Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ದ್ವಿವ್ರಣೀಯಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातो द्विव्रणीयचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
31. dvivraṇīyacikitsitam
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ಪರಾವರಜ್ಞಮಾತ್ರೇಯಂ ಗತಮಾನಮದವ್ಯಥಮ್| ಅಗ್ನಿವೇಶೋ ಗುರುಂ ಕಾಲೇ ವಿನಯಾದಿದಮಬ್ರವೀತ್||೩|| ಭಗವನ್! ಪೂರ್ವಮುದ್ದಿಷ್ಟೌ ದ್ವೌ ವ್ರಣೌ ರೋಗಸಙ್ಗ್ರಹೇ| ತಯೋರ್ಲಿಙ್ಗಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಚ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಶರ್ಮದ!||೪||
View original
परावरज्ञमात्रेयं गतमानमदव्यथम्| अग्निवेशो गुरुं काले विनयादिदमब्रवीत्||३|| भगवन्! पूर्वमुद्दिष्टौ द्वौ व्रणौ रोगसङ्ग्रहे| तयोर्लिङ्गं चिकित्सां च वक्तुमर्हसि शर्मद!||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-8) · Śloka 8
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಸ್ಯ ವಚೋ ನಿಶಮ್ಯ ಗುರುರಬ್ರವೀತ್| ಯೌ ವ್ರಣೌ ಪೂರ್ವಮುದ್ದಿಷ್ಟೌ ನಿಜಶ್ಚಾಗನ್ತುರೇವ ಚ||೫|| ಶ್ರೂಯತಾಂ ವಿಧಿವತ್ ಸೌಮ್ಯ! ತಯೋರ್ಲಿಙ್ಗಂ ಚ ಭೇಷಜಮ್| ನಿಜಃ ಶರೀರದೋಷೋತ್ಥ ಆಗನ್ತುರ್ಬಾಹ್ಯಹೇತುಜಃ||೬|| ವಧಬನ್ಧಪ್ರಪತನಾದ್ದಂಷ್ಟ್ರಾದನ್ತನಖಕ್ಷತಾತ್| ಆಗನ್ತವೋ ವ್ರಣಾಸ್ತದ್ವದ್ವಿಷಸ್ಪರ್ಶಾಗ್ನಿಶಸ್ತ್ರಜಾಃ||೭|| ಮನ್ತ್ರಾಗದಪ್ರಲೇಪಾದ್ಯೈರ್ಭೇಷಜೈರ್ಹೇತುಭಿಶ್ಚ ತೇ| ಲಿಙ್ಗೈಕದೇಶೈರ್ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ವಿಪರೀತಾ ನಿಜೈರ್ವ್ರಣೈಃ ||೮||
View original
इत्यग्निवेशस्य वचो निशम्य गुरुरब्रवीत्| यौ व्रणौ पूर्वमुद्दिष्टौ निजश्चागन्तुरेव च||५|| श्रूयतां विधिवत् सौम्य! तयोर्लिङ्गं च भेषजम्| निजः शरीरदोषोत्थ आगन्तुर्बाह्यहेतुजः||६|| वधबन्धप्रपतनाद्दंष्ट्रादन्तनखक्षतात्| आगन्तवो व्रणास्तद्वद्विषस्पर्शाग्निशस्त्रजाः||७|| मन्त्रागदप्रलेपाद्यैर्भेषजैर्हेतुभिश्च ते| लिङ्गैकदेशैर्निर्दिष्टा विपरीता निजैर्व्रणैः ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
ವ್ರಣಾನಾಂ ನಿಜಹೇತೂನಾಮಾಗನ್ತೂನಾಮಶಾಮ್ಯತಾಮ್| ಕುರ್ಯಾದ್ದೋಷಬಲಾಪೇಕ್ಷೀ ನಿಜಾನಾಮೌಷಧಂ ಯಥಾ||೯||
View original
व्रणानां निजहेतूनामागन्तूनामशाम्यताम्| कुर्याद्दोषबलापेक्षी निजानामौषधं यथा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
ಯಥಾಸ್ವೈರ್ಹೇತುಭಿರ್ದುಷ್ಟಾ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾ ನೃಣಾಮ್| ಬಹಿರ್ಮಾರ್ಗಂ ಸಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಜನಯನ್ತಿ ನಿಜಾನ್ ವ್ರಣಾನ್||೧೦||
View original
यथास्वैर्हेतुभिर्दुष्टा वातपित्तकफा नृणाम्| बहिर्मार्गं समाश्रित्य जनयन्ति निजान् व्रणान्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-16) · Śloka 16
ಸ್ತಬ್ಧಃ ಕಠಿನಸಂಸ್ಪರ್ಶೋ ಮನ್ದಸ್ರಾವೋಽತಿತೀವ್ರರುಕ್ | ತುದ್ಯತೇ ಸ್ಫುರತಿ ಶ್ಯಾವೋ ವ್ರಣೋ ಮಾರುತಸಮ್ಭವಃ||೧೧|| ಸಮ್ಪೂರಣೈಃ ಸ್ನೇಹಪಾನೈಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಸ್ವೇದೋಪನಾಹನೈಃ| ಪ್ರದೇಹೈಃ ಪರಿಷೇಕೈಶ್ಚ ವಾತವ್ರಣಮುಪಾಚರೇತ್||೧೨|| ತೃಷ್ಣಾಮೋಹಜ್ವರಸ್ವೇ(ಕ್ಲೇ)ದದಾಹದುಷ್ಟ್ಯವದಾರಣೈಃ| ವ್ರಣಂ ಪಿತ್ತಕೃತಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಗನ್ಧೈಃ ಸ್ರಾವೈಶ್ಚ ಪೂತಿಕೈಃ||೧೩|| ಶೀತಲೈರ್ಮಧುರೈಸ್ತಿಕ್ತೈಃ ಪ್ರದೇಹಪರಿಷೇಚನೈಃ| ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನೈರ್ವಿರೇಕೈಶ್ಚ ಪೈತ್ತಿಕಂ ಶಮಯೇದ್ವ್ರಣಮ್||೧೪|| ಬಹುಪಿಚ್ಛೋ ಗುರುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸ್ತಿಮಿತೋ ಮನ್ದವೇದನಃ| ಪಾಣ್ಡುವರ್ಣೋಽಲ್ಪಸಙ್ಕ್ಲೇದಶ್ಚಿರಕಾರೀ ಕಫವ್ರಣಃ||೧೫|| ಕಷಾಯಕಟುರೂಕ್ಷೋಷ್ಣೈಃ ಪ್ರದೇಹಪರಿಷೇಚನೈಃ| ಕಫವ್ರಣಂ ಪ್ರಶಮಯೇತ್ತಥಾ ಲಙ್ಘನಪಾಚನೈಃ ||೧೬||
View original
स्तब्धः कठिनसंस्पर्शो मन्दस्रावोऽतितीव्ररुक् | तुद्यते स्फुरति श्यावो व्रणो मारुतसम्भवः||११|| सम्पूरणैः स्नेहपानैः स्निग्धैः स्वेदोपनाहनैः| प्रदेहैः परिषेकैश्च वातव्रणमुपाचरेत्||१२|| तृष्णामोहज्वरस्वे(क्ले)ददाहदुष्ट्यवदारणैः| व्रणं पित्तकृतं विद्याद्गन्धैः स्रावैश्च पूतिकैः||१३|| शीतलैर्मधुरैस्तिक्तैः प्रदेहपरिषेचनैः| सर्पिष्पानैर्विरेकैश्च पैत्तिकं शमयेद्व्रणम्||१४|| बहुपिच्छो गुरुः स्निग्धः स्तिमितो मन्दवेदनः| पाण्डुवर्णोऽल्पसङ्क्लेदश्चिरकारी कफव्रणः||१५|| कषायकटुरूक्षोष्णैः प्रदेहपरिषेचनैः| कफव्रणं प्रशमयेत्तथा लङ्घनपाचनैः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (17-19) · Śloka 19
ತೌ ದ್ವೌ ನಾನಾತ್ವಭೇದೇನ ನಿರುಕ್ತಾ ವಿಂಶತಿರ್ವ್ರಣಾಃ| ತೇಷಾಂ ಪರೀಕ್ಷಾ ತ್ರಿವಿಧಾ, ಪ್ರದುಷ್ಟಾ ದ್ವಾದಶ ಸ್ಮೃತಾಃ||೧೭|| ಸ್ಥಾನಾನ್ಯಷ್ಟೌ ತಥಾ ಗನ್ಧಾಃ, ಪರಿಸ್ರಾವಾಶ್ಚತುರ್ದಶ| ಷೋಡಶೋಪದ್ರವಾ ದೋಷಾಶ್ಚತ್ವಾರೋ ವಿಂಶತಿಸ್ತಥಾ||೧೮|| ತಥಾ ಚೋಪಕ್ರಮಾಃ ಸಿದ್ಧಾಃ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ ಸಮುದಾಹೃತಾಃ| ವಿಭಜ್ಯಮಾನಾಞ್ಛೃಣು ಮೇ ಸರ್ವಾನೇತಾನ್ ಯಥೇರಿತಾನ್||೧೯||
View original
तौ द्वौ नानात्वभेदेन निरुक्ता विंशतिर्व्रणाः| तेषां परीक्षा त्रिविधा, प्रदुष्टा द्वादश स्मृताः||१७|| स्थानान्यष्टौ तथा गन्धाः, परिस्रावाश्चतुर्दश| षोडशोपद्रवा दोषाश्चत्वारो विंशतिस्तथा||१८|| तथा चोपक्रमाः सिद्धाः षट्त्रिंशत् समुदाहृताः| विभज्यमानाञ्छृणु मे सर्वानेतान् यथेरितान्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (20-21) · Śloka 21
ಕೃತ್ಯೋತ್ಕೃತ್ಯಸ್ತಥಾ ದುಷ್ಟೋಽದುಷ್ಟೋ ಮರ್ಮಸ್ಥಿತೋ ನ ಚ| ಸಂವೃತೋ ದಾರುಣಃ ಸ್ರಾವೀ ಸವಿಷೋ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಃ||೨೦|| ಉತ್ಸಙ್ಗ್ಯುತ್ಸನ್ನ ಏಷಾಂ ಚ ವ್ರಣಾನ್ ವಿದ್ಯಾದ್ವಿಪರ್ಯಯಾತ್| ಇತಿ ನಾನಾತ್ವಭೇದೇನ ನಿರುಕ್ತಾ ವಿಂಶತಿರ್ವ್ರಣಾಃ||೨೧||
View original
कृत्योत्कृत्यस्तथा दुष्टोऽदुष्टो मर्मस्थितो न च| संवृतो दारुणः स्रावी सविषो विषमस्थितः||२०|| उत्सङ्ग्युत्सन्न एषां च व्रणान् विद्याद्विपर्ययात्| इति नानात्वभेदेन निरुक्ता विंशतिर्व्रणाः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (22-23) · Śloka 23
ದರ್ಶನಪ್ರಶ್ನಸಂಸ್ಪರ್ಶೈಃ ಪರೀಕ್ಷಾ ತ್ರಿವಿಧಾ ಸ್ಮೃತಾ| ವಯೋವರ್ಣಶರೀರಾಣಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ದರ್ಶನಾತ್||೨೨|| ಹೇತ್ವರ್ತಿಸಾತ್ಮ್ಯಾಗ್ನಿಬಲಂ ಪರೀಕ್ಷ್ಯಂ ವಚನಾದ್ಬುಧೈಃ| ಸ್ಪರ್ಶಾನ್ಮಾರ್ದವಶೈತ್ಯೇ ಚ ಪರೀಕ್ಷ್ಯೇ ಸವಿಪರ್ಯಯೇ||೨೩||
View original
दर्शनप्रश्नसंस्पर्शैः परीक्षा त्रिविधा स्मृता| वयोवर्णशरीराणामिन्द्रियाणां च दर्शनात्||२२|| हेत्वर्तिसात्म्याग्निबलं परीक्ष्यं वचनाद्बुधैः| स्पर्शान्मार्दवशैत्ये च परीक्ष्ये सविपर्यये||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (24-25) · Śloka 25
ಶ್ವೇತೋಽವಸನ್ನವರ್ತ್ಮಾಽತಿಸ್ಥೂಲವರ್ತ್ಮಾಽತಿಪಿಞ್ಜರಃ | ನೀಲಃಶ್ಯಾವೋಽತಿಪಿಡಕೋ ರಕ್ತಃ ಕೃಷ್ಣೋಽತಿಪೂತಿಕಃ||೨೪|| ರೋಪ್ಯಃ ಕುಮ್ಭೀಮುಖಶ್ಚೇತಿ ಪ್ರದುಷ್ಟಾ ದ್ವಾದಶ ವ್ರಣಾಃ| ಚತುರ್ವಿಂಶತಿರುದ್ದಿಷ್ಟಾ ದೋಷಾಃ ಕಲ್ಪಾನ್ತರೇಣ ವೈ||೨೫||
View original
श्वेतोऽवसन्नवर्त्माऽतिस्थूलवर्त्माऽतिपिञ्जरः | नीलःश्यावोऽतिपिडको रक्तः कृष्णोऽतिपूतिकः||२४|| रोप्यः कुम्भीमुखश्चेति प्रदुष्टा द्वादश व्रणाः| चतुर्विंशतिरुद्दिष्टा दोषाः कल्पान्तरेण वै||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (26) · Śloka 26
ತ್ವಕ್ಸಿರಾಮಾಂಸಮೇದೋಽಸ್ಥಿಸ್ನಾಯುಮರ್ಮಾನ್ತರಾಶ್ರಯಾಃ| ವ್ರಣಸ್ಥಾನಾನಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನ್ಯಷ್ಟಾವೇತಾನಿ ಸಙ್ಗ್ರಹೇ||೨೬||
View original
त्वक्सिरामांसमेदोऽस्थिस्नायुमर्मान्तराश्रयाः| व्रणस्थानानि निर्दिष्टान्यष्टावेतानि सङ्ग्रहे||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (27) · Śloka 27
ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲವಸಾಪೂಯರಕ್ತಶ್ಯಾವಾಮ್ಲಪೂತಿಕಾಃ| ವ್ರಣಾನಾಂ ವ್ರಣಗನ್ಧಜ್ಞೈರಷ್ಟೌ ಗನ್ಧಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ||೨೭||
View original
सर्पिस्तैलवसापूयरक्तश्यावाम्लपूतिकाः| व्रणानां व्रणगन्धज्ञैरष्टौ गन्धाः प्रकीर्तिताः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (28-30) · Śloka 31
ಲಸೀಕಾಜಲಪೂಯಾಸೃಗ್ಘಾರಿದ್ರಾರುಣಪಿಞ್ಜರಾಃ| ಕಷಾಯನೀಲಹರಿತಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಸಿತಾಸಿತಾಃ||೨೮|| ಇತಿ ರೂಪೈಃ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಾ ವ್ರಣಸ್ರಾವಾಶ್ಚತುರ್ದಶ| ವಿಸರ್ಪಃ ಪಕ್ಷಘಾತಶ್ಚ ಸಿರಾಸ್ತಮ್ಭೋಽಪತಾನಕಃ||೨೯|| ಮೋಹೋನ್ಮಾದವ್ರಣರುಜೋ ಜ್ವರಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಹನುಗ್ರಹಃ| ಕಾಸಶ್ಛರ್ದಿರತೀಸಾರೋ ಹಿಕ್ಕಾ ಶ್ವಾಸಃ ಸವೇಪಥುಃ||೩೦|| ಷೋಡಶೋಪದ್ರವಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ವ್ರಣಾನಾಂ ವ್ರಣಚಿನ್ತಕೈಃ|೩೧|
View original
लसीकाजलपूयासृग्घारिद्रारुणपिञ्जराः| कषायनीलहरितस्निग्धरूक्षसितासिताः||२८|| इति रूपैः समुद्दिष्टा व्रणस्रावाश्चतुर्दश| विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः||२९|| मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः| कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः||३०|| षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (31-35) · Śloka 35
ಸ್ನಾಯುಕ್ಲೇದಾತ್ಸಿರಾಕ್ಲೇದಾದ್ಗಾಮ್ಭೀರ್ಯಾತ್ಕೃಮಿಭಕ್ಷಣಾತ್ ||೩೧|| ಅಸ್ಥಿಭೇದಾತ್ ಸಶಲ್ಯತ್ವಾತ್ ಸವಿಷತ್ವಾಚ್ಚ ಸರ್ಪಣಾತ್| ನಖಕಾಷ್ಠಪ್ರಭೇದಾಚ್ಚ ಚರ್ಮಲೋಮಾತಿಘಟ್ಟನಾತ್ ||೩೨|| ಮಿಥ್ಯಾಬನ್ಧಾದತಿ ಸ್ನೇಹಾದತಿಭೈಷಜ್ಯಕರ್ಷಣಾತ್| ಅಜೀರ್ಣಾದತಿಭುಕ್ತಾಚ್ಚ ವಿರುದ್ಧಾಸಾತ್ಮ್ಯಭೋಜನಾತ್||೩೩|| ಶೋಕಾತ್ ಕ್ರೋಧಾದ್ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾದ್ವ್ಯಾಯಾಮಾನ್ಮೈಥುನಾತ್ತಥಾ| ವ್ರಣಾ ನ ಪ್ರಶಮಂ ಯಾನ್ತಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತ್ವಾಚ್ಚ ದೇಹಿನಾಮ್||೩೪|| ಪರಿಸ್ರಾವಾಚ್ಚ ಗನ್ಧಾಚ್ಚ ದೋಷಾಚ್ಚೋಪದ್ರವೈಃ ಸಹ| ವ್ರಣಾನಾಂ ಬಹುದೋಷಾಣಾಂ ಕೃಚ್ಛ್ರತ್ವಂ ಚೋಪಜಾಯತೇ||೩೫||
View original
स्नायुक्लेदात्सिराक्लेदाद्गाम्भीर्यात्कृमिभक्षणात् ||३१|| अस्थिभेदात् सशल्यत्वात् सविषत्वाच्च सर्पणात्| नखकाष्ठप्रभेदाच्च चर्मलोमातिघट्टनात् ||३२|| मिथ्याबन्धादति स्नेहादतिभैषज्यकर्षणात्| अजीर्णादतिभुक्ताच्च विरुद्धासात्म्यभोजनात्||३३|| शोकात् क्रोधाद्दिवास्वप्नाद्व्यायामान्मैथुनात्तथा| व्रणा न प्रशमं यान्ति निष्क्रियत्वाच्च देहिनाम्||३४|| परिस्रावाच्च गन्धाच्च दोषाच्चोपद्रवैः सह| व्रणानां बहुदोषाणां कृच्छ्रत्वं चोपजायते||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (36-37) · Śloka 37
ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಜಃ ಸುಖೇ ದೇಶೇ ತರುಣಸ್ಯಾನುಪದ್ರವಃ| ಧೀಮತೋಽಭಿನವಃ ಕಾಲೇ ಸುಖಸಾಧ್ಯಃ ಸ್ಮೃತೋ ವ್ರಣಃ||೩೬|| ಗುಣೈರನ್ಯತಮೈರ್ಹೀನಸ್ತತಃ ಕೃಚ್ಛ್ರೋ ವ್ರಣಃ ಸ್ಮೃತಃ| ಸರ್ವೈರ್ವಿಹೀನೋ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತ್ವಸಾಧ್ಯೋ ನಿರುಪಕ್ರಮಃ ||೩೭||
View original
त्वङ्मांसजः सुखे देशे तरुणस्यानुपद्रवः| धीमतोऽभिनवः काले सुखसाध्यः स्मृतो व्रणः||३६|| गुणैरन्यतमैर्हीनस्ततः कृच्छ्रो व्रणः स्मृतः| सर्वैर्विहीनो विज्ञेयस्त्वसाध्यो निरुपक्रमः ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (38) · Śloka 39
ವ್ರಣಾನಾಮಾದಿತಃ ಕಾರ್ಯಂ ಯಥಾಸನ್ನಂ ವಿಶೋಧನಮ್| ಊರ್ಧ್ವಭಾಗೈರಧೋಭಾಗೈಃ ಶಸ್ತ್ರೈರ್ಬಸ್ತಿಭಿರೇವ ಚ||೩೮|| ಸದ್ಯಃ ಶುದ್ಧಶರೀರಾಣಾಂ ಪ್ರಶಮಂ ಯಾನ್ತಿ ಹಿ ವ್ರಣಾಃ|೩೯|
View original
व्रणानामादितः कार्यं यथासन्नं विशोधनम्| ऊर्ध्वभागैरधोभागैः शस्त्रैर्बस्तिभिरेव च||३८|| सद्यः शुद्धशरीराणां प्रशमं यान्ति हि व्रणाः|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (39-43) · Śloka 43
ಯಥಾಕ್ರಮಮತಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಶೃಣು ಸರ್ವಾನುಪಕ್ರಮಾನ್||೩೯|| ಶೋಫಘ್ನಂ ಷಡ್ವಿಧಂ ಚೈವ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಾವಪೀಡನಮ್| ನಿರ್ವಾಪಣಂ ಸಸನ್ಧಾನಂ ಸ್ವೇದಃ ಶಮನಮೇಷಣಮ್||೪೦|| ಶೋಧನೌ ರೋಪಣೀಯೌ ಚ ಕಷಾಯೌ ಸಪ್ರಲೇಪನೌ| ದ್ವೇ ತೈಲೇ ತದ್ಗುಣೇ ಪತ್ರಂ ಛಾದನೇ ದ್ವೇ ಚ ಬನ್ಧನೇ||೪೧|| ಭೋಜ್ಯಮುತ್ಸಾದನಂ ದಾಹೋ ದ್ವಿವಿಧಃ ಸಾವಸಾದನಃ| ಕಾಠಿನ್ಯಮಾರ್ದವಕರೇ ಧೂಪನಾಲೇಪನೇ ಶುಭೇ||೪೨|| ವ್ರಣಾವಚೂರ್ಣನಂ ವರ್ಣ್ಯಂ ರೋಪಣಂ ಲೋಮರೋಹಣಮ್| ಇತಿ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶದುದ್ದಿಷ್ಟಾ ವ್ರಣಾನಾಂ ಸಮುಪಕ್ರಮಾಃ||೪೩||
View original
यथाक्रममतश्चोर्ध्वं शृणु सर्वानुपक्रमान्||३९|| शोफघ्नं षड्विधं चैव शस्त्रकर्मावपीडनम्| निर्वापणं ससन्धानं स्वेदः शमनमेषणम्||४०|| शोधनौ रोपणीयौ च कषायौ सप्रलेपनौ| द्वे तैले तद्गुणे पत्रं छादने द्वे च बन्धने||४१|| भोज्यमुत्सादनं दाहो द्विविधः सावसादनः| काठिन्यमार्दवकरे धूपनालेपने शुभे||४२|| व्रणावचूर्णनं वर्ण्यं रोपणं लोमरोहणम्| इति षट्त्रिंशदुद्दिष्टा व्रणानां समुपक्रमाः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (44-48) · Śloka 48
ಪೂರ್ವರೂಪಂ ಭಿಷಗ್ಬುದ್ಧ್ವಾ ವ್ರಣಾನಾಂ ಶೋಫಮಾದಿತಃ| ರಕ್ತಾವಸೇಚನಂ ಕುರ್ಯಾದಜಾತವ್ರಣಶಾನ್ತಯೇ||೪೪|| ಶೋಧಯೇದ್ಬಹುದೋಷಾಂಸ್ತು ಸ್ವಲ್ಪದೋಷಾನ್ ವಿಲಙ್ಘಯೇತ್| ಪೂರ್ವಂ ಕಷಾಯಸರ್ಪಿರ್ಭಿರ್ಜಯೇದ್ವಾ ಮಾರುತೋತ್ತರಾನ್||೪೫|| ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಪ್ಲಕ್ಷವೇತಸವಲ್ಕಲೈಃ| ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕೈಃ ಪ್ರಲೇಪಃ ಸ್ಯಾಚ್ಛೋಫನಿರ್ವಾಪಣಃ ಪರಮ್||೪೬|| ವಿಜಯಾ ಮಧುಕಂ ವೀರಾ ಬಿಸಗ್ರನ್ಥಿಃ ಶತಾವರೀ| ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ನಾಗಪುಷ್ಪಂ ಪ್ರದೇಹಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸಚನ್ದನಃ||೪೭|| ಸಕ್ತವೋ ಮಧುಕಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪ್ರದೇಹಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸಶರ್ಕರಃ| ಅವಿದಾಹೀನಿ ಚಾನ್ನಾನಿ ಶೋಫೇ ಭೇಷಜಮುತ್ತಮಮ್||೪೮||
View original
पूर्वरूपं भिषग्बुद्ध्वा व्रणानां शोफमादितः| रक्तावसेचनं कुर्यादजातव्रणशान्तये||४४|| शोधयेद्बहुदोषांस्तु स्वल्पदोषान् विलङ्घयेत्| पूर्वं कषायसर्पिर्भिर्जयेद्वा मारुतोत्तरान्||४५|| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षवेतसवल्कलैः| ससर्पिष्कैः प्रलेपः स्याच्छोफनिर्वापणः परम्||४६|| विजया मधुकं वीरा बिसग्रन्थिः शतावरी| नीलोत्पलं नागपुष्पं प्रदेहः स्यात् सचन्दनः||४७|| सक्तवो मधुकं सर्पिः प्रदेहः स्यात् सशर्करः| अविदाहीनि चान्नानि शोफे भेषजमुत्तमम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (49-54) · Śloka 54
ಸ ಚೇದೇವಮುಪಕ್ರಾನ್ತಃ ಶೋಫೋ ನ ಪ್ರಶಮಂ ವ್ರಜೇತ್| ತಸ್ಯೋಪನಾಹೈಃ ಪಕ್ವಸ್ಯ ಪಾಟನಂ ಹಿತಮುಚ್ಯತೇ||೪೯|| ತೈಲೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾಽಪಿ ತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಸಕ್ತುಪಿಣ್ಡಿಕಾ| ಸುಖೋಷ್ಣಾ ಶೋಫಪಾಕಾರ್ಥಮುಪನಾಹಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೫೦|| ಸತಿಲಾ ಸಾತಸೀಬೀಜಾ ದಧ್ಯಮ್ಲಾ ಸಕ್ತುಪಿಣ್ಡಿಕಾ| ಸಕಿಣ್ವಕುಷ್ಠಲವಣಾ ಶಸ್ತಾ ಸ್ಯಾದುಪನಾಹನೇ||೫೧|| ರುಗ್ದಾಹರಾಗತೋದೈಶ್ಚ ವಿದಗ್ಧಂ ಶೋಫಮಾದಿಶೇತ್| ಜಲಬಸ್ತಿಸಮಸ್ಪರ್ಶಂ ಸಮ್ಪಕ್ವಂ ಪೀಡಿತೋನ್ನತಮ್||೫೨|| ಉಮಾಽಥೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಸೌಧಂ ಪಯೋ ದಕ್ಷಕಪೋತಯೋಃ| ವಿಟ್ ಪಲಾಶಭವಃ ಕ್ಷಾರೋ ಹೇಮಕ್ಷೀರೀ ಮುಕೂಲಕಃ||೫೩|| ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ಭೇಷಜಗಣಃ ಪಕ್ವಶೋಥಪ್ರಭೇದನಃ| ಸುಕುಮಾರಸ್ಯ, ಕೃಚ್ಛ್ರಸ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಂ ತು ಪರಮುಚ್ಯತೇ||೫೪||
View original
स चेदेवमुपक्रान्तः शोफो न प्रशमं व्रजेत्| तस्योपनाहैः पक्वस्य पाटनं हितमुच्यते||४९|| तैलेन सर्पिषा वाऽपि ताभ्यां वा सक्तुपिण्डिका| सुखोष्णा शोफपाकार्थमुपनाहः प्रशस्यते||५०|| सतिला सातसीबीजा दध्यम्ला सक्तुपिण्डिका| सकिण्वकुष्ठलवणा शस्ता स्यादुपनाहने||५१|| रुग्दाहरागतोदैश्च विदग्धं शोफमादिशेत्| जलबस्तिसमस्पर्शं सम्पक्वं पीडितोन्नतम्||५२|| उमाऽथो गुग्गुलुः सौधं पयो दक्षकपोतयोः| विट् पलाशभवः क्षारो हेमक्षीरी मुकूलकः||५३|| इत्युक्तो भेषजगणः पक्वशोथप्रभेदनः| सुकुमारस्य, कृच्छ्रस्य शस्त्रं तु परमुच्यते||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (55) · Śloka 55
ಪಾಟನಂ ವ್ಯಧನಂ ಚೈವ ಛೇದನಂ ಲೇಪನಂ ತಥಾ| ಪ್ರಚ್ಛನಂ ಸೀವನಂ ಚೈವ ಷಡ್ವಿಧಂ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮ ತತ್||೫೫||
View original
पाटनं व्यधनं चैव छेदनं लेपनं तथा| प्रच्छनं सीवनं चैव षड्विधं शस्त्रकर्म तत्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (56-60) · Śloka 61
ನಾಡೀವ್ರಣಾಃ ಪಕ್ವಶೋಥಾಸ್ತಥಾ ಕ್ಷತಗುದೋದರಮ್| ಅನ್ತಃಶಲ್ಯಾಶ್ಚ ಯೇ ಶೋಫಾಃ ಪಾಟ್ಯಾಸ್ತೇ ತದ್ವಿಧಾಶ್ಚ ಯೇ||೫೬|| ದಕೋದರಾಣಿ ಸಮ್ಪಕ್ವಾ ಗುಲ್ಮಾ ಯೇ ಯೇ ಚ ರಕ್ತಜಾಃ| ವ್ಯಧ್ಯಾಃ ಶೋಣಿತರೋಗಾಶ್ಚ ವಿಸರ್ಪಪಿಡಕಾದಯಃ||೫೭|| ಉದ್ವೃತ್ತಾನ್ ಸ್ಥೂಲಪರ್ಯನ್ತಾನುತ್ಸನ್ನಾನ್ ಕಠಿಣಾನ್ ವ್ರಣಾನ್| ಅರ್ಶಃಪ್ರಭೃತ್ಯಧೀಮಾಂಸಂ ಛೇದನೇನೋಪಪಾದಯೇತ್||೫೮|| ಕಿಲಾಸಾನಿ ಸಕುಷ್ಠಾನಿ ಲಿಖೇಲ್ಲೇಖ್ಯಾನಿ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ವಾತಾಸೃಗ್ಗ್ರನ್ಥಿಪಿಡಕಾಃ ಸಕೋಠಾ ರಕ್ತಮಣ್ಡಲಮ್||೫೯|| ಕುಷ್ಠಾನ್ಯಭಿಹತಂ ಚಾಙ್ಗಂ ಶೋಥಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಚ್ಛಯೇದ್ಭಿಷಕ್| ಸೀವ್ಯಂ ಕುಕ್ಷ್ಯುದರಾದ್ಯಂ ತು ಗಮ್ಭೀರಂ ಯದ್ವಿಪಾಟಿತಮ್||೬೦|| ಇತಿ ಷಡ್ವಿಧಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮ ಮನೀಷಿಭಿಃ|೬೧|
View original
नाडीव्रणाः पक्वशोथास्तथा क्षतगुदोदरम्| अन्तःशल्याश्च ये शोफाः पाट्यास्ते तद्विधाश्च ये||५६|| दकोदराणि सम्पक्वा गुल्मा ये ये च रक्तजाः| व्यध्याः शोणितरोगाश्च विसर्पपिडकादयः||५७|| उद्वृत्तान् स्थूलपर्यन्तानुत्सन्नान् कठिणान् व्रणान्| अर्शःप्रभृत्यधीमांसं छेदनेनोपपादयेत्||५८|| किलासानि सकुष्ठानि लिखेल्लेख्यानि बुद्धिमान्| वातासृग्ग्रन्थिपिडकाः सकोठा रक्तमण्डलम्||५९|| कुष्ठान्यभिहतं चाङ्गं शोथांश्च प्रच्छयेद्भिषक्| सीव्यं कुक्ष्युदराद्यं तु गम्भीरं यद्विपाटितम्||६०|| इति षड्विधमुद्दिष्टं शस्त्रकर्म मनीषिभिः|६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (61-62) · Śloka 62
ಸೂಕ್ಷ್ಮಾನನಾಃ ಕೋಷವನ್ತೋ ಯೇ ವ್ರಣಾಸ್ತಾನ್ಪ್ರಪೀಡಯೇತ್||೬೧|| ಕಲಾಯಾಶ್ಚ ಮಸೂರಾಶ್ಚ ಗೋಧೂಮಾಃ ಸಹರೇಣವಃ| ಕಲ್ಕೀಕೃತಾಃ ಪ್ರಶಸ್ಯನ್ತೇ ನಿಃಸ್ನೇಹಾ ವ್ರಣಪೀಡನೇ||೬೨||
View original
सूक्ष्माननाः कोषवन्तो ये व्रणास्तान्प्रपीडयेत्||६१|| कलायाश्च मसूराश्च गोधूमाः सहरेणवः| कल्कीकृताः प्रशस्यन्ते निःस्नेहा व्रणपीडने||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (63-64) · Śloka 65
ಶಾಲ್ಮಲೀತ್ವಗ್ಬಲಾಮೂಲಂ ತಥಾ ನ್ಯಗ್ರೋಧಪಲ್ಲವಾಃ| ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಬಲಾದಿಕಮಥಾಪಿ ವಾ||೬೩|| ಆಲೇಪನಂ ನಿರ್ವಪಣಂ ತದ್ವಿದ್ಯಾತ್ತೈಶ್ಚ ಸೇಚನಮ್| ಸರ್ಪಿಷಾ ಶತಧೌತೇನ ಪಯಸಾ ಮಧುಕಾಮ್ಬುನಾ||೬೪|| ನಿರ್ವಾಪಯೇತ್ ಸುಶೀತೇನ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋತ್ತರಾನ್ ವ್ರಣಾನ್|೬೫|
View original
शाल्मलीत्वग्बलामूलं तथा न्यग्रोधपल्लवाः| न्यग्रोधादिकमुद्दिष्टं बलादिकमथापि वा||६३|| आलेपनं निर्वपणं तद्विद्यात्तैश्च सेचनम्| सर्पिषा शतधौतेन पयसा मधुकाम्बुना||६४|| निर्वापयेत् सुशीतेन रक्तपित्तोत्तरान् व्रणान्|६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (65-67) · Śloka 68
ಲಮ್ಬಾನಿ ವ್ರಣಮಾಂಸಾನಿ ಪ್ರಲಿಪ್ಯ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ||೬೫|| ಸನ್ದಧೀತ ಸಮಂ ವೈದ್ಯೋ ಬನ್ಧನೈಶ್ಚೋಪಪಾದಯೇತ್| ತಾನ್ಸಮಾನ್ಸುಸ್ಥಿತಾಞ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಫಲಿನೀಲೋಧ್ರಕಟ್ಫಲೈಃ||೬೬|| ಸಮಙ್ಗಾಧಾತಕೀಯುಕ್ತೈಶ್ಚೂರ್ಣಿತೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಪಞ್ಚವಲ್ಕಲಚೂರ್ಣೈರ್ವಾ ಶುಕ್ತಿಚೂರ್ಣಸಮಾಯುತೈಃ||೬೭|| ಧಾತಕೀಲೋಧ್ರಚೂರ್ಣೈರ್ವಾ ತಥಾ ರೋಹನ್ತಿ ತೇ ವ್ರಣಾಃ|೬೮|
View original
लम्बानि व्रणमांसानि प्रलिप्य मधुसर्पिषा||६५|| सन्दधीत समं वैद्यो बन्धनैश्चोपपादयेत्| तान्समान्सुस्थिताञ्ज्ञात्वा फलिनीलोध्रकट्फलैः||६६|| समङ्गाधातकीयुक्तैश्चूर्णितैरवचूर्णयेत्| पञ्चवल्कलचूर्णैर्वा शुक्तिचूर्णसमायुतैः||६७|| धातकीलोध्रचूर्णैर्वा तथा रोहन्ति ते व्रणाः|६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (68-71) · Śloka 72
ಅಸ್ಥಿಭಗ್ನಂ ಚ್ಯುತಂ ಸನ್ಧಿಂ ಸನ್ದಧೀತ ಸಮಂ ಪುನಃ||೬೮|| ಸಮೇನ ಸಮಮಙ್ಗೇನ ಕೃತ್ವಾಽನ್ಯೇನ ವಿಚಕ್ಷಣಃ| ಸ್ಥಿರೈಃ ಕವಲಿಕಾಬನ್ಧೈಃ ಕುಶಿಕಾಭಿಶ್ಚ ಸಂಸ್ಥಿತಮ್||೬೯|| ಪಟ್ಟೈಃ ಪ್ರಭೂತಸರ್ಪಿಷ್ಕೈರ್ಬಧ್ನೀಯಾದಚಲಂ ಸುಖಮ್| ಅವಿದಾಹಿಭಿರನ್ನೈಶ್ಚ ಪೈಷ್ಟಿಕೈಸ್ತಮುಪಾಚರೇತ್||೭೦|| ಗ್ಲಾನಿರ್ಹಿ ನ ಹಿತಾ ತಸ್ಯ ಸನ್ಧಿವಿಶ್ಲೇಷಕಾರಿಕಾ| ವಿಚ್ಯುತಾಭಿಹತಾಙ್ಗಾನಾಂ ವಿಸರ್ಪಾದೀನುಪದ್ರವಾನ್||೭೧|| ಉಪಾಚರೇದ್ಯಥಾಕಾಲಂ ಕಾಲಜ್ಞಃ ಸ್ವಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಾತ್|೭೨|
View original
अस्थिभग्नं च्युतं सन्धिं सन्दधीत समं पुनः||६८|| समेन सममङ्गेन कृत्वाऽन्येन विचक्षणः| स्थिरैः कवलिकाबन्धैः कुशिकाभिश्च संस्थितम्||६९|| पट्टैः प्रभूतसर्पिष्कैर्बध्नीयादचलं सुखम्| अविदाहिभिरन्नैश्च पैष्टिकैस्तमुपाचरेत्||७०|| ग्लानिर्हि न हिता तस्य सन्धिविश्लेषकारिका| विच्युताभिहताङ्गानां विसर्पादीनुपद्रवान्||७१|| उपाचरेद्यथाकालं कालज्ञः स्वाच्चिकित्सितात्|७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (72-79) · Śloka 79
ಶುಷ್ಕಾ ಮಹಾರುಜಃ ಸ್ತಬ್ಧಾ ಯೇ ವ್ರಣಾ ಮಾರುತೋತ್ತರಾಃ| ಸ್ವೇದ್ಯಾಃ ಸಙ್ಕರಕಲ್ಪೇನ ತೇ ಸ್ಯುಃ ಕೃಶರಪಾಯಸೈಃ||೭೨|| ಗ್ರಾಮ್ಯಬೈಲಾಮ್ಬುಜಾನೂಪೈರ್ವೈಶವಾರೈಶ್ಚ ಸಂಸ್ಕೃತೈಃ| ಉತ್ಕಾರಿಕಾಭಿಶ್ಚೋಷ್ಣಾಭಿಃ ಸುಖೀ ಸ್ಯಾದ್ವ್ರಣಿತಸ್ತಥಾ||೭೩|| ಸದಾಹಾ ವೇದನಾವನ್ತೋ ಯೇ ವ್ರಣಾ ಮಾರುತೋತ್ತರಾಃ| ತೇಷಾಮುಮಾಂ ತಿಲಾಂಶ್ಚೈವ ಭೃಷ್ಟಾನ್ ಪಯಸಿ ನಿರ್ವೃತಾನ್||೭೪|| ತೇನೈವ ಪಯಸಾ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕುರ್ಯಾದಾಲೇಪನಂ ಭಿಷಕ್| ಬಲಾ ಗುಡೂಚೀ ಮಧುಕಂ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಶತಾವರೀ||೭೫|| ಜೀವನ್ತೀ ಶರ್ಕರಾ ಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಂ ಮತ್ಸ್ಯವಸಾ ಘೃತಮ್| ಸಂಸಿದ್ಧಾ ಸಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಾ ಶೂಲಘ್ನೀ ಸ್ನೇಹಶರ್ಕರಾ||೭೬|| ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಕ್ವಥಿತೇನಾಮ್ಭಸಾ ಪಯಸಾಽಥವಾ | ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ಸತೈಲೇನ ಕೋಷ್ಣೇನ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್||೭೭|| ಯವಚೂರ್ಣಂ ಸಮಧುಕಂ ಸತಿಲಂ ಸಹ ಸರ್ಪಿಷಾ| ದದ್ಯಾದಾಲೇಪನಂ ಕೋಷ್ಣಂ ದಾಹಶೂಲೋಪಶಾನ್ತಯೇ||೭೮|| ಉಪನಾಹಶ್ಚ ಕರ್ತವ್ಯಃ ಸತಿಲೋ ಮುದ್ಗಪಾಯಸಃ| ರುಗ್ದಾಹಯೋಃ ಪ್ರಶಮನೋ ವ್ರಣೇಷ್ವೇಷ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ||೭೯||
View original
शुष्का महारुजः स्तब्धा ये व्रणा मारुतोत्तराः| स्वेद्याः सङ्करकल्पेन ते स्युः कृशरपायसैः||७२|| ग्राम्यबैलाम्बुजानूपैर्वैशवारैश्च संस्कृतैः| उत्कारिकाभिश्चोष्णाभिः सुखी स्याद्व्रणितस्तथा||७३|| सदाहा वेदनावन्तो ये व्रणा मारुतोत्तराः| तेषामुमां तिलांश्चैव भृष्टान् पयसि निर्वृतान्||७४|| तेनैव पयसा पिष्ट्वा कुर्यादालेपनं भिषक्| बला गुडूची मधुकं पृश्निपर्णी शतावरी||७५|| जीवन्ती शर्करा क्षीरं तैलं मत्स्यवसा घृतम्| संसिद्धा समधूच्छिष्टा शूलघ्नी स्नेहशर्करा||७६|| द्विपञ्चमूलक्वथितेनाम्भसा पयसाऽथवा | सर्पिषा वा सतैलेन कोष्णेन परिषेचयेत्||७७|| यवचूर्णं समधुकं सतिलं सह सर्पिषा| दद्यादालेपनं कोष्णं दाहशूलोपशान्तये||७८|| उपनाहश्च कर्तव्यः सतिलो मुद्गपायसः| रुग्दाहयोः प्रशमनो व्रणेष्वेष विधिर्हितः||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (80-82) · Śloka 82
ಸೂಕ್ಷ್ಮಾನನಾ ಬಹುಸ್ರಾವಾಃ ಕೋಷವನ್ತಶ್ಚ ಯೇ ವ್ರಣಾಃ| ನ ಚ ಮರ್ಮಾಶ್ರಿತಾಸ್ತೇಷಾಮೇಷಣಂ ಹಿತಮುಚ್ಯತೇ||೮೦|| ದ್ವಿವಿಧಾಮೇಷಣೀಂ ವಿದ್ಯಾನ್ಮೃದ್ವೀಂ ಚ ಕಠಿನಾಮಪಿ| ಔದ್ಭಿದೈರ್ಮೃದುಭಿರ್ನಾಲೈರ್ಲೋಹಾನಾಂ ವಾ ಶಲಾಕಯಾ||೮೧|| ಗಮ್ಭೀರೇ ಮಾಂಸಲೇ ದೇಶೇ ಪಾಟ್ಯಂ ಲೌಹಶಲಾಕಯಾ| ಏಷ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾದ್ವ್ರಣಂ ನಾಲೈರ್ವಿಪರೀತಮತೋ ಭಿಷಕ್||೮೨||
View original
सूक्ष्मानना बहुस्रावाः कोषवन्तश्च ये व्रणाः| न च मर्माश्रितास्तेषामेषणं हितमुच्यते||८०|| द्विविधामेषणीं विद्यान्मृद्वीं च कठिनामपि| औद्भिदैर्मृदुभिर्नालैर्लोहानां वा शलाकया||८१|| गम्भीरे मांसले देशे पाट्यं लौहशलाकया| एष्यं विद्याद्व्रणं नालैर्विपरीतमतो भिषक्||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (83-85) · Śloka 85
ಪೂತಿಗನ್ಧಾನ್ ವಿವರ್ಣಾಂಶ್ಚ ಬಹುಸ್ರಾವಾನ್ಮಹಾರುಜಃ| ವ್ರಣಾನಶುದ್ಧಾನ್ ವಿಜ್ಞಾಯ ಶೋಧನೈಃ ಸಮುಪಾಚರೇತ್||೮೩|| ತ್ರಿಫಲಾ ಖದಿರೋ ದಾರ್ವೀ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿರ್ಬಲಾ ಕುಶಃ| ನಿಮ್ಬಕೋಲಕಪತ್ರಾಣಿ ಕಷಾಯಾಃ ಶೋಧನಾ ಮತಾಃ||೮೪|| ತಿಲಕಲ್ಕಃ ಸಲವಣೋ ದ್ವೇ ಹರಿದ್ರೇ ತ್ರಿವೃದ್ಧೃತಮ್| ಮಧುಕಂ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಣಿ ಪ್ರಲೇಪೋ ವ್ರಣಶೋಧನಃ||೮೫||
View original
पूतिगन्धान् विवर्णांश्च बहुस्रावान्महारुजः| व्रणानशुद्धान् विज्ञाय शोधनैः समुपाचरेत्||८३|| त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधादिर्बला कुशः| निम्बकोलकपत्राणि कषायाः शोधना मताः||८४|| तिलकल्कः सलवणो द्वे हरिद्रे त्रिवृद्धृतम्| मधुकं निम्बपत्राणि प्रलेपो व्रणशोधनः||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (86-94) · Śloka 94
ನಾತಿರಕ್ತೋ ನಾತಿಪಾಣ್ಡುರ್ನಾತಿಶ್ಯಾವೋ ನ ಚಾತಿರುಕ್| ನ ಚೋತ್ಸನ್ನೋ ನ ಚೋತ್ಸಙ್ಗೀ ಶುದ್ಧೋ ರೋಪ್ಯಃ ಪರಂ ವ್ರಣಃ||೮೬|| ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಕದಮ್ಬಪ್ಲಕ್ಷವೇತಸಾಃ| ಕರವೀರಾರ್ಕಕುಟಜಾಃ ಕಷಾಯಾ ವ್ರಣರೋಪಣಾಃ||೮೭|| ಚನ್ದನಂ ಪದ್ಮಕಿಞ್ಜಲ್ಕಂ ದಾರ್ವೀತ್ವಙ್ನೀಲಮುತ್ಪಲಮ್| ಮೇದೇ ಮೂರ್ವಾ ಸಮಙ್ಗಾ ಚ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಂ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್||೮೮|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಜೀವನ್ತೀ ಗೋಜಿಹ್ವಾ ಧಾತಕೀ ಬಲಾ| ರೋಪಣಂ ಸತಿಲಂ ದದ್ಯಾತ್ ಪ್ರಲೇಪಂ ಸಘೃತಂ ವ್ರಣೇ||೮೯|| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ವತ್ಸಕಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಬಲಾಮ್| ಪಟೋಲಂ ಪಿಚುಮರ್ದಂ ಚ ಲೋಧ್ರಂ ಮುಸ್ತಂ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಮ್||೯೦|| ಖದಿರಂ ಧಾತಕೀಂ ಸರ್ಜಮೇಲಾಮಗುರುಚನ್ದನೇ| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸಾಧ್ಯಂ ಭವೇತ್ತೈಲಂ ತತ್ ಪರಂ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್||೯೧|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಮಧುಕಂ ಕಾಕೋಲ್ಯೌ ದ್ವೇ ಚ ಚನ್ದನೇ| ಸಿದ್ಧಮೇತೈಃ ಸಮೈಸ್ತೈಲಂ ಪರಂ ಸ್ಯಾದ್ವ್ರಣರೋಪಣಮ್||೯೨|| ದೂರ್ವಾಸ್ವರಸಸಿದ್ಧಂ ವಾ ತೈಲಂ ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕೇನ ವಾ| ದಾರ್ವೀತ್ವಚಶ್ಚ ಕಲ್ಕೇನ ಪ್ರಧಾನಂ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್||೯೩|| ಯೇನೈವ ವಿಧಿನಾ ತೈಲಂ ಘೃತಂ ತೇನೈವ ಸಾಧಯೇತ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತೋತ್ತರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರೋಪಣೀಯಂ ವ್ರಣಂ ಭಿಷಕ್||೯೪||
View original
नातिरक्तो नातिपाण्डुर्नातिश्यावो न चातिरुक्| न चोत्सन्नो न चोत्सङ्गी शुद्धो रोप्यः परं व्रणः||८६|| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थकदम्बप्लक्षवेतसाः| करवीरार्ककुटजाः कषाया व्रणरोपणाः||८७|| चन्दनं पद्मकिञ्जल्कं दार्वीत्वङ्नीलमुत्पलम्| मेदे मूर्वा समङ्गा च यष्ट्याह्वं व्रणरोपणम्||८८|| प्रपौण्डरीकं जीवन्ती गोजिह्वा धातकी बला| रोपणं सतिलं दद्यात् प्रलेपं सघृतं व्रणे||८९|| कम्पिल्लकं विडङ्गानि वत्सकं त्रिफलां बलाम्| पटोलं पिचुमर्दं च लोध्रं मुस्तं प्रियङ्गुकम्||९०|| खदिरं धातकीं सर्जमेलामगुरुचन्दने| पिष्ट्वा साध्यं भवेत्तैलं तत् परं व्रणरोपणम्||९१|| प्रपौण्डरीकं मधुकं काकोल्यौ द्वे च चन्दने| सिद्धमेतैः समैस्तैलं परं स्याद्व्रणरोपणम्||९२|| दूर्वास्वरससिद्धं वा तैलं कम्पिल्लकेन वा| दार्वीत्वचश्च कल्केन प्रधानं व्रणरोपणम्||९३|| येनैव विधिना तैलं घृतं तेनैव साधयेत्| रक्तपित्तोत्तरं दृष्ट्वा रोपणीयं व्रणं भिषक्||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (95-96) · Śloka 96
ಕದಮ್ಬಾರ್ಜುನನಿಮ್ಬಾನಾಂ ಪಾಟಲ್ಯಾಃ ಪಿಪ್ಪಲಸ್ಯ ಚ| ವ್ರಣಪ್ರಚ್ಛಾದನೇ ವಿದ್ವಾನ್ ಪತ್ರಾಣ್ಯರ್ಕಸ್ಯ ಚಾದಿಶೇತ್||೯೫|| ವಾರ್ಕ್ಷೋಽಥವಾಽಽಜಿನಃ ಕ್ಷೌಮಃ ಪಟ್ಟೋ ವ್ರಣಹಿತಃ ಸ್ಮೃತಃ| ಬನ್ಧಶ್ಚ ದ್ವಿವಿಧಃ ಶಸ್ತೋ ವ್ರಣಾನಾಂ ಸವ್ಯದಕ್ಷಿಣಃ||೯೬||
View original
कदम्बार्जुननिम्बानां पाटल्याः पिप्पलस्य च| व्रणप्रच्छादने विद्वान् पत्राण्यर्कस्य चादिशेत्||९५|| वार्क्षोऽथवाऽऽजिनः क्षौमः पट्टो व्रणहितः स्मृतः| बन्धश्च द्विविधः शस्तो व्रणानां सव्यदक्षिणः||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (97-100) · Śloka 100
ಲವಣಾಮ್ಲಕಟೂಷ್ಣಾನಿ ವಿದಾಹೀನಿ ಗುರೂಣಿ ಚ| ವರ್ಜಯೇದನ್ನಪಾನಾನಿ ವ್ರಣೀ ಮೈಥುನಮೇವ ಚ||೯೭|| ನಾತಿಶೀತಗುರುಸ್ನಿಗ್ಧಮವಿದಾಹಿ ಯಥಾವ್ರಣಮ್| ಅನ್ನಪಾನಂ ವ್ರಣಹಿತಂ ಹಿತಂ ಚಾಸ್ವಪನಂ ದಿವಾ||೯೮|| ಸ್ತನ್ಯಾನಿ ಜೀವನೀಯಾನಿ ಬೃಂಹಣೀಯಾನಿ ಯಾನಿ ಚ| ಉತ್ಸಾದನಾರ್ಥಂ ನಿಮ್ನಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ತಾನಿ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೯೯|| ಭೂರ್ಜಗ್ರನ್ಥ್ಯಶ್ಮಕಾಸೀಸಮಧೋಭಾಗಾನಿ ಗುಗ್ಗುಲುಃ| ವ್ರಣಾವಸಾದನಂ ತದ್ವತ್ ಕಲವಿಙ್ಕಕಪೋತವಿಟ್||೧೦೦||
View original
लवणाम्लकटूष्णानि विदाहीनि गुरूणि च| वर्जयेदन्नपानानि व्रणी मैथुनमेव च||९७|| नातिशीतगुरुस्निग्धमविदाहि यथाव्रणम्| अन्नपानं व्रणहितं हितं चास्वपनं दिवा||९८|| स्तन्यानि जीवनीयानि बृंहणीयानि यानि च| उत्सादनार्थं निम्नानां व्रणानां तानि कल्पयेत्||९९|| भूर्जग्रन्थ्यश्मकासीसमधोभागानि गुग्गुलुः| व्रणावसादनं तद्वत् कलविङ्ककपोतविट्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (101-106) · Śloka 106
ರುಧಿರೇಽತಿಪ್ರವೃತ್ತೇ ತು ಚ್ಛಿನ್ನೇ ಚ್ಛೇದ್ಯೇಽಧಿಮಾಂಸಕೇ| ಕಫಗ್ರನ್ಥಿಷು ಗಣ್ಡೇಷು ವಾತಸ್ತಮ್ಭಾನಿಲಾರ್ತಿಷು||೧೦೧|| ಗೂಢಪೂಯಲಸೀಕೇಷು ಗಮ್ಭೀರೇಷು ಸ್ಥಿರೇಷು ಚ| ಕಪ್ತೇಷು ಚಾಙ್ಗದೇಶೇಷು ಕರ್ಮಾಗ್ನೇಃ ಸಮ್ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೧೦೨|| ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟೇನ ತೈಲೇನ ಮಜ್ಜಕ್ಷೌದ್ರವಸಾಘೃತೈಃ| ತಪ್ತೈರ್ವಾ ವಿವಿಧೈರ್ಲೋಹೈರ್ದಹೇದ್ದಾಹವಿಶೇಷವಿತ್||೧೦೩|| ರೂಕ್ಷಾಣಾಂ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಂ ಗಮ್ಭೀರಾನ್ಮಾರುತೋತ್ತರಾನ್| ದಹೇತ್ ಸ್ನೇಹಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟೈರ್ಲೋಹೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರೈಸ್ತತೋಽನ್ಯಥಾ||೧೦೪|| ಬಾಲದುರ್ಬಲವೃದ್ಧಾನಾಂ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಾಮ್| ತೃಷ್ಣಾಜ್ವರಪರೀತಾನಾಮಬಲಾನಾಂ ವಿಷಾದಿನಾಮ್||೧೦೫|| ನಾಗ್ನಿಕರ್ಮೋಪದೇಷ್ಟವ್ಯಂ ಸ್ನಾಯುಮರ್ಮವ್ರಣೇಷು ಚ| ಸವಿಷೇಷು ಚ ಶಲ್ಯೇಷು ನೇತ್ರಕುಷ್ಠವ್ರಣೇಷು ಚ||೧೦೬||
View original
रुधिरेऽतिप्रवृत्ते तु च्छिन्ने च्छेद्येऽधिमांसके| कफग्रन्थिषु गण्डेषु वातस्तम्भानिलार्तिषु||१०१|| गूढपूयलसीकेषु गम्भीरेषु स्थिरेषु च| कप्तेषु चाङ्गदेशेषु कर्माग्नेः सम्प्रशस्यते||१०२|| मधूच्छिष्टेन तैलेन मज्जक्षौद्रवसाघृतैः| तप्तैर्वा विविधैर्लोहैर्दहेद्दाहविशेषवित्||१०३|| रूक्षाणां सुकुमाराणां गम्भीरान्मारुतोत्तरान्| दहेत् स्नेहमधूच्छिष्टैर्लोहैः क्षौद्रैस्ततोऽन्यथा||१०४|| बालदुर्बलवृद्धानां गर्भिण्या रक्तपित्तिनाम्| तृष्णाज्वरपरीतानामबलानां विषादिनाम्||१०५|| नाग्निकर्मोपदेष्टव्यं स्नायुमर्मव्रणेषु च| सविषेषु च शल्येषु नेत्रकुष्ठव्रणेषु च||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (107-109) · Śloka 109
ರೋಗದೋಷಬಲಾಪೇಕ್ಷೀ ಮಾತ್ರಾಕಾಲಾಗ್ನಿಕೋವಿದಃ| ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಾಗ್ನಿಕೃತ್ಯೇಷು ಕ್ಷಾರಮಪ್ಯವಚಾರಯೇತ್||೧೦೭|| ಕಠಿನತ್ವಂ ವ್ರಣಾ ಯಾನ್ತಿ ಗನ್ಧೈಃ ಸಾರೈಶ್ಚ ಧೂಪಿತಾಃ| ಸರ್ಪಿರ್ಮಜ್ಜವಸಾಧೂಪೈಃ ಶೈಥಿಲ್ಯಂ ಯಾನ್ತಿ ಹಿ ವ್ರಣಾಃ||೧೦೮|| ರುಜಃ ಸ್ರಾವಾಶ್ಚ ಗನ್ಧಾಶ್ಚ ಕೃಮಯಶ್ಚ ವ್ರಣಾಶ್ರಿತಾಃ| ಶೈಥಿಲ್ಯಂ ಮಾರ್ದವಂ ಚಾಪಿ ಧೂಪನೇನೋಪಶಾಮ್ಯತಿ||೧೦೯||
View original
रोगदोषबलापेक्षी मात्राकालाग्निकोविदः| शस्त्रकर्माग्निकृत्येषु क्षारमप्यवचारयेत्||१०७|| कठिनत्वं व्रणा यान्ति गन्धैः सारैश्च धूपिताः| सर्पिर्मज्जवसाधूपैः शैथिल्यं यान्ति हि व्रणाः||१०८|| रुजः स्रावाश्च गन्धाश्च कृमयश्च व्रणाश्रिताः| शैथिल्यं मार्दवं चापि धूपनेनोपशाम्यति||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (110-112) · Śloka 112
ಲೋಧ್ರನ್ಯಗ್ರೋಧಶುಙ್ಗಾನಿ ಖದಿರಸ್ತ್ರಿಫಲಾ ಘೃತಮ್| ಪ್ರಲೇಪೋ ವ್ರಣಶೈಥಿಲ್ಯಸೌಕುಮಾರ್ಯಪ್ರಸಾಧನಃ||೧೧೦|| ಸರುಜಃ ಕಠಿನಾಃ ಸ್ತಬ್ಧಾ ನಿರಾಸ್ರಾವಾಶ್ಚ ಯೇ ವ್ರಣಾಃ| ಯವಚೂರ್ಣೈಃ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕೈರ್ಬಹುಶಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್||೧೧೧|| ಮುದ್ಗಷಷ್ಟಿಕಶಾಲೀನಾಂ ಪಾಯಸೈರ್ವಾ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್| ಸಘೃತೈರ್ಜೀವನೀಯೈರ್ವಾ ತರ್ಪಯೇತ್ತಾನಭೀಕ್ಷ್ಣಶಃ||೧೧೨||
View original
लोध्रन्यग्रोधशुङ्गानि खदिरस्त्रिफला घृतम्| प्रलेपो व्रणशैथिल्यसौकुमार्यप्रसाधनः||११०|| सरुजः कठिनाः स्तब्धा निरास्रावाश्च ये व्रणाः| यवचूर्णैः ससर्पिष्कैर्बहुशस्तान् प्रलेपयेत्||१११|| मुद्गषष्टिकशालीनां पायसैर्वा यथाक्रमम्| सघृतैर्जीवनीयैर्वा तर्पयेत्तानभीक्ष्णशः||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (113-119) · Śloka 119
ಕಕುಭೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಲೋಧ್ರಜಾಮ್ಬವಕಟ್ಫಲೈಃ| ತ್ವಚಮಾಶ್ವೇವ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ತ್ವಕ್ಚೂರ್ಣೈಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾ ವ್ರಣಾಃ||೧೧೩|| ಮನಃಶಿಲೈಲಾ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಲಾಕ್ಷಾ ಚ ರಜನೀದ್ವಯಮ್| ಪ್ರಲೇಪಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸ್ತ್ವಗ್ವಿಶುದ್ಧಿಕರಃ ಪರಃ||೧೧೪|| ಅಯೋರಜಃ ಸಕಾಸೀಸಂ ತ್ರಿಫಲಾಕುಸುಮಾನಿ ಚ| ಕರೋತಿ ಲೇಪಃ ಕೃಷ್ಣತ್ವಂ ಸದ್ಯ ಏವ ನವತ್ವಚಿ||೧೧೫|| ಕಾಲೀಯಕನತಾಮ್ರಾಸ್ಥಿಹೇಮಕಾನ್ತಾರಸೋತ್ತಮೈಃ | ಲೇಪಃ ಸಗೋಮಯರಸಃ ಸವರ್ಣೀಕರಣಃ ಪರಃ||೧೧೬|| ಧ್ಯಾಮಕಾಶ್ವತ್ಥನಿಚುಲಮೂಲಂ ಲಾಕ್ಷಾ ಸಗೈರಿಕಾ| ಸಹೇಮಶ್ಚಾಮೃತಾಸಙ್ಗಃ ಕಾಸೀಸಂ ಚೇತಿ ವರ್ಣಕೃತ್||೧೧೭|| ಚತುಷ್ಪದಾನಾಂ ತ್ವಗ್ಲೋಮಖುರಶೃಙ್ಗಾಸ್ಥಿಭಸ್ಮನಾ| ತೈಲಾಕ್ತಾ ಚೂರ್ಣಿತಾ ಭೂಮಿರ್ಭವೇಲ್ಲೋಮವತೀ ಪುನಃ||೧೧೮|| ಷೋಡಶೋಪದ್ರವಾ ಯೇ ಚ ವ್ರಣಾನಾಂ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ| ತೇಷಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಯಥಾಸ್ವಂ ಸ್ವೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ||೧೧೯||
View original
ककुभोदुम्बराश्वत्थलोध्रजाम्बवकट्फलैः| त्वचमाश्वेव गृह्णन्ति त्वक्चूर्णैश्चूर्णिता व्रणाः||११३|| मनःशिलैला मञ्जिष्ठा लाक्षा च रजनीद्वयम्| प्रलेपः सघृतक्षौद्रस्त्वग्विशुद्धिकरः परः||११४|| अयोरजः सकासीसं त्रिफलाकुसुमानि च| करोति लेपः कृष्णत्वं सद्य एव नवत्वचि||११५|| कालीयकनताम्रास्थिहेमकान्तारसोत्तमैः | लेपः सगोमयरसः सवर्णीकरणः परः||११६|| ध्यामकाश्वत्थनिचुलमूलं लाक्षा सगैरिका| सहेमश्चामृतासङ्गः कासीसं चेति वर्णकृत्||११७|| चतुष्पदानां त्वग्लोमखुरशृङ्गास्थिभस्मना| तैलाक्ता चूर्णिता भूमिर्भवेल्लोमवती पुनः||११८|| षोडशोपद्रवा ये च व्रणानां परिकीर्तिताः| तेषां चिकित्सा निर्दिष्टा यथास्वं स्वे चिकित्सिते||११९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (120-121) · Śloka 121
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ದ್ವೌ ವ್ರಣೌ ವ್ರಣಭೇದಾಶ್ಚ ಪರೀಕ್ಷಾ ದುಷ್ಟಿರೇವ ಚ| ಸ್ಥಾನಾನಿ ಗನ್ಧಾಃ ಸ್ರಾವಾಶ್ಚ ಸೋಪಸರ್ಗಾಃ ಕ್ರಿಯಾಶ್ಚ ಯಾಃ||೧೨೦|| ವ್ರಣಾಧಿಕಾರೇ ಸಪ್ರಶ್ನಮೇತನ್ನವಕಮುಕ್ತವಾನ್| ಮುನಿರ್ವ್ಯಾಸಸಮಾಸಾಭ್ಯಾಮಗ್ನಿವೇಶಾಯ ಧೀಮತೇ||೧೨೧||
View original
तत्र श्लोकौ- द्वौ व्रणौ व्रणभेदाश्च परीक्षा दुष्टिरेव च| स्थानानि गन्धाः स्रावाश्च सोपसर्गाः क्रियाश्च याः||१२०|| व्रणाधिकारे सप्रश्नमेतन्नवकमुक्तवान्| मुनिर्व्याससमासाभ्यामग्निवेशाय धीमते||१२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 25
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ದ್ವಿವ್ರಣೀಯಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೫||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने द्विव्रणीयचिकित्सितं नाम पञ्चविंशोऽध्यायः||२५||
🔊 Audio coming soon