Adhikarana athonmAdapratiShedho nAma navamo~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
અથાત ઉન્માદપ્રતિષેધં નામાધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ||૧||
अथात उन्मादप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAdau sa~gkhyAsamprAptirnirvacana~jca (2) · Śloka 2
ષડુન્માદા ભવન્તિ-વાતપિત્તકફસન્નિપાતાધિવિષનિમિત્તાઃ| તત્રોન્માદો નામ ય ઉન્માર્ગગૈઃ શારીરમાનસૈર્દોષૈર્મનસો મદઃ||૨||
षडुन्मादा भवन्ति-वातपित्तकफसन्निपाताधिविषनिमित्ताः| तत्रोन्मादो नाम य उन्मार्गगैः शारीरमानसैर्दोषैर्मनसो मदः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdahetuH (3) · Śloka 3
તેષાં પુનરુન્માર્ગગત્વે હેતુઃ શમલં વિકૃતોપહિતમહિતમનુ ચિતમન્નપાનવિધિનિરપેક્ષમાહારજાતમત્યુપક્ષીણદેહાનાં વ્યવાયવ્યાધિવેગસમુદ્ગમે વિષમશરીરચેષ્ટોપસેવા દેવ દ્વિજગુરૂલ્લઙ્ઘનં વા રાગદ્વેષજનિતાભિરાધિભિર્મનોવિઘાતો વિષોપવિષગરોપયોગો વા||૩||
तेषां पुनरुन्मार्गगत्वे हेतुः शमलं विकृतोपहितमहितमनु चितमन्नपानविधिनिरपेक्षमाहारजातमत्युपक्षीणदेहानां व्यवायव्याधिवेगसमुद्गमे विषमशरीरचेष्टोपसेवा देव द्विजगुरूल्लङ्घनं वा रागद्वेषजनिताभिराधिभिर्मनोविघातो विषोपविषगरोपयोगो वा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdasamprAptiH (4) · Śloka 4
એભિર્હીનસત્ત્વસ્ય મનસ્યુપહતે બુદ્ધૌ પ્રચલિતાયામત્યુ દીર્ણત્વાદ્દોષાઃ પ્રકુપિતા હૃદયમુપસૃત્ય મનોવહાનિ સ્રોતાં સ્યાવૃત્ય જનયન્ત્યુન્માદમ્||૪||
एभिर्हीनसत्त्वस्य मनस्युपहते बुद्धौ प्रचलितायामत्यु दीर्णत्वाद्दोषाः प्रकुपिता हृदयमुपसृत्य मनोवहानि स्रोतां स्यावृत्य जनयन्त्युन्मादम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdapUrvarUpANi (5) · Śloka 5
તત્ર શિરસઃ શૂન્યતા ચક્ષુષોરસ્વસ્થત્વં સ્વનઃ કર્ણયો- રુચ્છ્વાસાધિક્યમાસ્યસંસ્રવણમ્મન્નાનભિલાષોઽરોચકો- ઽવિપાકો હૃદયગ્રહોઽસ્થાને ધ્યાનાયાસસમ્મોહોદ્વેગાઃ સતતં રોમહર્ષો જ્વરોઽભીક્ષ્ણમુન્મત્તચિત્તત્વમુદર્દિત્વમર્દિતાકૃ- તિકરણં વ્યાધેઃ સ્વપ્ને ચ દર્શનમભીક્ષ્ણં ભ્રાન્તચિત્તચ- લિતાનવસ્થિતાનામપ્રશસ્તાનાં રૂપાણાં તિલપીડાકવચ્ચ- ક્રાધિરોહણં વાતકુણ્ડલિકાભિરુન્મથનં નિમજ્જનં કલુષાણામ્ભસામાવર્તેષુ ચક્ષુષોશ્ચાપસર્પણમિતિ દોષનિમિત્તાનામુન્માદાનાં પૂર્વરૂપાણિ| તતોઽનન્તરમુન્માદાભિનિર્વૃત્તિરેવ||૫||
