Adhikarana athApasmArapratiShedho nAma dashamo~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോऽപസ്മാരപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातोऽपस्मारप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apasmArahetuH samprAptishca (2) · Śloka 2
സ്മൃത്യാപായോ ഹ്യപസ്മാരഃ സ ധീസത്ത്വാഭിസംപ്ലവാത്| ജായതേऽഭിഹതേ ചിത്തേ ചിന്താശോകഭയാദിഭിഃ| ഉന്മാദവത് പ്രകുപിതൈശ്ചിത്തദേഹഗതൈര്മലൈഃ| സതേ സത്ത്വേ ഹൃദി വ്യാപ്തേ സംജ്ഞാവാഹിഷു ഖേഷു ച| തമോ വിശന് മൂഢമതിര്ബീഭത്സാഃ കുരുതേ ക്രിയാഃ| ദന്താന് ഖാദന് വമന് ഫേനം ഹസ്തൌ പാദൌ ച വിക്ഷിപന്| പശ്യന്നസന്തി രൂപാണി പ്രസ്ഖലന് പതതി ക്ഷിതൌ| വിജിഹ്യാക്ഷിഭ്രുവോ ദോഷവേഗേऽതീതേ വിബുധ്യതേ| കാലാന്തരേണ സ പുനശ്ചൈവമേവ വിചേഷ്ടതേ| അപസ്മാരശ്ചതുര്ഭേദോ വാതാദ്യൈര്നിചയേന ച||൨||
स्मृत्यापायो ह्यपस्मारः स धीसत्त्वाभिसंप्लवात्| जायतेऽभिहते चित्ते चिन्ताशोकभयादिभिः| उन्मादवत् प्रकुपितैश्चित्तदेहगतैर्मलैः| सते सत्त्वे हृदि व्याप्ते संज्ञावाहिषु खेषु च| तमो विशन् मूढमतिर्बीभत्साः कुरुते क्रियाः| दन्तान् खादन् वमन् फेनं हस्तौ पादौ च विक्षिपन्| पश्यन्नसन्ति रूपाणि प्रस्खलन् पतति क्षितौ| विजिह्याक्षिभ्रुवो दोषवेगेऽतीते विबुध्यते| कालान्तरेण स पुनश्चैवमेव विचेष्टते| अपस्मारश्चतुर्भेदो वाताद्यैर्निचयेन च||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvarUpam (3) · Śloka 3
രൂപമുത്പത്സ്യമാനേऽസ്മിന് ഹൃത്കമ്പഃ സ്നൂന്യതാ ഭ്രമഃ| തമസോ ദര്ശനം ധ്യാനം ഭ്രൂവ്യുദാസോऽക്ഷിവൈകൃതമ്| അശബ്ദശ്രവണം സ്വേദോ ലാലാസിങ്ഘാണകസ്രുതിഃ| അവിപാകോऽരുചിര്മൂര്ച്ഛാ കുക്ഷ്യാടോപോ ബലക്ഷയഃ| നിദ്രാനാശോऽങ്ഗമര്ദസ്തൃട് സ്വപ്നേ ഗാനം സനര്തനമ്| പാനം തൈലസ്യ മദ്യസ്യ തയോരേവ ച മേഹനമ്||൩||
रूपमुत्पत्स्यमानेऽस्मिन् हृत्कम्पः स्नून्यता भ्रमः| तमसो दर्शनं ध्यानं भ्रूव्युदासोऽक्षिवैकृतम्| अशब्दश्रवणं स्वेदो लालासिङ्घाणकस्रुतिः| अविपाकोऽरुचिर्मूर्च्छा कुक्ष्याटोपो बलक्षयः| निद्रानाशोऽङ्गमर्दस्तृट् स्वप्ने गानं सनर्तनम्| पानं तैलस्य मद्यस्य तयोरेव च मेहनम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajApasmAralakShaNam (4) · Śloka 4
തത്ര വാതാത് സ്ഫുരത്സക്ഥിഃ പ്രതതം ച മുഹുര്മുഹുഃ| അപസ്മരതി സംജ്ഞാം ച ലഭതേ വിസ്വരം രുദന്| ഉത്പിണ്ഡിതാക്ഷഃ ശ്വസിതി ഫേനം വമതി കമ്പതേ| ആവിധ്യതി ശിരോ ദന്താന് ദശത്യാധ്മാതകന്ധരഃ| പരിതോ വിക്ഷിപത്യങ്ഗം വിഷമം വിനതാങ്ഗുലിഃ| രൂക്ഷശ്യാവാരുണാക്ഷിത്വങ്നഖാസ്യഃ കൃഷ്ണമീക്ഷതേ| ചപലം പരുഷം രൂപം വിരൂപം വികൃതാനനമ്||൪||
तत्र वातात् स्फुरत्सक्थिः प्रततं च मुहुर्मुहुः| अपस्मरति संज्ञां च लभते विस्वरं रुदन्| उत्पिण्डिताक्षः श्वसिति फेनं वमति कम्पते| आविध्यति शिरो दन्तान् दशत्याध्मातकन्धरः| परितो विक्षिपत्यङ्गं विषमं विनताङ्गुलिः| रूक्षश्यावारुणाक्षित्वङ्नख़ास्यः कृष्णमीक्षते| चपलं परुषं रूपं विरूपं विकृताननम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittApasmAralakShaNam (5) · Śloka 5
അപസ്മരതി പിത്തേന മുഹുഃ സംജ്ഞാം ച വിന്ദതി| പീതഫേനാക്ഷിവക്ത്രത്വഗാസ്ഫാലയതി മേദിനീമ്| ഭൈരവാദീപ്തരുഷിതരൂപദര്ശീ തൃഷാന്വിതഃ||൫||
अपस्मरति पित्तेन मुहुः संज्ञां च विन्दति| पीतफेनाक्षिवक्त्रत्वगास्फालयति मेदिनीम्| भैरवादीप्तरुषितरूपदर्शी तृषान्वितः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPApasmAralakShaNam (6) · Śloka 6
കഫാച്ചിരേണ ഗ്രഹണം ചിരേണൈവ വിബോധനമ്| ശുക്ലാഭരുപദര്ശിത്വമ് ..................||൬||
कफाच्चिरेण ग्रहणं चिरेणैव विबोधनम्| शुक्लाभरुपदर्शित्वम् ..................||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtApasmAralakShaNam (7) · Śloka 7
............................. സര്വലിങ്ഗം തു വര്ജയേത്||൭||
............................. सर्वलिङ्गं तु वर्जयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAkramaH (8) · Śloka 8
അഥാവൃതാനാം ധീചിത്തഹൃദ്ഖാനാം പ്രാക്പ്രബോധനമ്| തീക്ഷ്ണൈഃ കുര്യാദപസ്മാരേ കര്മഭിര്വമനാദിഭിഃ| വാതികം ബസ്തിഭൂയിഷ്ഠൈഃ പൈത്തം പ്രായോ വിരേചനൈഃ| ശ്ലൈഷ്മികം വമനപ്രായൈരപസ്മാരമുപാചരേത്||൮||
अथावृतानां धीचित्तहृद्खानां प्राक्प्रबोधनम्| तीक्ष्णैः कुर्यादपस्मारे कर्मभिर्वमनादिभिः| वातिकं बस्तिभूयिष्ठैः पैत्तं प्रायो विरेचनैः| श्लैष्मिकं वमनप्रायैरपस्मारमुपाचरेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanacikitsA (9) · Śloka 9
വമനം മദനം ലമ്ബാ വിശാലാऽരിഷ്ടകൌടജമ്| രേകോ മൂത്രത്രിവൃച്ഛ്യാമാ ദ്രവന്തീ സപ്തലാ സ്നുഹീ| ദശമൂലബലാരാസ്നാസരലാമരദാരുഭിഃ| യവകിലകുലത്ഥൈശ്ച സമൂത്രക്ഷാരസൈന്ധവൈഃ| ആസ്ഥാപനം പ്രയുഞ്ജീത ഹിങ്ഗുസ്നേഹസമന്വിതൈഃ| ഏഭിരന്യൈശ്ച വാതഘ്നൈഃ കടുതൈലം പ്രസാധിതമ്| വാതാപസ്മാരശമനം നസ്യാഭ്യങ്ഗാനുവാസനൈഃ||൯||
वमनं मदनं लम्बा विशालाऽरिष्टकौटजम्| रेको मूत्रत्रिवृच्छ्यामा द्रवन्ती सप्तला स्नुही| दशमूलबलारास्नासरलामरदारुभिः| यवकिलकुलत्थैश्च समूत्रक्षारसैन्धवैः| आस्थापनं प्रयुञ्जीत हिङ्गुस्नेहसमन्वितैः| एभिरन्यैश्च वातघ्नैः कटुतैलं प्रसाधितम्| वातापस्मारशमनं नस्याभ्यङ्गानुवासनैः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMshamanayogAH - tatra pa~jcagavyaM ghRutam (10) · Śloka 10
സര്വതഃ സുവിശുദ്ധസ്യ സമ്യഗാശ്വാസിതസ്യ ച| അപസ്മാരവിമോക്ഷാര്ഥം യോഗാന് സംശമനാന് ശൃണു| ഗോമയസ്വരസക്ഷീരദധിമൂത്രൈഃ ശൃതം ഹവിഃ| അപസ്മാരജ്വരോന്മാദകാമലാന്തകരം പിബേത്||൧൦||
सर्वतः सुविशुद्धस्य सम्यगाश्वासितस्य च| अपस्मारविमोक्षार्थं योगान् संशमनान् शृणु| गोमयस्वरसक्षीरदधिमूत्रैः शृतं हविः| अपस्मारज्वरोन्मादकामलान्तकरं पिबेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahatpa~jcagavyaM ghRutam (11) · Śloka 11
ദ്വിപഞ്ചമൂലത്രിഫലാദ്വിനിശാകുടജത്വചഃ| സപ്തപര്ണമപാമാര്ഗം നീലിനീം കടുരോഹിണീമ്| ശമ്യാകപുഷ്കരജടാഫല്ഗുമൂലദുരാലഭാ| ദ്വിപലാഃ സലിലദ്രോണേ പക്ത്വാ പാദാവിശേഷിതേ| ഭാര്ങ്ഗീപാഠാഢകീകുമ്ഭനികുമ്ഭവ്യോഷരോഹിഷൈഃ| മൂര്വാഭൂതീകഭൂനിമ്ബശ്രേയസീശാരിവാദ്വയൈഃ| മദയന്ത്യഗ്നിനിചുലൈരക്ഷാംശൈഃ സര്പിഷഃ പചേത്| പ്രസ്ഥം തദ്വദ്ദ്രവൈഃ പൂര്വൈഃ പഞ്ചഗവ്യമിദം മഹത്| ജ്വരാപസ്മാരജഠരഭഗന്ദരഹരം പരമ്| ശോഫാര്ശഃ കാമലാപാണ്ഡുഗുല്മകാസഗ്രഹാപഹമ്||൧൧||
द्विपञ्चमूलत्रिफलाद्विनिशाकुटजत्वचः| सप्तपर्णमपामार्गं नीलिनीं कटुरोहिणीम्| शम्याकपुष्करजटाफल्गुमूलदुरालभा| द्विपलाः सलिलद्रोणे पक्त्वा पादाविशेषिते| भार्ङ्गीपाठाढकीकुम्भनिकुम्भव्योषरोहिषैः| मूर्वाभूतीकभूनिम्बश्रेयसीशारिवाद्वयैः| मदयन्त्यग्निनिचुलैरक्षांशैः सर्पिषः पचेत्| प्रस्थं तद्वद्द्रवैः पूर्वैः पञ्चगव्यमिदं महत्| ज्वरापस्मारजठरभगन्दरहरं परम्| शोफार्शः कामलापाण्डुगुल्मकासग्रहापहम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShatailam (12) · Śloka 12
ശിരീഷപുഷ്പപത്രത്വക്സാരമൂലതുലാദ്വയമ്| വരണൈരണ്ഡശമ്യാകദശമൂലാടരൂഷകമ്| ശതാവരീബലാരാസ്നാസുഷവീപാരിഭദ്രകമ്| മുരൂങ്ഗീ വഞ്ജുലം ദന്തീം കകുഭം സപുനര്നവമ്| രോഹിഷസ്യ ജടാം പുഷ്പം കരഘാടമയൂരകമ്| ശതാര്ധാംശം പൃഥഗ്ദ്രാക്ഷാലാക്ഷാമിസിവരായവാന്| സകോലാന് സകുലത്ഥാംശ്ച പൃഥഗര്ധാഢകോന്മിതാന്| ദ്വിശതം പിശിതാദ്ഗവ്യാച്ഛാഗാദ്വാ തത്പചേദപാമ്| ദ്രോണൈര്ദ്വാത്രിംശതാഷ്ടാംശശേഷേണ ച വിപാചയേത്| തൈലദ്രോണം ദധിവഹേ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടൈശ്ച പാലികൈഃ| പാഠാസമങ്ഗാസുഷവീദ്വിനിശാചന്ദനദ്വയൈഃ| ഏലാജലോത്പലബലാശ്വദംഷ്ട്രാശാരിവാഘനൈഃ| മഞ്ജിഷ്ഠാകുഷ്ഠമധുകലോധ്രരാസ്നാകുടന്നടൈഃ| ശഠീശിരീഷകുസുമനതനാഗാമരാഹ്വയൈഃ| വരാങ്ഗജോങ്ഗപത്നങ്ഗവിഡങ്ഗൈഃ സപ്രിയങ്ഗുഭിഃ| മുരുങ്ഗീപത്രനലദസേവ്യകുന്ദനഖദ്വയൈഃ| തിലപര്ണ്യാ ച തത്പാനവസ്ത്യഭ്യഞ്ജനനാവനൈഃ| അപസ്മാരഗ്രഹോന്മാദാന് സശോഷവിഷമജ്വരാന്| യോനിശുക്ലാമയാന് ഗുല്മപ്രമേഹം പാണ്ഡുതാം മദമ്| വാതശോണിതവീസര്പപക്ഷാഘാതാര്ദിതാദികാന്| സര്വാന് മാരുതജാന്രോഗാന്വിശേഷാദ്വിഷവാതജാന്| നിഹന്തി കാര്മണം കൃത്യാം മൂലദംഷ്ട്രാവിഷം ഗരമ്| രസായനാനാം പ്രവരം മേധ്യം വാജീകരം പരമ്||൧൨||
शिरीषपुष्पपत्रत्वक्सारमूलतुलाद्वयम्| वरणैरण्डशम्याकदशमूलाटरूषकम्| शतावरीबलारास्नासुषवीपारिभद्रकम्| मुरूङ्गी वञ्जुलं दन्तीं ककुभं सपुनर्नवम्| रोहिषस्य जटां पुष्पं करघाटमयूरकम्| शतार्धांशं पृथग्द्राक्षालाक्षामिसिवरायवान्| सकोलान् सकुलत्थांश्च पृथगर्धाढकोन्मितान्| द्विशतं पिशिताद्गव्याच्छागाद्वा तत्पचेदपाम्| द्रोणैर्द्वात्रिंशताष्टांशशेषेण च विपाचयेत्| तैलद्रोणं दधिवहे श्लक्ष्णपिष्टैश्च पालिकैः| पाठासमङ्गासुषवीद्विनिशाचन्दनद्वयैः| एलाजलोत्पलबलाश्वदंष्ट्राशारिवाघनैः| मञ्जिष्ठाकुष्ठमधुकलोध्ररास्नाकुटन्नटैः| शठीशिरीषकुसुमनतनागामराह्वयैः| वराङ्गजोङ्गपत्नङ्गविडङ्गैः सप्रियङ्गुभिः| मुरुङ्गीपत्रनलदसेव्यकुन्दनखद्वयैः| तिलपर्ण्या च तत्पानवस्त्यभ्यञ्जननावनैः| अपस्मारग्रहोन्मादान् सशोषविषमज्वरान्| योनिशुक्लामयान् गुल्मप्रमेहं पाण्डुतां मदम्| वातशोणितवीसर्पपक्षाघातार्दितादिकान्| सर्वान् मारुतजान्रोगान्विशेषाद्विषवातजान्| निहन्ति कार्मणं कृत्यां मूलदंष्ट्राविषं गरम्| रसायनानां प्रवरं मेध्यं वाजीकरं परम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmIghRutam (13) · Śloka 13
ബ്രാഹ്മീരസവചാകുഷ്ഠശങ്ഖപുഷ്പീശൃതം ഘൃതമ്| പുരാണം മേധ്യമുന്മാദാലക്ഷ്മ്യപസ്മാരപാപ്മജിത്||൧൩||
ब्राह्मीरसवचाकुष्ठशङ्खपुष्पीशृतं घृतम्| पुराणं मेध्यमुन्मादालक्ष्म्यपस्मारपाप्मजित्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvanIyaghRutam (yamakam) (14) · Śloka 14
തൈലപ്രസ്ഥം ഘൃതപ്രസ്ഥം ജീവനീയൈഃ പലോന്മിതൈഃ| ക്ഷീരദ്രോണേ പചേത് സിദ്ധമപസ്മാരവിമോക്ഷണമ്||൧൪||
तैलप्रस्थं घृतप्रस्थं जीवनीयैः पलोन्मितैः| क्षीरद्रोणे पचेत् सिद्धमपस्मारविमोक्षणम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvanIyaghRutamaparam (15) · Śloka 15
കംസേ ക്ഷീരേക്ഷുരസയോഃ കാശ്മര്യേऽഷ്ടഗുണേ രസേ| കാര്ഷികൈര്ജീവനീയൈശ്ച സര്പിഃ പ്രസ്ഥം വിപാചയേത്| വാതപിത്തോദ്ഭവം ക്ഷിപ്രമപസ്മാരം നിഹന്തി തത്||൧൫||
कंसे क्षीरेक्षुरसयोः काश्मर्येऽष्टगुणे रसे| कार्षिकैर्जीवनीयैश्च सर्पिः प्रस्थं विपाचयेत्| वातपित्तोद्भवं क्षिप्रमपस्मारं निहन्ति तत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAshAdikShIram (16) · Śloka 16
തദ്വത് കാശവിദാരീക്ഷുകുശക്വാഥ ശൃതം പയഃ||൧൬||
तद्वत् काशविदारीक्षुकुशक्वाथ शृतं पयः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhukaghRutam (17) · Śloka 17
മധുകദ്വിപലേ കല്കേ ദ്രോണേ ചാമലകീരസാത്| സിദ്ധം സിദ്ധോ ഘൃതപ്രസ്ഥഃ പിത്താപസ്മാര ഭേഷജമ്||൧൭||
मधुकद्विपले कल्के द्रोणे चामलकीरसात्| सिद्धं सिद्धो घृतप्रस्थः पित्तापस्मार भेषजम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yaShTIghRutamaparam (18) · Śloka 18
കൂഷ്മാണ്ഡസ്വരസേ സര്പിരഷ്ടാദശഗുണേ ശൃതമ്| യഷ്ടീകല്കമപസ്മാരഹരം ധീവാക്സ്വരപ്രദമ്||൧൮||
कूष्माण्डस्वरसे सर्पिरष्टादशगुणे शृतम्| यष्टीकल्कमपस्मारहरं धीवाक्स्वरप्रदम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gavAdipittanAvanam (19) · Śloka 19
കപിലാനാം ഗവാം പിത്തം നാവനം പരമം ഹിതമ്| ശ്വസൃഗാലവിഡാലാനാം സിംഹാദീനാം ച പൂജിതമ്||൧൯||
कपिलानां गवां पित्तं नावनं परमं हितम्| श्वसृगालविडालानां सिंहादीनां च पूजितम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhAdipittasiddhaM tailam (20) · Śloka 20
ഗോധാനകുലനാഗാനാം പൃഷതര്ക്ഷഗവാമപി| പിത്തേഷു സാധിതം തൈലം നസ്യേऽഭ്യങ്ഗേ ച ശസ്യതേ||൨൦||
गोधानकुलनागानां पृषतर्क्षगवामपि| पित्तेषु साधितं तैलं नस्येऽभ्यङ्गे च शस्यते||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triPalAdinasyam (21) · Śloka 21
ത്രിഫലാവ്യോഷപീതദ്രുയവക്ഷാരഫണിജ്ജകൈഃ| ശ്ര്യാഹ്വാപാമര്ഗകാരഞ്ജബീജൈസ്തൈലം പ്രസാധിതമ്| ബസ്തമൂത്രേ ഹിതം നസ്യം ചൂര്ണം വാധ്മാപയേദ്ഭിഷക്||൨൧||
त्रिफलाव्योषपीतद्रुयवक्षारफणिज्जकैः| श्र्याह्वापामर्गकारञ्जबीजैस्तैलं प्रसाधितम्| बस्तमूत्रे हितं नस्यं चूर्णं वाध्मापयेद्भिषक्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikAlyAdivartiH (22) · Śloka 22
വൃശ്ചികാലീബലാകുഷ്ഠഭാര്ങ്ഗീലവണപഞ്ചകമ്| കായസ്ഥാം ശാരദാം മുദ്ഗമുശീരം ജലദം യവാന്| വ്യോഷഞ്ച ബസ്തമൂത്രേണ പിഷ്ട്വാ വര്തിം പ്രകല്പയേത്| അപസ്മാരഗരോന്മാദസര്പദഷ്ടവിഷാശിതേ||൨൨||
वृश्चिकालीबलाकुष्ठभार्ङ्गीलवणपञ्चकम्| कायस्थां शारदां मुद्गमुशीरं जलदं यवान्| व्योषञ्च बस्तमूत्रेण पिष्ट्वा वर्तिं प्रकल्पयेत्| अपस्मारगरोन्मादसर्पदष्टविषाशिते||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mustAdivartiH (23) · Śloka 23
മുസ്താവയസ്ഥാത്രിഫലാകായസ്ഥാഹിങ്ഗുശാദ്വലൈഃ| വ്യോഷമാഷയവൈര്മൂത്രൈര്ബസ്തമേഷര്ഷഭോദ്ഭവൈഃ| ഹന്തി വര്തിരപസ്മാരകിലാസവിഷമജ്വരാന്||൨൩||
मुस्तावयस्थात्रिफलाकायस्थाहिङ्गुशाद्वलैः| व्योषमाषयवैर्मूत्रैर्बस्तमेषर्षभोद्भवैः| हन्ति वर्तिरपस्मारकिलासविषमज्वरान्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shunaH pittA~jjanam (24) · Śloka 24
പുഷ്പോദ്ധൃതം ശുനഃ പിത്തമപസ്മാരഘ്നമഞ്ജനമ്| തദേവ സര്പിഷാ യുക്തം ധൂപനം പരമം ഹിതമ്||൨൪||
पुष्पोद्धृतं शुनः पित्तमपस्मारघ्नमञ्जनम्| तदेव सर्पिषा युक्तं धूपनं परमं हितम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTaByAditailamaBya~ggArthe (25) · Śloka 25
കടഭീനിമ്ബകട്വങ്ഗമധുശിഗ്രുത്വചാം രസേ| സിദ്ധം മൂത്രസമം തൈലമഭ്യങ്ഗാര്ഥം പ്രശസ്യതേ||൨൫||
कटभीनिम्बकट्वङ्गमधुशिग्रुत्वचां रसे| सिद्धं मूत्रसमं तैलमभ्यङ्गार्थं प्रशस्यते||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pala~gkaShAditailamaBya~ggArthe (26) · Śloka 26
പലങ്കഷാവചാപഥ്യാവൃശ്ചികാല്യര്കസര്ഷപൈഃ| ജടിലാപൂതനാകേശീനാകുലീഹിങ്ഗുചോരകൈഃ| ലശുനാതിരസാച്ഛത്രാകുഷ്ഠൈര്വിഡ്ഭിശ്ച പക്ഷിണാമ്| മാംസാശിനാം യഥാലാഭം ബസ്തമൂത്രേ വിപാചിതമ്| തൈലമഭ്യഞ്ജനം കാര്യം തൈശ്ച ധൂപനലേപനമ്||൨൬||
पलङ्कषावचापथ्यावृश्चिकाल्यर्कसर्षपैः| जटिलापूतनाकेशीनाकुलीहिङ्गुचोरकैः| लशुनातिरसाच्छत्राकुष्ठैर्विड्भिश्च पक्षिणाम्| मांसाशिनां यथालाभं बस्तमूत्रे विपाचितम्| तैलमभ्यञ्जनं कार्यं तैश्च धूपनलेपनम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUpanauShadham (27) · Śloka 27
നകുലോലൂകമാര്ജാരഗൃധ്രകീടാഹികാകജൈഃ| തുണ്ഡൈഃ പക്ഷൈഃ പുരീഷൈശ്ച ധൂപമസ്യ പ്രയോജയേത്| കാകോലീശിഗ്രുലവണഹിങ്ഗുഹിങ്ഗുശിവാടികാഃ| കൈഡര്യം ചന്ദനം കൃഷ്ണാം കാകനാസാം സസര്ഷപാമ്| ശുനഃ സ്കന്ധാക്ഷിനഖരാന് പര്ശുകാംശ്ചേതി പേഷയേത്| ബസ്തമൂത്രേണ പുഷ്യര്ക്ഷേ തൈര്ദിഹ്യാദ്ധൂപയേച്ച തൈഃ||൨൭||
नकुलोलूकमार्जारगृध्रकीटाहिकाकजैः| तुण्डैः पक्षैः पुरीषैश्च धूपमस्य प्रयोजयेत्| काकोलीशिग्रुलवणहिङ्गुहिङ्गुशिवाटिकाः| कैडर्यं चन्दनं कृष्णां काकनासां ससर्षपाम्| शुनः स्कन्धाक्षिनखरान् पर्शुकांश्चेति पेषयेत्| बस्तमूत्रेण पुष्यर्क्षे तैर्दिह्याद्धूपयेच्च तैः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udvartanapariShecanauShadham (28) · Śloka 28
ഗോപുച്ഛലോമഭിര്ദഗ്ധൈരഥവാ ബസ്തരോമഭിഃ| ഖരാസ്ഥിഭിര്ഹസ്തിനഖൈസ്തദ്വദ്വാ മൂത്രകല്കിതൈഃ| ഉദ്വര്തനം സദാ കുര്യാച്ഛൃതൈശ്ച പരിഷേചനമ്||൨൮||
गोपुच्छलोमभिर्दग्धैरथवा बस्तरोमभिः| खरास्थिभिर्हस्तिनखैस्तद्वद्वा मूत्रकल्कितैः| उद्वर्तनं सदा कुर्याच्छृतैश्च परिषेचनम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktacikitsAPalam (29) · Śloka 29
ആഭിഃ ക്രിയാഭിഃ സിദ്ധാഭിര്ഹൃദയം സമ്പ്രമുച്യതേ| സ്രോതാംസി ചാസ്യ ശുദ്ധ്യന്തി സ്മൃതിം സംജ്ഞാഞ്ച വിന്ദതി||൨൯||
आभिः क्रियाभिः सिद्धाभिर्हृदयं सम्प्रमुच्यते| स्रोतांसि चास्य शुद्ध्यन्ति स्मृतिं संज्ञाञ्च विन्दति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daivavyapAshrayacikitsA (30) · Śloka 30
ഭൂതാനുബന്ധേऽപസ്മാരേ ദോഷലിങ്ഗാധികാകൃതൌ| യുഞ്ജ്യാദ്യഥാസ്വം ഭൂതോക്താം ക്രിയാം ദൈവവ്യപാശ്രയാമ്||൩൦||
भूतानुबन्धेऽपस्मारे दोषलिङ्गाधिकाकृतौ| युञ्ज्याद्यथास्वं भूतोक्तां क्रियां दैवव्यपाश्रयाम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailalashunAdyaByAsaH (31) · Śloka 31
ശീലയേത്തൈലലശുനം പയസാ വാ ശതാവരീമ്| ബ്രാഹ്മീരസം കുഷ്ഠരസം വചാം വാ മധുസംയുതാമ്||൩൧||
शीलयेत्तैललशुनं पयसा वा शतावरीम्| ब्राह्मीरसं कुष्ठरसं वचां वा मधुसंयुताम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanaprayogaucityam (32) · Śloka 32
സമം ക്രുദ്ധൈരപസ്മാരോ ദോഷൈഃ ശാരീരമാനസൈഃ| യജ്ജായതേ യതശ്ചൈഷ മഹാമര്മസമാശ്രയഃ| തസ്മാദ്രസായനൈരേനം ദുശ്ചികിത്സ്യമുപാചരേത്| തദാര്ത്തം ചാഗ്നിതോയാദേര്വിഷമാത് പാലയേത്സദാ||൩൨||
समं क्रुद्धैरपस्मारो दोषैः शारीरमानसैः| यज्जायते यतश्चैष महामर्मसमाश्रयः| तस्माद्रसायनैरेनं दुश्चिकित्स्यमुपाचरेत्| तदार्त्तं चाग्नितोयादेर्विषमात् पालयेत्सदा||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana visheShaM pathyam (33) · Śloka 33
മുക്തം മനോവികാരേണ ത്വമിത്ഥം കൃതവാനിതി| ന ബ്രൂയാദ്വിഷയൈരിഷ്ടൈഃ ക്ലിഷ്ടം ചേതോऽസ്യ ബൃംഹയേത്||൩൩||
मुक्तं मनोविकारेण त्वमित्थं कृतवानिति| न ब्रूयाद्विषयैरिष्टैः क्लिष्टं चेतोऽस्य बृंहयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAsnehaprashaMsA (10) · Śloka 10
ഗ്രഹോപശ്ലിഷ്ടദേഹാനാം വിഭ്രാന്തസ്മൃതിചേതസാമ്| മഹാസ്നേഹം പ്രശംസന്തി പാനാഭ്യഞ്ജനബസ്തിഷു||൩൪|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ അപസ്മാര പ്രതിഷേധോ നാമ ദശമോऽധ്യായഃ||൧൦||
ग्रहोपश्लिष्टदेहानां विभ्रान्तस्मृतिचेतसाम्| महास्नेहं प्रशंसन्ति पानाभ्यञ्जनबस्तिषु||३४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे अपस्मार प्रतिषेधो नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon