................||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmaNAdInAM dashanaprakArAH (23) · Śloka 23
..............................ದಶನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಪುರಃ| ಸಂಸ್ಥಿತಾ ದಕ್ಷಿಣೇ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ವಾಮತೋ ವಿಶಃ| ಶೂದ್ರಾಸ್ತು ಪೃಷ್ಠತೋ...............................||೨೩||
..............................दशन्ति ब्राह्मणाः पुरः| संस्थिता दक्षिणे पार्श्वे क्षत्रिया वामतो विशः| शूद्रास्तु पृष्ठतो...............................||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmaNAdInAM doShAdikopanaprakAraH (24) · Śloka 24
.....................................ವಿಪ್ರಾಸ್ತ್ರೀನಪ್ಯನಿಲಪೂರ್ವಕಾನ್| ಕೋಪಯನ್ತಿ ಕ್ರಮಾದ್ದೋಷಾಂಸ್ತ್ರೀಸ್ತ್ರಯಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾದಯಾಃ||೨೪||
.....................................विप्रास्त्रीनप्यनिलपूर्वकान्| कोपयन्ति क्रमाद्दोषांस्त्रीस्त्रयः क्षत्रियादयाः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daMshagandhena parIkShA (25) · Śloka 25
ದಂಶಗನ್ಧೋಙ್ಗಗನ್ಧೇನ ಜ್ಞೇಯಸ್ತೇಷಾಂ ಯಥಾಯಥಮ್||೨೫||
दंशगन्धोङ्गगन्धेन ज्ञेयस्तेषां यथायथम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpANAmAhAravibhAgaH (26) · Śloka 26
ವಾಯುಮೂಷಿಕಮಣ್ಡೂಕಸರ್ವಭಕ್ಷಾಃ ಕ್ರಮೇಣ ತೇ||೨೬||
वायुमूषिकमण्डूकसर्वभक्षाः क्रमेण ते||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpANAM daMshakAraNam (27) · Śloka 27
ಆಹಾರಾರ್ಥಂ ಭಯಾತ್ಪಾದಸ್ಪರ್ಶಾದತಿವಿಷಾತ್ಕ್ರುಧಃ| ಪಾಪವತ್ತತಯಾ ವೈರಾದ್ದೇವರ್ಷಿಯಮಚೋದನಾತ್| ದಶನ್ತಿ ಸರ್ಪಾಸ್ತೇಷೂಕ್ತಂ ವಿಷಾಧಿಕ್ಯಂ ಯಥೋತ್ತರಮ್||೨೭||
आहारार्थं भयात्पादस्पर्शादतिविषात्क्रुधः| पापवत्ततया वैराद्देवर्षियमचोदनात्| दशन्ति सर्पास्तेषूक्तं विषाधिक्यं यथोत्तरम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratikArasUtram (28) · Śloka 28
ಆವಿಷ್ಟಾತ್ ಕಾರಣಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಪ್ರತಿಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾಯಥಮ್||೨೮||
आविष्टात् कारणं ज्ञात्वा प्रतिकुर्याद्यथायथम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyantaradashanavaishiShTyam (29) · Śloka 29
ವ್ಯನ್ತರಃ ಪಾಪಶೀಲತ್ವಾನ್ಮಾರ್ಗಮಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ||೨೯||
व्यन्तरः पापशीलत्वान्मार्गमावृत्य तिष्ठति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daMshalakShaNam (30) · Śloka 30
ಯತ್ರ ಲಾಲಾಪರಿಕ್ಲೇದಮಾತ್ರಂ ಗಾತ್ರೇ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ| ನ ತು ದಂಷ್ಟ್ರಾಕೃತಂ ದಂಶಂ ತತ್ತುಣ್ಡಾಹತಮಾದಿಶೇತ್| ಏಕಂ ದಂಷ್ಟ್ರಾಪದಂ ದ್ವೇ ವಾ ವ್ಯಾಲೀಢಾಖ್ಯಮಶೋಣಿತಮ್| ದಂಷ್ಟ್ರಾಪದೇ ಸರಕ್ತೇ ದ್ವೇ ವ್ಯಾಲುಪ್ತಂ ತ್ರೀಣಿ ತಾನಿ ತು| ಮಾಂಸಚ್ಛೇದಾದವಿಚ್ಛಿನ್ನರಕ್ತವಾಹೀನಿ ದಷ್ಟಕಮ್| ದಂಷ್ಟ್ರಾಪದಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ತದ್ವದ್ದಷ್ಟನಿಪೀಡಿತಮ್||೩೦||
यत्र लालापरिक्लेदमात्रं गात्रे प्रदृश्यते| न तु दंष्ट्राकृतं दंशं तत्तुण्डाहतमादिशेत्| एकं दंष्ट्रापदं द्वे वा व्यालीढाख्यमशोणितम्| दंष्ट्रापदे सरक्ते द्वे व्यालुप्तं त्रीणि तानि तु| मांसच्छेदादविच्छिन्नरक्तवाहीनि दष्टकम्| दंष्ट्रापदानि चत्वारि तद्वद्दष्टनिपीडितम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daMshe viShapramANavikalpaH (31) · Śloka 31
ನಿರ್ವಿಷಂ ದ್ವಯಮತ್ರಾದ್ಯಮಸಾಧ್ಯಂ ಪಶ್ಚಿಮಂ ವದೇತ್||೩೧||
निर्विषं द्वयमत्राद्यमसाध्यं पश्चिमं वदेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktasambandhavisheShaH (32) · Śloka 32
ವಿಷಂ ನಾಹೇಯಮಪ್ರಾಪ್ಯ ರಕ್ತಂ ದೂಷಯತೇ ವಪುಃ| ರಕ್ತಮಣ್ವಪಿ ತು ಪ್ರಾಪ್ತಂ ವರ್ಧತೇ ತೈಲಬಿನ್ದುವತ್||೩೨||
विषं नाहेयमप्राप्य रक्तं दूषयते वपुः| रक्तमण्वपि तु प्राप्तं वर्धते तैलबिन्दुवत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpA~ggAbhihatam (33) · Śloka 33
ಭೀರೋಃ ಸರ್ಪಾಙ್ಗಸಂಸ್ಪರ್ಶಾದ್ಭಯೇನ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ| ಕದಾಚಿತ್ ಕುರುತೇ ಶೋಫಂ ಸರ್ಪಾಙ್ಗಾಭಿಹತಂ ತು ತತ್||೩೩||
भीरोः सर्पाङ्गसंस्पर्शाद्भयेन कुपितोऽनिलः| कदाचित् कुरुते शोफं सर्पाङ्गाभिहतं तु तत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sha~gkAviSham (34) · Śloka 34
ದುರ್ಗಾನ್ಧಕಾರೇ ವಿದ್ಧಸ್ಯ ಕೇನಚಿದ್ದಷ್ಟಶಙ್ಕಯಾ| ವಿಷೋದ್ವೇಗೋ ಜ್ವರಶ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾ ದಾಹೋಽಪಿ ವಾ ಭವೇತ್| ಗ್ಲಾನಿರ್ಮೋಹೋಽತಿಸಾರೋ ವಾ ತಚ್ಛಙ್ಕಾವಿಷಮುಚ್ಯತೇ||೩೪||
दुर्गान्धकारे विद्धस्य केनचिद्दष्टशङ्कया| विषोद्वेगो ज्वरश्छर्दिमूर्च्छा दाहोऽपि वा भवेत्| ग्लानिर्मोहोऽतिसारो वा तच्छङ्काविषमुच्यते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShanirviShadaMshalakShaNam (35) · Śloka 35
ದಂಶಸ್ತು ಸವಿಷಃ ಸರ್ವಃ ಸಶೋಫೋ ವೇದನಾನ್ವಿತಃ| ತುದ್ಯತೇ ಗ್ರಥಿತಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ದಹ್ಯತೇ ಭೃಶಮ್| ನಿರ್ವಿಷೋ ವಿಪರೀತೋಽಸ್ಮಾತ್ ............................||೩೫||
दंशस्तु सविषः सर्वः सशोफो वेदनान्वितः| तुद्यते ग्रथितः किञ्चित्कण्डूमान् दह्यते भृशम्| निर्विषो विपरीतोऽस्मात् ............................||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana darvIkaradaMshalakShaNam (36) · Śloka 36
..............................ತತ್ರ ದಂಶಃ ಫಣಾವತಾಮ್| ಕೂರ್ಮಪೃಷ್ಠೋನ್ನತೋ ರೂಕ್ಷಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮದಂಷ್ಟ್ರಾಪದಾನ್ವಿತಃ| ವಿಕಾರಾಃ ಶ್ಯಾವತಾವಕ್ತ್ರನಖಮೂತ್ರಾಕ್ಷಿವಿಟ್ತ್ವಚಾಮ್| ಶೀತಜ್ವರಃ ಸನ್ಧಿರುಜಾ ನಿದ್ರಾನಾಶೋ ವಿಜೃಮ್ಭಿಕಾ| ಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭಃ ಸಿರಾಧ್ಮಾನಂ ಪೃಷ್ಠಕಟ್ಯಸ್ಥಿವಾಗ್ಗ್ರಹಾಃ| ಶಿರೋಗುರುತ್ವಮರುಚಿಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸೌ ಹನುಗ್ರಹಃ| ಶೂಲಮೃದ್ವೇಷ್ಟನಂ ಕೋಷ್ಠೇ ಶೋಷರೋಧೌ ಮಲಾಶ್ರಯೌ| ಸನ್ದಿಗ್ಧವಾಕ್ತ್ವಂ ನೈಶ್ಚೇಷ್ಟ್ಯಂ ಮೃತಸ್ಯೇವ ವಿಸಂಜ್ಞತಾ| ಫೇನಲಾಲೋದ್ಗಮೌ ಹಿಧ್ಮಾ ಕಣ್ಠೇ ಘುರಘುರಾಯಣಮ್| ಶುಷ್ಕೋದ್ಗಾರೋ ಮುಹುಶ್ಚೈತೇ ವಾತಜಾಶ್ಚಾಪರೇ ಗದಾಃ||೩೬||
..............................तत्र दंशः फणावताम्| कूर्मपृष्ठोन्नतो रूक्षः सूक्ष्मदंष्ट्रापदान्वितः| विकाराः श्यावतावक्त्रनखमूत्राक्षिविट्त्वचाम्| शीतज्वरः सन्धिरुजा निद्रानाशो विजृम्भिका| मन्यास्तम्भः सिराध्मानं पृष्ठकट्यस्थिवाग्ग्रहाः| शिरोगुरुत्वमरुचिः कासश्वासौ हनुग्रहः| शूलमृद्वेष्टनं कोष्ठे शोषरोधौ मलाश्रयौ| सन्दिग्धवाक्त्वं नैश्चेष्ट्यं मृतस्येव विसंज्ञता| फेनलालोद्गमौ हिध्मा कण्ठे घुरघुरायणम्| शुष्कोद्गारो मुहुश्चैते वातजाश्चापरे गदाः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDalidaMshalakShaNam (37) · Śloka 37
ದಂಶೋ ಮಣ್ಡಲಿನಾಂ ಸೋಷ್ಮಾ ಸಶೋಷಃ ಪೀತಲೋಹತಃ| ಪೃಥುರ್ವಿಸರ್ಪದಾಹೋಷಾಕ್ಲೇದಕೋಥೈರ್ವಿಶೀರ್ಯತೇ| ವಿಕಾರಾ ವಕ್ತ್ರದನ್ತಾದಿಪೀತತಾ ತೃಟ್ ಶ್ರಮೋ ಭ್ರಮಃ| ದಾಹೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಜ್ವರಸ್ತಿಕ್ತವಕ್ತ್ರತ್ವಂ ಪೀತದರ್ಶನಮ್| ರಕ್ತಾಗಮನಮೂರ್ಧ್ವಾಕ್ಷಃ ಶೀತೇಚ್ಛಾ ಧೂಮಕೋ ಮದಃ| ಆಶು ಸರ್ವಾಙ್ಗವಿಸೃತಿರ್ಗದಾಸ್ತ್ವೇತೇ ಚ ಪಿತ್ತಜಾಃ||೩೭||
दंशो मण्डलिनां सोष्मा सशोषः पीतलोहतः| पृथुर्विसर्पदाहोषाक्लेदकोथैर्विशीर्यते| विकारा वक्त्रदन्तादिपीतता तृट् श्रमो भ्रमः| दाहो मूर्च्छा ज्वरस्तिक्तवक्त्रत्वं पीतदर्शनम्| रक्तागमनमूर्ध्वाक्षः शीतेच्छा धूमको मदः| आशु सर्वाङ्गविसृतिर्गदास्त्वेते च पित्तजाः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjImatAM daMshalakShaNam (38) · Śloka 38
ದಂಶೋ ರಾಜೀಮತಾಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸ್ಥಿಪಿಚ್ಛಿಲಶೋಫಕೃತ್| ಸಾನ್ದ್ರಾಸ್ರಃ ಶಿಶಿರಃ ಪಾಣ್ಡುಸ್ತದ್ವಿಕಾರಾಃ ಶಿರೋವ್ಯಥಾ| ಅರುಚಿಶ್ಛರ್ದಿರಾಲಸ್ಯಂ ಹೃಲ್ಲಾಸೋ ಮಧುರಾಸ್ಯತಾ| ಕಣ್ಠೇ ಘುರಘುರಃ ಪಾಕೋ ಕಣ್ಡೂರಕ್ಷ್ಣೋರ್ಹಿಮೋ ಜ್ವರಃ| ಮೃಚ್ಛ್ರಾದುಚ್ಛ್ವಸನಂ ನಿದ್ರಾ ಕಾಸಃ ಶ್ವೇತನಖಾದಿತಾ| ಸ್ತಮ್ಭೋ ಗುರುತ್ವಂ ಚಾಙ್ಗಾನಾಂ ನಾಸಿಕಾಕ್ಷಿಮುಖಸ್ರುತಿಃ| ರೋಮಹರ್ಷಸ್ತಮಶ್ವಾಸೋ ರೋಗಾಶ್ಚಾಽನ್ಯೇ ಕಫೋದ್ಭವಾಃ||೩೮||
दंशो राजीमतां स्निग्धः स्थिपिच्छिलशोफकृत्| सान्द्रास्रः शिशिरः पाण्डुस्तद्विकाराः शिरोव्यथा| अरुचिश्छर्दिरालस्यं हृल्लासो मधुरास्यता| कण्ठे घुरघुरः पाको कण्डूरक्ष्णोर्हिमो ज्वरः| मृच्छ्रादुच्छ्वसनं निद्रा कासः श्वेतनखादिता| स्तम्भो गुरुत्वं चाङ्गानां नासिकाक्षिमुखस्रुतिः| रोमहर्षस्तमश्वासो रोगाश्चाऽन्ये कफोद्भवाः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyantaradaMshalakShaNam (39) · Śloka 39
ವ್ಯನ್ತರೇ ಮಿಶ್ರಲಿಙ್ಗತ್ವಂ.......................||೩೯||
व्यन्तरे मिश्रलिङ्गत्वं.......................||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strIpuMsadaMshalakShaNam (40) · Śloka 40
................................ದಷ್ಟಃ ಪುಂಸೋರ್ಧ್ವಮೀಕ್ಷತೇ| ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇದ್ದಕ್ಷಿಣಂ ಪಾದಂ ಪುರ್ವಕಾಯಸಮುದ್ಯತಃ| ಧೀರೋಽಲ್ಪವೇಗಃ ಶರ್ವರ್ಯಾಂ ವಿಪರೀತಸ್ತು ಯೋಷಿತಾ| ಹೀನಸ್ವರೋಽತಿಸಾರಾರ್ತ್ತಃ ಕಮ್ಪತೇ ತ್ರಸ್ಯತೇ ಜ್ವರೀ||೪೦||
................................दष्टः पुंसोर्ध्वमीक्षते| प्रक्षिपेद्दक्षिणं पादं पुर्वकायसमुद्यतः| धीरोऽल्पवेगः शर्वर्यां विपरीतस्तु योषिता| हीनस्वरोऽतिसारार्त्तः कम्पते त्रस्यते ज्वरी||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana napuMsakavRuddhAdidaMshalakShaNam (41) · Śloka 41
ನಪುಂಸಕೇನ ತಿರ್ಯಗ್ದೃಗಧೀರಃ ಪ್ರಿಯಮೈಥುನಃ| ಬಹುವಾದೀ ಚ ವೃದ್ಧೇನ ಚಿರಾನ್ಮನ್ದಾಶ್ಚ ವೇದನಾಃ| ಬಾಲೇನ ಶೀಘ್ರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಶ್ಚ ಕುಮಾರೇಣಾಕ್ಷ್ಣಿ ದಕ್ಷಿಣೇ| ರೋಗೀ ಕುಮಾರ್ಯಾ ವಾಮೇ ತು ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಕೃಷ್ಣಜಿಹ್ವದೃಕ್| ಜೃಮ್ಭಾ ಕ್ರೋಧೋಪಜಿಹ್ವಾರ್ತ್ತಃ ಸ ಶೂನೋಷ್ಠಃ ಸಿತಾನನಃ| ಗುರೂದರಃ ಶಿರೋರೋಗೀ ಸೂತಾ ದಷ್ಟಸ್ತು ಮೇಹತಿ| ಶೋಣಿತಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಶೂಲಾರ್ತ್ತಃ ಸೂಚೀಭಿರಿವ ಭಿದ್ಯತೇ||೪೧||
नपुंसकेन तिर्यग्दृगधीरः प्रियमैथुनः| बहुवादी च वृद्धेन चिरान्मन्दाश्च वेदनाः| बालेन शीघ्रं तीक्ष्णाश्च कुमारेणाक्ष्णि दक्षिणे| रोगी कुमार्या वामे तु गर्भिण्या कृष्णजिह्वदृक्| जृम्भा क्रोधोपजिह्वार्त्तः स शूनोष्ठः सिताननः| गुरूदरः शिरोरोगी सूता दष्टस्तु मेहति| शोणितं कृच्छ्रशूलार्त्तः सूचीभिरिव भिद्यते||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAnAmAshrayAH (42) · Śloka 42
ವೇಗಾನಾಂ ರಕ್ತಮಾಂಸಾದ್ಯಾಃ ಸಪ್ತೋಕ್ತಾಃ ಪೂರ್ವಮಾಶ್ರಯಾಃ||೪೨||
वेगानां रक्तमांसाद्याः सप्तोक्ताः पूर्वमाश्रयाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana darvIkaraviShavegalakShaNAni (43) · Śloka 43
ದರ್ವೀಕೃತಾಥ ದಷ್ಟಸ್ಯ ದುಷ್ಟಂ ಶ್ಯಾವೀ ಭವತ್ಯಸೃಕ್| ಶ್ಯಾವತಾ ತೇನ ವಕ್ತ್ರಾದೌ ಸರ್ಪನ್ತೀವ ಚ ಕೀಟಕಾಃ| ದ್ವಿತೀಯೇ ಗ್ರನ್ಥಯೋ ವೇಗೇ ತೃತೀಯೇ ಮೂರ್ದ್ಧಗೌರವಮ್| ದೃಗ್ರೋಧೋ ದಂಶವಿಕ್ಲೇದಶ್ಚತುರ್ಥೇ ಷ್ಠೀವನಂ ವಮಿಃ| ಸನ್ಧಿವಿಶ್ಲೇಷಣಂ ತನ್ದ್ರಾ ಪಞ್ಚಮೇ ಪರ್ವಭೇದನಮ್| ದಾಹೋ ಹಿಧ್ಮಾ ಚ ಷಷ್ಠೇ ತು ಹೃತ್ಪೀಡಾ ಗಾತ್ರಗೌರವಮ್| ಮೂರ್ಚ್ಛಾಽವಿಪಾಕೋಽತೀಸಾರಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಶುಕ್ರನ್ತು ಸಪ್ತಮೇ| ಸ್ಕನ್ಧಪೃಷ್ಠಕಟೀಭಙ್ಗಃ ಸರ್ವಚೇಷ್ಟಾನಿವರ್ತ್ತನಮ್||೪೩||
दर्वीकृताथ दष्टस्य दुष्टं श्यावी भवत्यसृक्| श्यावता तेन वक्त्रादौ सर्पन्तीव च कीटकाः| द्वितीये ग्रन्थयो वेगे तृतीये मूर्द्धगौरवम्| दृग्रोधो दंशविक्लेदश्चतुर्थे ष्ठीवनं वमिः| सन्धिविश्लेषणं तन्द्रा पञ्चमे पर्वभेदनम्| दाहो हिध्मा च षष्ठे तु हृत्पीडा गात्रगौरवम्| मूर्च्छाऽविपाकोऽतीसारः प्राप्य शुक्रन्तु सप्तमे| स्कन्धपृष्ठकटीभङ्गः सर्वचेष्टानिवर्त्तनम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDaliviShavegalakShaNAni (44) · Śloka 44
ಅಥ ಮಣ್ಡಲಿದಷ್ಟಸ್ಯ ದುಷ್ಟಂ ಪೀತೀಭವತ್ಯಸೃಕ್| ತೇನ ಪೀತಾಙ್ಗತಾ ದಾಹೋ ದ್ವಿತೀಯೇ ಶ್ವಯಥೂದ್ಭವಃ| ತೃತೀಯೇ ದಂಶವಿಕ್ಲೇದಃ ಸ್ವೇದಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಚ ಜಾಯತೇ| ಚತುರ್ಥೇ ಜ್ವರ್ಯತೇ ದಾಹಃ ಪಞ್ಚಮೇ ಸರ್ವಗಾತ್ರಗಃ||೪೪||
अथ मण्डलिदष्टस्य दुष्टं पीतीभवत्यसृक्| तेन पीताङ्गता दाहो द्वितीये श्वयथूद्भवः| तृतीये दंशविक्लेदः स्वेदस्तृष्णा च जायते| चतुर्थे ज्वर्यते दाहः पञ्चमे सर्वगात्रगः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjilaviShavegalakShaNAni (45) · Śloka 45
ದಷ್ಟಸ್ಯ ರಾಜಿಲೈರ್ದುಷ್ಟಂ ಪಾಣ್ಡುತಾಂ ಯಾತಿ ಶೋಣಿತಮ್| ಪಾಣ್ಡುತಾ ತೇನ ಗಾತ್ರಾಣಾಂ ದ್ವಿತೀಯೇ ಗುರುತಾತಿ ಚ| ತೃತೀಯೇ ದಂಶವಿಕ್ಲೇದನಾಸಿಕಾಕ್ಷಿಮುಖಸ್ರವಾಃ| ಚತುರ್ಥೇ ಗರಿಮಾ ಮೂರ್ಧ್ನೋ ಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭಶ್ಚ ಪಞ್ಚಮೇ| ವಾಕ್ಸಙ್ಗೋ ಜ್ವರಃ ಶೀತಃ ಶೇಷಯೋಃ ಪೂರ್ವವದ್ವದೇತ್||೪೫||
दष्टस्य राजिलैर्दुष्टं पाण्डुतां याति शोणितम्| पाण्डुता तेन गात्राणां द्वितीये गुरुताति च| तृतीये दंशविक्लेदनासिकाक्षिमुखस्रवाः| चतुर्थे गरिमा मूर्ध्नो मन्यास्तम्भश्च पञ्चमे| वाक्सङ्गो ज्वरः शीतः शेषयोः पूर्ववद्वदेत्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAmaryAdA (46) · Śloka 46
ಕುರ್ಯಾತ್ ಪಞ್ಚಸು ವೇಗೇಷು ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ನ ತತಃ ಪರಮ್||೪೬||
कुर्यात् पञ्चसु वेगेषु चिकित्सां न ततः परम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alpaviShAH sarpAH (47) · Śloka 47
ಜಲಾಪ್ಲುತಾ ರತಿಕ್ಷೀಣಾ ಭೀತಾ ನಕುಲನಿರ್ಜಿತಾಃ| ಶೀತವಾತಾತಪವ್ಯಾಧಿಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾ ಶ್ರಮಪೀಡಿತಾಃ| ತೂರ್ಣಂ ದೇಶಾನ್ತರಾಯಾತಾ ವಿಮುಕ್ತವಿಷಕಞ್ಚುಕಾಃ| ಕುಶೌಷಧೀಕಣ್ಟಕವದ್ಯೇ ಚರನ್ತಿ ಚ ಕಾನನಮ್| ದೇಶಂ ಚ ವಿದ್ಯಾಧ್ಯುಷಿತಂ ಸರ್ಪಾಸ್ತೇಽಲ್ಪವಿಷಾ ಮತಾಃ||೪೭||
जलाप्लुता रतिक्षीणा भीता नकुलनिर्जिताः| शीतवातातपव्याधिक्षुत्तृष्णा श्रमपीडिताः| तूर्णं देशान्तरायाता विमुक्तविषकञ्चुकाः| कुशौषधीकण्टकवद्ये चरन्ति च काननम्| देशं च विद्याध्युषितं सर्पास्तेऽल्पविषा मताः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshIviShopamAH sarpAH (48) · Śloka 48
ಶ್ಮಶಾನಚೈತ್ಯವಲ್ಮೀಕಯಜ್ಞಾಶ್ರಮಸುರಾಲಯೇ| ಚತುಷ್ಪಥೇ ಜಲಸ್ಥಾನೇ ಜೀರ್ಣೋದ್ಯಾನೇಷು ಕೋಟರೇ| ಕ್ಷೀರಿದ್ರುಮೇ ನಿಮ್ಬತರೌ ನಿರ್ಜ್ಝರೇ ಗಿರಿಗಹ್ವರೇ| ಚಕ್ರವಜ್ರಗದಾಕುನ್ತತ್ರಿಶೂಲಾಙ್ಕಜಟಾಧರಾಃ| ರಕ್ತಾಸ್ಯನಯನಾ ಯೇ ಚ ತೇ ಸ್ಯುರಾಶೀವಿಷೋಪಮಾಃ| ನ ತೇಷಾಂ ಕಾಲನಿಯಮೋ ನ ಚ ವೇಗೇಷ್ವನುಕ್ರಮಃ| ಮನ್ತ್ರತನ್ತ್ರಬಲಾನ್ನಾಪಿ ಪ್ರಸಹ್ಯ ವಿನಿವರ್ತ್ತನಮ್| ಉಪಹಾರನಮಸ್ಕಾರಜಪಶಾನ್ತಿಪರಾಯಣಃ| ಕಶ್ಚಿಜ್ಜೀವತಿ ತೈರ್ದಷ್ಟೋ ವಿರೂಪೋ ವಿಕಲೋಽಪಿ ವಾ||೪೮||
श्मशानचैत्यवल्मीकयज्ञाश्रमसुरालये| चतुष्पथे जलस्थाने जीर्णोद्यानेषु कोटरे| क्षीरिद्रुमे निम्बतरौ निर्ज्झरे गिरिगह्वरे| चक्रवज्रगदाकुन्तत्रिशूलाङ्कजटाधराः| रक्तास्यनयना ये च ते स्युराशीविषोपमाः| न तेषां कालनियमो न च वेगेष्वनुक्रमः| मन्त्रतन्त्रबलान्नापि प्रसह्य विनिवर्त्तनम्| उपहारनमस्कारजपशान्तिपरायणः| कश्चिज्जीवति तैर्दष्टो विरूपो विकलोऽपि वा||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthalakAlAnusAramasAdhyatA (49) · Śloka 49
ಶಮಶಾನಚಿತಿಚೈತ್ಯಾದೌ ಪಞ್ಚಮೀ ಪಕ್ಷಸನ್ಧಿಷು| ಅಷ್ಟಮೀನವಮೀಸನ್ಧ್ಯಾಮಧ್ಯರಾತ್ರಿದಿನೇಷು ಚ| ಯಾಮ್ಯಾಗ್ನೇಯಮಘಾಶ್ಲೇಷಾವಿಶಾಖಾಪುರ್ವನೈರೃತೇ| ನೈಋತಾಖ್ಯೇ ಮುಹುರ್ತ್ತೇ ಚ ದಷ್ಟಂ ಮರ್ಮಸು ಚ ತ್ಯಜೇತ್||೪೯||
शमशानचितिचैत्यादौ पञ्चमी पक्षसन्धिषु| अष्टमीनवमीसन्ध्यामध्यरात्रिदिनेषु च| याम्याग्नेयमघाश्लेषाविशाखापुर्वनैरृते| नैऋताख्ये मुहुर्त्ते च दष्टं मर्मसु च त्यजेत्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyalakShaNAni (50) · Śloka 50
ದಷ್ಟಮಾತ್ರೇ ಸಿತಾಸ್ಯಾಕ್ಷಃ ಶೀರ್ಯಮಾಣಶಿರೋರುಹಃ| ಸ್ತಬ್ಧಜಿಹ್ವೋ ಮುಹುರ್ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ ಶೀತೋಚ್ಛ್ವಾಸೋ ನ ಜೀವತಿ| ಹಿಧ್ಮಾ ಶ್ವಾಸೋ ವಮಿಃ ಕಾಸೋ ದಷ್ಟಮಾತ್ರಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ| ಜಾಯತೇ ಯುಗಪದ್ಯಸ್ಯ ಸ ಹೃಚ್ಛೂಲೀ ನ ಜೀವತಿ| ವೇಪಥುರ್ವೇದನಾಸ್ತೀವ್ರಾ ಗ್ರೀವಾಭಙ್ಗೋಽಕ್ಷಿರಕ್ತತಾ| ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಗಲಗ್ರಹಶ್ಛರ್ದಿಃ ಪ್ರೇತರಾಜಸ್ಯ ಕಿಙ್ಕರಾಃ| ಜಾಮ್ಬವಪ್ರತಿಮೋ ದಂಶಃ ಕೂರ್ಮಪೃಷ್ಠ್ವದುನ್ನತಃ| ರಕ್ತಂ ಖೇಭ್ಯಃ ಸಮಸ್ತೇಭ್ಯೋ ವರ್ತ್ತತೇ ನ ತು ದಂಶತಃ| ರೋಮ್ಣಾಂ ನ ಶೀತಲೈರ್ಹರ್ಷಃ ಶ್ವಯಥುರ್ಲೋಹಿತಾಸಿತಃ ಹೃಷ್ಟಮೇಹನತಾ ವಕ್ರವಕ್ತ್ರತ್ವಂ ಯಸ್ಯ ತಂ ತ್ಯಜೇತ್| ಫೇನಂ ವಮತಿ ನಿಸ್ಸಂಜ್ಞಃ ಶ್ಯಾವಪಾದಕರಾನನಃ| ನಾಸಾವಸಾದೋ ಭಙ್ಗೋಽಙ್ಗೇ ವಿಡ್ಭೇದಃ ಶ್ಲಥಸನ್ಧಿತಾ| ವಿಷಪೀತಸ್ಯ ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಿಗ್ಧೇನಾಭಿಹತಸ್ಯ ಚ| ಭವನ್ತ್ಯೇತನಿ ರೂಪಾಣಿ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಜೀವಿತಕ್ಷಯೇ| ನ ನಸ್ಯೈಶ್ಚೇತನಾ ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ನ ಕ್ಷತಾತ್ ಕ್ಷತಜಾಗಮಃ| ದಣ್ಡಾಹತಸ್ಯ ನೋ ರಾಜಿಃ ಪ್ರಯಾತಸ್ಯ ಯಮಾನ್ತಿಕಮ್||೫೦||
दष्टमात्रे सितास्याक्षः शीर्यमाणशिरोरुहः| स्तब्धजिह्वो मुहुर्मूर्च्छन् शीतोच्छ्वासो न जीवति| हिध्मा श्वासो वमिः कासो दष्टमात्रस्य देहिनः| जायते युगपद्यस्य स हृच्छूली न जीवति| वेपथुर्वेदनास्तीव्रा ग्रीवाभङ्गोऽक्षिरक्तता| मूर्च्छा गलग्रहश्छर्दिः प्रेतराजस्य किङ्कराः| जाम्बवप्रतिमो दंशः कूर्मपृष्ठ्वदुन्नतः| रक्तं खेभ्यः समस्तेभ्यो वर्त्तते न तु दंशतः| रोम्णां न शीतलैर्हर्षः श्वयथुर्लोहितासितः हृष्टमेहनता वक्रवक्त्रत्वं यस्य तं त्यजेत्| फेनं वमति निस्संज्ञः श्यावपादकराननः| नासावसादो भङ्गोऽङ्गे विड्भेदः श्लथसन्धिता| विषपीतस्य दष्टस्य दिग्धेनाभिहतस्य च| भवन्त्येतनि रूपाणि सम्प्राप्ते जीवितक्षये| न नस्यैश्चेतना तीक्ष्णैर्न क्षतात् क्षतजागमः| दण्डाहतस्य नो राजिः प्रयातस्य यमान्तिकम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShacikitsAyAH Atyayikatvam (51-41) · Śloka 41
ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ತು ತ್ವರಯಾ ಪ್ರದೀಪ್ತಾಗಾರವದ್ಭಿಷಕ್| ರಕ್ಷನ್ ಕಣ್ಠಗತಾನ್ ಪ್ರಾಣಾನ್ ವಿಷಮಾಶು ಶಮಂ ನಯೇತ್||೫೧|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾ- ವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಸರ್ಪವಿಷ- ವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮೈಕಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೧||
अतोऽन्यथा तु त्वरया प्रदीप्तागारवद्भिषक्| रक्षन् कण्ठगतान् प्राणान् विषमाशु शमं नयेत्||५१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता- वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे सर्पविष- विज्ञानीयो नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः||४१||
🔊 Audio coming soon