तत्र शिरसः शून्यता चक्षुषोरस्वस्थत्वं स्वनः कर्णयो- रुच्छ्वासाधिक्यमास्यसंस्रवणम्मन्नानभिलाषोऽरोचको- ऽविपाको हृदयग्रहोऽस्थाने ध्यानायाससम्मोहोद्वेगाः सततं रोमहर्षो ज्वरोऽभीक्ष्णमुन्मत्तचित्तत्वमुदर्दित्वमर्दिताकृ- तिकरणं व्याधेः स्वप्ने च दर्शनमभीक्ष्णं भ्रान्तचित्तच- लितानवस्थितानामप्रशस्तानां रूपाणां तिलपीडाकवच्च- क्राधिरोहणं वातकुण्डलिकाभिरुन्मथनं निमज्जनं कलुषाणाम्भसामावर्तेषु चक्षुषोश्चापसर्पणमिति दोषनिमित्तानामुन्मादानां पूर्वरूपाणि| ततोऽनन्तरमुन्मादाभिनिर्वृत्तिरेव||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdasAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
સામાન્યલિઙ્ગં મનોબુદ્ધિસ્મૃત્યાદિસમ્પ્રમોષઃ| તતશ્ચ દેહો હતસારથિરિવ રથોઽકર્ણધાર ઇવ ચાપ્સુ પ્લવઃ સુખ દુઃખાચારધર્માધર્મપ્રલુપ્તોકસ્માદ્ ભ્રમતિ||૬||
सामान्यलिङ्गं मनोबुद्धिस्मृत्यादिसम्प्रमोषः| ततश्च देहो हतसारथिरिव रथोऽकर्णधार इव चाप्सु प्लवः सुख दुःखाचारधर्माधर्मप्रलुप्तोकस्माद् भ्रमति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtonmAdalakShaNAni (7) · Śloka 7
તત્ર વાતાદસ્થાનસ્મિતહસિતનૃત્તગીતવાદિત્રવાગઙ્ગવિક્ષેપ વાગ્ભેદભ્રૂવિક્ષેપરોદનક્રોશનાસ્ફોટનાનિ પર્યટનમજસ્ર માસ્યાત્ ફેનાગમો યાનમયાનૈરલઙ્કરણમનલઙ્કારિકરિકૈર્દ્ર વ્યૈર્લોભોઽભ્યવહાર્યેષુ લબ્ધેષુ ચાવમાનસ્તીવ્રં માત્સર્યં કાર્શ્યં પારુષ્યમુત્પિણ્ડિતારુણાક્ષતા જીર્ણેઽન્ને ચાતિબલવત્વમ્||૭||
तत्र वातादस्थानस्मितहसितनृत्तगीतवादित्रवागङ्गविक्षेप वाग्भेदभ्रूविक्षेपरोदनक्रोशनास्फोटनानि पर्यटनमजस्र मास्यात् फेनागमो यानमयानैरलङ्करणमनलङ्कारिकरिकैर्द्र व्यैर्लोभोऽभ्यवहार्येषु लब्धेषु चावमानस्तीव्रं मात्सर्यं कार्श्यं पारुष्यमुत्पिण्डितारुणाक्षता जीर्णेऽन्ने चातिबलवत्वम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittonmAdalakShaNAni (8) · Śloka 8
પિત્તાત્ ક્રોધઃ સન્તર્જનમકસ્માન્મુષ્ટિલોષ્ટકાષ્ઠશસ્ત્રૈ રભિદ્રવણં નગ્નતા પ્રચ્છાયશિશિરાભિરતિરુદકાભિલાષઃ સન્તાપઃ પીતાવસ્રંસનમનિમિત્તમનલજ્વલનોપશઙ્કાહ્નિ તારકાદર્શનં તામ્રહરિતહારિદ્રસંરબ્ધાક્ષત્વં ચ||૮||
पित्तात् क्रोधः सन्तर्जनमकस्मान्मुष्टिलोष्टकाष्ठशस्त्रै रभिद्रवणं नग्नता प्रच्छायशिशिराभिरतिरुदकाभिलाषः सन्तापः पीतावस्रंसनमनिमित्तमनलज्वलनोपशङ्काह्नि तारकादर्शनं ताम्रहरितहारिद्रसंरब्धाक्षत्वं च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPonmAdalakShaNAni (9) · Śloka 9
કફાદલ્પવાક્ચેષ્ટાહારત્વમરોચકો વમથુરુષ્ણસેવા લાલાસિઙ્ઘાણકસ્રવણં રહઃકામતા સ્ત્રીપ્રિયત્વં નિદ્રા બીભત્સત્વં શૌચદ્વેષઃ શ્વયથુરાસ્યે શુક્લસ્તિમિતમલા વિલાક્ષતા ભુક્તે રાત્રૌ ચ બલવત્વમિતિ||૯||
कफादल्पवाक्चेष्टाहारत्वमरोचको वमथुरुष्णसेवा लालासिङ्घाणकस्रवणं रहःकामता स्त्रीप्रियत्वं निद्रा बीभत्सत्वं शौचद्वेषः श्वयथुरास्ये शुक्लस्तिमितमला विलाक्षता भुक्ते रात्रौ च बलवत्वमिति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtonmAdalakShaNam (10) · Śloka 10
ભવતિ ચાત્ર સર્વાયતનસંસ્થાનસન્નિપાતે તદાત્મકમ્| ઉન્માદં દારુણં વિદ્યાત્તં ભિષક્ પરિવર્જયેત્||૧૦||
भवति चात्र सर्वायतनसंस्थानसन्निपाते तदात्मकम्| उन्मादं दारुणं विद्यात्तं भिषक् परिवर्जयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AdhijonmAdalakShaNam (11) · Śloka 11
ધનકાન્તાદિનાશેન દુઃસહેનાભિષઙ્ગવાન્| પાણ્ડુર્દીનો મુહુર્મુહ્યન્ હાહેતિ પરિદેવતે| રોદિત્યકસ્માત્ સ્મયતે તદ્ગુણાન્ બહુ મન્યતે| શોકક્લિષ્ટમના ધ્યાયન્ જાગરૂકો વિચેષ્ટતે||૧૧||
धनकान्तादिनाशेन दुःसहेनाभिषङ्गवान्| पाण्डुर्दीनो मुहुर्मुह्यन् हाहेति परिदेवते| रोदित्यकस्मात् स्मयते तद्गुणान् बहु मन्यते| शोकक्लिष्टमना ध्यायन् जागरूको विचेष्टते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajonmAdalakShaNam (12) · Śloka 12
વિષેણ શ્યાવવદનો નષ્ટચ્છાયોઽબલેન્દ્રિયઃ| વેગાન્તરેઽપિ સમ્ભ્રાન્તો રક્તાક્ષસ્તં વિવર્જયેત્||૧૨||
विषेण श्याववदनो नष्टच्छायोऽबलेन्द्रियः| वेगान्तरेऽपि सम्भ्रान्तो रक्ताक्षस्तं विवर्जयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAkramaH (13) · Śloka 13
અથાનિલજ ઉન્માદે સ્નેહપાનં પ્રયોજયેત્| પૂર્વમાવૃતમાર્ગે તુ સસ્નેહં મૃદુશોધનમ્| કફપિત્તોદ્ભવેઽપ્યાદૌ વમનં સવિરેચનમ્| સ્નિગ્ધસ્વિન્નસ્ય બસ્તીંશ્ચ શિરસશ્ચ વિરેચનમ્| તથાસ્ય શુદ્ધદેહસ્ય પ્રસાદં લભતે મનઃ||૧૩||
अथानिलज उन्मादे स्नेहपानं प्रयोजयेत्| पूर्वमावृतमार्गे तु सस्नेहं मृदुशोधनम्| कफपित्तोद्भवेऽप्यादौ वमनं सविरेचनम्| स्निग्धस्विन्नस्य बस्तींश्च शिरसश्च विरेचनम्| तथास्य शुद्धदेहस्य प्रसादं लभते मनः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehayogAH (14) · Śloka 14
સ્નેહકાલે ચ વાતોત્થે તૈલં શૈરીષમિષ્યતે| મહાકલ્યાણકં પૈત્તે પઞ્ચગવ્યં કફોદ્ભવે||૧૪||
स्नेहकाले च वातोत्थे तैलं शैरीषमिष्यते| महाकल्याणकं पैत्ते पञ्चगव्यं कफोद्भवे||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNanAvanAdicikitsAkramaH (15) · Śloka 15
ઇત્થમપ્યનુવૃત્તૌ નુ તીક્ષ્ણં નાવનમઞ્જનમ્| હર્ષણાશ્વાસનોત્રાસભયતાડનતર્જનમ્| અભ્યઙ્ગોદ્વર્તનાલેપધૂપાન્ પાનં ચ સર્પિષઃ| યુઞ્જ્યાત્તાનિ હિ શુદ્ધસ્ય નયન્તિ પ્રકૃતિં મનઃ||૧૫||
इत्थमप्यनुवृत्तौ नु तीक्ष्णं नावनमञ्जनम्| हर्षणाश्वासनोत्रासभयताडनतर्जनम्| अभ्यङ्गोद्वर्तनालेपधूपान् पानं च सर्पिषः| युञ्ज्यात्तानि हि शुद्धस्य नयन्ति प्रकृतिं मनः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hi~ggvAdighRutam (16) · Śloka 16
હિઙ્ગુસૌવર્ચલવ્યોષૈર્દ્વિપલાંશૈર્ઘૃતાઢકમ્| સિદ્ધં સમૂત્રમુન્માદભૂતાપસ્મારનુત્ પરમ્||૧૬||
हिङ्गुसौवर्चलव्योषैर्द्विपलांशैर्घृताढकम्| सिद्धं समूत्रमुन्मादभूतापस्मारनुत् परम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmIghRutam (17) · Śloka 17
દ્વૌ પ્રસ્થૌ સ્વરસાદ્ બ્રાહ્મયા ઘૃતપ્રસ્થઞ્ચ સાધિતમ્| વ્યોષશ્યામાત્રિવૃદ્બિમ્બીશઙ્ખપુષ્પીનૃપદ્રુમૈઃ| સસપ્તલાકૃમિહરૈઃ કલ્કિતૈરક્ષસમ્મિતૈઃ| પલવૃદ્ધ્યા પ્રયુઞ્જીત પરં માત્રાચતુષ્પલમ્| ઉન્માદકુષ્ઠાપસ્મારહરં વન્ધ્યાસુતપ્રદમ્| વાક્યસ્વરસ્મૃતિમેધાકૃદ્ધન્યં બ્રાહ્મીઘૃતં સ્મૃતમ્||૧૭||
द्वौ प्रस्थौ स्वरसाद् ब्राह्मया घृतप्रस्थञ्च साधितम्| व्योषश्यामात्रिवृद्बिम्बीशङ्खपुष्पीनृपद्रुमैः| ससप्तलाकृमिहरैः कल्कितैरक्षसम्मितैः| पलवृद्ध्या प्रयुञ्जीत परं मात्राचतुष्पलम्| उन्मादकुष्ठापस्मारहरं वन्ध्यासुतप्रदम्| वाक्यस्वरस्मृतिमेधाकृद्धन्यं ब्राह्मीघृतं स्मृतम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalyANakaghRutam (18) · Śloka 18
વરાવિશાલાબઢ્રૈલાદેવદાર્વેલવાલુકૈઃ| દ્વિશારિવાદ્વિરજનીદ્વિસ્થિરાફલિનીનતૈઃ| બૃહતીકુષ્ઠમઞ્જિષ્ઠાનાગકેસરદાડિમૈઃ| વેલ્લતાલીસપત્રૈલામાલતીમુકુલોત્પલૈઃ| સદન્તીપદ્મકહિમૈઃ કર્ષાંશૈઃ સર્પિષઃ પચેત્| પ્રસ્થં ભૂતગ્રહોન્માદકાસાપસ્મારસૂદનમ્| પાણ્ડુકણ્ડૂવિષે શોષે મેહે મોહે જ્વરે ગરે| અરેતસ્યલ્પરજસિ દૈવોપહતચેતસિ| અમેધસિ સ્ખલદ્વાચિ સ્મૃતિકામેઽલ્પપાવકે| બલ્યં મઙ્ગલ્યમાયુષ્યં કાન્તિસૌભાગ્યપુષ્ટિદમ્| કલ્યાણકમિદં સર્પિઃ શ્રેષ્ઠં પુંસવનેષુ ચ||૧૮||
वराविशालाबढ्रैलादेवदार्वेलवालुकैः| द्विशारिवाद्विरजनीद्विस्थिराफलिनीनतैः| बृहतीकुष्ठमञ्जिष्ठानागकेसरदाडिमैः| वेल्लतालीसपत्रैलामालतीमुकुलोत्पलैः| सदन्तीपद्मकहिमैः कर्षांशैः सर्पिषः पचेत्| प्रस्थं भूतग्रहोन्मादकासापस्मारसूदनम्| पाण्डुकण्डूविषे शोषे मेहे मोहे ज्वरे गरे| अरेतस्यल्परजसि दैवोपहतचेतसि| अमेधसि स्खलद्वाचि स्मृतिकामेऽल्पपावके| बल्यं मङ्गल्यमायुष्यं कान्तिसौभाग्यपुष्टिदम्| कल्याणकमिदं सर्पिः श्रेष्ठं पुंसवनेषु च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAkalyANakaghRutam (19) · Śloka 19
એભ્યો દ્વિશારિવાદીનિ જલે પક્ત્વૈકવિંશતિમ્| જલે તસ્મિન્ પચેત્ સર્પિર્ગૃષ્ટિક્ષીરચતુર્ગુણમ્| વીરાદ્વિમેદાકાકોલીકપિકચ્છૂવિષાણિભિઃ| સૂપ્યપર્ણીયુતૈરેતન્મહાકલ્યાણકં પરમ્| બૃંહણં સન્નિપાતઘ્નં પૂર્વસ્માદધિકં ગુણૈઃ||૧૯||
एभ्यो द्विशारिवादीनि जले पक्त्वैकविंशतिम्| जले तस्मिन् पचेत् सर्पिर्गृष्टिक्षीरचतुर्गुणम्| वीराद्विमेदाकाकोलीकपिकच्छूविषाणिभिः| सूप्यपर्णीयुतैरेतन्महाकल्याणकं परम्| बृंहणं सन्निपातघ्नं पूर्वस्मादधिकं गुणैः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahApaishAcakaM ghRutam (20) · Śloka 20
જટિલા પૂતના કેશી ચારટી મર્કટી વચા| ત્રાયમાણા જયા વીરા ચોરકઃ કટુરોહિણી| કાયસ્થા સૂકરી છત્રા સાતિચ્છત્રા પલઙ્કષા| મહાપુરુષદન્તા ચ વયસ્થા નાકુલીદ્વયમ્| કટમ્ભરા વૃશ્ચિકાલી શાલિપર્ણી ચ તૈર્ઘૃતમ્| સિદ્ધં ચાતુર્થિકોન્માદગ્રહાપસ્મારનાશનમ્| મહાપૈશાચકં નામ ઘૃતમેતદ્યથામૃતમ્| બુદ્ધિમેધાસ્મૃતિકરં બાલાનાં ચાઙ્ગવર્ધનમ્||૨૦||
जटिला पूतना केशी चारटी मर्कटी वचा| त्रायमाणा जया वीरा चोरकः कटुरोहिणी| कायस्था सूकरी छत्रा सातिच्छत्रा पलङ्कषा| महापुरुषदन्ता च वयस्था नाकुलीद्वयम्| कटम्भरा वृश्चिकाली शालिपर्णी च तैर्घृतम्| सिद्धं चातुर्थिकोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्| महापैशाचकं नाम घृतमेतद्यथामृतम्| बुद्धिमेधास्मृतिकरं बालानां चाङ्गवर्धनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunAdighRutam (21) · Śloka 21
લશુનાનાં શતં ત્રિંશદભયાત્ર્યૂષણાત્ પલમ્| ગવ્યચર્મમષીપ્રસ્થો દ્વયાઢકં ક્ષીરમૂત્રયોઃ| પુરાણસર્પિષઃ પ્રસ્થમેભિઃ સિદ્ધં પ્રયોજયેત્| હિઙ્ગુચૂર્ણપલં શીતે દત્વા ચ મધુમાનિકામ્| તદ્દોષાગન્તુસમ્ભૂતાનુન્માદન્વિષમજ્વરાન્| અપસ્મારાંશ્ચ હન્ત્યાશુ પાનાભ્યઞ્જનનાવનૈઃ||૨૧||
लशुनानां शतं त्रिंशदभयात्र्यूषणात् पलम्| गव्यचर्ममषीप्रस्थो द्वयाढकं क्षीरमूत्रयोः| पुराणसर्पिषः प्रस्थमेभिः सिद्धं प्रयोजयेत्| हिङ्गुचूर्णपलं शीते दत्वा च मधुमानिकाम्| तद्दोषागन्तुसम्भूतानुन्मादन्विषमज्वरान्| अपस्मारांश्च हन्त्याशु पानाभ्यञ्जननावनैः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upAyAntaranirdeshaH (22) · Śloka 22
કેવલં સિદ્ધમેભિર્વા ઘૃતમુત્તમમાત્રયા| પુરાણં પાયયિત્વૈનં શ્વભ્રે રુન્ધ્યાદ્ ગૃહેઽથવા||૨૨||
केवलं सिद्धमेभिर्वा घृतमुत्तममात्रया| पुराणं पाययित्वैनं श्वभ्रे रुन्ध्याद् गृहेऽथवा||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena a~jjanAdiyogopayogitA (23) · Śloka 23
એતાનૌષધવર્ગાન્વા વિધેયત્વમગચ્છતિ| અઞ્જનોદ્વર્તનાલેપનાવનાદિષુ યોજયેત્||૨૩||
एतानौषधवर्गान्वा विधेयत्वमगच्छति| अञ्जनोद्वर्तनालेपनावनादिषु योजयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashvagandhAditailam (24) · Śloka 24
અશ્વગન્ધાજગન્ધોગ્રગન્ધાલશુનસર્ષપૈઃ| રાસ્નાકાયસ્થગોલોમીયુક્તૈસ્તૈલં વિપાચિતમ્| ગોમૂત્રસદૃશં પાનનસ્યાભ્યઙ્ગાનુવાસનૈઃ| સર્વોન્માદગ્રહાલક્ષ્મીપાપ્માપસ્મારનાશનમ્||૨૪||
अश्वगन्धाजगन्धोग्रगन्धालशुनसर्षपैः| रास्नाकायस्थगोलोमीयुक्तैस्तैलं विपाचितम्| गोमूत्रसदृशं पाननस्याभ्यङ्गानुवासनैः| सर्वोन्मादग्रहालक्ष्मीपाप्मापस्मारनाशनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShAdya~jjananAvane (25) · Śloka 25
શિરીષો મધુકં હિઙ્ગુ લશુનસ્તગરં વચા| કુષ્ઠઞ્ચ બસ્તમૂત્રેણ પિષ્ટં સ્યાન્નાવનાઞ્જનમ્| તદ્વદ્ વ્યોષં હરિદ્રે દ્વે મઞ્ષિઠાહિઙ્ગુસર્ષપાઃ| શિરીષબીજં ચોન્માદગ્રહાપસ્મારનાશનમ્||૨૫||
शिरीषो मधुकं हिङ्गु लशुनस्तगरं वचा| कुष्ठञ्च बस्तमूत्रेण पिष्टं स्यान्नावनाञ्जनम्| तद्वद् व्योषं हरिद्रे द्वे मञ्षिठाहिङ्गुसर्षपाः| शिरीषबीजं चोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmayAdiyogaH nasyAdyatha (26) · Śloka 26
બ્રાહ્મીમૈન્દ્રીં વિડઙ્ગાનિ વ્યોષં હિઙ્ગુજટાં મુરમ્| રાસ્નાં વિષઘ્નાં લશુનં વિશલ્યાં સુરસં વચામ્| જ્યોતિષ્મતીં નાગવિન્નામનન્તાં સહરીતકીમ્| કામ્લીં ચ હસ્તિમૂત્રેણ પિષ્ટ્વા છાયાવિશોષિતા| વર્તિર્નસ્યાઞ્જનાલેપધૂપૈરુન્માદસૂદની||૨૬||
ब्राह्मीमैन्द्रीं विडङ्गानि व्योषं हिङ्गुजटां मुरम्| रास्नां विषघ्नां लशुनं विशल्यां सुरसं वचाम्| ज्योतिष्मतीं नागविन्नामनन्तां सहरीतकीम्| काम्लीं च हस्तिमूत्रेण पिष्ट्वा छायाविशोषिता| वर्तिर्नस्याञ्जनालेपधूपैरुन्मादसूदनी||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apAmArgAdivartiH (27) · Śloka 27
પિષ્ટ્વા ફલાન્યપામાર્ગાદ્ધિઙ્ગુલં હિઙ્ગુપત્રિકામ્| વર્તિર્ગોક્રોષ્ટુપિત્તેન મરિચાર્ધશકાઞ્જનમ્| ઉન્માદભૂતાપસ્મારે નૃષુ ગોષુ ચ ગોચરે||૨૭||
पिष्ट्वा फलान्यपामार्गाद्धिङ्गुलं हिङ्गुपत्रिकाम्| वर्तिर्गोक्रोष्टुपित्तेन मरिचार्धशकाञ्जनम्| उन्मादभूतापस्मारे नृषु गोषु च गोचरे||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtashleShmAtmake visheShopacArAH (28) · Śloka 28
અવપીડાશ્ચ વિવિધાઃ સર્ષપસ્નેહસંયુતાઃ| કટુતૈલેન ચાભ્યઙ્ગો ધ્માપયેચ્ચાસ્ય તદ્રજઃ| સહિઙ્ગુતીક્ષ્ણધૂમશ્ચ સૂત્રસ્થાનોદિતો હિતઃ| સૃગાલશલ્યકોલૂકજતુકાવૃકબસ્તજૈઃ| મૂત્રપિત્તશકૃલ્લોમનખચર્મભિરાચરેત્| ધૂપધૂમાઞ્જનાભ્યઙ્ગપ્રદેહપરિષેચનમ્| ધૂપયેત્સતતં ચૈનં શ્વગોમત્સ્યૈઃ સુપૂતિભિઃ| વાતશ્લેષ્માત્મકે પ્રાયઃ .....................||૨૮||
अवपीडाश्च विविधाः सर्षपस्नेहसंयुताः| कटुतैलेन चाभ्यङ्गो ध्मापयेच्चास्य तद्रजः| सहिङ्गुतीक्ष्णधूमश्च सूत्रस्थानोदितो हितः| सृगालशल्यकोलूकजतुकावृकबस्तजैः| मूत्रपित्तशकृल्लोमनखचर्मभिराचरेत्| धूपधूमाञ्जनाभ्यङ्गप्रदेहपरिषेचनम्| धूपयेत्सततं चैनं श्वगोमत्स्यैः सुपूतिभिः| वातश्लेष्मात्मके प्रायः .....................||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittike visheShopacArAH (29) · Śloka 29
......................... પૈત્તિકે તુ પ્રશસ્યતે| તિક્તકં જીવનીયં ચ સર્પિઃ સ્નેહશ્ચ મિશ્રકઃ| શીતાનિ ચાન્નપાનાનિ મધુરાણિ લઘૂનિ ચ| વિધ્યેત્સિરાં યથોક્તાં વા તૃપ્તં મેદ્યામિષસ્ય વા| નિવાતે શાયયેદેવં મુચ્યતે મતિવિભ્રમાત્||૨૯||
......................... पैत्तिके तु प्रशस्यते| तिक्तकं जीवनीयं च सर्पिः स्नेहश्च मिश्रकः| शीतानि चान्नपानानि मधुराणि लघूनि च| विध्येत्सिरां यथोक्तां वा तृप्तं मेद्यामिषस्य वा| निवाते शाययेदेवं मुच्यते मतिविभ्रमात्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANabhayakarAH upacAravisheShAH (30) · Śloka 30
પ્રક્ષિપ્યાસલિલે કૂપે શેષયેદ્વા બુભુક્ષયા| આશ્વાસયેત્ સુહૃતં વા વાક્યૈર્ધર્માથસંહિતૈઃ| બ્રૂયાદિષ્ટવિનાશં વા દર્શયેદદ્ભુતાનિ વા| બદ્ધં સર્ષપતૈલાક્તં ન્યસ્તં ચોત્તાનમાતપે| કપિકચ્છ્વાથવા તપ્તૈર્લોહતૈલજલૈઃ સ્પૃશેત્| કશાભિસ્તાડયિત્વા વા બદ્ધ્વા શ્વભ્રે વિનિક્ષિપેત્| અથવા વીતશસ્ત્રાશ્મજને સન્તમસે ગૃહે| સર્પણોદ્ધૃતદંષ્ટ્રેણ દાન્તૈઃ સિંહૈર્ગજૈશ્ચ તમ્| ત્રાસયેચ્છસ્ત્રહસ્તૈર્વા કિરાતારાતિતિસ્કરૈઃ| અથવા રાજપુરુષા બહિર્નીત્વા સુસંયતમ્| ભાયયેયુર્વધેનૈનં તર્જયન્તો નૃપાજ્ઞયા| દેહદુઃખભયેભ્યો હિ પરં પ્રાણભયં મતમ્| તેન યાતિ શમં તસ્ય સર્વતો વિપ્લુતં મનઃ| સિદ્ધા ક્રિયા પ્રયોજ્યેયં દેશકાલાદ્યપેક્ષયા||૩૦||
प्रक्षिप्यासलिले कूपे शेषयेद्वा बुभुक्षया| आश्वासयेत् सुहृतं वा वाक्यैर्धर्माथसंहितैः| ब्रूयादिष्टविनाशं वा दर्शयेदद्भुतानि वा| बद्धं सर्षपतैलाक्तं न्यस्तं चोत्तानमातपे| कपिकच्छ्वाथवा तप्तैर्लोहतैलजलैः स्पृशेत्| कशाभिस्ताडयित्वा वा बद्ध्वा श्वभ्रे विनिक्षिपेत्| अथवा वीतशस्त्राश्मजने सन्तमसे गृहे| सर्पणोद्धृतदंष्ट्रेण दान्तैः सिंहैर्गजैश्च तम्| त्रासयेच्छस्त्रहस्तैर्वा किरातारातितिस्करैः| अथवा राजपुरुषा बहिर्नीत्वा सुसंयतम्| भाययेयुर्वधेनैनं तर्जयन्तो नृपाज्ञया| देहदुःखभयेभ्यो हि परं प्राणभयं मतम्| तेन याति शमं तस्य सर्वतो विप्लुतं मनः| सिद्धा क्रिया प्रयोज्येयं देशकालाद्यपेक्षया||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iShTavinAshajonmAdapratiShedhaH (31) · Śloka 31
ઇષ્ટાદ્રવ્યવિનાશાત્તુ મનો યસ્યોપહન્યતે| તસ્ય તત્સદૃશપ્રાપ્તિસ્સાન્ત્વાશ્વાસૈઃ પ્રસાદયેત્||૩૧||
इष्टाद्रव्यविनाशात्तु मनो यस्योपहन्यते| तस्य तत्सदृशप्राप्तिस्सान्त्वाश्वासैः प्रसादयेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmAdijAnAmunmAdAnAM pratIkAraH (32) · Śloka 32
કામશોકભયક્રોધહર્ષેર્ષ્યાલોભસમ્ભવાન્| પરસ્પરપ્રતિદ્વન્દ્વૈરેભિરેવ શમં નયેત્||૩૨||
कामशोकभयक्रोधहर्षेर्ष्यालोभसम्भवान्| परस्परप्रतिद्वन्द्वैरेभिरेव शमं नयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BUtAnubandhapratikAravisheShaH (33) · Śloka 33
ભૂતાનુબન્ધમીક્ષેત પ્રોક્તલિઙ્ગાધિકાકૃતિમ્| યદ્યુન્માદે તતઃ કુર્યાત્ ભૂતનિર્દિષ્ટમૌષધમ્| બલિં ચ દદ્યાત્પલલં યાવકં સક્તુપિણ્ડિકામ્| સ્નિગ્ધં મધુરમાહારં તણ્ડુલાન્ રુધિરોક્ષિતાન્| પક્વામકાનિ માંસાનિ સુરાં મૈરેયમાસવમ્| અતિમુક્તસ્ય પુષ્પાણિ જાત્યાઃ સહચરસ્ય ચ| ચતુષ્પથે ગવાં તીર્થે નદીનાં સઙ્ગમેષુ ચ||૩૩||
भूतानुबन्धमीक्षेत प्रोक्तलिङ्गाधिकाकृतिम्| यद्युन्मादे ततः कुर्यात् भूतनिर्दिष्टमौषधम्| बलिं च दद्यात्पललं यावकं सक्तुपिण्डिकाम्| स्निग्धं मधुरमाहारं तण्डुलान् रुधिरोक्षितान्| पक्वामकानि मांसानि सुरां मैरेयमासवम्| अतिमुक्तस्य पुष्पाणि जात्याः सहचरस्य च| चतुष्पथे गवां तीर्थे नदीनां सङ्गमेषु च||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sattvavatAM unmAdAsamBavaH (34) · Śloka 34
નિવૃત્તામિષમદ્યો યો હિતાશી પ્રયતઃ શુચિઃ| નિજાગન્તુભિરુન્માદૈઃ સત્ત્વવાન્ ન સ યુજ્યતે||૩૪||
निवृत्तामिषमद्यो यो हिताशी प्रयतः शुचिः| निजागन्तुभिरुन्मादैः सत्त्ववान् न स युज्यते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vigatonmAdalakShaNam (9) · Śloka 9
પ્રસાદશ્ચેન્દ્રિયાર્થાનં બુદ્ધ્યાત્મમનસાં તથા| ધાતૂનાં પ્રકૃતિસ્થત્વં વિગતોન્માદલક્ષણમ્||૩૫|| ઇતિ વૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસ્ય સૂનોર્વાગ્ભટસ્ય કૃતાવષ્ટાઙ્ગસંગ્રહસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રે ઉન્માદ પ્રતિષેધો નામ નવમોઽધ્યાયઃ||૯||
प्रसादश्चेन्द्रियार्थानं बुद्ध्यात्ममनसां तथा| धातूनां प्रकृतिस्थत्वं विगतोन्मादलक्षणम्||३५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे उन्माद प्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon