Adhikarana athonmAdapratiShedho nAma navamo~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
athāta unmādapratiṣēdhaṁ nāmādhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ||1||
अथात उन्मादप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAdau sa~gkhyAsamprAptirnirvacana~jca (2) · Śloka 2
ṣaḍunmādā bhavanti-vātapittakaphasannipātādhiviṣanimittāḥ| tatrōnmādō nāma ya unmārgagaiḥ śārīramānasairdōṣairmanasō madaḥ||2||
षडुन्मादा भवन्ति-वातपित्तकफसन्निपाताधिविषनिमित्ताः| तत्रोन्मादो नाम य उन्मार्गगैः शारीरमानसैर्दोषैर्मनसो मदः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdahetuH (3) · Śloka 3
tēṣāṁ punarunmārgagatvē hētuḥ śamalaṁ vikr̥tōpahitamahitamanu citamannapānavidhinirapēkṣamāhārajātamatyupakṣīṇadēhānāṁ vyavāyavyādhivēgasamudgamē viṣamaśarīracēṣṭōpasēvā dēva dvijagurūllaṅghanaṁ vā rāgadvēṣajanitābhirādhibhirmanōvighātō viṣōpaviṣagarōpayōgō vā||3||
तेषां पुनरुन्मार्गगत्वे हेतुः शमलं विकृतोपहितमहितमनु चितमन्नपानविधिनिरपेक्षमाहारजातमत्युपक्षीणदेहानां व्यवायव्याधिवेगसमुद्गमे विषमशरीरचेष्टोपसेवा देव द्विजगुरूल्लङ्घनं वा रागद्वेषजनिताभिराधिभिर्मनोविघातो विषोपविषगरोपयोगो वा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdasamprAptiH (4) · Śloka 4
ēbhirhīnasattvasya manasyupahatē buddhau pracalitāyāmatyu dīrṇatvāddōṣāḥ prakupitā hr̥dayamupasr̥tya manōvahāni srōtāṁ syāvr̥tya janayantyunmādam||4||
एभिर्हीनसत्त्वस्य मनस्युपहते बुद्धौ प्रचलितायामत्यु दीर्णत्वाद्दोषाः प्रकुपिता हृदयमुपसृत्य मनोवहानि स्रोतां स्यावृत्य जनयन्त्युन्मादम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdapUrvarUpANi (5) · Śloka 5
tatra śirasaḥ śūnyatā cakṣuṣōrasvasthatvaṁ svanaḥ karṇayō- rucchvāsādhikyamāsyasaṁsravaṇammannānabhilāṣō'rōcakō- 'vipākō hr̥dayagrahō'sthānē dhyānāyāsasammōhōdvēgāḥ satataṁ rōmaharṣō jvarō'bhīkṣṇamunmattacittatvamudarditvamarditākr̥- tikaraṇaṁ vyādhēḥ svapnē ca darśanamabhīkṣṇaṁ bhrāntacittaca- litānavasthitānāmapraśastānāṁ rūpāṇāṁ tilapīḍākavacca- krādhirōhaṇaṁ vātakuṇḍalikābhirunmathanaṁ nimajjanaṁ kaluṣāṇāmbhasāmāvartēṣu cakṣuṣōścāpasarpaṇamiti dōṣanimittānāmunmādānāṁ pūrvarūpāṇi| tatō'nantaramunmādābhinirvr̥ttirēva||5||
तत्र शिरसः शून्यता चक्षुषोरस्वस्थत्वं स्वनः कर्णयो- रुच्छ्वासाधिक्यमास्यसंस्रवणम्मन्नानभिलाषोऽरोचको- ऽविपाको हृदयग्रहोऽस्थाने ध्यानायाससम्मोहोद्वेगाः सततं रोमहर्षो ज्वरोऽभीक्ष्णमुन्मत्तचित्तत्वमुदर्दित्वमर्दिताकृ- तिकरणं व्याधेः स्वप्ने च दर्शनमभीक्ष्णं भ्रान्तचित्तच- लितानवस्थितानामप्रशस्तानां रूपाणां तिलपीडाकवच्च- क्राधिरोहणं वातकुण्डलिकाभिरुन्मथनं निमज्जनं कलुषाणाम्भसामावर्तेषु चक्षुषोश्चापसर्पणमिति दोषनिमित्तानामुन्मादानां पूर्वरूपाणि| ततोऽनन्तरमुन्मादाभिनिर्वृत्तिरेव||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdasAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
sāmānyaliṅgaṁ manōbuddhismr̥tyādisampramōṣaḥ| tataśca dēhō hatasārathiriva rathō'karṇadhāra iva cāpsu plavaḥ sukha duḥkhācāradharmādharmapraluptōkasmād bhramati||6||
सामान्यलिङ्गं मनोबुद्धिस्मृत्यादिसम्प्रमोषः| ततश्च देहो हतसारथिरिव रथोऽकर्णधार इव चाप्सु प्लवः सुख दुःखाचारधर्माधर्मप्रलुप्तोकस्माद् भ्रमति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtonmAdalakShaNAni (7) · Śloka 7
tatra vātādasthānasmitahasitanr̥ttagītavāditravāgaṅgavikṣēpa vāgbhēdabhrūvikṣēparōdanakrōśanāsphōṭanāni paryaṭanamajasra māsyāt phēnāgamō yānamayānairalaṅkaraṇamanalaṅkārikarikairdra vyairlōbhō'bhyavahāryēṣu labdhēṣu cāvamānastīvraṁ mātsaryaṁ kārśyaṁ pāruṣyamutpiṇḍitāruṇākṣatā jīrṇē'nnē cātibalavatvam||7||
तत्र वातादस्थानस्मितहसितनृत्तगीतवादित्रवागङ्गविक्षेप वाग्भेदभ्रूविक्षेपरोदनक्रोशनास्फोटनानि पर्यटनमजस्र मास्यात् फेनागमो यानमयानैरलङ्करणमनलङ्कारिकरिकैर्द्र व्यैर्लोभोऽभ्यवहार्येषु लब्धेषु चावमानस्तीव्रं मात्सर्यं कार्श्यं पारुष्यमुत्पिण्डितारुणाक्षता जीर्णेऽन्ने चातिबलवत्वम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittonmAdalakShaNAni (8) · Śloka 8
pittāt krōdhaḥ santarjanamakasmānmuṣṭilōṣṭakāṣṭhaśastrai rabhidravaṇaṁ nagnatā pracchāyaśiśirābhiratirudakābhilāṣaḥ santāpaḥ pītāvasraṁsanamanimittamanalajvalanōpaśaṅkāhni tārakādarśanaṁ tāmraharitahāridrasaṁrabdhākṣatvaṁ ca||8||
पित्तात् क्रोधः सन्तर्जनमकस्मान्मुष्टिलोष्टकाष्ठशस्त्रै रभिद्रवणं नग्नता प्रच्छायशिशिराभिरतिरुदकाभिलाषः सन्तापः पीतावस्रंसनमनिमित्तमनलज्वलनोपशङ्काह्नि तारकादर्शनं ताम्रहरितहारिद्रसंरब्धाक्षत्वं च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPonmAdalakShaNAni (9) · Śloka 9
kaphādalpavākcēṣṭāhāratvamarōcakō vamathuruṣṇasēvā lālāsiṅghāṇakasravaṇaṁ rahaḥkāmatā strīpriyatvaṁ nidrā bībhatsatvaṁ śaucadvēṣaḥ śvayathurāsyē śuklastimitamalā vilākṣatā bhuktē rātrau ca balavatvamiti||9||
कफादल्पवाक्चेष्टाहारत्वमरोचको वमथुरुष्णसेवा लालासिङ्घाणकस्रवणं रहःकामता स्त्रीप्रियत्वं निद्रा बीभत्सत्वं शौचद्वेषः श्वयथुरास्ये शुक्लस्तिमितमला विलाक्षता भुक्ते रात्रौ च बलवत्वमिति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtonmAdalakShaNam (10) · Śloka 10
bhavati cātra sarvāyatanasaṁsthānasannipātē tadātmakam| unmādaṁ dāruṇaṁ vidyāttaṁ bhiṣak parivarjayēt||10||
भवति चात्र सर्वायतनसंस्थानसन्निपाते तदात्मकम्| उन्मादं दारुणं विद्यात्तं भिषक् परिवर्जयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AdhijonmAdalakShaNam (11) · Śloka 11
dhanakāntādināśēna duḥsahēnābhiṣaṅgavān| pāṇḍurdīnō muhurmuhyan hāhēti paridēvatē| rōdityakasmāt smayatē tadguṇān bahu manyatē| śōkakliṣṭamanā dhyāyan jāgarūkō vicēṣṭatē||11||
धनकान्तादिनाशेन दुःसहेनाभिषङ्गवान्| पाण्डुर्दीनो मुहुर्मुह्यन् हाहेति परिदेवते| रोदित्यकस्मात् स्मयते तद्गुणान् बहु मन्यते| शोकक्लिष्टमना ध्यायन् जागरूको विचेष्टते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajonmAdalakShaNam (12) · Śloka 12
viṣēṇa śyāvavadanō naṣṭacchāyō'balēndriyaḥ| vēgāntarē'pi sambhrāntō raktākṣastaṁ vivarjayēt||12||
विषेण श्याववदनो नष्टच्छायोऽबलेन्द्रियः| वेगान्तरेऽपि सम्भ्रान्तो रक्ताक्षस्तं विवर्जयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAkramaH (13) · Śloka 13
athānilaja unmādē snēhapānaṁ prayōjayēt| pūrvamāvr̥tamārgē tu sasnēhaṁ mr̥duśōdhanam| kaphapittōdbhavē'pyādau vamanaṁ savirēcanam| snigdhasvinnasya bastīṁśca śirasaśca virēcanam| tathāsya śuddhadēhasya prasādaṁ labhatē manaḥ||13||
अथानिलज उन्मादे स्नेहपानं प्रयोजयेत्| पूर्वमावृतमार्गे तु सस्नेहं मृदुशोधनम्| कफपित्तोद्भवेऽप्यादौ वमनं सविरेचनम्| स्निग्धस्विन्नस्य बस्तींश्च शिरसश्च विरेचनम्| तथास्य शुद्धदेहस्य प्रसादं लभते मनः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehayogAH (14) · Śloka 14
snēhakālē ca vātōtthē tailaṁ śairīṣamiṣyatē| mahākalyāṇakaṁ paittē pañcagavyaṁ kaphōdbhavē||14||
स्नेहकाले च वातोत्थे तैलं शैरीषमिष्यते| महाकल्याणकं पैत्ते पञ्चगव्यं कफोद्भवे||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNanAvanAdicikitsAkramaH (15) · Śloka 15
itthamapyanuvr̥ttau nu tīkṣṇaṁ nāvanamañjanam| harṣaṇāśvāsanōtrāsabhayatāḍanatarjanam| abhyaṅgōdvartanālēpadhūpān pānaṁ ca sarpiṣaḥ| yuñjyāttāni hi śuddhasya nayanti prakr̥tiṁ manaḥ||15||
इत्थमप्यनुवृत्तौ नु तीक्ष्णं नावनमञ्जनम्| हर्षणाश्वासनोत्रासभयताडनतर्जनम्| अभ्यङ्गोद्वर्तनालेपधूपान् पानं च सर्पिषः| युञ्ज्यात्तानि हि शुद्धस्य नयन्ति प्रकृतिं मनः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hi~ggvAdighRutam (16) · Śloka 16
hiṅgusauvarcalavyōṣairdvipalāṁśairghr̥tāḍhakam| siddhaṁ samūtramunmādabhūtāpasmāranut param||16||
हिङ्गुसौवर्चलव्योषैर्द्विपलांशैर्घृताढकम्| सिद्धं समूत्रमुन्मादभूतापस्मारनुत् परम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmIghRutam (17) · Śloka 17
dvau prasthau svarasād brāhmayā ghr̥taprasthañca sādhitam| vyōṣaśyāmātrivr̥dbimbīśaṅkhapuṣpīnr̥padrumaiḥ| sasaptalākr̥miharaiḥ kalkitairakṣasammitaiḥ| palavr̥ddhyā prayuñjīta paraṁ mātrācatuṣpalam| unmādakuṣṭhāpasmāraharaṁ vandhyāsutapradam| vākyasvarasmr̥timēdhākr̥ddhanyaṁ brāhmīghr̥taṁ smr̥tam||17||
द्वौ प्रस्थौ स्वरसाद् ब्राह्मया घृतप्रस्थञ्च साधितम्| व्योषश्यामात्रिवृद्बिम्बीशङ्खपुष्पीनृपद्रुमैः| ससप्तलाकृमिहरैः कल्कितैरक्षसम्मितैः| पलवृद्ध्या प्रयुञ्जीत परं मात्राचतुष्पलम्| उन्मादकुष्ठापस्मारहरं वन्ध्यासुतप्रदम्| वाक्यस्वरस्मृतिमेधाकृद्धन्यं ब्राह्मीघृतं स्मृतम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalyANakaghRutam (18) · Śloka 18
varāviśālābaḍhrailādēvadārvēlavālukaiḥ| dviśārivādvirajanīdvisthirāphalinīnataiḥ| br̥hatīkuṣṭhamañjiṣṭhānāgakēsaradāḍimaiḥ| vēllatālīsapatrailāmālatīmukulōtpalaiḥ| sadantīpadmakahimaiḥ karṣāṁśaiḥ sarpiṣaḥ pacēt| prasthaṁ bhūtagrahōnmādakāsāpasmārasūdanam| pāṇḍukaṇḍūviṣē śōṣē mēhē mōhē jvarē garē| arētasyalparajasi daivōpahatacētasi| amēdhasi skhaladvāci smr̥tikāmē'lpapāvakē| balyaṁ maṅgalyamāyuṣyaṁ kāntisaubhāgyapuṣṭidam| kalyāṇakamidaṁ sarpiḥ śrēṣṭhaṁ puṁsavanēṣu ca||18||
वराविशालाबढ्रैलादेवदार्वेलवालुकैः| द्विशारिवाद्विरजनीद्विस्थिराफलिनीनतैः| बृहतीकुष्ठमञ्जिष्ठानागकेसरदाडिमैः| वेल्लतालीसपत्रैलामालतीमुकुलोत्पलैः| सदन्तीपद्मकहिमैः कर्षांशैः सर्पिषः पचेत्| प्रस्थं भूतग्रहोन्मादकासापस्मारसूदनम्| पाण्डुकण्डूविषे शोषे मेहे मोहे ज्वरे गरे| अरेतस्यल्परजसि दैवोपहतचेतसि| अमेधसि स्खलद्वाचि स्मृतिकामेऽल्पपावके| बल्यं मङ्गल्यमायुष्यं कान्तिसौभाग्यपुष्टिदम्| कल्याणकमिदं सर्पिः श्रेष्ठं पुंसवनेषु च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAkalyANakaghRutam (19) · Śloka 19
ēbhyō dviśārivādīni jalē paktvaikaviṁśatim| jalē tasmin pacēt sarpirgr̥ṣṭikṣīracaturguṇam| vīrādvimēdākākōlīkapikacchūviṣāṇibhiḥ| sūpyaparṇīyutairētanmahākalyāṇakaṁ param| br̥ṁhaṇaṁ sannipātaghnaṁ pūrvasmādadhikaṁ guṇaiḥ||19||
एभ्यो द्विशारिवादीनि जले पक्त्वैकविंशतिम्| जले तस्मिन् पचेत् सर्पिर्गृष्टिक्षीरचतुर्गुणम्| वीराद्विमेदाकाकोलीकपिकच्छूविषाणिभिः| सूप्यपर्णीयुतैरेतन्महाकल्याणकं परम्| बृंहणं सन्निपातघ्नं पूर्वस्मादधिकं गुणैः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahApaishAcakaM ghRutam (20) · Śloka 20
jaṭilā pūtanā kēśī cāraṭī markaṭī vacā| trāyamāṇā jayā vīrā cōrakaḥ kaṭurōhiṇī| kāyasthā sūkarī chatrā sāticchatrā palaṅkaṣā| mahāpuruṣadantā ca vayasthā nākulīdvayam| kaṭambharā vr̥ścikālī śāliparṇī ca tairghr̥tam| siddhaṁ cāturthikōnmādagrahāpasmāranāśanam| mahāpaiśācakaṁ nāma ghr̥tamētadyathāmr̥tam| buddhimēdhāsmr̥tikaraṁ bālānāṁ cāṅgavardhanam||20||
जटिला पूतना केशी चारटी मर्कटी वचा| त्रायमाणा जया वीरा चोरकः कटुरोहिणी| कायस्था सूकरी छत्रा सातिच्छत्रा पलङ्कषा| महापुरुषदन्ता च वयस्था नाकुलीद्वयम्| कटम्भरा वृश्चिकाली शालिपर्णी च तैर्घृतम्| सिद्धं चातुर्थिकोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्| महापैशाचकं नाम घृतमेतद्यथामृतम्| बुद्धिमेधास्मृतिकरं बालानां चाङ्गवर्धनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunAdighRutam (21) · Śloka 21
laśunānāṁ śataṁ triṁśadabhayātryūṣaṇāt palam| gavyacarmamaṣīprasthō dvayāḍhakaṁ kṣīramūtrayōḥ| purāṇasarpiṣaḥ prasthamēbhiḥ siddhaṁ prayōjayēt| hiṅgucūrṇapalaṁ śītē datvā ca madhumānikām| taddōṣāgantusambhūtānunmādanviṣamajvarān| apasmārāṁśca hantyāśu pānābhyañjananāvanaiḥ||21||
लशुनानां शतं त्रिंशदभयात्र्यूषणात् पलम्| गव्यचर्ममषीप्रस्थो द्वयाढकं क्षीरमूत्रयोः| पुराणसर्पिषः प्रस्थमेभिः सिद्धं प्रयोजयेत्| हिङ्गुचूर्णपलं शीते दत्वा च मधुमानिकाम्| तद्दोषागन्तुसम्भूतानुन्मादन्विषमज्वरान्| अपस्मारांश्च हन्त्याशु पानाभ्यञ्जननावनैः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upAyAntaranirdeshaH (22) · Śloka 22
kēvalaṁ siddhamēbhirvā ghr̥tamuttamamātrayā| purāṇaṁ pāyayitvainaṁ śvabhrē rundhyād gr̥hē'thavā||22||
केवलं सिद्धमेभिर्वा घृतमुत्तममात्रया| पुराणं पाययित्वैनं श्वभ्रे रुन्ध्याद् गृहेऽथवा||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena a~jjanAdiyogopayogitA (23) · Śloka 23
ētānauṣadhavargānvā vidhēyatvamagacchati| añjanōdvartanālēpanāvanādiṣu yōjayēt||23||
एतानौषधवर्गान्वा विधेयत्वमगच्छति| अञ्जनोद्वर्तनालेपनावनादिषु योजयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashvagandhAditailam (24) · Śloka 24
aśvagandhājagandhōgragandhālaśunasarṣapaiḥ| rāsnākāyasthagōlōmīyuktaistailaṁ vipācitam| gōmūtrasadr̥śaṁ pānanasyābhyaṅgānuvāsanaiḥ| sarvōnmādagrahālakṣmīpāpmāpasmāranāśanam||24||
अश्वगन्धाजगन्धोग्रगन्धालशुनसर्षपैः| रास्नाकायस्थगोलोमीयुक्तैस्तैलं विपाचितम्| गोमूत्रसदृशं पाननस्याभ्यङ्गानुवासनैः| सर्वोन्मादग्रहालक्ष्मीपाप्मापस्मारनाशनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShAdya~jjananAvane (25) · Śloka 25
śirīṣō madhukaṁ hiṅgu laśunastagaraṁ vacā| kuṣṭhañca bastamūtrēṇa piṣṭaṁ syānnāvanāñjanam| tadvad vyōṣaṁ haridrē dvē mañṣiṭhāhiṅgusarṣapāḥ| śirīṣabījaṁ cōnmādagrahāpasmāranāśanam||25||
शिरीषो मधुकं हिङ्गु लशुनस्तगरं वचा| कुष्ठञ्च बस्तमूत्रेण पिष्टं स्यान्नावनाञ्जनम्| तद्वद् व्योषं हरिद्रे द्वे मञ्षिठाहिङ्गुसर्षपाः| शिरीषबीजं चोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmayAdiyogaH nasyAdyatha (26) · Śloka 26
brāhmīmaindrīṁ viḍaṅgāni vyōṣaṁ hiṅgujaṭāṁ muram| rāsnāṁ viṣaghnāṁ laśunaṁ viśalyāṁ surasaṁ vacām| jyōtiṣmatīṁ nāgavinnāmanantāṁ saharītakīm| kāmlīṁ ca hastimūtrēṇa piṣṭvā chāyāviśōṣitā| vartirnasyāñjanālēpadhūpairunmādasūdanī||26||
ब्राह्मीमैन्द्रीं विडङ्गानि व्योषं हिङ्गुजटां मुरम्| रास्नां विषघ्नां लशुनं विशल्यां सुरसं वचाम्| ज्योतिष्मतीं नागविन्नामनन्तां सहरीतकीम्| काम्लीं च हस्तिमूत्रेण पिष्ट्वा छायाविशोषिता| वर्तिर्नस्याञ्जनालेपधूपैरुन्मादसूदनी||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apAmArgAdivartiH (27) · Śloka 27
piṣṭvā phalānyapāmārgāddhiṅgulaṁ hiṅgupatrikām| vartirgōkrōṣṭupittēna maricārdhaśakāñjanam| unmādabhūtāpasmārē nr̥ṣu gōṣu ca gōcarē||27||
पिष्ट्वा फलान्यपामार्गाद्धिङ्गुलं हिङ्गुपत्रिकाम्| वर्तिर्गोक्रोष्टुपित्तेन मरिचार्धशकाञ्जनम्| उन्मादभूतापस्मारे नृषु गोषु च गोचरे||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtashleShmAtmake visheShopacArAH (28) · Śloka 28
avapīḍāśca vividhāḥ sarṣapasnēhasaṁyutāḥ| kaṭutailēna cābhyaṅgō dhmāpayēccāsya tadrajaḥ| sahiṅgutīkṣṇadhūmaśca sūtrasthānōditō hitaḥ| sr̥gālaśalyakōlūkajatukāvr̥kabastajaiḥ| mūtrapittaśakr̥llōmanakhacarmabhirācarēt| dhūpadhūmāñjanābhyaṅgapradēhapariṣēcanam| dhūpayētsatataṁ cainaṁ śvagōmatsyaiḥ supūtibhiḥ| vātaślēṣmātmakē prāyaḥ .....................||28||
अवपीडाश्च विविधाः सर्षपस्नेहसंयुताः| कटुतैलेन चाभ्यङ्गो ध्मापयेच्चास्य तद्रजः| सहिङ्गुतीक्ष्णधूमश्च सूत्रस्थानोदितो हितः| सृगालशल्यकोलूकजतुकावृकबस्तजैः| मूत्रपित्तशकृल्लोमनखचर्मभिराचरेत्| धूपधूमाञ्जनाभ्यङ्गप्रदेहपरिषेचनम्| धूपयेत्सततं चैनं श्वगोमत्स्यैः सुपूतिभिः| वातश्लेष्मात्मके प्रायः .....................||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittike visheShopacArAH (29) · Śloka 29
......................... paittikē tu praśasyatē| tiktakaṁ jīvanīyaṁ ca sarpiḥ snēhaśca miśrakaḥ| śītāni cānnapānāni madhurāṇi laghūni ca| vidhyētsirāṁ yathōktāṁ vā tr̥ptaṁ mēdyāmiṣasya vā| nivātē śāyayēdēvaṁ mucyatē mativibhramāt||29||
......................... पैत्तिके तु प्रशस्यते| तिक्तकं जीवनीयं च सर्पिः स्नेहश्च मिश्रकः| शीतानि चान्नपानानि मधुराणि लघूनि च| विध्येत्सिरां यथोक्तां वा तृप्तं मेद्यामिषस्य वा| निवाते शाययेदेवं मुच्यते मतिविभ्रमात्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANabhayakarAH upacAravisheShAH (30) · Śloka 30
prakṣipyāsalilē kūpē śēṣayēdvā bubhukṣayā| āśvāsayēt suhr̥taṁ vā vākyairdharmāthasaṁhitaiḥ| brūyādiṣṭavināśaṁ vā darśayēdadbhutāni vā| baddhaṁ sarṣapatailāktaṁ nyastaṁ cōttānamātapē| kapikacchvāthavā taptairlōhatailajalaiḥ spr̥śēt| kaśābhistāḍayitvā vā baddhvā śvabhrē vinikṣipēt| athavā vītaśastrāśmajanē santamasē gr̥hē| sarpaṇōddhr̥tadaṁṣṭrēṇa dāntaiḥ siṁhairgajaiśca tam| trāsayēcchastrahastairvā kirātārātitiskaraiḥ| athavā rājapuruṣā bahirnītvā susaṁyatam| bhāyayēyurvadhēnainaṁ tarjayantō nr̥pājñayā| dēhaduḥkhabhayēbhyō hi paraṁ prāṇabhayaṁ matam| tēna yāti śamaṁ tasya sarvatō viplutaṁ manaḥ| siddhā kriyā prayōjyēyaṁ dēśakālādyapēkṣayā||30||
प्रक्षिप्यासलिले कूपे शेषयेद्वा बुभुक्षया| आश्वासयेत् सुहृतं वा वाक्यैर्धर्माथसंहितैः| ब्रूयादिष्टविनाशं वा दर्शयेदद्भुतानि वा| बद्धं सर्षपतैलाक्तं न्यस्तं चोत्तानमातपे| कपिकच्छ्वाथवा तप्तैर्लोहतैलजलैः स्पृशेत्| कशाभिस्ताडयित्वा वा बद्ध्वा श्वभ्रे विनिक्षिपेत्| अथवा वीतशस्त्राश्मजने सन्तमसे गृहे| सर्पणोद्धृतदंष्ट्रेण दान्तैः सिंहैर्गजैश्च तम्| त्रासयेच्छस्त्रहस्तैर्वा किरातारातितिस्करैः| अथवा राजपुरुषा बहिर्नीत्वा सुसंयतम्| भाययेयुर्वधेनैनं तर्जयन्तो नृपाज्ञया| देहदुःखभयेभ्यो हि परं प्राणभयं मतम्| तेन याति शमं तस्य सर्वतो विप्लुतं मनः| सिद्धा क्रिया प्रयोज्येयं देशकालाद्यपेक्षया||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iShTavinAshajonmAdapratiShedhaH (31) · Śloka 31
iṣṭādravyavināśāttu manō yasyōpahanyatē| tasya tatsadr̥śaprāptissāntvāśvāsaiḥ prasādayēt||31||
इष्टाद्रव्यविनाशात्तु मनो यस्योपहन्यते| तस्य तत्सदृशप्राप्तिस्सान्त्वाश्वासैः प्रसादयेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmAdijAnAmunmAdAnAM pratIkAraH (32) · Śloka 32
kāmaśōkabhayakrōdhaharṣērṣyālōbhasambhavān| parasparapratidvandvairēbhirēva śamaṁ nayēt||32||
कामशोकभयक्रोधहर्षेर्ष्यालोभसम्भवान्| परस्परप्रतिद्वन्द्वैरेभिरेव शमं नयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BUtAnubandhapratikAravisheShaH (33) · Śloka 33
bhūtānubandhamīkṣēta prōktaliṅgādhikākr̥tim| yadyunmādē tataḥ kuryāt bhūtanirdiṣṭamauṣadham| baliṁ ca dadyātpalalaṁ yāvakaṁ saktupiṇḍikām| snigdhaṁ madhuramāhāraṁ taṇḍulān rudhirōkṣitān| pakvāmakāni māṁsāni surāṁ mairēyamāsavam| atimuktasya puṣpāṇi jātyāḥ sahacarasya ca| catuṣpathē gavāṁ tīrthē nadīnāṁ saṅgamēṣu ca||33||
भूतानुबन्धमीक्षेत प्रोक्तलिङ्गाधिकाकृतिम्| यद्युन्मादे ततः कुर्यात् भूतनिर्दिष्टमौषधम्| बलिं च दद्यात्पललं यावकं सक्तुपिण्डिकाम्| स्निग्धं मधुरमाहारं तण्डुलान् रुधिरोक्षितान्| पक्वामकानि मांसानि सुरां मैरेयमासवम्| अतिमुक्तस्य पुष्पाणि जात्याः सहचरस्य च| चतुष्पथे गवां तीर्थे नदीनां सङ्गमेषु च||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sattvavatAM unmAdAsamBavaH (34) · Śloka 34
nivr̥ttāmiṣamadyō yō hitāśī prayataḥ śuciḥ| nijāgantubhirunmādaiḥ sattvavān na sa yujyatē||34||
निवृत्तामिषमद्यो यो हिताशी प्रयतः शुचिः| निजागन्तुभिरुन्मादैः सत्त्ववान् न स युज्यते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vigatonmAdalakShaNam (9) · Śloka 9
prasādaścēndriyārthānaṁ buddhyātmamanasāṁ tathā| dhātūnāṁ prakr̥tisthatvaṁ vigatōnmādalakṣaṇam||35|| iti vaidyapatisiṁhaguptasya sūnōrvāgbhaṭasya kr̥tāvaṣṭāṅgasaṁgrahasaṁhitāyāmuttaratantrē unmāda pratiṣēdhō nāma navamō'dhyāyaḥ||9||
प्रसादश्चेन्द्रियार्थानं बुद्ध्यात्ममनसां तथा| धातूनां प्रकृतिस्थत्वं विगतोन्मादलक्षणम्||३५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे उन्माद प्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon