Adhikarana athApasmArapratiShedho nAma dashamo~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
athātō'pasmārapratiṣēdhaṁ nāmādhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ|
iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ||1||
View original
अथातोऽपस्मारप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Adhikarana apasmArahetuH samprAptishca (2) · Śloka 2
smr̥tyāpāyō hyapasmāraḥ sa dhīsattvābhisaṁplavāt|
jāyatē'bhihatē cittē cintāśōkabhayādibhiḥ|
unmādavat prakupitaiścittadēhagatairmalaiḥ|
satē sattvē hr̥di vyāptē saṁjñāvāhiṣu khēṣu ca|
tamō viśan mūḍhamatirbībhatsāḥ kurutē kriyāḥ|
dantān khādan vaman phēnaṁ hastau pādau ca vikṣipan|
paśyannasanti rūpāṇi praskhalan patati kṣitau|
vijihyākṣibhruvō dōṣavēgē'tītē vibudhyatē|
kālāntarēṇa sa punaścaivamēva vicēṣṭatē|
apasmāraścaturbhēdō vātādyairnicayēna ca||2||
View original
स्मृत्यापायो ह्यपस्मारः स धीसत्त्वाभिसंप्लवात्|
जायतेऽभिहते चित्ते चिन्ताशोकभयादिभिः|
उन्मादवत् प्रकुपितैश्चित्तदेहगतैर्मलैः|
सते सत्त्वे हृदि व्याप्ते संज्ञावाहिषु खेषु च|
तमो विशन् मूढमतिर्बीभत्साः कुरुते क्रियाः|
दन्तान् खादन् वमन् फेनं हस्तौ पादौ च विक्षिपन्|
पश्यन्नसन्ति रूपाणि प्रस्खलन् पतति क्षितौ|
विजिह्याक्षिभ्रुवो दोषवेगेऽतीते विबुध्यते|
कालान्तरेण स पुनश्चैवमेव विचेष्टते|
अपस्मारश्चतुर्भेदो वाताद्यैर्निचयेन च||२||
Adhikarana pUrvarUpam (3) · Śloka 3
rūpamutpatsyamānē'smin hr̥tkampaḥ snūnyatā bhramaḥ|
tamasō darśanaṁ dhyānaṁ bhrūvyudāsō'kṣivaikr̥tam|
aśabdaśravaṇaṁ svēdō lālāsiṅghāṇakasrutiḥ|
avipākō'rucirmūrcchā kukṣyāṭōpō balakṣayaḥ|
nidrānāśō'ṅgamardastr̥ṭ svapnē gānaṁ sanartanam|
pānaṁ tailasya madyasya tayōrēva ca mēhanam||3||
View original
रूपमुत्पत्स्यमानेऽस्मिन् हृत्कम्पः स्नून्यता भ्रमः|
तमसो दर्शनं ध्यानं भ्रूव्युदासोऽक्षिवैकृतम्|
अशब्दश्रवणं स्वेदो लालासिङ्घाणकस्रुतिः|
अविपाकोऽरुचिर्मूर्च्छा कुक्ष्याटोपो बलक्षयः|
निद्रानाशोऽङ्गमर्दस्तृट् स्वप्ने गानं सनर्तनम्|
पानं तैलस्य मद्यस्य तयोरेव च मेहनम्||३||
Adhikarana vAtajApasmAralakShaNam (4) · Śloka 4
tatra vātāt sphuratsakthiḥ pratataṁ ca muhurmuhuḥ|
apasmarati saṁjñāṁ ca labhatē visvaraṁ rudan|
utpiṇḍitākṣaḥ śvasiti phēnaṁ vamati kampatē|
āvidhyati śirō dantān daśatyādhmātakandharaḥ|
paritō vikṣipatyaṅgaṁ viṣamaṁ vinatāṅguliḥ|
rūkṣaśyāvāruṇākṣitvaṅnakhāsyaḥ kr̥ṣṇamīkṣatē|
capalaṁ paruṣaṁ rūpaṁ virūpaṁ vikr̥tānanam||4||
View original
तत्र वातात् स्फुरत्सक्थिः प्रततं च मुहुर्मुहुः|
अपस्मरति संज्ञां च लभते विस्वरं रुदन्|
उत्पिण्डिताक्षः श्वसिति फेनं वमति कम्पते|
आविध्यति शिरो दन्तान् दशत्याध्मातकन्धरः|
परितो विक्षिपत्यङ्गं विषमं विनताङ्गुलिः|
रूक्षश्यावारुणाक्षित्वङ्नख़ास्यः कृष्णमीक्षते|
चपलं परुषं रूपं विरूपं विकृताननम्||४||
Adhikarana pittApasmAralakShaNam (5) · Śloka 5
apasmarati pittēna muhuḥ saṁjñāṁ ca vindati|
pītaphēnākṣivaktratvagāsphālayati mēdinīm|
bhairavādīptaruṣitarūpadarśī tr̥ṣānvitaḥ||5||
View original
अपस्मरति पित्तेन मुहुः संज्ञां च विन्दति|
पीतफेनाक्षिवक्त्रत्वगास्फालयति मेदिनीम्|
भैरवादीप्तरुषितरूपदर्शी तृषान्वितः||५||
Adhikarana kaPApasmAralakShaNam (6) · Śloka 6
kaphāccirēṇa grahaṇaṁ cirēṇaiva vibōdhanam|
śuklābharupadarśitvam ..................||6||
View original
कफाच्चिरेण ग्रहणं चिरेणैव विबोधनम्|
शुक्लाभरुपदर्शित्वम् ..................||६||
Adhikarana sannipAtApasmAralakShaNam (7) · Śloka 7
............................. sarvaliṅgaṁ tu varjayēt||7||
View original
............................. सर्वलिङ्गं तु वर्जयेत्||७||
Adhikarana cikitsAkramaH (8) · Śloka 8
athāvr̥tānāṁ dhīcittahr̥dkhānāṁ prākprabōdhanam|
tīkṣṇaiḥ kuryādapasmārē karmabhirvamanādibhiḥ|
vātikaṁ bastibhūyiṣṭhaiḥ paittaṁ prāyō virēcanaiḥ|
ślaiṣmikaṁ vamanaprāyairapasmāramupācarēt||8||
View original
अथावृतानां धीचित्तहृद्खानां प्राक्प्रबोधनम्|
तीक्ष्णैः कुर्यादपस्मारे कर्मभिर्वमनादिभिः|
वातिकं बस्तिभूयिष्ठैः पैत्तं प्रायो विरेचनैः|
श्लैष्मिकं वमनप्रायैरपस्मारमुपाचरेत्||८||
Adhikarana shodhanacikitsA (9) · Śloka 9
vamanaṁ madanaṁ lambā viśālā'riṣṭakauṭajam|
rēkō mūtratrivr̥cchyāmā dravantī saptalā snuhī|
daśamūlabalārāsnāsaralāmaradārubhiḥ|
yavakilakulatthaiśca samūtrakṣārasaindhavaiḥ|
āsthāpanaṁ prayuñjīta hiṅgusnēhasamanvitaiḥ|
ēbhiranyaiśca vātaghnaiḥ kaṭutailaṁ prasādhitam|
vātāpasmāraśamanaṁ nasyābhyaṅgānuvāsanaiḥ||9||
View original
वमनं मदनं लम्बा विशालाऽरिष्टकौटजम्|
रेको मूत्रत्रिवृच्छ्यामा द्रवन्ती सप्तला स्नुही|
दशमूलबलारास्नासरलामरदारुभिः|
यवकिलकुलत्थैश्च समूत्रक्षारसैन्धवैः|
आस्थापनं प्रयुञ्जीत हिङ्गुस्नेहसमन्वितैः|
एभिरन्यैश्च वातघ्नैः कटुतैलं प्रसाधितम्|
वातापस्मारशमनं नस्याभ्यङ्गानुवासनैः||९||
Adhikarana saMshamanayogAH - tatra pa~jcagavyaM ghRutam (10) · Śloka 10
sarvataḥ suviśuddhasya samyagāśvāsitasya ca|
apasmāravimōkṣārthaṁ yōgān saṁśamanān śr̥ṇu|
gōmayasvarasakṣīradadhimūtraiḥ śr̥taṁ haviḥ|
apasmārajvarōnmādakāmalāntakaraṁ pibēt||10||
View original
सर्वतः सुविशुद्धस्य सम्यगाश्वासितस्य च|
अपस्मारविमोक्षार्थं योगान् संशमनान् शृणु|
गोमयस्वरसक्षीरदधिमूत्रैः शृतं हविः|
अपस्मारज्वरोन्मादकामलान्तकरं पिबेत्||१०||
Adhikarana mahatpa~jcagavyaM ghRutam (11) · Śloka 11
dvipañcamūlatriphalādviniśākuṭajatvacaḥ|
saptaparṇamapāmārgaṁ nīlinīṁ kaṭurōhiṇīm|
śamyākapuṣkarajaṭāphalgumūladurālabhā|
dvipalāḥ saliladrōṇē paktvā pādāviśēṣitē|
bhārṅgīpāṭhāḍhakīkumbhanikumbhavyōṣarōhiṣaiḥ|
mūrvābhūtīkabhūnimbaśrēyasīśārivādvayaiḥ|
madayantyagniniculairakṣāṁśaiḥ sarpiṣaḥ pacēt|
prasthaṁ tadvaddravaiḥ pūrvaiḥ pañcagavyamidaṁ mahat|
jvarāpasmārajaṭharabhagandaraharaṁ param|
śōphārśaḥ kāmalāpāṇḍugulmakāsagrahāpaham||11||
View original
द्विपञ्चमूलत्रिफलाद्विनिशाकुटजत्वचः|
सप्तपर्णमपामार्गं नीलिनीं कटुरोहिणीम्|
शम्याकपुष्करजटाफल्गुमूलदुरालभा|
द्विपलाः सलिलद्रोणे पक्त्वा पादाविशेषिते|
भार्ङ्गीपाठाढकीकुम्भनिकुम्भव्योषरोहिषैः|
मूर्वाभूतीकभूनिम्बश्रेयसीशारिवाद्वयैः|
मदयन्त्यग्निनिचुलैरक्षांशैः सर्पिषः पचेत्|
प्रस्थं तद्वद्द्रवैः पूर्वैः पञ्चगव्यमिदं महत्|
ज्वरापस्मारजठरभगन्दरहरं परम्|
शोफार्शः कामलापाण्डुगुल्मकासग्रहापहम्||११||
Adhikarana shirIShatailam (12) · Śloka 12
śirīṣapuṣpapatratvaksāramūlatulādvayam|
varaṇairaṇḍaśamyākadaśamūlāṭarūṣakam|
śatāvarībalārāsnāsuṣavīpāribhadrakam|
murūṅgī vañjulaṁ dantīṁ kakubhaṁ sapunarnavam|
rōhiṣasya jaṭāṁ puṣpaṁ karaghāṭamayūrakam|
śatārdhāṁśaṁ pr̥thagdrākṣālākṣāmisivarāyavān|
sakōlān sakulatthāṁśca pr̥thagardhāḍhakōnmitān|
dviśataṁ piśitādgavyācchāgādvā tatpacēdapām|
drōṇairdvātriṁśatāṣṭāṁśaśēṣēṇa ca vipācayēt|
tailadrōṇaṁ dadhivahē ślakṣṇapiṣṭaiśca pālikaiḥ|
pāṭhāsamaṅgāsuṣavīdviniśācandanadvayaiḥ|
ēlājalōtpalabalāśvadaṁṣṭrāśārivāghanaiḥ|
mañjiṣṭhākuṣṭhamadhukalōdhrarāsnākuṭannaṭaiḥ|
śaṭhīśirīṣakusumanatanāgāmarāhvayaiḥ|
varāṅgajōṅgapatnaṅgaviḍaṅgaiḥ sapriyaṅgubhiḥ|
muruṅgīpatranaladasēvyakundanakhadvayaiḥ|
tilaparṇyā ca tatpānavastyabhyañjananāvanaiḥ|
apasmāragrahōnmādān saśōṣaviṣamajvarān|
yōniśuklāmayān gulmapramēhaṁ pāṇḍutāṁ madam|
vātaśōṇitavīsarpapakṣāghātārditādikān|
sarvān mārutajānrōgānviśēṣādviṣavātajān|
nihanti kārmaṇaṁ kr̥tyāṁ mūladaṁṣṭrāviṣaṁ garam|
rasāyanānāṁ pravaraṁ mēdhyaṁ vājīkaraṁ param||12||
View original
शिरीषपुष्पपत्रत्वक्सारमूलतुलाद्वयम्|
वरणैरण्डशम्याकदशमूलाटरूषकम्|
शतावरीबलारास्नासुषवीपारिभद्रकम्|
मुरूङ्गी वञ्जुलं दन्तीं ककुभं सपुनर्नवम्|
रोहिषस्य जटां पुष्पं करघाटमयूरकम्|
शतार्धांशं पृथग्द्राक्षालाक्षामिसिवरायवान्|
सकोलान् सकुलत्थांश्च पृथगर्धाढकोन्मितान्|
द्विशतं पिशिताद्गव्याच्छागाद्वा तत्पचेदपाम्|
द्रोणैर्द्वात्रिंशताष्टांशशेषेण च विपाचयेत्|
तैलद्रोणं दधिवहे श्लक्ष्णपिष्टैश्च पालिकैः|
पाठासमङ्गासुषवीद्विनिशाचन्दनद्वयैः|
एलाजलोत्पलबलाश्वदंष्ट्राशारिवाघनैः|
मञ्जिष्ठाकुष्ठमधुकलोध्ररास्नाकुटन्नटैः|
शठीशिरीषकुसुमनतनागामराह्वयैः|
वराङ्गजोङ्गपत्नङ्गविडङ्गैः सप्रियङ्गुभिः|
मुरुङ्गीपत्रनलदसेव्यकुन्दनखद्वयैः|
तिलपर्ण्या च तत्पानवस्त्यभ्यञ्जननावनैः|
अपस्मारग्रहोन्मादान् सशोषविषमज्वरान्|
योनिशुक्लामयान् गुल्मप्रमेहं पाण्डुतां मदम्|
वातशोणितवीसर्पपक्षाघातार्दितादिकान्|
सर्वान् मारुतजान्रोगान्विशेषाद्विषवातजान्|
निहन्ति कार्मणं कृत्यां मूलदंष्ट्राविषं गरम्|
रसायनानां प्रवरं मेध्यं वाजीकरं परम्||१२||
Adhikarana brAhmIghRutam (13) · Śloka 13
brāhmīrasavacākuṣṭhaśaṅkhapuṣpīśr̥taṁ ghr̥tam|
purāṇaṁ mēdhyamunmādālakṣmyapasmārapāpmajit||13||
View original
ब्राह्मीरसवचाकुष्ठशङ्खपुष्पीशृतं घृतम्|
पुराणं मेध्यमुन्मादालक्ष्म्यपस्मारपाप्मजित्||१३||
Adhikarana jIvanIyaghRutam (yamakam) (14) · Śloka 14
tailaprasthaṁ ghr̥taprasthaṁ jīvanīyaiḥ palōnmitaiḥ|
kṣīradrōṇē pacēt siddhamapasmāravimōkṣaṇam||14||
View original
तैलप्रस्थं घृतप्रस्थं जीवनीयैः पलोन्मितैः|
क्षीरद्रोणे पचेत् सिद्धमपस्मारविमोक्षणम्||१४||
Adhikarana jIvanIyaghRutamaparam (15) · Śloka 15
kaṁsē kṣīrēkṣurasayōḥ kāśmaryē'ṣṭaguṇē rasē|
kārṣikairjīvanīyaiśca sarpiḥ prasthaṁ vipācayēt|
vātapittōdbhavaṁ kṣipramapasmāraṁ nihanti tat||15||
View original
कंसे क्षीरेक्षुरसयोः काश्मर्येऽष्टगुणे रसे|
कार्षिकैर्जीवनीयैश्च सर्पिः प्रस्थं विपाचयेत्|
वातपित्तोद्भवं क्षिप्रमपस्मारं निहन्ति तत्||१५||
Adhikarana kAshAdikShIram (16) · Śloka 16
tadvat kāśavidārīkṣukuśakvātha śr̥taṁ payaḥ||16||
View original
तद्वत् काशविदारीक्षुकुशक्वाथ शृतं पयः||१६||
Adhikarana madhukaghRutam (17) · Śloka 17
madhukadvipalē kalkē drōṇē cāmalakīrasāt|
siddhaṁ siddhō ghr̥taprasthaḥ pittāpasmāra bhēṣajam||17||
View original
मधुकद्विपले कल्के द्रोणे चामलकीरसात्|
सिद्धं सिद्धो घृतप्रस्थः पित्तापस्मार भेषजम्||१७||
Adhikarana yaShTIghRutamaparam (18) · Śloka 18
kūṣmāṇḍasvarasē sarpiraṣṭādaśaguṇē śr̥tam|
yaṣṭīkalkamapasmāraharaṁ dhīvāksvarapradam||18||
View original
कूष्माण्डस्वरसे सर्पिरष्टादशगुणे शृतम्|
यष्टीकल्कमपस्मारहरं धीवाक्स्वरप्रदम्||१८||
Adhikarana gavAdipittanAvanam (19) · Śloka 19
kapilānāṁ gavāṁ pittaṁ nāvanaṁ paramaṁ hitam|
śvasr̥gālaviḍālānāṁ siṁhādīnāṁ ca pūjitam||19||
View original
कपिलानां गवां पित्तं नावनं परमं हितम्|
श्वसृगालविडालानां सिंहादीनां च पूजितम्||१९||
Adhikarana godhAdipittasiddhaM tailam (20) · Śloka 20
gōdhānakulanāgānāṁ pr̥ṣatarkṣagavāmapi|
pittēṣu sādhitaṁ tailaṁ nasyē'bhyaṅgē ca śasyatē||20||
View original
गोधानकुलनागानां पृषतर्क्षगवामपि|
पित्तेषु साधितं तैलं नस्येऽभ्यङ्गे च शस्यते||२०||
Adhikarana triPalAdinasyam (21) · Śloka 21
triphalāvyōṣapītadruyavakṣāraphaṇijjakaiḥ|
śryāhvāpāmargakārañjabījaistailaṁ prasādhitam|
bastamūtrē hitaṁ nasyaṁ cūrṇaṁ vādhmāpayēdbhiṣak||21||
View original
त्रिफलाव्योषपीतद्रुयवक्षारफणिज्जकैः|
श्र्याह्वापामर्गकारञ्जबीजैस्तैलं प्रसाधितम्|
बस्तमूत्रे हितं नस्यं चूर्णं वाध्मापयेद्भिषक्||२१||
Adhikarana vRushcikAlyAdivartiH (22) · Śloka 22
vr̥ścikālībalākuṣṭhabhārṅgīlavaṇapañcakam|
kāyasthāṁ śāradāṁ mudgamuśīraṁ jaladaṁ yavān|
vyōṣañca bastamūtrēṇa piṣṭvā vartiṁ prakalpayēt|
apasmāragarōnmādasarpadaṣṭaviṣāśitē||22||
View original
वृश्चिकालीबलाकुष्ठभार्ङ्गीलवणपञ्चकम्|
कायस्थां शारदां मुद्गमुशीरं जलदं यवान्|
व्योषञ्च बस्तमूत्रेण पिष्ट्वा वर्तिं प्रकल्पयेत्|
अपस्मारगरोन्मादसर्पदष्टविषाशिते||२२||
Adhikarana mustAdivartiH (23) · Śloka 23
mustāvayasthātriphalākāyasthāhiṅguśādvalaiḥ|
vyōṣamāṣayavairmūtrairbastamēṣarṣabhōdbhavaiḥ|
hanti vartirapasmārakilāsaviṣamajvarān||23||
View original
मुस्तावयस्थात्रिफलाकायस्थाहिङ्गुशाद्वलैः|
व्योषमाषयवैर्मूत्रैर्बस्तमेषर्षभोद्भवैः|
हन्ति वर्तिरपस्मारकिलासविषमज्वरान्||२३||
Adhikarana shunaH pittA~jjanam (24) · Śloka 24
puṣpōddhr̥taṁ śunaḥ pittamapasmāraghnamañjanam|
tadēva sarpiṣā yuktaṁ dhūpanaṁ paramaṁ hitam||24||
View original
पुष्पोद्धृतं शुनः पित्तमपस्मारघ्नमञ्जनम्|
तदेव सर्पिषा युक्तं धूपनं परमं हितम्||२४||
Adhikarana kaTaByAditailamaBya~ggArthe (25) · Śloka 25
kaṭabhīnimbakaṭvaṅgamadhuśigrutvacāṁ rasē|
siddhaṁ mūtrasamaṁ tailamabhyaṅgārthaṁ praśasyatē||25||
View original
कटभीनिम्बकट्वङ्गमधुशिग्रुत्वचां रसे|
सिद्धं मूत्रसमं तैलमभ्यङ्गार्थं प्रशस्यते||२५||
Adhikarana pala~gkaShAditailamaBya~ggArthe (26) · Śloka 26
palaṅkaṣāvacāpathyāvr̥ścikālyarkasarṣapaiḥ|
jaṭilāpūtanākēśīnākulīhiṅgucōrakaiḥ|
laśunātirasācchatrākuṣṭhairviḍbhiśca pakṣiṇām|
māṁsāśināṁ yathālābhaṁ bastamūtrē vipācitam|
tailamabhyañjanaṁ kāryaṁ taiśca dhūpanalēpanam||26||
View original
पलङ्कषावचापथ्यावृश्चिकाल्यर्कसर्षपैः|
जटिलापूतनाकेशीनाकुलीहिङ्गुचोरकैः|
लशुनातिरसाच्छत्राकुष्ठैर्विड्भिश्च पक्षिणाम्|
मांसाशिनां यथालाभं बस्तमूत्रे विपाचितम्|
तैलमभ्यञ्जनं कार्यं तैश्च धूपनलेपनम्||२६||
Adhikarana dhUpanauShadham (27) · Śloka 27
nakulōlūkamārjāragr̥dhrakīṭāhikākajaiḥ|
tuṇḍaiḥ pakṣaiḥ purīṣaiśca dhūpamasya prayōjayēt|
kākōlīśigrulavaṇahiṅguhiṅguśivāṭikāḥ|
kaiḍaryaṁ candanaṁ kr̥ṣṇāṁ kākanāsāṁ sasarṣapām|
śunaḥ skandhākṣinakharān parśukāṁścēti pēṣayēt|
bastamūtrēṇa puṣyarkṣē tairdihyāddhūpayēcca taiḥ||27||
View original
नकुलोलूकमार्जारगृध्रकीटाहिकाकजैः|
तुण्डैः पक्षैः पुरीषैश्च धूपमस्य प्रयोजयेत्|
काकोलीशिग्रुलवणहिङ्गुहिङ्गुशिवाटिकाः|
कैडर्यं चन्दनं कृष्णां काकनासां ससर्षपाम्|
शुनः स्कन्धाक्षिनखरान् पर्शुकांश्चेति पेषयेत्|
बस्तमूत्रेण पुष्यर्क्षे तैर्दिह्याद्धूपयेच्च तैः||२७||
Adhikarana udvartanapariShecanauShadham (28) · Śloka 28
gōpucchalōmabhirdagdhairathavā bastarōmabhiḥ|
kharāsthibhirhastinakhaistadvadvā mūtrakalkitaiḥ|
udvartanaṁ sadā kuryācchr̥taiśca pariṣēcanam||28||
View original
गोपुच्छलोमभिर्दग्धैरथवा बस्तरोमभिः|
खरास्थिभिर्हस्तिनखैस्तद्वद्वा मूत्रकल्कितैः|
उद्वर्तनं सदा कुर्याच्छृतैश्च परिषेचनम्||२८||
Adhikarana uktacikitsAPalam (29) · Śloka 29
ābhiḥ kriyābhiḥ siddhābhirhr̥dayaṁ sampramucyatē|
srōtāṁsi cāsya śuddhyanti smr̥tiṁ saṁjñāñca vindati||29||
View original
आभिः क्रियाभिः सिद्धाभिर्हृदयं सम्प्रमुच्यते|
स्रोतांसि चास्य शुद्ध्यन्ति स्मृतिं संज्ञाञ्च विन्दति||२९||
Adhikarana daivavyapAshrayacikitsA (30) · Śloka 30
bhūtānubandhē'pasmārē dōṣaliṅgādhikākr̥tau|
yuñjyādyathāsvaṁ bhūtōktāṁ kriyāṁ daivavyapāśrayām||30||
View original
भूतानुबन्धेऽपस्मारे दोषलिङ्गाधिकाकृतौ|
युञ्ज्याद्यथास्वं भूतोक्तां क्रियां दैवव्यपाश्रयाम्||३०||
Adhikarana tailalashunAdyaByAsaH (31) · Śloka 31
śīlayēttailalaśunaṁ payasā vā śatāvarīm|
brāhmīrasaṁ kuṣṭharasaṁ vacāṁ vā madhusaṁyutām||31||
View original
शीलयेत्तैललशुनं पयसा वा शतावरीम्|
ब्राह्मीरसं कुष्ठरसं वचां वा मधुसंयुताम्||३१||
Adhikarana rasAyanaprayogaucityam (32) · Śloka 32
samaṁ kruddhairapasmārō dōṣaiḥ śārīramānasaiḥ|
yajjāyatē yataścaiṣa mahāmarmasamāśrayaḥ|
tasmādrasāyanairēnaṁ duścikitsyamupācarēt|
tadārttaṁ cāgnitōyādērviṣamāt pālayētsadā||32||
View original
समं क्रुद्धैरपस्मारो दोषैः शारीरमानसैः|
यज्जायते यतश्चैष महामर्मसमाश्रयः|
तस्माद्रसायनैरेनं दुश्चिकित्स्यमुपाचरेत्|
तदार्त्तं चाग्नितोयादेर्विषमात् पालयेत्सदा||३२||
Adhikarana visheShaM pathyam (33) · Śloka 33
muktaṁ manōvikārēṇa tvamitthaṁ kr̥tavāniti|
na brūyādviṣayairiṣṭaiḥ kliṣṭaṁ cētō'sya br̥ṁhayēt||33||
View original
मुक्तं मनोविकारेण त्वमित्थं कृतवानिति|
न ब्रूयाद्विषयैरिष्टैः क्लिष्टं चेतोऽस्य बृंहयेत्||३३||
Adhikarana mahAsnehaprashaMsA (10) · Śloka 10
grahōpaśliṣṭadēhānāṁ vibhrāntasmr̥ticētasām|
mahāsnēhaṁ praśaṁsanti pānābhyañjanabastiṣu||34||
iti vaidyapatisiṁhaguptasya sūnōrvāgbhaṭasya kr̥tāvaṣṭāṅgasaṁgrahasaṁhitāyāmuttaratantrē apasmāra pratiṣēdhō nāma daśamō'dhyāyaḥ||10||
View original
ग्रहोपश्लिष्टदेहानां विभ्रान्तस्मृतिचेतसाम्|
महास्नेहं प्रशंसन्ति पानाभ्यञ्जनबस्तिषु||३४||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे अपस्मार प्रतिषेधो नाम दशमोऽध्यायः||१०||