Adhikarana athonmAdapratiShedho nAma navamo~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാത ഉന്മാദപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथात उन्मादप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAdau sa~gkhyAsamprAptirnirvacana~jca (2) · Śloka 2
ഷഡുന്മാദാ ഭവന്തി-വാതപിത്തകഫസന്നിപാതാധിവിഷനിമിത്താഃ| തത്രോന്മാദോ നാമ യ ഉന്മാര്ഗഗൈഃ ശാരീരമാനസൈര്ദോഷൈര്മനസോ മദഃ||൨||
षडुन्मादा भवन्ति-वातपित्तकफसन्निपाताधिविषनिमित्ताः| तत्रोन्मादो नाम य उन्मार्गगैः शारीरमानसैर्दोषैर्मनसो मदः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdahetuH (3) · Śloka 3
തേഷാം പുനരുന്മാര്ഗഗത്വേ ഹേതുഃ ശമലം വികൃതോപഹിതമഹിതമനു ചിതമന്നപാനവിധിനിരപേക്ഷമാഹാരജാതമത്യുപക്ഷീണദേഹാനാം വ്യവായവ്യാധിവേഗസമുദ്ഗമേ വിഷമശരീരചേഷ്ടോപസേവാ ദേവ ദ്വിജഗുരൂല്ലങ്ഘനം വാ രാഗദ്വേഷജനിതാഭിരാധിഭിര്മനോവിഘാതോ വിഷോപവിഷഗരോപയോഗോ വാ||൩||
तेषां पुनरुन्मार्गगत्वे हेतुः शमलं विकृतोपहितमहितमनु चितमन्नपानविधिनिरपेक्षमाहारजातमत्युपक्षीणदेहानां व्यवायव्याधिवेगसमुद्गमे विषमशरीरचेष्टोपसेवा देव द्विजगुरूल्लङ्घनं वा रागद्वेषजनिताभिराधिभिर्मनोविघातो विषोपविषगरोपयोगो वा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdasamprAptiH (4) · Śloka 4
ഏഭിര്ഹീനസത്ത്വസ്യ മനസ്യുപഹതേ ബുദ്ധൌ പ്രചലിതായാമത്യു ദീര്ണത്വാദ്ദോഷാഃ പ്രകുപിതാ ഹൃദയമുപസൃത്യ മനോവഹാനി സ്രോതാം സ്യാവൃത്യ ജനയന്ത്യുന്മാദമ്||൪||
एभिर्हीनसत्त्वस्य मनस्युपहते बुद्धौ प्रचलितायामत्यु दीर्णत्वाद्दोषाः प्रकुपिता हृदयमुपसृत्य मनोवहानि स्रोतां स्यावृत्य जनयन्त्युन्मादम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdapUrvarUpANi (5) · Śloka 5
തത്ര ശിരസഃ ശൂന്യതാ ചക്ഷുഷോരസ്വസ്ഥത്വം സ്വനഃ കര്ണയോ- രുച്ഛ്വാസാധിക്യമാസ്യസംസ്രവണമ്മന്നാനഭിലാഷോऽരോചകോ- ऽവിപാകോ ഹൃദയഗ്രഹോऽസ്ഥാനേ ധ്യാനായാസസമ്മോഹോദ്വേഗാഃ സതതം രോമഹര്ഷോ ജ്വരോऽഭീക്ഷ്ണമുന്മത്തചിത്തത്വമുദര്ദിത്വമര്ദിതാകൃ- തികരണം വ്യാധേഃ സ്വപ്നേ ച ദര്ശനമഭീക്ഷ്ണം ഭ്രാന്തചിത്തച- ലിതാനവസ്ഥിതാനാമപ്രശസ്താനാം രൂപാണാം തിലപീഡാകവച്ച- ക്രാധിരോഹണം വാതകുണ്ഡലികാഭിരുന്മഥനം നിമജ്ജനം കലുഷാണാമ്ഭസാമാവര്തേഷു ചക്ഷുഷോശ്ചാപസര്പണമിതി ദോഷനിമിത്താനാമുന്മാദാനാം പൂര്വരൂപാണി| തതോऽനന്തരമുന്മാദാഭിനിര്വൃത്തിരേവ||൫||
तत्र शिरसः शून्यता चक्षुषोरस्वस्थत्वं स्वनः कर्णयो- रुच्छ्वासाधिक्यमास्यसंस्रवणम्मन्नानभिलाषोऽरोचको- ऽविपाको हृदयग्रहोऽस्थाने ध्यानायाससम्मोहोद्वेगाः सततं रोमहर्षो ज्वरोऽभीक्ष्णमुन्मत्तचित्तत्वमुदर्दित्वमर्दिताकृ- तिकरणं व्याधेः स्वप्ने च दर्शनमभीक्ष्णं भ्रान्तचित्तच- लितानवस्थितानामप्रशस्तानां रूपाणां तिलपीडाकवच्च- क्राधिरोहणं वातकुण्डलिकाभिरुन्मथनं निमज्जनं कलुषाणाम्भसामावर्तेषु चक्षुषोश्चापसर्पणमिति दोषनिमित्तानामुन्मादानां पूर्वरूपाणि| ततोऽनन्तरमुन्मादाभिनिर्वृत्तिरेव||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdasAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
സാമാന്യലിങ്ഗം മനോബുദ്ധിസ്മൃത്യാദിസമ്പ്രമോഷഃ| തതശ്ച ദേഹോ ഹതസാരഥിരിവ രഥോऽകര്ണധാര ഇവ ചാപ്സു പ്ലവഃ സുഖ ദുഃഖാചാരധര്മാധര്മപ്രലുപ്തോകസ്മാദ് ഭ്രമതി||൬||
सामान्यलिङ्गं मनोबुद्धिस्मृत्यादिसम्प्रमोषः| ततश्च देहो हतसारथिरिव रथोऽकर्णधार इव चाप्सु प्लवः सुख दुःखाचारधर्माधर्मप्रलुप्तोकस्माद् भ्रमति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtonmAdalakShaNAni (7) · Śloka 7
തത്ര വാതാദസ്ഥാനസ്മിതഹസിതനൃത്തഗീതവാദിത്രവാഗങ്ഗവിക്ഷേപ വാഗ്ഭേദഭ്രൂവിക്ഷേപരോദനക്രോശനാസ്ഫോടനാനി പര്യടനമജസ്ര മാസ്യാത് ഫേനാഗമോ യാനമയാനൈരലങ്കരണമനലങ്കാരികരികൈര്ദ്ര വ്യൈര്ലോഭോऽഭ്യവഹാര്യേഷു ലബ്ധേഷു ചാവമാനസ്തീവ്രം മാത്സര്യം കാര്ശ്യം പാരുഷ്യമുത്പിണ്ഡിതാരുണാക്ഷതാ ജീര്ണേऽന്നേ ചാതിബലവത്വമ്||൭||
तत्र वातादस्थानस्मितहसितनृत्तगीतवादित्रवागङ्गविक्षेप वाग्भेदभ्रूविक्षेपरोदनक्रोशनास्फोटनानि पर्यटनमजस्र मास्यात् फेनागमो यानमयानैरलङ्करणमनलङ्कारिकरिकैर्द्र व्यैर्लोभोऽभ्यवहार्येषु लब्धेषु चावमानस्तीव्रं मात्सर्यं कार्श्यं पारुष्यमुत्पिण्डितारुणाक्षता जीर्णेऽन्ने चातिबलवत्वम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittonmAdalakShaNAni (8) · Śloka 8
പിത്താത് ക്രോധഃ സന്തര്ജനമകസ്മാന്മുഷ്ടിലോഷ്ടകാഷ്ഠശസ്ത്രൈ രഭിദ്രവണം നഗ്നതാ പ്രച്ഛായശിശിരാഭിരതിരുദകാഭിലാഷഃ സന്താപഃ പീതാവസ്രംസനമനിമിത്തമനലജ്വലനോപശങ്കാഹ്നി താരകാദര്ശനം താമ്രഹരിതഹാരിദ്രസംരബ്ധാക്ഷത്വം ച||൮||
पित्तात् क्रोधः सन्तर्जनमकस्मान्मुष्टिलोष्टकाष्ठशस्त्रै रभिद्रवणं नग्नता प्रच्छायशिशिराभिरतिरुदकाभिलाषः सन्तापः पीतावस्रंसनमनिमित्तमनलज्वलनोपशङ्काह्नि तारकादर्शनं ताम्रहरितहारिद्रसंरब्धाक्षत्वं च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPonmAdalakShaNAni (9) · Śloka 9
കഫാദല്പവാക്ചേഷ്ടാഹാരത്വമരോചകോ വമഥുരുഷ്ണസേവാ ലാലാസിങ്ഘാണകസ്രവണം രഹഃകാമതാ സ്ത്രീപ്രിയത്വം നിദ്രാ ബീഭത്സത്വം ശൌചദ്വേഷഃ ശ്വയഥുരാസ്യേ ശുക്ലസ്തിമിതമലാ വിലാക്ഷതാ ഭുക്തേ രാത്രൌ ച ബലവത്വമിതി||൯||
कफादल्पवाक्चेष्टाहारत्वमरोचको वमथुरुष्णसेवा लालासिङ्घाणकस्रवणं रहःकामता स्त्रीप्रियत्वं निद्रा बीभत्सत्वं शौचद्वेषः श्वयथुरास्ये शुक्लस्तिमितमला विलाक्षता भुक्ते रात्रौ च बलवत्वमिति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtonmAdalakShaNam (10) · Śloka 10
ഭവതി ചാത്ര സര്വായതനസംസ്ഥാനസന്നിപാതേ തദാത്മകമ്| ഉന്മാദം ദാരുണം വിദ്യാത്തം ഭിഷക് പരിവര്ജയേത്||൧൦||
भवति चात्र सर्वायतनसंस्थानसन्निपाते तदात्मकम्| उन्मादं दारुणं विद्यात्तं भिषक् परिवर्जयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AdhijonmAdalakShaNam (11) · Śloka 11
ധനകാന്താദിനാശേന ദുഃസഹേനാഭിഷങ്ഗവാന്| പാണ്ഡുര്ദീനോ മുഹുര്മുഹ്യന് ഹാഹേതി പരിദേവതേ| രോദിത്യകസ്മാത് സ്മയതേ തദ്ഗുണാന് ബഹു മന്യതേ| ശോകക്ലിഷ്ടമനാ ധ്യായന് ജാഗരൂകോ വിചേഷ്ടതേ||൧൧||
धनकान्तादिनाशेन दुःसहेनाभिषङ्गवान्| पाण्डुर्दीनो मुहुर्मुह्यन् हाहेति परिदेवते| रोदित्यकस्मात् स्मयते तद्गुणान् बहु मन्यते| शोकक्लिष्टमना ध्यायन् जागरूको विचेष्टते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajonmAdalakShaNam (12) · Śloka 12
വിഷേണ ശ്യാവവദനോ നഷ്ടച്ഛായോऽബലേന്ദ്രിയഃ| വേഗാന്തരേऽപി സമ്ഭ്രാന്തോ രക്താക്ഷസ്തം വിവര്ജയേത്||൧൨||
विषेण श्याववदनो नष्टच्छायोऽबलेन्द्रियः| वेगान्तरेऽपि सम्भ्रान्तो रक्ताक्षस्तं विवर्जयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAkramaH (13) · Śloka 13
അഥാനിലജ ഉന്മാദേ സ്നേഹപാനം പ്രയോജയേത്| പൂര്വമാവൃതമാര്ഗേ തു സസ്നേഹം മൃദുശോധനമ്| കഫപിത്തോദ്ഭവേऽപ്യാദൌ വമനം സവിരേചനമ്| സ്നിഗ്ധസ്വിന്നസ്യ ബസ്തീംശ്ച ശിരസശ്ച വിരേചനമ്| തഥാസ്യ ശുദ്ധദേഹസ്യ പ്രസാദം ലഭതേ മനഃ||൧൩||
अथानिलज उन्मादे स्नेहपानं प्रयोजयेत्| पूर्वमावृतमार्गे तु सस्नेहं मृदुशोधनम्| कफपित्तोद्भवेऽप्यादौ वमनं सविरेचनम्| स्निग्धस्विन्नस्य बस्तींश्च शिरसश्च विरेचनम्| तथास्य शुद्धदेहस्य प्रसादं लभते मनः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehayogAH (14) · Śloka 14
സ്നേഹകാലേ ച വാതോത്ഥേ തൈലം ശൈരീഷമിഷ്യതേ| മഹാകല്യാണകം പൈത്തേ പഞ്ചഗവ്യം കഫോദ്ഭവേ||൧൪||
स्नेहकाले च वातोत्थे तैलं शैरीषमिष्यते| महाकल्याणकं पैत्ते पञ्चगव्यं कफोद्भवे||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNanAvanAdicikitsAkramaH (15) · Śloka 15
ഇത്ഥമപ്യനുവൃത്തൌ നു തീക്ഷ്ണം നാവനമഞ്ജനമ്| ഹര്ഷണാശ്വാസനോത്രാസഭയതാഡനതര്ജനമ്| അഭ്യങ്ഗോദ്വര്തനാലേപധൂപാന് പാനം ച സര്പിഷഃ| യുഞ്ജ്യാത്താനി ഹി ശുദ്ധസ്യ നയന്തി പ്രകൃതിം മനഃ||൧൫||
इत्थमप्यनुवृत्तौ नु तीक्ष्णं नावनमञ्जनम्| हर्षणाश्वासनोत्रासभयताडनतर्जनम्| अभ्यङ्गोद्वर्तनालेपधूपान् पानं च सर्पिषः| युञ्ज्यात्तानि हि शुद्धस्य नयन्ति प्रकृतिं मनः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hi~ggvAdighRutam (16) · Śloka 16
ഹിങ്ഗുസൌവര്ചലവ്യോഷൈര്ദ്വിപലാംശൈര്ഘൃതാഢകമ്| സിദ്ധം സമൂത്രമുന്മാദഭൂതാപസ്മാരനുത് പരമ്||൧൬||
हिङ्गुसौवर्चलव्योषैर्द्विपलांशैर्घृताढकम्| सिद्धं समूत्रमुन्मादभूतापस्मारनुत् परम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmIghRutam (17) · Śloka 17
ദ്വൌ പ്രസ്ഥൌ സ്വരസാദ് ബ്രാഹ്മയാ ഘൃതപ്രസ്ഥഞ്ച സാധിതമ്| വ്യോഷശ്യാമാത്രിവൃദ്ബിമ്ബീശങ്ഖപുഷ്പീനൃപദ്രുമൈഃ| സസപ്തലാകൃമിഹരൈഃ കല്കിതൈരക്ഷസമ്മിതൈഃ| പലവൃദ്ധ്യാ പ്രയുഞ്ജീത പരം മാത്രാചതുഷ്പലമ്| ഉന്മാദകുഷ്ഠാപസ്മാരഹരം വന്ധ്യാസുതപ്രദമ്| വാക്യസ്വരസ്മൃതിമേധാകൃദ്ധന്യം ബ്രാഹ്മീഘൃതം സ്മൃതമ്||൧൭||
द्वौ प्रस्थौ स्वरसाद् ब्राह्मया घृतप्रस्थञ्च साधितम्| व्योषश्यामात्रिवृद्बिम्बीशङ्खपुष्पीनृपद्रुमैः| ससप्तलाकृमिहरैः कल्कितैरक्षसम्मितैः| पलवृद्ध्या प्रयुञ्जीत परं मात्राचतुष्पलम्| उन्मादकुष्ठापस्मारहरं वन्ध्यासुतप्रदम्| वाक्यस्वरस्मृतिमेधाकृद्धन्यं ब्राह्मीघृतं स्मृतम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalyANakaghRutam (18) · Śloka 18
വരാവിശാലാബഢ്രൈലാദേവദാര്വേലവാലുകൈഃ| ദ്വിശാരിവാദ്വിരജനീദ്വിസ്ഥിരാഫലിനീനതൈഃ| ബൃഹതീകുഷ്ഠമഞ്ജിഷ്ഠാനാഗകേസരദാഡിമൈഃ| വേല്ലതാലീസപത്രൈലാമാലതീമുകുലോത്പലൈഃ| സദന്തീപദ്മകഹിമൈഃ കര്ഷാംശൈഃ സര്പിഷഃ പചേത്| പ്രസ്ഥം ഭൂതഗ്രഹോന്മാദകാസാപസ്മാരസൂദനമ്| പാണ്ഡുകണ്ഡൂവിഷേ ശോഷേ മേഹേ മോഹേ ജ്വരേ ഗരേ| അരേതസ്യല്പരജസി ദൈവോപഹതചേതസി| അമേധസി സ്ഖലദ്വാചി സ്മൃതികാമേऽല്പപാവകേ| ബല്യം മങ്ഗല്യമായുഷ്യം കാന്തിസൌഭാഗ്യപുഷ്ടിദമ്| കല്യാണകമിദം സര്പിഃ ശ്രേഷ്ഠം പുംസവനേഷു ച||൧൮||
वराविशालाबढ्रैलादेवदार्वेलवालुकैः| द्विशारिवाद्विरजनीद्विस्थिराफलिनीनतैः| बृहतीकुष्ठमञ्जिष्ठानागकेसरदाडिमैः| वेल्लतालीसपत्रैलामालतीमुकुलोत्पलैः| सदन्तीपद्मकहिमैः कर्षांशैः सर्पिषः पचेत्| प्रस्थं भूतग्रहोन्मादकासापस्मारसूदनम्| पाण्डुकण्डूविषे शोषे मेहे मोहे ज्वरे गरे| अरेतस्यल्परजसि दैवोपहतचेतसि| अमेधसि स्खलद्वाचि स्मृतिकामेऽल्पपावके| बल्यं मङ्गल्यमायुष्यं कान्तिसौभाग्यपुष्टिदम्| कल्याणकमिदं सर्पिः श्रेष्ठं पुंसवनेषु च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAkalyANakaghRutam (19) · Śloka 19
ഏഭ്യോ ദ്വിശാരിവാദീനി ജലേ പക്ത്വൈകവിംശതിമ്| ജലേ തസ്മിന് പചേത് സര്പിര്ഗൃഷ്ടിക്ഷീരചതുര്ഗുണമ്| വീരാദ്വിമേദാകാകോലീകപികച്ഛൂവിഷാണിഭിഃ| സൂപ്യപര്ണീയുതൈരേതന്മഹാകല്യാണകം പരമ്| ബൃംഹണം സന്നിപാതഘ്നം പൂര്വസ്മാദധികം ഗുണൈഃ||൧൯||
एभ्यो द्विशारिवादीनि जले पक्त्वैकविंशतिम्| जले तस्मिन् पचेत् सर्पिर्गृष्टिक्षीरचतुर्गुणम्| वीराद्विमेदाकाकोलीकपिकच्छूविषाणिभिः| सूप्यपर्णीयुतैरेतन्महाकल्याणकं परम्| बृंहणं सन्निपातघ्नं पूर्वस्मादधिकं गुणैः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahApaishAcakaM ghRutam (20) · Śloka 20
ജടിലാ പൂതനാ കേശീ ചാരടീ മര്കടീ വചാ| ത്രായമാണാ ജയാ വീരാ ചോരകഃ കടുരോഹിണീ| കായസ്ഥാ സൂകരീ ഛത്രാ സാതിച്ഛത്രാ പലങ്കഷാ| മഹാപുരുഷദന്താ ച വയസ്ഥാ നാകുലീദ്വയമ്| കടമ്ഭരാ വൃശ്ചികാലീ ശാലിപര്ണീ ച തൈര്ഘൃതമ്| സിദ്ധം ചാതുര്ഥികോന്മാദഗ്രഹാപസ്മാരനാശനമ്| മഹാപൈശാചകം നാമ ഘൃതമേതദ്യഥാമൃതമ്| ബുദ്ധിമേധാസ്മൃതികരം ബാലാനാം ചാങ്ഗവര്ധനമ്||൨൦||
जटिला पूतना केशी चारटी मर्कटी वचा| त्रायमाणा जया वीरा चोरकः कटुरोहिणी| कायस्था सूकरी छत्रा सातिच्छत्रा पलङ्कषा| महापुरुषदन्ता च वयस्था नाकुलीद्वयम्| कटम्भरा वृश्चिकाली शालिपर्णी च तैर्घृतम्| सिद्धं चातुर्थिकोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्| महापैशाचकं नाम घृतमेतद्यथामृतम्| बुद्धिमेधास्मृतिकरं बालानां चाङ्गवर्धनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunAdighRutam (21) · Śloka 21
ലശുനാനാം ശതം ത്രിംശദഭയാത്ര്യൂഷണാത് പലമ്| ഗവ്യചര്മമഷീപ്രസ്ഥോ ദ്വയാഢകം ക്ഷീരമൂത്രയോഃ| പുരാണസര്പിഷഃ പ്രസ്ഥമേഭിഃ സിദ്ധം പ്രയോജയേത്| ഹിങ്ഗുചൂര്ണപലം ശീതേ ദത്വാ ച മധുമാനികാമ്| തദ്ദോഷാഗന്തുസമ്ഭൂതാനുന്മാദന്വിഷമജ്വരാന്| അപസ്മാരാംശ്ച ഹന്ത്യാശു പാനാഭ്യഞ്ജനനാവനൈഃ||൨൧||
लशुनानां शतं त्रिंशदभयात्र्यूषणात् पलम्| गव्यचर्ममषीप्रस्थो द्वयाढकं क्षीरमूत्रयोः| पुराणसर्पिषः प्रस्थमेभिः सिद्धं प्रयोजयेत्| हिङ्गुचूर्णपलं शीते दत्वा च मधुमानिकाम्| तद्दोषागन्तुसम्भूतानुन्मादन्विषमज्वरान्| अपस्मारांश्च हन्त्याशु पानाभ्यञ्जननावनैः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upAyAntaranirdeshaH (22) · Śloka 22
കേവലം സിദ്ധമേഭിര്വാ ഘൃതമുത്തമമാത്രയാ| പുരാണം പായയിത്വൈനം ശ്വഭ്രേ രുന്ധ്യാദ് ഗൃഹേऽഥവാ||൨൨||
केवलं सिद्धमेभिर्वा घृतमुत्तममात्रया| पुराणं पाययित्वैनं श्वभ्रे रुन्ध्याद् गृहेऽथवा||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena a~jjanAdiyogopayogitA (23) · Śloka 23
ഏതാനൌഷധവര്ഗാന്വാ വിധേയത്വമഗച്ഛതി| അഞ്ജനോദ്വര്തനാലേപനാവനാദിഷു യോജയേത്||൨൩||
एतानौषधवर्गान्वा विधेयत्वमगच्छति| अञ्जनोद्वर्तनालेपनावनादिषु योजयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashvagandhAditailam (24) · Śloka 24
അശ്വഗന്ധാജഗന്ധോഗ്രഗന്ധാലശുനസര്ഷപൈഃ| രാസ്നാകായസ്ഥഗോലോമീയുക്തൈസ്തൈലം വിപാചിതമ്| ഗോമൂത്രസദൃശം പാനനസ്യാഭ്യങ്ഗാനുവാസനൈഃ| സര്വോന്മാദഗ്രഹാലക്ഷ്മീപാപ്മാപസ്മാരനാശനമ്||൨൪||
अश्वगन्धाजगन्धोग्रगन्धालशुनसर्षपैः| रास्नाकायस्थगोलोमीयुक्तैस्तैलं विपाचितम्| गोमूत्रसदृशं पाननस्याभ्यङ्गानुवासनैः| सर्वोन्मादग्रहालक्ष्मीपाप्मापस्मारनाशनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShAdya~jjananAvane (25) · Śloka 25
ശിരീഷോ മധുകം ഹിങ്ഗു ലശുനസ്തഗരം വചാ| കുഷ്ഠഞ്ച ബസ്തമൂത്രേണ പിഷ്ടം സ്യാന്നാവനാഞ്ജനമ്| തദ്വദ് വ്യോഷം ഹരിദ്രേ ദ്വേ മഞ്ഷിഠാഹിങ്ഗുസര്ഷപാഃ| ശിരീഷബീജം ചോന്മാദഗ്രഹാപസ്മാരനാശനമ്||൨൫||
शिरीषो मधुकं हिङ्गु लशुनस्तगरं वचा| कुष्ठञ्च बस्तमूत्रेण पिष्टं स्यान्नावनाञ्जनम्| तद्वद् व्योषं हरिद्रे द्वे मञ्षिठाहिङ्गुसर्षपाः| शिरीषबीजं चोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmayAdiyogaH nasyAdyatha (26) · Śloka 26
ബ്രാഹ്മീമൈന്ദ്രീം വിഡങ്ഗാനി വ്യോഷം ഹിങ്ഗുജടാം മുരമ്| രാസ്നാം വിഷഘ്നാം ലശുനം വിശല്യാം സുരസം വചാമ്| ജ്യോതിഷ്മതീം നാഗവിന്നാമനന്താം സഹരീതകീമ്| കാമ്ലീം ച ഹസ്തിമൂത്രേണ പിഷ്ട്വാ ഛായാവിശോഷിതാ| വര്തിര്നസ്യാഞ്ജനാലേപധൂപൈരുന്മാദസൂദനീ||൨൬||
ब्राह्मीमैन्द्रीं विडङ्गानि व्योषं हिङ्गुजटां मुरम्| रास्नां विषघ्नां लशुनं विशल्यां सुरसं वचाम्| ज्योतिष्मतीं नागविन्नामनन्तां सहरीतकीम्| काम्लीं च हस्तिमूत्रेण पिष्ट्वा छायाविशोषिता| वर्तिर्नस्याञ्जनालेपधूपैरुन्मादसूदनी||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apAmArgAdivartiH (27) · Śloka 27
പിഷ്ട്വാ ഫലാന്യപാമാര്ഗാദ്ധിങ്ഗുലം ഹിങ്ഗുപത്രികാമ്| വര്തിര്ഗോക്രോഷ്ടുപിത്തേന മരിചാര്ധശകാഞ്ജനമ്| ഉന്മാദഭൂതാപസ്മാരേ നൃഷു ഗോഷു ച ഗോചരേ||൨൭||
पिष्ट्वा फलान्यपामार्गाद्धिङ्गुलं हिङ्गुपत्रिकाम्| वर्तिर्गोक्रोष्टुपित्तेन मरिचार्धशकाञ्जनम्| उन्मादभूतापस्मारे नृषु गोषु च गोचरे||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtashleShmAtmake visheShopacArAH (28) · Śloka 28
അവപീഡാശ്ച വിവിധാഃ സര്ഷപസ്നേഹസംയുതാഃ| കടുതൈലേന ചാഭ്യങ്ഗോ ധ്മാപയേച്ചാസ്യ തദ്രജഃ| സഹിങ്ഗുതീക്ഷ്ണധൂമശ്ച സൂത്രസ്ഥാനോദിതോ ഹിതഃ| സൃഗാലശല്യകോലൂകജതുകാവൃകബസ്തജൈഃ| മൂത്രപിത്തശകൃല്ലോമനഖചര്മഭിരാചരേത്| ധൂപധൂമാഞ്ജനാഭ്യങ്ഗപ്രദേഹപരിഷേചനമ്| ധൂപയേത്സതതം ചൈനം ശ്വഗോമത്സ്യൈഃ സുപൂതിഭിഃ| വാതശ്ലേഷ്മാത്മകേ പ്രായഃ .....................||൨൮||
अवपीडाश्च विविधाः सर्षपस्नेहसंयुताः| कटुतैलेन चाभ्यङ्गो ध्मापयेच्चास्य तद्रजः| सहिङ्गुतीक्ष्णधूमश्च सूत्रस्थानोदितो हितः| सृगालशल्यकोलूकजतुकावृकबस्तजैः| मूत्रपित्तशकृल्लोमनखचर्मभिराचरेत्| धूपधूमाञ्जनाभ्यङ्गप्रदेहपरिषेचनम्| धूपयेत्सततं चैनं श्वगोमत्स्यैः सुपूतिभिः| वातश्लेष्मात्मके प्रायः .....................||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittike visheShopacArAH (29) · Śloka 29
......................... പൈത്തികേ തു പ്രശസ്യതേ| തിക്തകം ജീവനീയം ച സര്പിഃ സ്നേഹശ്ച മിശ്രകഃ| ശീതാനി ചാന്നപാനാനി മധുരാണി ലഘൂനി ച| വിധ്യേത്സിരാം യഥോക്താം വാ തൃപ്തം മേദ്യാമിഷസ്യ വാ| നിവാതേ ശായയേദേവം മുച്യതേ മതിവിഭ്രമാത്||൨൯||
......................... पैत्तिके तु प्रशस्यते| तिक्तकं जीवनीयं च सर्पिः स्नेहश्च मिश्रकः| शीतानि चान्नपानानि मधुराणि लघूनि च| विध्येत्सिरां यथोक्तां वा तृप्तं मेद्यामिषस्य वा| निवाते शाययेदेवं मुच्यते मतिविभ्रमात्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANabhayakarAH upacAravisheShAH (30) · Śloka 30
പ്രക്ഷിപ്യാസലിലേ കൂപേ ശേഷയേദ്വാ ബുഭുക്ഷയാ| ആശ്വാസയേത് സുഹൃതം വാ വാക്യൈര്ധര്മാഥസംഹിതൈഃ| ബ്രൂയാദിഷ്ടവിനാശം വാ ദര്ശയേദദ്ഭുതാനി വാ| ബദ്ധം സര്ഷപതൈലാക്തം ന്യസ്തം ചോത്താനമാതപേ| കപികച്ഛ്വാഥവാ തപ്തൈര്ലോഹതൈലജലൈഃ സ്പൃശേത്| കശാഭിസ്താഡയിത്വാ വാ ബദ്ധ്വാ ശ്വഭ്രേ വിനിക്ഷിപേത്| അഥവാ വീതശസ്ത്രാശ്മജനേ സന്തമസേ ഗൃഹേ| സര്പണോദ്ധൃതദംഷ്ട്രേണ ദാന്തൈഃ സിംഹൈര്ഗജൈശ്ച തമ്| ത്രാസയേച്ഛസ്ത്രഹസ്തൈര്വാ കിരാതാരാതിതിസ്കരൈഃ| അഥവാ രാജപുരുഷാ ബഹിര്നീത്വാ സുസംയതമ്| ഭായയേയുര്വധേനൈനം തര്ജയന്തോ നൃപാജ്ഞയാ| ദേഹദുഃഖഭയേഭ്യോ ഹി പരം പ്രാണഭയം മതമ്| തേന യാതി ശമം തസ്യ സര്വതോ വിപ്ലുതം മനഃ| സിദ്ധാ ക്രിയാ പ്രയോജ്യേയം ദേശകാലാദ്യപേക്ഷയാ||൩൦||
प्रक्षिप्यासलिले कूपे शेषयेद्वा बुभुक्षया| आश्वासयेत् सुहृतं वा वाक्यैर्धर्माथसंहितैः| ब्रूयादिष्टविनाशं वा दर्शयेदद्भुतानि वा| बद्धं सर्षपतैलाक्तं न्यस्तं चोत्तानमातपे| कपिकच्छ्वाथवा तप्तैर्लोहतैलजलैः स्पृशेत्| कशाभिस्ताडयित्वा वा बद्ध्वा श्वभ्रे विनिक्षिपेत्| अथवा वीतशस्त्राश्मजने सन्तमसे गृहे| सर्पणोद्धृतदंष्ट्रेण दान्तैः सिंहैर्गजैश्च तम्| त्रासयेच्छस्त्रहस्तैर्वा किरातारातितिस्करैः| अथवा राजपुरुषा बहिर्नीत्वा सुसंयतम्| भाययेयुर्वधेनैनं तर्जयन्तो नृपाज्ञया| देहदुःखभयेभ्यो हि परं प्राणभयं मतम्| तेन याति शमं तस्य सर्वतो विप्लुतं मनः| सिद्धा क्रिया प्रयोज्येयं देशकालाद्यपेक्षया||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iShTavinAshajonmAdapratiShedhaH (31) · Śloka 31
ഇഷ്ടാദ്രവ്യവിനാശാത്തു മനോ യസ്യോപഹന്യതേ| തസ്യ തത്സദൃശപ്രാപ്തിസ്സാന്ത്വാശ്വാസൈഃ പ്രസാദയേത്||൩൧||
इष्टाद्रव्यविनाशात्तु मनो यस्योपहन्यते| तस्य तत्सदृशप्राप्तिस्सान्त्वाश्वासैः प्रसादयेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmAdijAnAmunmAdAnAM pratIkAraH (32) · Śloka 32
കാമശോകഭയക്രോധഹര്ഷേര്ഷ്യാലോഭസമ്ഭവാന്| പരസ്പരപ്രതിദ്വന്ദ്വൈരേഭിരേവ ശമം നയേത്||൩൨||
कामशोकभयक्रोधहर्षेर्ष्यालोभसम्भवान्| परस्परप्रतिद्वन्द्वैरेभिरेव शमं नयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BUtAnubandhapratikAravisheShaH (33) · Śloka 33
ഭൂതാനുബന്ധമീക്ഷേത പ്രോക്തലിങ്ഗാധികാകൃതിമ്| യദ്യുന്മാദേ തതഃ കുര്യാത് ഭൂതനിര്ദിഷ്ടമൌഷധമ്| ബലിം ച ദദ്യാത്പലലം യാവകം സക്തുപിണ്ഡികാമ്| സ്നിഗ്ധം മധുരമാഹാരം തണ്ഡുലാന് രുധിരോക്ഷിതാന്| പക്വാമകാനി മാംസാനി സുരാം മൈരേയമാസവമ്| അതിമുക്തസ്യ പുഷ്പാണി ജാത്യാഃ സഹചരസ്യ ച| ചതുഷ്പഥേ ഗവാം തീര്ഥേ നദീനാം സങ്ഗമേഷു ച||൩൩||
भूतानुबन्धमीक्षेत प्रोक्तलिङ्गाधिकाकृतिम्| यद्युन्मादे ततः कुर्यात् भूतनिर्दिष्टमौषधम्| बलिं च दद्यात्पललं यावकं सक्तुपिण्डिकाम्| स्निग्धं मधुरमाहारं तण्डुलान् रुधिरोक्षितान्| पक्वामकानि मांसानि सुरां मैरेयमासवम्| अतिमुक्तस्य पुष्पाणि जात्याः सहचरस्य च| चतुष्पथे गवां तीर्थे नदीनां सङ्गमेषु च||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sattvavatAM unmAdAsamBavaH (34) · Śloka 34
നിവൃത്താമിഷമദ്യോ യോ ഹിതാശീ പ്രയതഃ ശുചിഃ| നിജാഗന്തുഭിരുന്മാദൈഃ സത്ത്വവാന് ന സ യുജ്യതേ||൩൪||
निवृत्तामिषमद्यो यो हिताशी प्रयतः शुचिः| निजागन्तुभिरुन्मादैः सत्त्ववान् न स युज्यते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vigatonmAdalakShaNam (9) · Śloka 9
പ്രസാദശ്ചേന്ദ്രിയാര്ഥാനം ബുദ്ധ്യാത്മമനസാം തഥാ| ധാതൂനാം പ്രകൃതിസ്ഥത്വം വിഗതോന്മാദലക്ഷണമ്||൩൫|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ ഉന്മാദ പ്രതിഷേധോ നാമ നവമോऽധ്യായഃ||൯||
प्रसादश्चेन्द्रियार्थानं बुद्ध्यात्ममनसां तथा| धातूनां प्रकृतिस्थत्वं विगतोन्मादलक्षणम्||३५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे उन्माद प्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon