Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಸ್ತ್ರಿಮರ್ಮೀಯಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातस्त्रिमर्मीयचिकित्सितमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
32. trimarmīyacikitsitam
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ಸಪ್ತೋತ್ತರಂ ಮರ್ಮಶತಂ ಯದುಕ್ತಂ ಶರೀರಸಙ್ಖ್ಯಾಮಧಿಕೃತ್ಯ ತೇಭ್ಯಃ| ಮರ್ಮಾಣಿ ಬಸ್ತಿಂ ಹೃದಯಂ ಶಿರಶ್ಚ ಪ್ರಧಾನಭೂತಾನಿ ವದನ್ತಿ ತಜ್ಜ್ಞಾಃ||೩|| ಪ್ರಾಣಾಶ್ರಯಾತ್, ತಾನಿ ಹಿ ಪೀಡಯನ್ತೋ ವಾತಾದಯೋಽಸೂನಪಿ ಪೀಡಯನ್ತಿ| ತತ್ಸಂಶ್ರಿತಾನಾಮನುಪಾಲನಾರ್ಥಂ ಮಹಾಗದಾನಾಂ ಶೃಣು ಸೌಮ್ಯ ರಕ್ಷಾಮ್||೪||
View original
सप्तोत्तरं मर्मशतं यदुक्तं शरीरसङ्ख्यामधिकृत्य तेभ्यः| मर्माणि बस्तिं हृदयं शिरश्च प्रधानभूतानि वदन्ति तज्ज्ञाः||३|| प्राणाश्रयात्, तानि हि पीडयन्तो वातादयोऽसूनपि पीडयन्ति| तत्संश्रितानामनुपालनार्थं महागदानां शृणु सौम्य रक्षाम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-10) · Śloka 10
ಕಷಾಯತಿಕ್ತೋಷಣರೂಕ್ಷಭೋಜ್ಯೈಃ ಸನ್ಧಾರಣಾಭೋಜನಮೈಥುನೈಶ್ಚ | ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಕುಪ್ಯತಿ ಚೇದಪಾನಃ ಸ್ರೋತಾಂಸ್ಯಧೋಗಾನಿ ಬಲೀ ಸ ರುದ್ಧ್ವಾ||೫|| ಕರೋತಿ ವಿಣ್ಮಾರುತಮೂತ್ರಸಙ್ಗಂ ಕ್ರಮಾದುದಾವರ್ತಮತಃ ಸುಘೋರಮ್| ರುಗ್ಬಸ್ತಿಹೃತ್ಕುಕ್ಷ್ಯುದರೇಷ್ವಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸಪೃಷ್ಠಪಾರ್ಶ್ವೇಷ್ವತಿದಾರುಣಾ ಸ್ಯಾತ್||೬|| ಆಧ್ಮಾನಹೃಲ್ಲಾಸವಿಕರ್ತಿಕಾಶ್ಚ ತೋದೋಽವಿಪಾಕಶ್ಚ ಸಬಸ್ತಿಶೋಥಃ| ವರ್ಚೋಽಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಜಠರೇ ಚ ಗಣ್ಡಾನ್ಯೂರ್ಧ್ವಶ್ಚ ವಾಯುರ್ವಿಹತೋ ಗುದೇ ಸ್ಯಾತ್||೭|| ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಶುಷ್ಕಸ್ಯ ಚಿರಾತ್ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಸ್ಯಾದ್ವಾ ತನುಃ ಸ್ಯಾತ್ ಖರರೂಕ್ಷಶೀತಾ| ತತಶ್ಚ ರೋಗಾ ಜ್ವರಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಪ್ರವಾಹಿಕಾಹೃದ್ಗ್ರಹಣೀಪ್ರದೋಷಾಃ||೮|| ವಮ್ಯಾನ್ಧ್ಯಬಾಧಿರ್ಯಶಿರೋಽಭಿತಾಪವಾತೋದರಾಷ್ಠೀಲಮನೋವಿಕಾರಾಃ| ತೃಷ್ಣಾಸ್ರಪಿತ್ತಾರುಚಿಗುಲ್ಮಕಾಸಶ್ವಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾರ್ದಿತಪಾರ್ಶ್ವರೋಗಾಃ||೯|| ಅನ್ಯೇ ಚ ರೋಗಾ ಬಹವೋಽನಿಲೋತ್ಥಾ ಭವನ್ತ್ಯುದಾವರ್ತಕೃತಾಃ ಸುಘೋರಾಃ| ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಚಾಸ್ಯ ಯಥಾವದೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ ತಚ್ಛೃಣು ಚಾಗ್ನಿವೇಶ!||೧೦||
View original
कषायतिक्तोषणरूक्षभोज्यैः सन्धारणाभोजनमैथुनैश्च | पक्वाशये कुप्यति चेदपानः स्रोतांस्यधोगानि बली स रुद्ध्वा||५|| करोति विण्मारुतमूत्रसङ्गं क्रमादुदावर्तमतः सुघोरम्| रुग्बस्तिहृत्कुक्ष्युदरेष्वभीक्ष्णं सपृष्ठपार्श्वेष्वतिदारुणा स्यात्||६|| आध्मानहृल्लासविकर्तिकाश्च तोदोऽविपाकश्च सबस्तिशोथः| वर्चोऽप्रवृत्तिर्जठरे च गण्डान्यूर्ध्वश्च वायुर्विहतो गुदे स्यात्||७|| कृच्छ्रेण शुष्कस्य चिरात् प्रवृत्तिः स्याद्वा तनुः स्यात् खररूक्षशीता| ततश्च रोगा ज्वरमूत्रकृच्छ्रप्रवाहिकाहृद्ग्रहणीप्रदोषाः||८|| वम्यान्ध्यबाधिर्यशिरोऽभितापवातोदराष्ठीलमनोविकाराः| तृष्णास्रपित्तारुचिगुल्मकासश्वासप्रतिश्यार्दितपार्श्वरोगाः||९|| अन्ये च रोगा बहवोऽनिलोत्था भवन्त्युदावर्तकृताः सुघोराः| चिकित्सितं चास्य यथावदूर्ध्वं प्रवक्ष्यते तच्छृणु चाग्निवेश!||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (11-17) · Śloka 17
ತಂ ತೈಲಶೀತಜ್ವರನಾಶನಾಕ್ತಂ ಸ್ವೇದೈರ್ಯಥೋಕ್ತೈಃ ಪ್ರವಿಲೀನದೋಷಮ್| ಉಪಾಚರೇದ್ವರ್ತಿನಿರೂಹಬಸ್ತಿಸ್ನೇಹೈರ್ವಿರೇಕೈರನುಲೋಮನಾನ್ನೈಃ||೧೧|| ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃನ್ಮಾಗಧಿಕಾಂ ಸದನ್ತೀಂ ಗೋಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟಾಂ ದಶಭಾಗಮಾಷಾಮ್| ಸನೀಲಿಕಾಂ ದ್ವಿರ್ಲವಣಾಂ ಗುಡೇನ ವರ್ತಿಂ ಕರಾಙ್ಗುಷ್ಠನಿಭಾಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್||೧೨|| ಪಿಣ್ಯಾಕಸೌವರ್ಚಲಹಿಙ್ಗುಭಿರ್ವಾ ಸಸರ್ಷಪತ್ರ್ಯೂಷಣಯಾವಶೂಕೈಃ| ಕ್ರಿಮಿಘ್ನಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಶಙ್ಖಿನೀಭಿಃ ಸುಧಾರ್ಕಜಕ್ಷೀರಗುಡೈರ್ಯುತಾಭಿಃ||೧೩|| ಸ್ಯಾತ್ ಪಿಪ್ಪಲೀಸರ್ಷಪರಾಢವೇಶ್ಮಧೂಮೈಃ ಸಗೋಮೂತ್ರಗುಡೈಶ್ಚ ವರ್ತಿಃ| ಶ್ಯಾಮಾಫಲಾಲಾಬುಕಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ನಾಡ್ಯಾಽಥವಾ ತತ್ ಪ್ರಧಮೇತ್ತು ಚೂರ್ಣಮ್||೧೪|| ರಕ್ಷೋಘ್ನತುಮ್ಬೀಕರಹಾಟಕೃಷ್ಣಾಚೂರ್ಣಂ ಸಜೀಮೂತಕಸೈನ್ಧವಂ ವಾ| ಸ್ನಿಗ್ಧೇ ಗುದೇ ತಾನ್ಯನುಲೋಮಯನ್ತಿ ನರಸ್ಯ ವರ್ಚೋಽನಿಲಮೂತ್ರಸಙ್ಗಮ್||೧೫|| ತೇಷಾಂ ವಿಘಾತೇ ತು ಭಿಷಗ್ವಿದಧ್ಯಾತ್ ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಸುಸ್ವಿನ್ನತನೋರ್ನಿರೂಹಮ್| ಊರ್ಧ್ವಾನುಲೋಮೌಷಧಮೂತ್ರತೈಲಕ್ಷಾರಾಮ್ಲವಾತಘ್ನಯುತಂ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣಮ್||೧೬|| ವಾತೇಽಧಿಕೇಽಮ್ಲಂ ಲವಣಂ ಸತೈಲಂ, ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿತ್ತೇ ತು, ಕಫೇ ಸಮೂತ್ರಮ್| ಸ ಮೂತ್ರವರ್ಚೋಽನಿಲಸಙ್ಗಮಾಶು ಗುದಂ ಸಿರಾಶ್ಚ ಪ್ರಗುಣೀಕರೋತಿ||೧೭||
View original
तं तैलशीतज्वरनाशनाक्तं स्वेदैर्यथोक्तैः प्रविलीनदोषम्| उपाचरेद्वर्तिनिरूहबस्तिस्नेहैर्विरेकैरनुलोमनान्नैः||११|| श्यामात्रिवृन्मागधिकां सदन्तीं गोमूत्रपिष्टां दशभागमाषाम्| सनीलिकां द्विर्लवणां गुडेन वर्तिं कराङ्गुष्ठनिभां विदध्यात्||१२|| पिण्याकसौवर्चलहिङ्गुभिर्वा ससर्षपत्र्यूषणयावशूकैः| क्रिमिघ्नकम्पिल्लकशङ्खिनीभिः सुधार्कजक्षीरगुडैर्युताभिः||१३|| स्यात् पिप्पलीसर्षपराढवेश्मधूमैः सगोमूत्रगुडैश्च वर्तिः| श्यामाफलालाबुकपिप्पलीनां नाड्याऽथवा तत् प्रधमेत्तु चूर्णम्||१४|| रक्षोघ्नतुम्बीकरहाटकृष्णाचूर्णं सजीमूतकसैन्धवं वा| स्निग्धे गुदे तान्यनुलोमयन्ति नरस्य वर्चोऽनिलमूत्रसङ्गम्||१५|| तेषां विघाते तु भिषग्विदध्यात् स्वभ्यक्तसुस्विन्नतनोर्निरूहम्| ऊर्ध्वानुलोमौषधमूत्रतैलक्षाराम्लवातघ्नयुतं सुतीक्ष्णम्||१६|| वातेऽधिकेऽम्लं लवणं सतैलं, क्षीरेण पित्ते तु, कफे समूत्रम्| स मूत्रवर्चोऽनिलसङ्गमाशु गुदं सिराश्च प्रगुणीकरोति||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (18) · Śloka 18
ತ್ರಿವೃತ್ಸುಧಾಪತ್ರತಿಲಾದಿಶಾಕಗ್ರಾಮ್ಯೌದಕಾನೂಪರಸೈರ್ಯವಾನ್ನಮ್| ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ಸೃಷ್ಟಾನಿಲಮೂತ್ರವಿಡ್ಭಿರದ್ಯಾತ್ ಪ್ರಸನ್ನಾಗುಡಸೀಧುಪಾಯೀ||೧೮||
View original
त्रिवृत्सुधापत्रतिलादिशाकग्राम्यौदकानूपरसैर्यवान्नम्| अन्यैश्च सृष्टानिलमूत्रविड्भिरद्यात् प्रसन्नागुडसीधुपायी||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (19) · Śloka 19
ಭೂಯೋಽನುಬನ್ಧೇ ತು ಭವೇದ್ವಿರೇಚ್ಯೋ ಮೂತ್ರಪ್ರಸನ್ನಾದಧಿಮಣ್ಡಶುಕ್ತೈಃ| ಸ್ವಸ್ಥಂ ತು ಪಶ್ಚಾದನುವಾಸಯೇತ್ತಂ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ಧಿ ಸಙ್ಗೋಽನಿಲವರ್ಚಸೋಶ್ಚೇತ್||೧೯||
View original
भूयोऽनुबन्धे तु भवेद्विरेच्यो मूत्रप्रसन्नादधिमण्डशुक्तैः| स्वस्थं तु पश्चादनुवासयेत्तं रौक्ष्याद्धि सङ्गोऽनिलवर्चसोश्चेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (20-22) · Śloka 22
ದ್ವಿರುತ್ತರಂ ಹಿಙ್ಗು ವಚಾಗ್ನಿಕುಷ್ಠಂ ಸುವರ್ಚಿಕಾ ಚೈವ ವಿಡಙ್ಗಚೂರ್ಣಮ್| ಸುಖಾಮ್ಬುನಾಽಽನಾಹವಿಸೂಚಿಕಾರ್ತಿಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮೋರ್ಧ್ವಸಮೀರಣಘ್ನಮ್ ||೨೦|| ವಚಾಭಯಾಚಿತ್ರಕಯಾವಶೂಕಾನ್ ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕಾತಿವಿಷಾನ್ ಸಕುಷ್ಠಾನ್| ಉಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾಽಽನಾಹವಿಮೂಢವಾತಾನ್ ಪೀತ್ವಾ ಜಯೇದಾಶು ರಸೌದನಾಶೀ||೨೧|| ಹಿಙ್ಗೂಗ್ರಗನ್ಧಾಬಿಡಶುಣ್ಠ್ಯಜಾಜೀಹರೀತಕೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಕುಷ್ಠಮ್| ಯಥೋತ್ತರಂ ಭಾಗವಿವೃದ್ಧಮೇತತ್ ಪ್ಲೀಹೋದರಾಜೀರ್ಣವಿಸೂಚಿಕಾಸು||೨೨||
View original
द्विरुत्तरं हिङ्गु वचाग्निकुष्ठं सुवर्चिका चैव विडङ्गचूर्णम्| सुखाम्बुनाऽऽनाहविसूचिकार्तिहृद्रोगगुल्मोर्ध्वसमीरणघ्नम् ||२०|| वचाभयाचित्रकयावशूकान् सपिप्पलीकातिविषान् सकुष्ठान्| उष्णाम्बुनाऽऽनाहविमूढवातान् पीत्वा जयेदाशु रसौदनाशी||२१|| हिङ्गूग्रगन्धाबिडशुण्ठ्यजाजीहरीतकीपुष्करमूलकुष्ठम्| यथोत्तरं भागविवृद्धमेतत् प्लीहोदराजीर्णविसूचिकासु||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (23) · Śloka 23
ಸ್ಥಿರಾದಿವರ್ಗಸ್ಯ ಪುನರ್ನವಾಯಾಃ ಶಮ್ಪಾಕಪೂತೀಕಕರಞ್ಜಯೋಶ್ಚ| ಸಿದ್ಧಃ ಕಷಾಯೇ ದ್ವಿಪಲಾಂಶಿಕಾನಾಂ ಪ್ರಸ್ಥೋ ಘೃತಾತ್ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರತಿರುದ್ಧವಾತೇ||೨೩||
View original
स्थिरादिवर्गस्य पुनर्नवायाः शम्पाकपूतीककरञ्जयोश्च| सिद्धः कषाये द्विपलांशिकानां प्रस्थो घृतात् स्यात् प्रतिरुद्धवाते||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (24-25) · Śloka 25
ಫಲಂ ಚ ಮೂಲಂ ಚ ವಿರೇಚನೋಕ್ತಂ ಹಿಙ್ಗ್ವರ್ಕಮೂಲಂ ದಶಮೂಲಮಗ್ರ್ಯಮ್| ಸ್ನುಕ್ ಚಿತ್ರಕಶ್ಚೈವ ಪುನರ್ನವಾ ಚ ತುಲ್ಯಾನಿ ಸರ್ವೈರ್ಲವಣಾನಿ ಪಞ್ಚ||೨೪|| ಸ್ನೇಹೈಃ ಸಮೂತ್ರೈಃ ಸಹ ಜರ್ಜರಾಣಿ ಶರಾವಸನ್ಧೌ ವಿಪಚೇತ್ ಸುಲಿಪ್ತೇ| ಪಕ್ವಂ ಸುಪಿಷ್ಟಂ ಲವಣಂ ತದನ್ನೈಃ ಪಾನೈಸ್ತಥಾಽಽನಾಹರುಜಾಘ್ನಮದ್ಯಾತ್||೨೫||
View original
फलं च मूलं च विरेचनोक्तं हिङ्ग्वर्कमूलं दशमूलमग्र्यम्| स्नुक् चित्रकश्चैव पुनर्नवा च तुल्यानि सर्वैर्लवणानि पञ्च||२४|| स्नेहैः समूत्रैः सह जर्जराणि शरावसन्धौ विपचेत् सुलिप्ते| पक्वं सुपिष्टं लवणं तदन्नैः पानैस्तथाऽऽनाहरुजाघ्नमद्यात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (26-31) · Śloka 31
ಹೃತ್ಸ್ತಮ್ಭಮೂರ್ಧಾಮಯಗೌರವಾಭ್ಯಾಮುದ್ಗಾರಸಙ್ಗೇನ ಸಪೀನಸೇನ| ಆನಾಹಮಾಮಪ್ರಭವಂ ಜಯೇತ್ತು ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನೈರ್ಲಙ್ಘನಪಾಚನೈಶ್ಚ||೨೬|| (ಗುಲ್ಮೋದರಬ್ರಧ್ನಾರ್ಶಃಪ್ಲೀಹೋದಾವರ್ತಯೋನಿಶುಕ್ರಗದೇ | ಮೇದಃಕಫಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಮಾರುತರಕ್ತೇಽವಗಾಢೇ ಚ||೨೭|| ಗೃಧ್ರಸಿಪಕ್ಷವಧಾದಿಷು ವಿರೇಚನಾರ್ಹೇಷು ವಾತರೋಗೇಷು| ವಾತೇ ವಿಬದ್ಧಮಾರ್ಗೇ ಮೇದಃಕಫಪಿತ್ತರಕ್ತೇನ||೨೮|| ಪಯಸಾ ಮಾಂಸರಸೈರ್ವಾ ತ್ರಿಫಲಾರಸಯೂಷಮೂತ್ರಮದಿರಾಭಿಃ| ದೋಷಾನುಬನ್ಧಯೋಗಾತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಮೇರಣ್ಡಜಂ ತೈಲಮ್||೨೯|| ತದ್ವಾತನುತ್ಸ್ವಭಾವಾತ್ ಸಂಯೋಗವಶಾದ್ವಿರೇಚನಾಚ್ಚ ಜಯೇತ್| ಮೇದೋಸೃಕ್ಪಿತ್ತಕಫೋನ್ಮಿಶ್ರಾನಿಲರೋಗಜಿತ್ತಸ್ಮಾತ್||೩೦|| ಬಲಕೋಷ್ಠವ್ಯಾಧಿವಶಾದಾಪಞ್ಚಪಲಾ ಭವೇನ್ಮಾತ್ರಾ| ಮೃದುಕೋಷ್ಠಾಲ್ಪಬಲಾನಾಂ ಸಹ ಭೋಜ್ಯಂ ತತ್ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಸ್ಯತ್)||೩೧|| ಇತ್ಯುದಾವರ್ತಚಿಕಿತ್ಸಾ|
View original
हृत्स्तम्भमूर्धामयगौरवाभ्यामुद्गारसङ्गेन सपीनसेन| आनाहमामप्रभवं जयेत्तु प्रच्छर्दनैर्लङ्घनपाचनैश्च||२६|| (गुल्मोदरब्रध्नार्शःप्लीहोदावर्तयोनिशुक्रगदे | मेदःकफसंसृष्टे मारुतरक्तेऽवगाढे च||२७|| गृध्रसिपक्षवधादिषु विरेचनार्हेषु वातरोगेषु| वाते विबद्धमार्गे मेदःकफपित्तरक्तेन||२८|| पयसा मांसरसैर्वा त्रिफलारसयूषमूत्रमदिराभिः| दोषानुबन्धयोगात् प्रशस्तमेरण्डजं तैलम्||२९|| तद्वातनुत्स्वभावात् संयोगवशाद्विरेचनाच्च जयेत्| मेदोसृक्पित्तकफोन्मिश्रानिलरोगजित्तस्मात्||३०|| बलकोष्ठव्याधिवशादापञ्चपला भवेन्मात्रा| मृदुकोष्ठाल्पबलानां सह भोज्यं तत्प्रयोज्यं स्यत्)||३१|| इत्युदावर्तचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (32-35) · Śloka 35
ವ್ಯಾಯಾಮತೀಕ್ಷ್ಣೌಷಧರೂಕ್ಷಮದ್ಯಪ್ರಸಙ್ಗನಿತ್ಯದ್ರುತಪೃಷ್ಠಯಾನಾತ್| ಆನೂಪಮತ್ಸ್ಯಾಧ್ಯಶನಾದಜೀರ್ಣಾತ್ ಸ್ಯುರ್ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಾಣಿ ನೃಣಾಮಿಹಾಷ್ಟೌ||೩೨|| ಪೃಥಙ್ಮಲಾಃ ಸ್ವೈಃ ಕುಪಿತಾ ನಿದಾನೈಃ ಸರ್ವೇಽಥವಾ ಕೋಪಮುಪೇತ್ಯ ಬಸ್ತೌ| ಮೂತ್ರಸ್ಯ ಮಾರ್ಗಂ ಪರಿಪೀಡಯನ್ತಿ ಯದಾ ತದಾ ಮೂತ್ರಯತೀಹ ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್||೩೩|| ತೀವ್ರಾ ರುಜೋ ವಙ್ಕ್ಷಣಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರೇ ಸ್ವಲ್ಪಂ ಮುಹುರ್ಮೂತ್ರಯತೀಹ ವಾತಾತ್| ಪೀತಂ ಸರಕ್ತಂ ಸರುಜಂ ಸದಾಹಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ಮುಹುರ್ಮೂತ್ರಯತೀಹ ಪಿತ್ತಾತ್||೩೪|| ಬಸ್ತೇಃ ಸಲಿಙ್ಗಸ್ಯ ಗುರುತ್ವಶೋಥೌ ಮೂತ್ರಂ ಸಪಿಚ್ಛಂ ಕಫಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ| ಸರ್ವಾಣಿ ರೂಪಾಣಿ ತು ಸನ್ನಿಪಾತಾದ್ಭವನ್ತಿ ತತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರತಮಂ ಹಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಮ್||೩೫||
View original
व्यायामतीक्ष्णौषधरूक्षमद्यप्रसङ्गनित्यद्रुतपृष्ठयानात्| आनूपमत्स्याध्यशनादजीर्णात् स्युर्मूत्रकृच्छ्राणि नृणामिहाष्टौ||३२|| पृथङ्मलाः स्वैः कुपिता निदानैः सर्वेऽथवा कोपमुपेत्य बस्तौ| मूत्रस्य मार्गं परिपीडयन्ति यदा तदा मूत्रयतीह कृच्छ्रात्||३३|| तीव्रा रुजो वङ्क्षणबस्तिमेढ्रे स्वल्पं मुहुर्मूत्रयतीह वातात्| पीतं सरक्तं सरुजं सदाहं कृच्छ्रान्मुहुर्मूत्रयतीह पित्तात्||३४|| बस्तेः सलिङ्गस्य गुरुत्वशोथौ मूत्रं सपिच्छं कफमूत्रकृच्छ्रे| सर्वाणि रूपाणि तु सन्निपाताद्भवन्ति तत् कृच्छ्रतमं हि कृच्छ्रम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (36) · Śloka 36
ವಿಶೋಷಯೇದ್ಬಸ್ತಿಗತಂ ಸಶುಕ್ರಂ ಮೂತ್ರಂ ಸಪಿತ್ತಂ ಪವನಃ ಕಫಂ ವಾ| ಯದಾ ತದಾಽಶ್ಮರ್ಯುಪಜಾಯತೇ ತು ಕ್ರಮೇಣ ಪಿತ್ತೇಷ್ವಿವ ರೋಚನಾ ಗೋಃ||೩೬||
View original
विशोषयेद्बस्तिगतं सशुक्रं मूत्रं सपित्तं पवनः कफं वा| यदा तदाऽश्मर्युपजायते तु क्रमेण पित्तेष्विव रोचना गोः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (37-38) · Śloka 39
ಕದಮ್ಬಪುಷ್ಪಾಕೃತಿರಶ್ಮತುಲ್ಯಾ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾ ತ್ರಿಪುಟ್ಯಪ್ಯಥವಾಽಪಿ ಮೃದ್ವೀ| ಮೂತ್ರಸ್ಯ ಚೇನ್ಮಾರ್ಗಮುಪೈತಿ ರುದ್ಧ್ವಾ ಮೂತ್ರಂ ರುಜಂ ತಸ್ಯ ಕರೋತಿ ಬಸ್ತೌ||೩೭|| ಸಸೇವನೀಮೇಹನಬಸ್ತಿಶೂಲಂ ವಿಶೀರ್ಣಧಾರಂ ಚ ಕರೋತಿ ಮೂತ್ರಮ್| ಮೃದ್ನಾತಿ ಮೇಢ್ರಂ ಸ ತು ವೇದನಾರ್ತೋ ಮುಹುಃ ಶಕೃನ್ಮುಞ್ಚತಿ ಮೇಹತೇ ಚ||೩೮|| ಕ್ಷೋಭಾತ್ ಕ್ಷತೇ ಮೂತ್ರಯತೀಹ ಸಾಸೃಕ್ ತಸ್ಯಾಃ ಸುಖಂ ಮೇಹತಿ ಚ ವ್ಯಪಾಯಾತ್|೩೯|
View original
कदम्बपुष्पाकृतिरश्मतुल्या श्लक्ष्णा त्रिपुट्यप्यथवाऽपि मृद्वी| मूत्रस्य चेन्मार्गमुपैति रुद्ध्वा मूत्रं रुजं तस्य करोति बस्तौ||३७|| ससेवनीमेहनबस्तिशूलं विशीर्णधारं च करोति मूत्रम्| मृद्नाति मेढ्रं स तु वेदनार्तो मुहुः शकृन्मुञ्चति मेहते च||३८|| क्षोभात् क्षते मूत्रयतीह सासृक् तस्याः सुखं मेहति च व्यपायात्|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (39-41) · Śloka 41
ಏಷಾಽಶ್ಮರೀ ಮಾರುತಭಿನ್ನಮೂರ್ತಿಃ ಸ್ಯಾಚ್ಛರ್ಕರಾ ಮೂತ್ರಪಥಾತ್ ಕ್ಷರನ್ತೀ||೩೯|| (ರೇತೋಽಭಿಘಾತಾಭಿಹತಸ್ಯ ಪುಂಸಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಯಸ್ಯ ತು ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಮ್| ಸ್ಯಾದ್ವೇದನಾ ವಙ್ಕ್ಷಣಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರೇ ತಸ್ಯಾತಿಶೂಲಂ ವೃಷಣಾತಿವೃತ್ತೇ||೪೦|| ಶುಕ್ರೇಣ ಸಂರುದ್ಧಗತಿಪ್ರವಾಹೋ ಮೂತ್ರಂ ಸ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ವಿಮುಞ್ಚತೀಹ| ತಮಣ್ಡಯೋಃ ಸ್ತಬ್ಧಮಿತಿ ಬ್ರುವನ್ತಿ ರೇತೋಽಭಿಘಾತಾತ್ ಪ್ರವದನ್ತಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಮ್ )||೪೧||
View original
एषाऽश्मरी मारुतभिन्नमूर्तिः स्याच्छर्करा मूत्रपथात् क्षरन्ती||३९|| (रेतोऽभिघाताभिहतस्य पुंसः प्रवर्तते यस्य तु मूत्रकृच्छ्रम्| स्याद्वेदना वङ्क्षणबस्तिमेढ्रे तस्यातिशूलं वृषणातिवृत्ते||४०|| शुक्रेण संरुद्धगतिप्रवाहो मूत्रं स कृच्छ्रेण विमुञ्चतीह| तमण्डयोः स्तब्धमिति ब्रुवन्ति रेतोऽभिघातात् प्रवदन्ति कृच्छ्रम् )||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (42) · Śloka 43
ಶುಕ್ರಂ ಮಲಾಶ್ಚೈವ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಗ್ವಾ ಮೂತ್ರಾಶಯಸ್ಥಾಃ ಪ್ರತಿವಾರಯನ್ತಿ| ತದ್ವ್ಯಾಹತಂ ಮೇಹನಬಸ್ತಿಶೂಲಂ ಮೂತ್ರಂ ಸಶುಕ್ರಂ ಕುರುತೇ ವಿಬದ್ಧಮ್||೪೨|| ಸ್ತಬ್ಧಶ್ಚ ಶೂನೋ ಭೃಶವೇದನಶ್ಚ ತುದ್ಯೇತ ಬಸ್ತಿರ್ವೃಷಣೌ ಚ ತಸ್ಯ|೪೩|
View original
शुक्रं मलाश्चैव पृथक् पृथग्वा मूत्राशयस्थाः प्रतिवारयन्ति| तद्व्याहतं मेहनबस्तिशूलं मूत्रं सशुक्रं कुरुते विबद्धम्||४२|| स्तब्धश्च शूनो भृशवेदनश्च तुद्येत बस्तिर्वृषणौ च तस्य|४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (43-44) · Śloka 44
ಕ್ಷತಾಭಿಘಾತಾತ್ ಕ್ಷತಜಂ ಕ್ಷಯಾದ್ವಾ ಪ್ರಕೋಪಿತಂ ಬಸ್ತಿಗತಂ ವಿಬದ್ಧಮ್||೪೩|| ತೀವ್ರಾರ್ತಿ ಮೂತ್ರೇಣ ಸಹಾಶ್ಮರೀತ್ವಮಾಯಾತಿ ತಸ್ಮಿನ್ನತಿಸಞ್ಚಿತೇ ಚ| ಆಧ್ಮಾತತಾಂ ವಿನ್ದತಿ ಗೌರವಂ ಚ ಬಸ್ತೇರ್ಲಘುತ್ವಂ ಚ ವಿನಿಃಸೃತೇಽಸ್ಮಿನ್||೪೪|| ಇತಿ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರನಿದಾನಮ್|
View original
क्षताभिघातात् क्षतजं क्षयाद्वा प्रकोपितं बस्तिगतं विबद्धम्||४३|| तीव्रार्ति मूत्रेण सहाश्मरीत्वमायाति तस्मिन्नतिसञ्चिते च| आध्माततां विन्दति गौरवं च बस्तेर्लघुत्वं च विनिःसृतेऽस्मिन्||४४|| इति मूत्रकृच्छ्रनिदानम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (45-48) · Śloka 48
ಅಭ್ಯಞ್ಜನಸ್ನೇಹನಿರೂಹಬಸ್ತಿಸ್ನೇಹೋಪನಾಹೋತ್ತರಬಸ್ತಿಸೇಕಾನ್| ಸ್ಥಿರಾದಿಭಿರ್ವಾತಹರೈಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಾನ್ ದದ್ಯಾದ್ರಸಾಂಶ್ಚಾನಿಲಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ||೪೫|| ಪುನರ್ನವೈರಣ್ಡಶತಾವರೀಭಿಃ ಪತ್ತೂರವೃಶ್ಚೀರಬಲಾಶ್ಮಭಿದ್ಭಿಃ| ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ಕುಲತ್ಥಕೋಲಯವೈಶ್ಚ ತೋಯೋತ್ಕ್ವಥಿತೇ ಕಷಾಯೇ||೪೬|| ತೈಲಂ ವರಾಹರ್ಕ್ಷವಸಾ ಘೃತಂ ಚ ತೈರೇವ ಕಲ್ಕೈರ್ಲವಣೈಶ್ಚ ಸಾಧ್ಯಮ್| ತನ್ಮಾತ್ರಯಾಽಽಶು ಪ್ರತಿಹನ್ತಿ ಪೀತಂ ಶೂಲಾನ್ವಿತಂ ಮಾರುತಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಮ್||೪೭|| ಏತಾನಿ ಚಾನ್ಯಾನಿ ವರೌಷಧಾನಿ ಪಿಷ್ಟಾನಿ ಶಸ್ತಾನ್ಯಪಿ ಚೋಪನಾಹೇ| ಸ್ಯುರ್ಲಾಭತಸ್ತೈಲಫಲಾನಿ ಚೈವ ಸ್ನೇಹಾಮ್ಲಯುಕ್ತಾನಿ ಸುಖೋಷ್ಣವನ್ತಿ||೪೮||
View original
अभ्यञ्जनस्नेहनिरूहबस्तिस्नेहोपनाहोत्तरबस्तिसेकान्| स्थिरादिभिर्वातहरैश्च सिद्धान् दद्याद्रसांश्चानिलमूत्रकृच्छ्रे||४५|| पुनर्नवैरण्डशतावरीभिः पत्तूरवृश्चीरबलाश्मभिद्भिः| द्विपञ्चमूलेन कुलत्थकोलयवैश्च तोयोत्क्वथिते कषाये||४६|| तैलं वराहर्क्षवसा घृतं च तैरेव कल्कैर्लवणैश्च साध्यम्| तन्मात्रयाऽऽशु प्रतिहन्ति पीतं शूलान्वितं मारुतमूत्रकृच्छ्रम्||४७|| एतानि चान्यानि वरौषधानि पिष्टानि शस्तान्यपि चोपनाहे| स्युर्लाभतस्तैलफलानि चैव स्नेहाम्लयुक्तानि सुखोष्णवन्ति||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (49-51) · Śloka 51
ಸೇಕಾವಗಾಹಾಃ ಶಿಶಿರಾಃ ಪ್ರದೇಹಾ ಗ್ರೈಷ್ಮೋ ವಿಧಿರ್ಬಸ್ತಿಪಯೋವಿರೇಕಾಃ| ದ್ರಾಕ್ಷಾವಿದಾರೀಕ್ಷುರಸೈರ್ಘೃತೈಶ್ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಷು ಪಿತ್ತಪ್ರಭವೇಷು ಕಾರ್ಯಾಃ||೪೯|| ಶತಾವರೀಕಾಶಕುಶಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾವಿದಾರಿಶಾಲೀಕ್ಷುಕಶೇರುಕಾಣಾಮ್| ಕ್ವಾಥಂ ಸುಶೀತಂ ಮಧುಶರ್ಕರಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇತ್ ಪೈತ್ತಿಕಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೀ||೫೦|| ಪಿಬೇತ್ ಕಷಾಯಂ ಕಮಲೋತ್ಪಲಾನಾಂ ಶೃಙ್ಗಾಟಕಾನಾಮಥವಾ ವಿದಾರ್ಯಾಃ| ದಣ್ಡೈರಕಾಣಾಮಥವಾಽಪಿ ಮೂಲಂ ಪೂರ್ವೇಣ ಕಲ್ಪೇನ ತಥಾಽಮ್ಬು ಶೀತಮ್||೫೧||
View original
सेकावगाहाः शिशिराः प्रदेहा ग्रैष्मो विधिर्बस्तिपयोविरेकाः| द्राक्षाविदारीक्षुरसैर्घृतैश्च कृच्छ्रेषु पित्तप्रभवेषु कार्याः||४९|| शतावरीकाशकुशश्वदंष्ट्राविदारिशालीक्षुकशेरुकाणाम्| क्वाथं सुशीतं मधुशर्कराभ्यां युक्तं पिबेत् पैत्तिकमूत्रकृच्छ्री||५०|| पिबेत् कषायं कमलोत्पलानां शृङ्गाटकानामथवा विदार्याः| दण्डैरकाणामथवाऽपि मूलं पूर्वेण कल्पेन तथाऽम्बु शीतम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (52-53) · Śloka 53
ಏರ್ವಾರುಬೀಜಂ ತ್ರಪುಷಾತ್ ಕುಸುಮ್ಭಾತ್ ಸಕುಙ್ಕುಮಃ ಸ್ಯಾದ್ವೃಷಕಶ್ಚ ಪೇಯಃ| ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನಾಶ್ಮರಿಶರ್ಕರಾಸು ಸರ್ವೇಷು ಕೃಚ್ಛ್ರೇಷು ಪ್ರಶಸ್ತ ಏಷಃ||೫೨|| ಏರ್ವಾರುಬೀಜಂ ಮಧುಕಂ ಸದಾರು ಪೈತ್ತೇ ಪಿಬೇತ್ತಣ್ಡುಲಧಾವನೇನ| ದಾರ್ವೀಂ ತಥೈವಾಮಲಕೀರಸೇನ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾಂ ಪಿತ್ತಕೃತೇ ತು ಕೃಚ್ಛ್ರೇ||೫೩||
View original
एर्वारुबीजं त्रपुषात् कुसुम्भात् सकुङ्कुमः स्याद्वृषकश्च पेयः| द्राक्षारसेनाश्मरिशर्करासु सर्वेषु कृच्छ्रेषु प्रशस्त एषः||५२|| एर्वारुबीजं मधुकं सदारु पैत्ते पिबेत्तण्डुलधावनेन| दार्वीं तथैवामलकीरसेन समाक्षिकां पित्तकृते तु कृच्छ्रे||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (54-57) · Śloka 57
ಕ್ಷಾರೋಷ್ಣತೀಕ್ಷ್ಣೌಷಧಮನ್ನಪಾನಂ ಸ್ವೇದೋ ಯವಾನ್ನಂ ವಮನಂ ನಿರೂಹಾಃ| ತಕ್ರಂ ಸತಿಕ್ತೌಷಧಸಿದ್ಧತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಪಾನಂ ಕಫಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ||೫೪|| ವ್ಯೋಷಂ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾತ್ರುಟಿಸಾರಸಾಸ್ಥಿ ಕೋಲಪ್ರಮಾಣಂ ಮಧುಮೂತ್ರಯುಕ್ತಮ್| ಪಿಬೇತ್ತ್ರುಟಿಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾಂ ಕದಲ್ಯಾ ರಸೇನ ಕೈಡರ್ಯರಸೇನ ವಾಽಪಿ||೫೫|| ತಕ್ರೇಣ ಯುಕ್ತಂ ಶಿತಿವಾರಕಸ್ಯ ಬೀಜಂ ಪಿಬೇತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರವಿನಾಶಹೇತೋಃ| ಪಿಬೇತ್ತಥಾ ತಣ್ಡುಲಧಾವನೇನ ಪ್ರವಾಲಚೂರ್ಣಂ ಕಫಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ||೫೬|| ಸಪ್ತಚ್ಛದಾರಗ್ವಧಕೇಬುಕೈಲಾಧವಂ ಕರಞ್ಜಂ ಕುಟಜಂ ಗುಡೂಚೀಮ್| ಪಕ್ತ್ವಾ ಜಲೇ ತೇನ ಪಿಬೇದ್ಯವಾಗೂಂ ಸಿದ್ಧಂ ಕಷಾಯಂ ಮಧುಸಂಯುತಂ ವಾ||೫೭||
View original
क्षारोष्णतीक्ष्णौषधमन्नपानं स्वेदो यवान्नं वमनं निरूहाः| तक्रं सतिक्तौषधसिद्धतैलमभ्यङ्गपानं कफमूत्रकृच्छ्रे||५४|| व्योषं श्वदंष्ट्रात्रुटिसारसास्थि कोलप्रमाणं मधुमूत्रयुक्तम्| पिबेत्त्रुटिं क्षौद्रयुतां कदल्या रसेन कैडर्यरसेन वाऽपि||५५|| तक्रेण युक्तं शितिवारकस्य बीजं पिबेत् कृच्छ्रविनाशहेतोः| पिबेत्तथा तण्डुलधावनेन प्रवालचूर्णं कफमूत्रकृच्छ्रे||५६|| सप्तच्छदारग्वधकेबुकैलाधवं करञ्जं कुटजं गुडूचीम्| पक्त्वा जले तेन पिबेद्यवागूं सिद्धं कषायं मधुसंयुतं वा||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (58) · Śloka 58
ಸರ್ವಂ ತ್ರಿದೋಷಪ್ರಭವೇ ತು ವಾಯೋಃ ಸ್ಥಾನಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಕಾರ್ಯಮ್| ತ್ರಿಭ್ಯೋಽಧಿಕೇ ಪ್ರಾಗ್ವಮನಂ ಕಫೇ ಸ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತೇ ವಿರೇಕಃ ಪವನೇ ತು ಬಸ್ತಿಃ||೫೮|| ಇತಿ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ|
View original
सर्वं त्रिदोषप्रभवे तु वायोः स्थानानुपूर्व्या प्रसमीक्ष्य कार्यम्| त्रिभ्योऽधिके प्राग्वमनं कफे स्यात् पित्ते विरेकः पवने तु बस्तिः||५८|| इति मूत्रकृच्छ्रचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (59-72) · Śloka 72
ಕ್ರಿಯಾ ಹಿತಾ ಸಾಽಶ್ಮರಿಶರ್ಕರಾಭ್ಯಾಂ ಕೃಚ್ಛ್ರೇ ಯಥೈವೇಹ ಕಫಾನಿಲಾಭ್ಯಾಮ್| ಕಾರ್ಯಾಽಶ್ಮರೀಭೇದನಪಾತನಾಯ ವಿಶೇಷಯುಕ್ತಂ ಶೃಣು ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಮ್||೫೯|| ಪಾಷಾಣಭೇದಂ ವೃಷಕಂ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಪಾಠಾಭಯಾವ್ಯೋಷಶಟೀನಿಕುಮ್ಭಾಃ| ಹಿಂಸ್ರಾಖರಾಶ್ವಾಶಿತಿವಾರಕಾಣಾಮೇರ್ವಾರುಕಾಣಾಂ ತ್ರಪುಷಸ್ಯ ಬೀಜಮ್||೬೦|| ಉತ್ಕುಞ್ಚಿಕಾ ಹಿಙ್ಗು ಸವೇತಸಾಮ್ಲಂ ಸ್ಯಾದ್ದ್ವೇ ಬೃಹತ್ಯೌ ಹಪುಷಾ ವಚಾ ಚ| ಚೂರ್ಣಂ ಪಿಬೇದಶ್ಮರಿಭೇದಪಕ್ವಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ಗೋಮೂತ್ರಚತುರ್ಗುಣಂ ತೈಃ||೬೧|| ಮೂಲಂ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರೇಕ್ಷುರಕೋರುಬೂಕಾತ್ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟಂ ಬೃಹತೀದ್ವಯಾಚ್ಚ| ಆಲೋಡ್ಯ ದಧ್ನಾ ಮಧುರೇಣ ಪೇಯಂ ದಿನಾನಿ ಸಪ್ತಾಶ್ಮರಿಭೇದನಾಯ||೬೨|| ಪುನರ್ನವಾಯೋರಜನೀಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಫಲ್ಗುಪ್ರವಾಲಾಶ್ಚ ಸದರ್ಭಪುಷ್ಪಾಃ| ಕ್ಷೀರಾಮ್ಬುಮದ್ಯೇಕ್ಷುರಸೈಃ ಸುಪಿಷ್ಟಂ ಪೇಯಂ ಭವೇದಶ್ಮರಿಶರ್ಕರಾಸು||೬೩|| ತ್ರುಟಿಂ ಸುರಾಹ್ವಂ ಲವಣಾನಿ ಪಞ್ಚ ಯವಾಗ್ರಜಂ ಕುನ್ದುರುಕಾಶ್ಮಭೇದೌ| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಂ ಗೋಕ್ಷುರಕಸ್ಯ ಬೀಜಮೇರ್ವಾರುಬೀಜಂ ತ್ರಪುಷಸ್ಯ ಬೀಜಮ್||೬೪|| ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಚಿತ್ರಕಹಿಙ್ಗುಮಾಸೀಯವಾನಿತುಲ್ಯಂ ತ್ರಿಫಲಾದ್ವಿಭಾಗಮ್| ಅಮ್ಲೈರಶುಕ್ತೈ ರಸಮದ್ಯಯುಷೈಃ ಪೇಯಂ ಹಿ ಗುಲ್ಮಾಶ್ಮರಿಭೇದನಾರ್ಥಮ್||೬೫|| ಬಿಲ್ವಪ್ರಮಾಣೋ ಘೃತತೈಲಭೃಷ್ಟೋ ಯೂಷಃ ಕೃತಃ ಶಿಗ್ರುಕಮೂಲಕಲ್ಕಾತ್| ಶೀತೋಽಶ್ಮಭಿತ್ ಸ್ಯಾದ್ದಧಿಮಣ್ಡಯುಕ್ತಃ ಪೇಯಃ ಪ್ರಕಾಮಂ ಲವಣೇನ ಯುಕ್ತಃ||೬೬|| ಜಲೇನ ಶೋಭಾಞ್ಜನಮೂಲಕಲ್ಕಃ ಶೀತೋ ಹಿತಶ್ಚಾಶ್ಮರಿಶರ್ಕರಾಸು| ಸಿತೋಪಲಾ ವಾ ಸಮಯಾವಶೂಕಾ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ಭೇಷಜಂ ಸ್ಯಾತ್||೬೭|| ಪೀತ್ವಾಽಥ ಮದ್ಯಂ ನಿಗದಂ ರಥೇನ ಹಯೇನ ವಾ ಶೀಘ್ರಜವೇನ ಯಾಯಾತ್| ತೈಃ ಶರ್ಕರಾ ಪ್ರಚ್ಯವತೇಽಶ್ಮರೀ ತು ಶಮ್ಯೇನ್ನ ಚೇಚ್ಛಲ್ಯವಿದುದ್ಧರೇತ್ತಾಮ್||೬೮|| ರೇತೋಭಿಘಾತಪ್ರಭವೇ ತು ಕೃಚ್ಛ್ರೇ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ದೋಷಂ ಪ್ರತಿಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಾರ್ಪಾಸಮೂಲಂ ವೃಷಕಾಶ್ಮಭೇದೌ ಬಲಾ ಸ್ಥಿರಾದೀನಿ ಗವೇಧುಕಾ ಚ||೬೯|| ವೃಶ್ಚೀರ ಐನ್ದ್ರೀ ಚ ಪುನರ್ನವಾ ಚ ಶತಾವರೀ ಮಧ್ವಸನಾಖ್ಯಪರ್ಣ್ಯೌ| ತತ್ಕ್ವಾಥಸಿದ್ಧಃ ಪವನೇ ರಸಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತೇಽಧಿಕೇ ಕ್ಷೀರಮಥಾಪಿ ಸರ್ಪಿಃ||೭೦|| ಕಫೇ ಚ ಯೂಷಾದಿಕಮನ್ನಪಾನಂ ಸಂಸರ್ಗಜೇ ಸರ್ವಹಿತಃ ಕ್ರಮಃ ಸ್ಯಾತ್| ಏವಂ ನ ಚೇಚ್ಛಾಮ್ಯತಿ ತಸ್ಯ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ ಸುರಾಂ ಪುರಾಣಾಂ ಮಧುಕಾಸವಂ ವಾ||೭೧|| ವಿಹಙ್ಗಮಾಂಸಾನಿ ಚ ಬೃಂಹಣಾಯ ಬಸ್ತೀಂಶ್ಚ ಶುಕ್ರಾಶಯಶೋಧನಾರ್ಥಮ್| ಶುದ್ಧಸ್ಯ ತೃಪ್ತಸ್ಯ ಚ ವೃಷ್ಯಯೋಗೈಃ ಪ್ರಿಯಾನುಕೂಲಾಃ ಪ್ರಮದಾ ವಿಧೇಯಾಃ||೭೨||
View original
क्रिया हिता साऽश्मरिशर्कराभ्यां कृच्छ्रे यथैवेह कफानिलाभ्याम्| कार्याऽश्मरीभेदनपातनाय विशेषयुक्तं शृणु कर्म सिद्धम्||५९|| पाषाणभेदं वृषकं श्वदंष्ट्रापाठाभयाव्योषशटीनिकुम्भाः| हिंस्राखराश्वाशितिवारकाणामेर्वारुकाणां त्रपुषस्य बीजम्||६०|| उत्कुञ्चिका हिङ्गु सवेतसाम्लं स्याद्द्वे बृहत्यौ हपुषा वचा च| चूर्णं पिबेदश्मरिभेदपक्वं सर्पिश्च गोमूत्रचतुर्गुणं तैः||६१|| मूलं श्वदंष्ट्रेक्षुरकोरुबूकात् क्षीरेण पिष्टं बृहतीद्वयाच्च| आलोड्य दध्ना मधुरेण पेयं दिनानि सप्ताश्मरिभेदनाय||६२|| पुनर्नवायोरजनीश्वदंष्ट्राफल्गुप्रवालाश्च सदर्भपुष्पाः| क्षीराम्बुमद्येक्षुरसैः सुपिष्टं पेयं भवेदश्मरिशर्करासु||६३|| त्रुटिं सुराह्वं लवणानि पञ्च यवाग्रजं कुन्दुरुकाश्मभेदौ| कम्पिल्लकं गोक्षुरकस्य बीजमेर्वारुबीजं त्रपुषस्य बीजम्||६४|| चूर्णीकृतं चित्रकहिङ्गुमासीयवानितुल्यं त्रिफलाद्विभागम्| अम्लैरशुक्तै रसमद्ययुषैः पेयं हि गुल्माश्मरिभेदनार्थम्||६५|| बिल्वप्रमाणो घृततैलभृष्टो यूषः कृतः शिग्रुकमूलकल्कात्| शीतोऽश्मभित् स्याद्दधिमण्डयुक्तः पेयः प्रकामं लवणेन युक्तः||६६|| जलेन शोभाञ्जनमूलकल्कः शीतो हितश्चाश्मरिशर्करासु| सितोपला वा समयावशूका कृच्छ्रेषु सर्वेष्वपि भेषजं स्यात्||६७|| पीत्वाऽथ मद्यं निगदं रथेन हयेन वा शीघ्रजवेन यायात्| तैः शर्करा प्रच्यवतेऽश्मरी तु शम्येन्न चेच्छल्यविदुद्धरेत्ताम्||६८|| रेतोभिघातप्रभवे तु कृच्छ्रे समीक्ष्य दोषं प्रतिकर्म कुर्यात्| कार्पासमूलं वृषकाश्मभेदौ बला स्थिरादीनि गवेधुका च||६९|| वृश्चीर ऐन्द्री च पुनर्नवा च शतावरी मध्वसनाख्यपर्ण्यौ| तत्क्वाथसिद्धः पवने रसः स्यात् पित्तेऽधिके क्षीरमथापि सर्पिः||७०|| कफे च यूषादिकमन्नपानं संसर्गजे सर्वहितः क्रमः स्यात्| एवं न चेच्छाम्यति तस्य युञ्ज्यात् सुरां पुराणां मधुकासवं वा||७१|| विहङ्गमांसानि च बृंहणाय बस्तींश्च शुक्राशयशोधनार्थम्| शुद्धस्य तृप्तस्य च वृष्ययोगैः प्रियानुकूलाः प्रमदा विधेयाः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (73-75) · Śloka 75
ರಕ್ತೋದ್ಭವೇ ತೂತ್ಪಲನಾಲತಾಲಕಾಸೇಕ್ಷುಬಾಲೇಕ್ಷುಕಶೇರುಕಾಣಿ| ಪಿಬೇತ್ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾನಿ ಖಾದೇದಿಕ್ಷುಂ ವಿದಾರೀಂ ತ್ರಪುಷಾಣಿ ಚೈವ||೭೩|| ಘೃತಂ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಸ್ವರಸೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಚೈವಾಷ್ಟಗುಣೇನ ಪೇಯಮ್| ಸ್ಥಿರಾದಿಕಾನಾಂ ಕನಕಾದಿಕಾನಾಮೇಕೈಕಶೋ ವಾ ವಿಧಿನೈವ ತೇನ||೭೪|| ಕ್ಷೀರೇಣ ಬಸ್ತಿರ್ಮಧುರೌಷಧೈಃ ಸ್ಯಾತ್ತೈಲೇನ ವಾ ಸ್ವಾದುಫಲೋತ್ಥಿತೇನ| ಯನ್ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ ವಿಹಿತಂ ತು ಪೈತ್ತೇ ಕಾರ್ಯಂ ತು ತಚ್ಛೋಣಿತಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ||೭೫||
View original
रक्तोद्भवे तूत्पलनालतालकासेक्षुबालेक्षुकशेरुकाणि| पिबेत् सिताक्षौद्रयुतानि खादेदिक्षुं विदारीं त्रपुषाणि चैव||७३|| घृतं श्वदंष्ट्रास्वरसेन सिद्धं क्षीरेण चैवाष्टगुणेन पेयम्| स्थिरादिकानां कनकादिकानामेकैकशो वा विधिनैव तेन||७४|| क्षीरेण बस्तिर्मधुरौषधैः स्यात्तैलेन वा स्वादुफलोत्थितेन| यन्मूत्रकृच्छ्रे विहितं तु पैत्ते कार्यं तु तच्छोणितमूत्रकृच्छ्रे||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (76) · Śloka 76
ವ್ಯಾಯಾಮಸನ್ಧಾರಣಶುಷ್ಕರೂಕ್ಷಪಿಷ್ಟಾನ್ನವಾತಾರ್ಕಕರವ್ಯವಾಯಾನ್| ಖರ್ಜೂರಶಾಲೂಕಕಪಿತ್ಥಜಮ್ಬೂಬಿಸಂ ಕಷಾಯಂ ನ ರಸಂ ಭಜೇತ||೭೬|| ಇತ್ಯಶ್ಮರೀಚಿಕಿತ್ಸಾ|
View original
व्यायामसन्धारणशुष्करूक्षपिष्टान्नवातार्ककरव्यवायान्| खर्जूरशालूककपित्थजम्बूबिसं कषायं न रसं भजेत||७६|| इत्यश्मरीचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (77-80) · Śloka 80
ವ್ಯಾಯಾಮತೀಕ್ಷ್ಣಾತಿವಿರೇಕಬಸ್ತಿಚಿನ್ತಾಭಯತ್ರಾಸಗದಾತಿಚಾರಾಃ| ಛರ್ದ್ಯಾಮಸನ್ಧಾರಣಕರ್ಶನಾನಿ ಹೃದ್ರೋಗಕರ್ತೄಣಿ ತಥಾಽಭಿಘಾತಃ||೭೭|| ವೈವರ್ಣ್ಯಮೂರ್ಚ್ಛಾಜ್ವರಕಾಸಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಾಸ್ಯವೈರಸ್ಯತೃಷಾಪ್ರಮೋಹಾಃ| ಛರ್ದಿಃ ಕಫೋತ್ಕ್ಲೇಶರುಜೋಽರುಚಿಶ್ಚ ಹೃದ್ರೋಗಜಾಃ ಸ್ಯುರ್ವಿವಿಧಾಸ್ತಥಾಽನ್ಯೇ||೭೮|| ಹೃಚ್ಛೂನ್ಯಭಾವದ್ರವಶೋಷಭೇದಸ್ತಮ್ಭಾಃ ಸಮೋಹಾಃ ಪವನಾದ್ವಿಶೇಷಃ| ಪಿತ್ತಾತ್ತಮೋದೂಯನದಾಹಮೋಹಾಃ ಸನ್ತ್ರಾಸತಾಪಜ್ವರಪೀತಭಾವಾಃ||೭೯|| ಸ್ತಬ್ಧಂ ಗುರು ಸ್ಯಾತ್ ಸ್ತಿಮಿತಂ ಚ ಮರ್ಮ ಕಫಾತ್ ಪ್ರಸೇಕಜ್ವರಕಾಸತನ್ದ್ರಾಃ| ವಿದ್ಯಾತ್ತ್ರಿದೋಷಂ ತ್ವಪಿ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಂ ತೀವ್ರಾರ್ತಿತೋದಂ ಕೃಮಿಜಂ ಸಕಣ್ಡೂಮ್||೮೦||
View original
व्यायामतीक्ष्णातिविरेकबस्तिचिन्ताभयत्रासगदातिचाराः| छर्द्यामसन्धारणकर्शनानि हृद्रोगकर्तॄणि तथाऽभिघातः||७७|| वैवर्ण्यमूर्च्छाज्वरकासहिक्काश्वासास्यवैरस्यतृषाप्रमोहाः| छर्दिः कफोत्क्लेशरुजोऽरुचिश्च हृद्रोगजाः स्युर्विविधास्तथाऽन्ये||७८|| हृच्छून्यभावद्रवशोषभेदस्तम्भाः समोहाः पवनाद्विशेषः| पित्तात्तमोदूयनदाहमोहाः सन्त्रासतापज्वरपीतभावाः||७९|| स्तब्धं गुरु स्यात् स्तिमितं च मर्म कफात् प्रसेकज्वरकासतन्द्राः| विद्यात्त्रिदोषं त्वपि सर्वलिङ्गं तीव्रार्तितोदं कृमिजं सकण्डूम्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (81-89) · Śloka 89
ತೈಲಂ ಸಸೌವೀರಕಮಸ್ತುತಕ್ರಂ ವಾತೇ ಪ್ರಪೇಯಂ ಲವಣಂ ಸುಖೋಷ್ಣಮ್| ಮೂತ್ರಾಮ್ಬುಸಿದ್ಧಂ ಲವಣೈಶ್ಚ ತೈಲಮಾನಾಹಗುಲ್ಮಾರ್ತಿಹೃದಾಮಯಘ್ನಮ್||೮೧|| ಪುನರ್ನವಾಂ ದಾರು ಸಪಞ್ಚಮೂಲಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಯವಾನ್ ಬಿಲ್ವಕುಲತ್ಥಕೋಲಮ್| ಪಕ್ತ್ವಾ ಜಲೇ ತೇನ ವಿಪಾಚ್ಯ ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಪಾನೇಽನಿಲಹೃದ್ಗದಧ್ನಮ್||೮೨|| ಹರೀತಕೀನಾಗರಪುಷ್ಕರಾಹ್ವೈರ್ವಯಃಕಯಸ್ಥಾಲವಣೈಶ್ಚ ಕಲ್ಕೈಃ| ಸಹಿಙ್ಗುಭಿಃ ಸಾಧಿತಮಗ್ರ್ಯಸರ್ಪಿರ್ಗುಲ್ಮೇ ಸಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಗದೇಽನಿಲೋತ್ಥೇ||೮೩|| ಸಪುಷ್ಕರಾಹ್ವಂ ಫಲಪೂರಮೂಲಂ ಮಹೌಷಧಂ ಶಟ್ಯಭಯಾ ಚ ಕಲ್ಕಾಃ| ಕ್ಷಾರಾಮ್ಬುಸರ್ಪಿರ್ಲವಣೈರ್ವಿಮಿಶ್ರಾಃ ಸ್ಯುರ್ವಾತಹೃದ್ರೋಗವಿಕರ್ತಿಕಾಘ್ನಾಃ||೮೪|| ಕ್ವಾಥಃ ಕೃತಃ ಪೌಷ್ಕರಮಾತುಲುಙ್ಗಪಲಾಶಭೂತೀಕಶಟೀಸುರಾಹ್ವೈಃ| ಸನಾಗರಾಜಾಜಿವಚಾಯವಾನೀಕ್ಷಾರಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ಲವಣಶ್ಚ ಪೇಯಃ||೮೫|| ಪಥ್ಯಾಶಟೀಪೌಷ್ಕರಪಞ್ಚಕೋಲಾತ್ ಸಮಾತುಲುಙ್ಗಾದ್ಯಮಕೇನ ಕಲ್ಕಃ| ಗುಡಪ್ರಸನ್ನಾಲವಣೈಶ್ಚ ಭೃಷ್ಟೋ ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠೋದರಯೋನಿಶೂಲೇ||೮೬|| ಸ್ಯಾತ್ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ದ್ವೇ ತ್ರಿಫಲೇ ಸಪಾಠೇ ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾಗೋಕ್ಷುರಕೌ ಬಲೇ ದ್ವೇ| ಋದ್ಧಿಸ್ತ್ರುಟಿಸ್ತಾಮಲಕೀ ಸ್ವಗುಪ್ತಾ ಮೇದೇ ಮಧೂಕಂ ಮಧುಕಂ ಸ್ಥಿರಾ ಚ||೮೭|| ಶತಾವರೀ ಜೀವಕಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣ್ಯೌ ದ್ರವ್ಯೈರಿಮೈರಕ್ಷಸಮೈಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈಃ| ಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತಸ್ಯೇಹ ಪಚೇದ್ವಿಧಿಜ್ಞಃ ಪ್ರಸ್ಥೇನ ದಧ್ನಾ ತ್ವಥ ಮಾಹಿಷೇಣ||೮೮|| ಮಾತ್ರಾಂ ಪಲಂ ಚಾರ್ಧಪಲಂ ಪಿಚುಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇನ್ಮಾಕ್ಷಿಕಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಾಮ್| ಶ್ವಾಸೇ ಸಕಾಸೇ ತ್ವಥ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ಹಲೀಮಕೇ ಹೃದ್ಗ್ರಹಣೀಪ್ರದೋಷೇ||೮೯||
View original
तैलं ससौवीरकमस्तुतक्रं वाते प्रपेयं लवणं सुखोष्णम्| मूत्राम्बुसिद्धं लवणैश्च तैलमानाहगुल्मार्तिहृदामयघ्नम्||८१|| पुनर्नवां दारु सपञ्चमूलं रास्नां यवान् बिल्वकुलत्थकोलम्| पक्त्वा जले तेन विपाच्य तैलमभ्यङ्गपानेऽनिलहृद्गदध्नम्||८२|| हरीतकीनागरपुष्कराह्वैर्वयःकयस्थालवणैश्च कल्कैः| सहिङ्गुभिः साधितमग्र्यसर्पिर्गुल्मे सहृत्पार्श्वगदेऽनिलोत्थे||८३|| सपुष्कराह्वं फलपूरमूलं महौषधं शट्यभया च कल्काः| क्षाराम्बुसर्पिर्लवणैर्विमिश्राः स्युर्वातहृद्रोगविकर्तिकाघ्नाः||८४|| क्वाथः कृतः पौष्करमातुलुङ्गपलाशभूतीकशटीसुराह्वैः| सनागराजाजिवचायवानीक्षारः सुखोष्णो लवणश्च पेयः||८५|| पथ्याशटीपौष्करपञ्चकोलात् समातुलुङ्गाद्यमकेन कल्कः| गुडप्रसन्नालवणैश्च भृष्टो हृत्पार्श्वपृष्ठोदरयोनिशूले||८६|| स्यात्त्र्यूषणं द्वे त्रिफले सपाठे निदिग्धिकागोक्षुरकौ बले द्वे| ऋद्धिस्त्रुटिस्तामलकी स्वगुप्ता मेदे मधूकं मधुकं स्थिरा च||८७|| शतावरी जीवकपृश्निपर्ण्यौ द्रव्यैरिमैरक्षसमैः सुपिष्टैः| प्रस्थं घृतस्येह पचेद्विधिज्ञः प्रस्थेन दध्ना त्वथ माहिषेण||८८|| मात्रां पलं चार्धपलं पिचुं वा प्रयोजयेन्माक्षिकसम्प्रयुक्ताम्| श्वासे सकासे त्वथ पाण्डुरोगे हलीमके हृद्ग्रहणीप्रदोषे||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (90-95) · Śloka 95
ಶೀತಾಃ ಪ್ರದೇಹಾಃ ಪರಿಷೇಚನಾನಿ ತಥಾ ವಿರೇಕೋ ಹೃದಿ ಪಿತ್ತದುಷ್ಟೇ| ದ್ರಾಕ್ಷಾಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಪರೂಷಕೈಃ ಸ್ಯಾಚ್ಛುದ್ಧೇ ತು ಪಿತ್ತಾಪಹಮನ್ನಪಾನಮ್||೯೦|| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಿಕಾತಿಕ್ತಕರೋಹಿಣೀಭ್ಯಾಂ ಕಲ್ಕಂ ಪಿಬೇಚ್ಚಾಪಿ ಸಿತಾಜಲೇನ| ಕ್ಷತೇ ಚ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಹಿತಾನಿ ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾಶ್ಚ ಯೇ ತಾನ್ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್||೯೧|| ದದ್ಯಾದ್ಭಿಷಗ್ಧನ್ವರಸಾಂಶ್ಚ ಗವ್ಯಕ್ಷೀರಾಶಿನಾಂ ಪಿತ್ತಹೃದಾಮಯೇಷು| ತೈರೇವ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಶಮಂ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ ಪಿತ್ತಾಮಯಾಃ ಶೋಣಿತಸಂಶ್ರಯಾ ಯೇ||೯೨|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಬಲಾಶ್ರೇಯಸಿಶರ್ಕರಾಭಿಃ ಖರ್ಜೂರವೀರರ್ಷಭಕೋತ್ಪಲೈಶ್ಚ| ಕಾಕೋಲಿಮೇದಾಯುಗಜೀವಕೈಶ್ಚ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಿದ್ಧಂ ಮಹಿಷೀಘೃತಂ ಸ್ಯಾತ್||೯೩|| ಕಶೇರುಕಾಶೈವಲಶೃಙ್ಗವೇರಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಮಧುಕಂ ಬಿಸಸ್ಯ| ಗ್ರನ್ಥಿಶ್ಚ ಸರ್ಪಿಃ ಪಯಸಾ ಪಚೇತ್ತೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಂ ಪಿತ್ತಹೃದಾಮಯಘ್ನಮ್||೯೪|| ಸ್ಥಿರಾದಿಕಲ್ಕೈಃ ಪಯಸಾ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನೇಕ್ಷುರಸೇನ ವಾಽಪಿ| ಸರ್ಪಿರ್ಹಿತಂ ಸ್ವಾದುಫಲೇಕ್ಷುಜಾಶ್ಚ ರಸಾಃ ಸುಶೀತಾ ಹೃದಿ ಪಿತ್ತದುಷ್ಟೇ||೯೫||
View original
शीताः प्रदेहाः परिषेचनानि तथा विरेको हृदि पित्तदुष्टे| द्राक्षासिताक्षौद्रपरूषकैः स्याच्छुद्धे तु पित्तापहमन्नपानम्||९०|| यष्ट्याह्विकातिक्तकरोहिणीभ्यां कल्कं पिबेच्चापि सिताजलेन| क्षते च सर्पींषि हितानि सर्पिर्गुडाश्च ये तान् प्रसमीक्ष्य सम्यक्||९१|| दद्याद्भिषग्धन्वरसांश्च गव्यक्षीराशिनां पित्तहृदामयेषु| तैरेव सर्वे प्रशमं प्रयान्ति पित्तामयाः शोणितसंश्रया ये||९२|| द्राक्षाबलाश्रेयसिशर्कराभिः खर्जूरवीरर्षभकोत्पलैश्च| काकोलिमेदायुगजीवकैश्च क्षीरेण सिद्धं महिषीघृतं स्यात्||९३|| कशेरुकाशैवलशृङ्गवेरप्रपौण्डरीकं मधुकं बिसस्य| ग्रन्थिश्च सर्पिः पयसा पचेत्तैः क्षौद्रान्वितं पित्तहृदामयघ्नम्||९४|| स्थिरादिकल्कैः पयसा च सिद्धं द्राक्षारसेनेक्षुरसेन वाऽपि| सर्पिर्हितं स्वादुफलेक्षुजाश्च रसाः सुशीता हृदि पित्तदुष्टे||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (96-99) · Śloka 99
ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ವಾನ್ತಸ್ಯ ವಿಲಙ್ಘಿತಸ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ ಕಫಘ್ನೀ ಕಫಮರ್ಮರೋಗೇ| ಕೌಲತ್ಥಧಾನ್ಯೈಶ್ಚ ರಸೈರ್ವವಾನ್ನಂ ಪಾನಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಚ ಶಙ್ಕರಾಣಿ||೯೬|| ಮೂತ್ರೇ ಶೃತಾಃ ಕಟ್ಫಲಶೃಙ್ಗವೇರಪೀತದ್ರುಪಥ್ಯಾತಿವಿಷಾಃ ಪ್ರದೇಯಾಃ| ಕೃಷ್ಣಾಶಟೀಪುಷ್ಕರಮೂಲರಾಸ್ನಾವಚಾಭಯಾನಾಗರಚೂರ್ಣಕಂ ಚ||೯೭|| ಉದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥವಟಾರ್ಜುನಾಖ್ಯೇ ಪಾಲಾಶರೌಹೀತಕಖಾದಿರೇ ಚ| ಕ್ವಾಥೇ ತ್ರಿವೃತ್ತ್ರ್ಯೂಷಣಚೂರ್ಣಸಿದ್ಧೋ ಲೇಹಃ ಕಫಘ್ನೋಽಶಿಶಿರಾಮ್ಬುಯುಕ್ತಃ||೯೮|| ಶಿಲಾಹ್ವಯಂ ವಾ ಭಿಷಗಪ್ರಮತ್ತಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ಕಲ್ಪವಿಧಾನದಿಷ್ಟಮ್| ಪ್ರಾಶಂ ತಥಾಽಽಗಸ್ತ್ಯಮಥಾಪಿ ಲೇಹಂ ರಸಾಯನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಮಥಾಮಲಕ್ಯಾಃ||೯೯||
View original
स्विन्नस्य वान्तस्य विलङ्घितस्य क्रिया कफघ्नी कफमर्मरोगे| कौलत्थधान्यैश्च रसैर्ववान्नं पानानि तीक्ष्णानि च शङ्कराणि||९६|| मूत्रे शृताः कट्फलशृङ्गवेरपीतद्रुपथ्यातिविषाः प्रदेयाः| कृष्णाशटीपुष्करमूलरास्नावचाभयानागरचूर्णकं च||९७|| उदुम्बराश्वत्थवटार्जुनाख्ये पालाशरौहीतकखादिरे च| क्वाथे त्रिवृत्त्र्यूषणचूर्णसिद्धो लेहः कफघ्नोऽशिशिराम्बुयुक्तः||९८|| शिलाह्वयं वा भिषगप्रमत्तः प्रयोजयेत् कल्पविधानदिष्टम्| प्राशं तथाऽऽगस्त्यमथापि लेहं रसायनं ब्राह्ममथामलक्याः||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (100) · Śloka 100
ತ್ರಿದೋಷಜೇ ಲಙ್ಘನಮಾದಿತಃ ಸ್ಯಾದನ್ನಂ ಚ ಸರ್ವೇಷು ಹಿತಂ ವಿಧೇಯಮ್| ಹೀನಾತಿಮಧ್ಯತ್ವಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಚೈವ ಕಾರ್ಯಂ ತ್ರಯಾಣಾಮಪಿ ಕರ್ಮ ಶಸ್ತಮ್||೧೦೦||
View original
त्रिदोषजे लङ्घनमादितः स्यादन्नं च सर्वेषु हितं विधेयम्| हीनातिमध्यत्वमवेक्ष्य चैव कार्यं त्रयाणामपि कर्म शस्तम्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (101-102) · Śloka 103
ಭುಕ್ತೇಽಧಿಕಂ ಜೀರ್ಯತಿ ಶೂಲಮಲ್ಪಂ ಜೀರ್ಣೇ ಸ್ಥಿತಂ ಚೇತ್ ಸುರದಾರುಕುಷ್ಠಮ್| ಸತಿಲ್ವಕಂ ದ್ವೇ ಲವಣೇ ವಿಡಙ್ಗಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಸಾತಿವಿಷಂ ಪಿಬೇತ್ ಸಃ||೧೦೧|| ಜೀರ್ಣೇಽಧಿಕೇ ಸ್ನೇಹವಿರೇಚನಂ ಸ್ಯಾತ್ ಫಲೈರ್ವಿರೇಚ್ಯೋ ಯದಿ ಜೀರ್ಯತಿ ಸ್ಯಾತ್| ತ್ರಿಷ್ವೇವ ಕಾಲೇಷ್ವಧಿಕೇ ತು ಶೂಲೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಹಿತಂ ಮೂಲವಿರೇಚನಂ ಸ್ಯಾತ್||೧೦೨|| ಪ್ರಾಯೋಽನಿಲೋ ರುದ್ಧಗತಿಃ ಪ್ರಕುಪ್ಯತ್ಯಾಮಾಶಯೇ ಶೋಧನಮೇವ ತಸ್ಮಾತ್| ಕಾರ್ಯಂ ತಥಾ ಲಙ್ಘನಪಾಚನಂ ಚ ...|೧೦೩|
View original
भुक्तेऽधिकं जीर्यति शूलमल्पं जीर्णे स्थितं चेत् सुरदारुकुष्ठम्| सतिल्वकं द्वे लवणे विडङ्गमुष्णाम्बुना सातिविषं पिबेत् सः||१०१|| जीर्णेऽधिके स्नेहविरेचनं स्यात् फलैर्विरेच्यो यदि जीर्यति स्यात्| त्रिष्वेव कालेष्वधिके तु शूले तीक्ष्णं हितं मूलविरेचनं स्यात्||१०२|| प्रायोऽनिलो रुद्धगतिः प्रकुप्यत्यामाशये शोधनमेव तस्मात्| कार्यं तथा लङ्घनपाचनं च ...|१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (103) · Śloka 103
... ಸರ್ವಂ ಕೃಮಿಘ್ನಂ ಕೃಮಿಹೃದ್ಗದೇ ಚ||೧೦೩|| ಇತಿ ಹೃದ್ರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಾ|
View original
... सर्वं कृमिघ्नं कृमिहृद्गदे च||१०३|| इति हृद्रोगचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (104-106) · Śloka 107
ಸನ್ಧಾರಣಾಜೀರ್ಣರಜೋತಿಭಾಷ್ಯಕ್ರೋಧರ್ತುವೈಷಮ್ಯಶಿರೋಭಿತಾಪೈಃ| ಪ್ರಜಾಗರಾತಿಸ್ವಪನಾಮ್ಬುಶೀತೈರವಶ್ಯಯಾ ಮೈಥುನಬಾಷ್ಪಧೂಮೈಃ||೧೦೪|| ಸಂಸ್ತ್ಯಾನದೋಷೇ ಶಿರಸಿ ಪ್ರವೃದ್ಧೋ ವಾಯುಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಮುದೀರಯೇತ್ತು| ಘ್ರಾಣಾರ್ತಿತೋದೌ ಕ್ಷವಥುರ್ಜಲಾಭಃ ಸ್ರಾವೋಽನಿಲಾತ್ ಸಸ್ವರಮೂರ್ಧರೋಗಃ||೧೦೫|| ನಾಸಾಗ್ರಪಾಕಜ್ವರವಕ್ತ್ರಶೋಷತೃಷ್ಣೋಷ್ಣಪೀತಸ್ರವಣಾನಿ ಪಿತ್ತಾತ್| ಕಾಸಾರುಚಿಸ್ರಾವಘನಪ್ರಸೇಕಾಃ ಕಫಾದ್ಗುರುಃ ಸ್ರೋತಸಿ ಚಾಪಿ ಕಣ್ಡೂಃ||೧೦೬|| ಸರ್ವಾಣಿ ರೂಪಾಣಿ ತು ಸನ್ನಿಪಾತಾತ್ ಸ್ಯುಃ ಪೀನಸೇ ತೀವ್ರರುಜೇಽತಿದುಃಖೇ |೧೦೭|
View original
सन्धारणाजीर्णरजोतिभाष्यक्रोधर्तुवैषम्यशिरोभितापैः| प्रजागरातिस्वपनाम्बुशीतैरवश्यया मैथुनबाष्पधूमैः||१०४|| संस्त्यानदोषे शिरसि प्रवृद्धो वायुः प्रतिश्यायमुदीरयेत्तु| घ्राणार्तितोदौ क्षवथुर्जलाभः स्रावोऽनिलात् सस्वरमूर्धरोगः||१०५|| नासाग्रपाकज्वरवक्त्रशोषतृष्णोष्णपीतस्रवणानि पित्तात्| कासारुचिस्रावघनप्रसेकाः कफाद्गुरुः स्रोतसि चापि कण्डूः||१०६|| सर्वाणि रूपाणि तु सन्निपातात् स्युः पीनसे तीव्ररुजेऽतिदुःखे |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (107-109) · Śloka 109
ಸರ್ವೋಽತಿವೃದ್ಧೋಽಹಿತಭೋಜನಾತ್ತು ದುಷ್ಟಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯ ಉಪೇಕ್ಷಿತಃ ಸ್ಯಾತ್||೧೦೭|| ತತಸ್ತು ರೋಗಾಃ ಕ್ಷವಥುಶ್ಚ ನಾಸಾಶೋಷಃ ಪ್ರತೀನಾಹಪರಿಸ್ರವೌ ಚ| ಘ್ರಾಣಸ್ಯ ಪೂತಿತ್ವಮಪೀನಸಶ್ಚ ಸಪಾಕಶೋಥಾರ್ಬುದಪೂಯರಕ್ತಾಃ||೧೦೮|| ಅರೂಂಷಿ ಶೀರ್ಷಶ್ರವಣಾಕ್ಷಿರೋಗಖಾಲಿತ್ಯಹರ್ಯರ್ಜುನಲೋಮಭಾವಾಃ| ತೃಟ್ಶ್ವಾಸಕಾಸಜ್ವರರಕ್ತಪಿತ್ತವೈಸ್ವರ್ಯಶೋಷಾಶ್ಚ ತತೋ ಭವನ್ತಿ||೧೦೯||
View original
सर्वोऽतिवृद्धोऽहितभोजनात्तु दुष्टप्रतिश्याय उपेक्षितः स्यात्||१०७|| ततस्तु रोगाः क्षवथुश्च नासाशोषः प्रतीनाहपरिस्रवौ च| घ्राणस्य पूतित्वमपीनसश्च सपाकशोथार्बुदपूयरक्ताः||१०८|| अरूंषि शीर्षश्रवणाक्षिरोगखालित्यहर्यर्जुनलोमभावाः| तृट्श्वासकासज्वररक्तपित्तवैस्वर्यशोषाश्च ततो भवन्ति||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (110-117) · Śloka 117
ರೋಧಾಭಿಘಾತಸ್ರವಶೋಷಪಾಕೈರ್ಘ್ರಾಣಂ ಯುತಂ ಯಶ್ಚ ನ ವೇತ್ತಿ ಗನ್ಧಮ್| ದುರ್ಗನ್ಧಿ ಚಾಸ್ಯಂ ಬಹುಶಃಪ್ರಕೋಪಿ ದುಷ್ಟಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಮುದಾಹರೇತ್ತಮ್||೧೧೦|| ಸಂಸ್ಪೃಶ್ಯ ಮರ್ಮಾಣ್ಯನಿಲಸ್ತು ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವಿಷ್ವಕ್ಪಥಸ್ಥಃ ಕ್ಷವಥುಂ ಕರೋತಿ| ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸ ಸಂಶೋಷ್ಯ ಕಫಂ ತು ನಾಸಾಶೃಙ್ಗಾಟಕಘ್ರಾಣವಿಶೋಷಣಂ ಚ||೧೧೧|| ಉಚ್ಛ್ವಾಸಮಾರ್ಗಂ ತು ಕಫಃ ಸವಾತೋ ರುನ್ಧ್ಯಾತ್ ಪ್ರತೀನಾಹಮುದಾಹರೇತ್ತಮ್| ಯೋ ಮಸ್ತುಲುಙ್ಗಾದ್ಘನಪೀತಪಕ್ವಃ ಕಫಃ ಸ್ರವೇದೇಷ ಪರಿಸ್ರವಸ್ತು||೧೧೨|| ವೈವರ್ಣ್ಯದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಮುಪೇಕ್ಷಯಾ ತು ಸ್ಯಾತ್ ಪೂತಿನಸ್ಯಂ ಶ್ವಯಥುರ್ಭ್ರಮಶ್ಚ| ಆನಹ್ಯತೇ ಯಸ್ಯ ವಿಶುಷ್ಯತೇ ಚ ಪ್ರಕ್ಲಿದ್ಯತೇ ಧೂಪ್ಯತಿ ಚಾಪಿ ನಾಸಾ||೧೧೩|| ನ ವೇತ್ತಿ ಯೋ ಗನ್ಧರಸಾಂಶ್ಚ ಜನ್ತುರ್ಜುಷ್ಟಂ ವ್ಯವಸ್ಯೇತ್ತಮಪೀನಸೇನ| ತಂ ಚಾನಿಲಶ್ಲೇಷ್ಮಭವಂ ವಿಕಾರಂ ಬ್ರೂಯಾತ್ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಸಮಾನಲಿಙ್ಗಮ್||೧೧೪|| ಸದಾಹರಾಗಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಸಪಾಕಃ ಸ್ಯಾದ್ ಘ್ರಾಣಪಾಕೋಽಪಿ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಾತ್| ಘ್ರಾಣಾಶ್ರಿತಾಸೃಕ್ಪ್ರಭೃತೀನ್ ಪ್ರದೂಷ್ಯ ಕುರ್ವನ್ತಿ ನಾಸಾಶ್ವಯಥುಂ ಮಲಾಶ್ಚ||೧೧೫|| ಘ್ರಾಣೇ ತಥೋಚ್ಛ್ವಾಸಗತಿಂ ನಿರುಧ್ಯ ಮಾಂಸಾಸ್ರದೋಷಾದಪಿ ಚಾರ್ಬುದಾನಿ| ಘ್ರಾಣಾತ್ ಸ್ರವೇದ್ವಾ ಶ್ರವಣಾನ್ಮುಖಾದ್ವಾ ಪಿತ್ತಾಕ್ತಮಸ್ರಂ ತ್ವಪಿ ಪೂಯರಕ್ತಮ್||೧೧೬|| ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಪಿತ್ತಃ ಪವನಸ್ತ್ವಗಾದೀನ್ ಸನ್ದೂಷ್ಯ ಚಾರೂಂಷಿ ಸಪಾಕವನ್ತಿ| ನಾಸಾ ಪ್ರದೀಪ್ತೇವ ನರಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ದೀಪ್ತಂ ತು ತಂ ರೋಗಮುದಾಹರನ್ತಿ||೧೧೭|| ಇತಿ ನಾಸಾರೋಗನಿದಾನಮ್|
View original
रोधाभिघातस्रवशोषपाकैर्घ्राणं युतं यश्च न वेत्ति गन्धम्| दुर्गन्धि चास्यं बहुशःप्रकोपि दुष्टप्रतिश्यायमुदाहरेत्तम्||११०|| संस्पृश्य मर्माण्यनिलस्तु मूर्ध्नि विष्वक्पथस्थः क्षवथुं करोति| क्रुद्धः स संशोष्य कफं तु नासाशृङ्गाटकघ्राणविशोषणं च||१११|| उच्छ्वासमार्गं तु कफः सवातो रुन्ध्यात् प्रतीनाहमुदाहरेत्तम्| यो मस्तुलुङ्गाद्घनपीतपक्वः कफः स्रवेदेष परिस्रवस्तु||११२|| वैवर्ण्यदौर्गन्ध्यमुपेक्षया तु स्यात् पूतिनस्यं श्वयथुर्भ्रमश्च| आनह्यते यस्य विशुष्यते च प्रक्लिद्यते धूप्यति चापि नासा||११३|| न वेत्ति यो गन्धरसांश्च जन्तुर्जुष्टं व्यवस्येत्तमपीनसेन| तं चानिलश्लेष्मभवं विकारं ब्रूयात् प्रतिश्यायसमानलिङ्गम्||११४|| सदाहरागः श्वयथुः सपाकः स्याद् घ्राणपाकोऽपि च रक्तपित्तात्| घ्राणाश्रितासृक्प्रभृतीन् प्रदूष्य कुर्वन्ति नासाश्वयथुं मलाश्च||११५|| घ्राणे तथोच्छ्वासगतिं निरुध्य मांसास्रदोषादपि चार्बुदानि| घ्राणात् स्रवेद्वा श्रवणान्मुखाद्वा पित्ताक्तमस्रं त्वपि पूयरक्तम्||११६|| कुर्यात् सपित्तः पवनस्त्वगादीन् सन्दूष्य चारूंषि सपाकवन्ति| नासा प्रदीप्तेव नरस्य यस्य दीप्तं तु तं रोगमुदाहरन्ति||११७|| इति नासारोगनिदानम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (118) · Śloka 118
ಭೃಶಾರ್ತಿಶೂಲಂ ಸ್ಫುರತೀಹ ವಾತಾತ್ ಪಿತ್ತಾತ್ ಸದಾಹಾರ್ತಿ ಕಫಾದ್ಗುರು ಸ್ಯಾತ್| ಸರ್ವೈಸ್ತ್ರಿದೋಷಂ ಕ್ರಿಮಿಭಿಸ್ತು ಕಣ್ಡೂರ್ದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯತೋದಾರ್ತಿಯುತಂ ಶಿರಃ ಸ್ಯಾತ್||೧೧೮|| ಇತಿ ಶಿರೋರೋಗನಿದಾನಮ್|
View original
भृशार्तिशूलं स्फुरतीह वातात् पित्तात् सदाहार्ति कफाद्गुरु स्यात्| सर्वैस्त्रिदोषं क्रिमिभिस्तु कण्डूर्दौर्गन्ध्यतोदार्तियुतं शिरः स्यात्||११८|| इति शिरोरोगनिदानम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (119-123) · Śloka 123
ಮುಖಾಮಯೇ ಮಾರುತಜೇ ತು ಶೋಷಕಾರ್ಕಶ್ಯರೌಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ಚಲಾ ರುಜಶ್ಚ| ಕೃಷ್ಣಾರುಣಂ ನಿಷ್ಪತನಂ ಸಶೀತಂ ಪ್ರಸ್ರಂಸನಸ್ಪನ್ದನತೋದಭೇದಾಃ||೧೧೯|| ತೃಷ್ಣಾಜ್ವರಸ್ಫೋಟಕತಾಲುದಾಹಾ ಧೂಮಾಯನಂ ಚಾಪ್ಯವದೀರ್ಣತಾ ಚ| ಪಿತ್ತಾತ್ ಸಮೂರ್ಚ್ಛಾ ವಿವಿಧಾ ರುಜಶ್ಚ ವರ್ಣಾಶ್ಚ ಶುಕ್ಲಾರುಣವರ್ಣವರ್ಜ್ಯಾಃ||೧೨೦|| ಕಣ್ಡೂರ್ಗುರುತ್ವಂ ಸಿತವಿಜ್ಜಲತ್ವಂ ಸ್ನೇಹೋಽರುಚಿರ್ಜಾಡ್ಯಕಫಪ್ರಸೇಕೌ| ಉತ್ಕ್ಲೇಶಮನ್ದಾನಲತಾ ಚ ತನ್ದ್ರಾ ರುಜಶ್ಚ ಮನ್ದಾಃ ಕಫವಕ್ರರೋಗೇ||೧೨೧|| ಸರ್ವಾಣಿ ರೂಪಾಣಿ ತು ವಕ್ರರೋಗೇ ಭವನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿನ್ ಸ ತು ಸರ್ವಜಃ ಸ್ಯಾತ್| ಸಂಸ್ಥಾನದೂಷ್ಯಾಕೃತಿನಾಮಭೇದಾಚ್ಚೈತೇ ಚತುಃಷಷ್ಟಿವಿಧಾ ಭವನ್ತಿ||೧೨೨|| ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇಽಭಿಹಿತಾನಿ ತೇಷಾಂ ನಿಮಿತ್ತರೂಪಾಕೃತಿಭೇಷಜಾನಿ| ಯಥಾಪ್ರದೇಶಂ ತು ಚತುರ್ವಿಧಸ್ಯ ಕ್ರಿಯಾಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮುಖಾಮಯಸ್ಯ||೧೨೩|| ಇತಿ ಮುಖರೋಗನಿದಾನಮ್|
View original
मुखामये मारुतजे तु शोषकार्कश्यरौक्ष्याणि चला रुजश्च| कृष्णारुणं निष्पतनं सशीतं प्रस्रंसनस्पन्दनतोदभेदाः||११९|| तृष्णाज्वरस्फोटकतालुदाहा धूमायनं चाप्यवदीर्णता च| पित्तात् समूर्च्छा विविधा रुजश्च वर्णाश्च शुक्लारुणवर्णवर्ज्याः||१२०|| कण्डूर्गुरुत्वं सितविज्जलत्वं स्नेहोऽरुचिर्जाड्यकफप्रसेकौ| उत्क्लेशमन्दानलता च तन्द्रा रुजश्च मन्दाः कफवक्ररोगे||१२१|| सर्वाणि रूपाणि तु वक्ररोगे भवन्ति यस्मिन् स तु सर्वजः स्यात्| संस्थानदूष्याकृतिनामभेदाच्चैते चतुःषष्टिविधा भवन्ति||१२२|| शालाक्यतन्त्रेऽभिहितानि तेषां निमित्तरूपाकृतिभेषजानि| यथाप्रदेशं तु चतुर्विधस्य क्रियां प्रवक्ष्यामि मुखामयस्य||१२३|| इति मुखरोगनिदानम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (124-126) · Śloka 126
ವಾತಾದಿಭಿಃ ಶೋಕಭಯಾತಿಲೋಭಕ್ರೋಧೈರ್ಮನೋಘ್ನಾಶನಗನ್ಧರೂಪೈಃ| ಅರೋಚಕಾಃ ಸ್ಯುಃ ಪರಿಹೃಷ್ಟದನ್ತಃ ಕಷಾಯವಕ್ರಶ್ಚ ಮತೋಽನಿಲೇನ||೧೨೪|| ಕಟ್ವಮ್ಲಮುಷ್ಣಂ ವಿರಸಂ ಚ ಪೂತಿ ಪಿತ್ತೇನ ವಿದ್ಯಾಲ್ಲವಣಂ ಚ ವಕ್ರಮ್| ಮಾಧುರ್ಯಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಗುರುತ್ವಶೈತ್ಯವಿಬದ್ಧಸಮ್ಬದ್ಧಯುತಂ ಕಫೇನ||೧೨೫|| ಅರೋಚಕೇ ಶೋಕಭಯಾನಿಲೋಭಕ್ರೋಧಾದ್ಯಹೃದ್ಯಾಶನಗನ್ಧಜೇ ಸ್ಯಾತ್| ಸ್ವಾಭಾವಿಕಂ ವಕ್ರಮಥಾರುಚಿಶ್ಚ ತ್ರಿದೋಷಜೇ ನೈಕರಸಂ ಭವೇತ್ತು||೧೨೬|| ಇತ್ಯರೋಚಕನಿದಾನಮ್|
View original
वातादिभिः शोकभयातिलोभक्रोधैर्मनोघ्नाशनगन्धरूपैः| अरोचकाः स्युः परिहृष्टदन्तः कषायवक्रश्च मतोऽनिलेन||१२४|| कट्वम्लमुष्णं विरसं च पूति पित्तेन विद्याल्लवणं च वक्रम्| माधुर्यपैच्छिल्यगुरुत्वशैत्यविबद्धसम्बद्धयुतं कफेन||१२५|| अरोचके शोकभयानिलोभक्रोधाद्यहृद्याशनगन्धजे स्यात्| स्वाभाविकं वक्रमथारुचिश्च त्रिदोषजे नैकरसं भवेत्तु||१२६|| इत्यरोचकनिदानम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (127-128) · Śloka 128
ನಾದೋಽತಿರುಕ್ಕರ್ಣಮಲಸ್ಯ ಶೋಷಃ ಸ್ರಾವಸ್ತನುಶ್ಚಾಶ್ರವಣಂ ಚ ವಾತಾತ್| ಶೋಫಃ ಸರಾಗೋ ದರಣಂ ವಿದಾಹಃ ಸಪೀತಪೂತಿಶ್ರವಣಂ ಚ ಪಿತ್ತಾತ್||೧೨೭|| ವೈಶ್ರುತ್ಯಕಣ್ಡೂಸ್ಥಿರಶೋಫಶುಕ್ಲಸ್ನಿಗ್ಧಶ್ರುತಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಭವೇಽಲ್ಪರುಕ್ ಚ| ಸರ್ವಾಣಿ ರೂಪಾಣಿ ತು ಸನ್ನಿಪಾತಾತ್ ಸ್ರಾವಶ್ಚ ತತ್ರಾಧಿಕದೋಷವರ್ಣಃ||೧೨೮|| ಇತಿ ಕರ್ಣರೋಗನಿದಾನಮ್|
View original
नादोऽतिरुक्कर्णमलस्य शोषः स्रावस्तनुश्चाश्रवणं च वातात्| शोफः सरागो दरणं विदाहः सपीतपूतिश्रवणं च पित्तात्||१२७|| वैश्रुत्यकण्डूस्थिरशोफशुक्लस्निग्धश्रुतिः श्लेष्मभवेऽल्परुक् च| सर्वाणि रूपाणि तु सन्निपातात् स्रावश्च तत्राधिकदोषवर्णः||१२८|| इति कर्णरोगनिदानम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (129-131) · Śloka 131
ಅಲ್ಪಸ್ತು ರಾಗೋಽನುಪದೇಹವಾಂಶ್ಚ ಸತೋದಭೇದೋಽನಿಲಜಾಕ್ಷಿರೋಗೇ| ಪಿತ್ತಾತ್ ಸದಾಹೋಽತಿರುಜಃ ಸರಾಗಃ ಪೀತೋಪದೇಹಃ ಸುಭೃಶೋಷ್ಣವಾಹೀ||೧೨೯|| ಶುಕ್ಲೋಪದೇಹಂ ಬಹುಪಿಚ್ಛಿಲಾಶ್ರು ನೇತ್ರಂ ಕಫಾತ್ ಸ್ಯಾದ್ಗುರುತಾ ಸಕಣ್ಡುಃ| ಸರ್ವಾಣಿ ರೂಪಾಣಿ ತು ಸನ್ನಿಪಾತಾನ್ನೇತ್ರಾಮಯಾಃ ಷಣ್ಣವತಿಸ್ತು ಭೇದಾತ್||೧೩೦|| ತೇಷಾಮಭಿವ್ಯಕ್ತಿರಭಿಪ್ರದಿಷ್ಟಾ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇಷು ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಚ| ಪರಾಧಿಕಾರೇ ತು ನ ವಿಸ್ತರೋಕ್ತಿಃ ಶಸ್ತೇತಿ ತೇನಾತ್ರ ನ ನಃ ಪ್ರಯಾಸಃ||೧೩೧|| ಇತಿ ನೇತ್ರರೋಗನಿದಾನಮ್|
View original
अल्पस्तु रागोऽनुपदेहवांश्च सतोदभेदोऽनिलजाक्षिरोगे| पित्तात् सदाहोऽतिरुजः सरागः पीतोपदेहः सुभृशोष्णवाही||१२९|| शुक्लोपदेहं बहुपिच्छिलाश्रु नेत्रं कफात् स्याद्गुरुता सकण्डुः| सर्वाणि रूपाणि तु सन्निपातान्नेत्रामयाः षण्णवतिस्तु भेदात्||१३०|| तेषामभिव्यक्तिरभिप्रदिष्टा शालाक्यतन्त्रेषु चिकित्सितं च| पराधिकारे तु न विस्तरोक्तिः शस्तेति तेनात्र न नः प्रयासः||१३१|| इति नेत्ररोगनिदानम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (132-133) · Śloka 133
ತೇಜೋಽನಿಲಾದ್ಯೈಃ ಸಹ ಕೇಶಭೂಮಿಂ ದಗ್ಧ್ವಾಽಽಶು ಕುರ್ಯಾತ್ ಖಲತಿಂ ನರಸ್ಯ| ಕಿಞ್ಚಿತ್ತು ದಗ್ಧ್ವಾ ಪಲಿತಾನಿ ಕುರ್ಯಾದ್ಧರಿಪ್ರಭತ್ವಂ ಚ ಶಿರೋರುಹಾಣಾಮ್||೧೩೨|| ಇತ್ಯೂರ್ಧ್ವಜತ್ರೂತ್ಥಗದೈಕದೇಶಸ್ತನ್ತ್ರೇ ನಿಬದ್ಧೋಽಯಮಶೂನ್ಯತಾರ್ಥಮ್| ಅತಃ ಪರಂ ಭೇಷಜಸಙ್ಗ್ರಹಂ ತು ನಿಬೋಧ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪತ ಉಚ್ಯಮಾನಮ್||೧೩೩|| ಇತಿ ಖಾಲಿತ್ಯರೋಗನಿದಾನಮ್|
View original
तेजोऽनिलाद्यैः सह केशभूमिं दग्ध्वाऽऽशु कुर्यात् खलतिं नरस्य| किञ्चित्तु दग्ध्वा पलितानि कुर्याद्धरिप्रभत्वं च शिरोरुहाणाम्||१३२|| इत्यूर्ध्वजत्रूत्थगदैकदेशस्तन्त्रे निबद्धोऽयमशून्यतार्थम्| अतः परं भेषजसङ्ग्रहं तु निबोध सङ्क्षेपत उच्यमानम्||१३३|| इति खालित्यरोगनिदानम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (134-143) · Śloka 143
ವಾತಾತ್ ಸಕಾಸವೈಸ್ವರ್ಯೇ ಸಕ್ಷಾರಂ ಪೀನಸೇ ವೃತಮ್| ಪಿಬೇದ್ರಸಂ ಪಯಶ್ಚೋಷ್ಣಂ ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಧೂಮಮೇವ ವಾ||೧೩೪|| ಶತಾಹ್ವಾ ತ್ವಗ್ಬಲಾ ಮೂಲಂ ಸ್ಯೋನಾಕೈರಣ್ಡಬಿಲ್ವಜಮ್| ಸಾರಗ್ವಧಂ ಪಿಬೇದ್ವರ್ತಿಂ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟವಸಾಘೃತೈಃ||೧೩೫|| ಅಥವಾ ಸಘೃತಾನ್ ಸಕ್ತೂನ್ ಕೃತ್ವಾ ಮಲ್ಲಕಸಮ್ಪುಟೇ| ನವಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯವತಾಂ ಧೂಮಂ ವೈದ್ಯಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೩೬|| ಶಙ್ಖಮೂರ್ಧಲಲಾಟಾರ್ತೌ ಪಾಣಿಸ್ವೇದೋಪನಾಹನಮ್| ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತೇ ಕ್ಷವಥುಸ್ರಾವರೋಧಾದೌ ಸಙ್ಕರಾದಯಃ||೧೩೭|| ಘ್ರೇಯಾಶ್ಚ ರೋಹಿಷಾಜಾಜೀವಚಾತರ್ಕಾರಿಚೋರಕಾಃ| ತ್ವಕ್ಪತ್ರಮರಿಚೈಲಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಾ ವಾ ಸೋಪಕುಞ್ಚಿಕಾಃ||೧೩೮|| ಸ್ರೋತಃಶೃಙ್ಗಾಟನಾಸಾಕ್ಷಿಶೋಷೇ ತೈಲಂ ಚ ನಾವನಮ್| ಪ್ರಭಾವ್ಯಾಜೇ ತಿಲಾನ್ ಕ್ಷೀರೇ ತೇನ ಪಿಷ್ಟಾಂಸ್ತದುಷ್ಮಣಾ||೧೩೯|| ಮನ್ದಸ್ವಿನ್ನಾನ್ ಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಚೂರ್ಣಾಂಸ್ತೇನೈವ ಪೀಡಯೇತ್| ದಶಮೂಲಸ್ಯ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥೇ ರಾಸ್ನಾಮಧುಕಕಲ್ಕವತ್||೧೪೦|| ಸಿದ್ಧಂ ಸಸೈನ್ಧವಂ ತೈಲಂ ದಶಕೃತ್ವೋಽಣು ತತ್ ಸ್ಮೃತಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯಾಸ್ಥಾಪನೈರ್ದೋಷಂ ನಿರ್ಹರೇದ್ವಾತಪೀನಸೇ||೧೪೧|| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲೋಷ್ಣೈಶ್ಚ ಲಘ್ವನ್ನಂ ಗ್ರಾಮ್ಯಾದೀನಾಂ ರಸೈರ್ಹಿತಮ್| ಉಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಸ್ನಾನಪಾನೇ ನಿವಾತೋಷ್ಣಪ್ರತಿಶ್ರಯಃ||೧೪೨|| ಚಿನ್ತಾವ್ಯಾಯಾಮವಾಕ್ಚೇಷ್ಟಾವ್ಯವಾಯವಿರತೋ ಭವೇತ್| ವಾತಜೇ ಪೀನಸೇ ಧೀಮಾನಿಚ್ಛನ್ನೇವಾತ್ಮನೋ ಹಿತಮ್||೧೪೩||
View original
वातात् सकासवैस्वर्ये सक्षारं पीनसे वृतम्| पिबेद्रसं पयश्चोष्णं स्नैहिकं धूममेव वा||१३४|| शताह्वा त्वग्बला मूलं स्योनाकैरण्डबिल्वजम्| सारग्वधं पिबेद्वर्तिं मधूच्छिष्टवसाघृतैः||१३५|| अथवा सघृतान् सक्तून् कृत्वा मल्लकसम्पुटे| नवप्रतिश्यायवतां धूमं वैद्यः प्रयोजयेत्||१३६|| शङ्खमूर्धललाटार्तौ पाणिस्वेदोपनाहनम्| स्वभ्यक्ते क्षवथुस्रावरोधादौ सङ्करादयः||१३७|| घ्रेयाश्च रोहिषाजाजीवचातर्कारिचोरकाः| त्वक्पत्रमरिचैलानां चूर्णा वा सोपकुञ्चिकाः||१३८|| स्रोतःशृङ्गाटनासाक्षिशोषे तैलं च नावनम्| प्रभाव्याजे तिलान् क्षीरे तेन पिष्टांस्तदुष्मणा||१३९|| मन्दस्विन्नान् सयष्ट्याह्वचूर्णांस्तेनैव पीडयेत्| दशमूलस्य निष्क्वाथे रास्नामधुककल्कवत्||१४०|| सिद्धं ससैन्धवं तैलं दशकृत्वोऽणु तत् स्मृतम्| स्निग्धस्यास्थापनैर्दोषं निर्हरेद्वातपीनसे||१४१|| स्निग्धाम्लोष्णैश्च लघ्वन्नं ग्राम्यादीनां रसैर्हितम्| उष्णाम्बुना स्नानपाने निवातोष्णप्रतिश्रयः||१४२|| चिन्ताव्यायामवाक्चेष्टाव्यवायविरतो भवेत्| वातजे पीनसे धीमानिच्छन्नेवात्मनो हितम्||१४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (144-148) · Śloka 148
ಪೈತ್ತೇ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇತ್ ಸಿದ್ಧಂ ಶೃಙ್ಗವೇರಶೃತಂ ಪಯಃ| ಪಾಚನಾರ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್ ಪಕ್ವೇ ಕಾರ್ಯಂ ಮೂರ್ಧವಿರೇಚನಮ್||೧೪೪|| ಪಾಠಾದ್ವಿರಜನೀಮೂರ್ವಾಪಿಪ್ಪಲೀಜಾತಿಪಲ್ಲವೈಃ| ದನ್ತ್ಯಾ ಚ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್ ಪಕ್ವಪೀನಸೇ||೧೪೫|| ಪೂಯಾಸ್ರೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನಾಃ ಕಷಾಯಾ ನಾವನಾನಿ ಚ| ಪಾಕದಾಹಾಢ್ಯರೂಕ್ಷೇಷು ಶೀತಾ ಲೇಪಾಃ ಸಸೇಚನಾಃ||೧೪೬|| ಘ್ರೇಯನಸ್ಯೋಪಚಾರಾಶ್ಚ ಕಷಾಯಾಃ ಸ್ವಾದುಶೀತಲಾಃ| ಮನ್ದಪಿತ್ತೇ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೇ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿರೇಚನಮ್||೧೪೭|| ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಯವಾಃ ಶಾಲಿರ್ಗೋಧೂಮಾ ಜಾಙ್ಗಲಾ ರಸಾಃ| ಶೀತಾಮ್ಲಾಸ್ತಿಕ್ತಶಾಕಾನಿ ಯೂಷಾ ಮುದ್ಗಾದಿಭಿರ್ಹಿತಾಃ||೧೪೮||
View original
पैत्ते सर्पिः पिबेत् सिद्धं शृङ्गवेरशृतं पयः| पाचनार्थं पिबेत् पक्वे कार्यं मूर्धविरेचनम्||१४४|| पाठाद्विरजनीमूर्वापिप्पलीजातिपल्लवैः| दन्त्या च साधितं तैलं नस्यं स्यात् पक्वपीनसे||१४५|| पूयास्रे रक्तपित्तघ्नाः कषाया नावनानि च| पाकदाहाढ्यरूक्षेषु शीता लेपाः ससेचनाः||१४६|| घ्रेयनस्योपचाराश्च कषायाः स्वादुशीतलाः| मन्दपित्ते प्रतिश्याये स्निग्धैः कुर्याद्विरेचनम्||१४७|| घृतं क्षीरं यवाः शालिर्गोधूमा जाङ्गला रसाः| शीताम्लास्तिक्तशाकानि यूषा मुद्गादिभिर्हिताः||१४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (149-157) · Śloka 157
ಗೌರವಾರೋಚಕೇಷ್ವಾದೌ ಲಙ್ಘನಂ ಕಫಪೀನಸೇ| ಸ್ವೇದಾಃ ಸೇಕಾಶ್ಚ ಪಾಕಾರ್ಥಂ ಲಿಪ್ತೇ ಶಿರಸಿ ಸರ್ಪಿಷಾ||೧೪೯|| ಲಶುನಂ ಮುದ್ಗಚೂರ್ಣೇನ ವ್ಯೋಷಕ್ಷಾರಘೃತೈರ್ಯುತಮ್| ದೇಯಂ ಕಫಘ್ನವಮನಮುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಶ್ಲೇಷ್ಮಣೇ ಹಿತಮ್||೧೫೦|| ಅಪೀನಸೇ ಪೂತಿನಸ್ಯೇ ಘ್ರಾಣಸ್ರಾವೇ ಸಕಣ್ಡುಕೇ| ಧೂಮಃ ಶಸ್ತೋಽವಪೀಡಶ್ಚ ಕಟುಭಿಃ ಕಫಪೀನಸೇ||೧೫೧|| ಮನಃಶಿಲಾ ವಚಾ ವ್ಯೋಷಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ಹಿಙ್ಗು ಗುಗ್ಗುಲುಃ| ಚೂರ್ಣೋ ಘ್ರೇಯಃ ಪ್ರಧಮನಂ ಕಟುಭಿಶ್ಚ ಫಲೈಸ್ತಥಾ||೧೫೨|| ಭಾರ್ಗೀಮದನತರ್ಕಾರೀಸುರಸಾದಿವಿಪಾಚಿತೇ| ಮೂತ್ರೇ ಲಾಕ್ಷಾ ವಚಾ ಲಮ್ಬಾ ವಿಡಙ್ಗಂ ಕುಷ್ಠಪಿಪ್ಪಲೀ||೧೫೩|| ಕೃತ್ವಾ ಕಲ್ಕಂ ಕರಞ್ಜಂ ಚ ತೈಲಂ ತೈಃ ಸಾರ್ಷಪಂ ಪಚೇತ್| ಪಾಕಾನ್ಮುಕ್ತೇ ಘನೇ ನಸ್ಯಮೇತನ್ಮೇದೋನಿಭೇ ಕಫೇ||೧೫೪|| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ವ್ಯಾಹತೇ ವೇಗೇ ಚ್ಛರ್ದನಂ ಕಫಪೀನಸೇ| ವಮನೀಯಶೃತಕ್ಷೀರತಿಲಮಾಷಯವಾಗುನಾ||೧೫೫|| ವಾರ್ತಾಕಕುಲಕವ್ಯೋಷಕುಲತ್ಥಾಢಕಿಮುದ್ಗಜಾಃ| ಯೂಷಾಃ ಕಫಘ್ನಮನ್ನಂ ಚ ಶಸ್ತಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುಸೇಚ(ವ)ನಮ್||೧೫೬|| ಸರ್ವಜಿತ್ ಪೀನಸೇ ದುಷ್ಟೇ ಕಾರ್ಯಂ ಶೋಫೇ ಚ ಶೋಫಜಿತ್| ಕ್ಷಾರೋಽರ್ಬುದಾಧಿಮಾಂಸೇಷು ಕ್ರಿಯಾ ಶೇಷೇಷ್ವವೇಕ್ಷ್ಯ ಚ||೧೫೭|| ಇತಿ ಪೀನಸನಾಸಾರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಾ|
View original
गौरवारोचकेष्वादौ लङ्घनं कफपीनसे| स्वेदाः सेकाश्च पाकार्थं लिप्ते शिरसि सर्पिषा||१४९|| लशुनं मुद्गचूर्णेन व्योषक्षारघृतैर्युतम्| देयं कफघ्नवमनमुत्क्लिष्टश्लेष्मणे हितम्||१५०|| अपीनसे पूतिनस्ये घ्राणस्रावे सकण्डुके| धूमः शस्तोऽवपीडश्च कटुभिः कफपीनसे||१५१|| मनःशिला वचा व्योषं विडङ्गं हिङ्गु गुग्गुलुः| चूर्णो घ्रेयः प्रधमनं कटुभिश्च फलैस्तथा||१५२|| भार्गीमदनतर्कारीसुरसादिविपाचिते| मूत्रे लाक्षा वचा लम्बा विडङ्गं कुष्ठपिप्पली||१५३|| कृत्वा कल्कं करञ्जं च तैलं तैः सार्षपं पचेत्| पाकान्मुक्ते घने नस्यमेतन्मेदोनिभे कफे||१५४|| स्निग्धस्य व्याहते वेगे च्छर्दनं कफपीनसे| वमनीयशृतक्षीरतिलमाषयवागुना||१५५|| वार्ताककुलकव्योषकुलत्थाढकिमुद्गजाः| यूषाः कफघ्नमन्नं च शस्तमुष्णाम्बुसेच(व)नम्||१५६|| सर्वजित् पीनसे दुष्टे कार्यं शोफे च शोफजित्| क्षारोऽर्बुदाधिमांसेषु क्रिया शेषेष्ववेक्ष्य च||१५७|| इति पीनसनासारोगचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (158-165) · Śloka 165
ವಾತಿಕೇ ಶಿರಸೋ ರೋಗೇ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಸ್ವೇದಾನ್ ಸನಾವನಾನ್| ಪಾನಾನ್ನಮುಪನಾಹಾಂಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾದ್ವಾತಾಮಯಾಪಹಾನ್||೧೫೮|| ತೈಲಭೃಷ್ಟೈರಗುರ್ವಾದ್ಯೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈರುಪನಾಹನಮ್| ಜೀವನೀಯೈಃ ಸುಮನಸಾ ಮತ್ಸ್ಯೈರ್ಮಾಂಸೈಶ್ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೧೫೯|| ರಾಸ್ನಾಸ್ಥಿರಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ನಸ್ಯಮರ್ತಿನುತ್| ತೈಲಂ ರಾಸ್ನಾದ್ವಿಕಾಕೋಲೀಶರ್ಕರಾಭಿರಥಾಪಿ ವಾ||೧೬೦|| ಬಲಾಮಧೂಕಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವವಿದಾರೀಚನ್ದನೋತ್ಪಲೈಃ| ಜೀವಕರ್ಷಭಕದ್ರಾಕ್ಷಾಶರ್ಕರಾಭಿಶ್ಚ ಸಾಧಿತಃ||೧೬೧|| ಪ್ರಸ್ಥಸ್ತೈಲಸ್ಯ ಸಕ್ಷೀರೋ ಜಾಙ್ಗಲಾರ್ಧತುಲಾರಸೇ| ನಸ್ಯಂ ಸರ್ವೋರ್ಧ್ವಜತ್ರೂತ್ಥವಾತಪಿತ್ತಾಮಯಾಪಹಮ್||೧೬೨|| ದಶಮೂಲಬಲಾರಾಸ್ನಾತ್ರಿಫಲಾಮಧುಕೈಃ ಸಹ| ಮಯೂರಂ ಪಕ್ಷಪಿತ್ತಾನ್ತ್ರಶಕೃತ್ತುಣ್ಡಾಙ್ಘ್ರಿವರ್ಜಿತಮ್||೧೬೩|| ಜಲೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷೀರಸಮಂ ಪಚೇತ್| ಮಧುರೈಃ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ ಕಲ್ಕೈಃ ಶಿರೋರೋಗಾರ್ದಿತಾಪಹಮ್||೧೬೪|| ಕರ್ಣಾಕ್ಷಿನಾಸಿಕಾಜಿಹ್ವಾತಾಲ್ವಾಸ್ಯಗಲರೋಗನುತ್| ಮಾಯೂರಮಿತಿವಿಖ್ಯಾತಮೂರ್ಧ್ವಜತ್ರುಗದಾಪಹಮ್||೧೬೫|| ಇತಿ ಮಾಯೂರಘೃತಮ್|
View original
वातिके शिरसो रोगे स्नेहान् स्वेदान् सनावनान्| पानान्नमुपनाहांश्च कुर्याद्वातामयापहान्||१५८|| तैलभृष्टैरगुर्वाद्यैः सुखोष्णैरुपनाहनम्| जीवनीयैः सुमनसा मत्स्यैर्मांसैश्च शस्यते||१५९|| रास्नास्थिरादिभिः सिद्धं सक्षीरं नस्यमर्तिनुत्| तैलं रास्नाद्विकाकोलीशर्कराभिरथापि वा||१६०|| बलामधूकयष्ट्याह्वविदारीचन्दनोत्पलैः| जीवकर्षभकद्राक्षाशर्कराभिश्च साधितः||१६१|| प्रस्थस्तैलस्य सक्षीरो जाङ्गलार्धतुलारसे| नस्यं सर्वोर्ध्वजत्रूत्थवातपित्तामयापहम्||१६२|| दशमूलबलारास्नात्रिफलामधुकैः सह| मयूरं पक्षपित्तान्त्रशकृत्तुण्डाङ्घ्रिवर्जितम्||१६३|| जले पक्त्वा घृतप्रस्थं तस्मिन् क्षीरसमं पचेत्| मधुरैः कार्षिकैः कल्कैः शिरोरोगार्दितापहम्||१६४|| कर्णाक्षिनासिकाजिह्वाताल्वास्यगलरोगनुत्| मायूरमितिविख्यातमूर्ध्वजत्रुगदापहम्||१६५|| इति मायूरघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (166-175) · Śloka 175
ಏತೇನೈವ ಕಷಾಯೇಣ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಚತುರ್ಗುಣೇನ ಪಯಸಾ ಕಲ್ಕೈರೇಭಿಶ್ಚ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ||೧೬೬|| ಜೀವನ್ತೀತ್ರಿಫಲಾಮೇದಾಮೃದ್ವೀಕರ್ಧಿಪರೂಷಕೈಃ| ಸಮಙ್ಗಾಚವಿಕಾಭಾರ್ಗೀಕಾಶ್ಮರೀಸುರದಾರುಭಿಃ||೧೬೭|| ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾಮಹಾಮೇದಾತಾಲಖರ್ಜೂರಮಸ್ತಕೈಃ| ಮೃಣಾಲಬಿಸಶಾಲೂಕಶೃಙ್ಗೀಜೀವಕಪದ್ಮಕೈಃ ||೧೬೮|| ಶತಾವರೀವಿದಾರೀಕ್ಷುಬೃಹತೀಸಾರಿವಾಯುಗೈಃ| ಮೂರ್ವಾಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರರ್ಷಭಕಶೃಙ್ಗಾಟಕಕಸೇರುಕೈಃ||೧೬೯|| ರಾಸ್ನಾಸ್ಥಿರಾತಾಮಲಕೀಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾಶಟಿಪೌಷ್ಕರೈಃ| ಪುನರ್ನವಾತುಗಾಕ್ಷೀರೀಕಾಕೋಲೀಧನ್ವಯಾಸಕೈಃ||೧೭೦|| ಖರ್ಜೂರಾಕ್ಷೋಟವಾತಾಮಮುಞ್ಜಾತಾಭಿಷುಕೈರಪಿ | ದ್ರವ್ಯೈರೇಭಿರ್ಯಥಾಲಾಭಂ ಪೂರ್ವಕಲ್ಪೇನ ಸಾಧಿತಮ್||೧೭೧|| ನಸ್ಯೇ ಪಾನೇ ತಥಾಽಭ್ಯಙ್ಗೇ ಬಸ್ತೌ ಚೈವ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಶಿರೋರೋಗೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಕಾಸೇ ಶ್ವಾಸೇ ಚ ದಾರುಣೇ||೧೭೨|| ಮನ್ಯಾಪೃಷ್ಠಗ್ರಹೇ ಶೋಷೇ ಸ್ವರಭೇದೇ ತಥಾಽರ್ದಿತೇ| ಯೋನ್ಯಸೃಕ್ಶುಕ್ರದೋಷೇಷು ಶಸ್ತಂ ವನ್ಧ್ಯಾಸುತಪ್ರದಮ್||೧೭೩|| ಋತುಸ್ನಾತಾ ತಥಾ ನಾರೀ ಪೀತ್ವಾ ಪುತ್ರಂ ಪ್ರಸೂಯತೇ| ಮಹಾಮಾಯೂರಮಿತ್ಯೇತದ್ಘೃತಮಾತ್ರೇಯಪೂಜಿತಮ್||೧೭೪|| ಇತಿ ಮಹಾಮಾಯೂರಘೃತಮ್| ಆಖುಭಿಃ ಕುಕ್ಕುಟೈರ್ಹಂಸೈಃ ಶಶೈಶ್ಚಾಪಿ ಹಿ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ಕಲ್ಪೇನಾನೇನ ವಿಪಚೇತ್ ಸರ್ಪಿರೂರ್ಧ್ವಗದಾಪಹಮ್||೧೭೫||
View original
एतेनैव कषायेण घृतप्रस्थं विपाचयेत्| चतुर्गुणेन पयसा कल्कैरेभिश्च कार्षिकैः||१६६|| जीवन्तीत्रिफलामेदामृद्वीकर्धिपरूषकैः| समङ्गाचविकाभार्गीकाश्मरीसुरदारुभिः||१६७|| आत्मगुप्तामहामेदातालखर्जूरमस्तकैः| मृणालबिसशालूकशृङ्गीजीवकपद्मकैः ||१६८|| शतावरीविदारीक्षुबृहतीसारिवायुगैः| मूर्वाश्वदंष्ट्रर्षभकशृङ्गाटककसेरुकैः||१६९|| रास्नास्थिरातामलकीसूक्ष्मैलाशटिपौष्करैः| पुनर्नवातुगाक्षीरीकाकोलीधन्वयासकैः||१७०|| खर्जूराक्षोटवाताममुञ्जाताभिषुकैरपि | द्रव्यैरेभिर्यथालाभं पूर्वकल्पेन साधितम्||१७१|| नस्ये पाने तथाऽभ्यङ्गे बस्तौ चैव प्रयोजयेत्| शिरोरोगेषु सर्वेषु कासे श्वासे च दारुणे||१७२|| मन्यापृष्ठग्रहे शोषे स्वरभेदे तथाऽर्दिते| योन्यसृक्शुक्रदोषेषु शस्तं वन्ध्यासुतप्रदम्||१७३|| ऋतुस्नाता तथा नारी पीत्वा पुत्रं प्रसूयते| महामायूरमित्येतद्घृतमात्रेयपूजितम्||१७४|| इति महामायूरघृतम्| आखुभिः कुक्कुटैर्हंसैः शशैश्चापि हि बुद्धिमान्| कल्पेनानेन विपचेत् सर्पिरूर्ध्वगदापहम्||१७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (176-179) · Śloka 179
ಪೈತ್ತೇ ಘೃತಂ ಪಯಃ ಸೇಕಾಃ ಶೀತಾ ಲೇಪಾಃ ಸನಾವನಾಃ| ಜೀವನೀಯಾನಿ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಪಾನಾನ್ನಂ ಚಾಪಿ ಪಿತ್ತನುತ್||೧೭೬|| ಚನ್ದನೋಶೀರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಬಲಾವ್ಯಾಘ್ರನಖೋತ್ಪಲೈಃ| ಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರದೇಹಃ ಸ್ಯಾಚ್ಛೃತೈರ್ವಾ ಪರಿಷೇಚನಮ್||೧೭೭|| ತ್ವಕ್ಪತ್ರಶರ್ಕರಾಕಲ್ಕಃ ಸುಪಿಷ್ಟಸ್ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ| ಕಾರ್ಯೋಽವಪೀಡಃ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ನಸ್ಯಂ ತಸ್ಯಾನು ಪೈತ್ತಿಕೇ||೧೭೮|| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಚನ್ದನಾನನ್ತಾಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಹಿತಮ್| ನಾವನಂ ಶರ್ಕರಾದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧೂಕೈರ್ವಾಽಪಿ ಪಿತ್ತಜೇ||೧೭೯||
View original
पैत्ते घृतं पयः सेकाः शीता लेपाः सनावनाः| जीवनीयानि सर्पींषि पानान्नं चापि पित्तनुत्||१७६|| चन्दनोशीरयष्ट्याह्वबलाव्याघ्रनखोत्पलैः| क्षीरपिष्टैः प्रदेहः स्याच्छृतैर्वा परिषेचनम्||१७७|| त्वक्पत्रशर्कराकल्कः सुपिष्टस्तण्डुलाम्बुना| कार्योऽवपीडः सर्पिश्च नस्यं तस्यानु पैत्तिके||१७८|| यष्ट्याह्वचन्दनानन्ताक्षीरसिद्धं घृतं हितम्| नावनं शर्कराद्राक्षामधूकैर्वाऽपि पित्तजे||१७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (180-186) · Śloka 186
ಕಫಜೇ ಸ್ವೇದಿತಂ ಧೂಮನಸ್ಯಪ್ರಧಮನಾದಿಭಿಃ| ಶುದ್ಧಂ ಪ್ರಲೇಪಪಾನಾನ್ನೈಃ ಕಫಘ್ನೈಃ ಸಮುಪಾಚರೇತ್||೧೮೦|| ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಬಸ್ತಿಭಿರೇವ ಚ| ಕಫಾನಿಲೋತ್ಥಿತೇ ದಾಹಃ ಶೇಷಯೋ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣಮ್||೧೮೧|| ಏರಣ್ಡನಲದಕ್ಷೌಮಗುಗ್ಗುಲ್ವಗುರುಚನ್ದನೈಃ| ಧೂಮವರ್ತಿಂ ಪಿಬೇದ್ಗನ್ಧೈರಕುಷ್ಠತಗರೈಸ್ತಥಾ||೧೮೨|| ಸನ್ನಿಪಾತಭವೇ ಕಾರ್ಯಾ ಸನ್ನಿಪಾತಹಿತಾ ಕ್ರಿಯಾ| ಕ್ರಿಮಿಜೇ ಚೈವ ಕರ್ತವ್ಯಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಮೂರ್ಧವಿರೇಚನಮ್||೧೮೩|| ತ್ವಗ್ದನ್ತೀವ್ಯಾಘ್ರಕರಜವಿಡಙ್ಗನವಮಾಲಿಕಾಃ| ಅಪಾಮಾರ್ಗಫಲಂ ಬೀಜಂ ನಕ್ತಮಾಲಶಿರೀಷಯೋಃ| ಕ್ಷವಕೋಽಶ್ಮನ್ತಕೋ ಬಿಲ್ವಂ ಹರಿದ್ರಾ ಹಿಙ್ಗು ಯೂಥಿಕಾ||೧೮೪|| ಫಣಿಜ್ಝಕಶ್ಚ ತೈಸ್ತೈಲಮವಿಮೂತ್ರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ| ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ಯಾನ್ನಾವನಂ ಚೂರ್ಣಂ ಚೈಷಾಂ ಪ್ರಧಮನಂ ಹಿತಮ್||೧೮೫|| ಫಲಂ ಶಿಗ್ರುಕರಞ್ಜಾಭ್ಯಾಂ ಸವ್ಯೋಷಂ ಚಾವಪೀಡಕಃ| ಕಷಾಯಃ ಸ್ವರಸಃ ಕ್ಷಾರಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಕಲ್ಕೋಽವಪೀಡಕಃ||೧೮೬|| ಶುಕ್ತತಿಕ್ತಕಟುಕ್ಷೌದ್ರಕಷಾಯೈಃ ಕವಲಗ್ರಹಃ| ಇತಿ ಶಿರೋರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಾ|
View original
कफजे स्वेदितं धूमनस्यप्रधमनादिभिः| शुद्धं प्रलेपपानान्नैः कफघ्नैः समुपाचरेत्||१८०|| पुराणसर्पिषः पानैस्तीक्ष्णैर्बस्तिभिरेव च| कफानिलोत्थिते दाहः शेषयो रक्तमोक्षणम्||१८१|| एरण्डनलदक्षौमगुग्गुल्वगुरुचन्दनैः| धूमवर्तिं पिबेद्गन्धैरकुष्ठतगरैस्तथा||१८२|| सन्निपातभवे कार्या सन्निपातहिता क्रिया| क्रिमिजे चैव कर्तव्यं तीक्ष्णं मूर्धविरेचनम्||१८३|| त्वग्दन्तीव्याघ्रकरजविडङ्गनवमालिकाः| अपामार्गफलं बीजं नक्तमालशिरीषयोः| क्षवकोऽश्मन्तको बिल्वं हरिद्रा हिङ्गु यूथिका||१८४|| फणिज्झकश्च तैस्तैलमविमूत्रे चतुर्गुणे| सिद्धं स्यान्नावनं चूर्णं चैषां प्रधमनं हितम्||१८५|| फलं शिग्रुकरञ्जाभ्यां सव्योषं चावपीडकः| कषायः स्वरसः क्षारश्चूर्णं कल्कोऽवपीडकः||१८६|| शुक्ततिक्तकटुक्षौद्रकषायैः कवलग्रहः| इति शिरोरोगचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (187-205) · Śloka 205
ಧೂಮಃ ಪ್ರಧಮನಂ ಶುದ್ಧಿರಧಶ್ಛರ್ದನಲಙ್ಘನಮ್||೧೮೭|| ಭೋಜ್ಯಂ ಚ ಮುಖರೋಗೇಷು ಯಥಾಸ್ವಂ ದೋಷನುದ್ಧಿತಮ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಗುರುದಾರ್ವೀತ್ವಗ್ಯವಕ್ಷಾರರಸಾಞ್ಜನಮ್||೧೮೮|| ಪಾಠಾಂ ತೇಜೋವತೀಂ ಪಥ್ಯಾಂ ಸಮಭಾಗಂ ವಿಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಮುಖರೋಗೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತದ್ವಿಧಾರಯೇತ್||೧೮೯|| ಸೀಧುಮಾಧವಮಾಧ್ವೀಕೈಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೋಽಯಂ ಕವಲಗ್ರಹಃ| ತೇಜೋಹ್ವಾಮಭಯಾಮೇಲಾಂ ಸಮಙ್ಗಾಂ ಕಟುಕಾಂ ಘನಮ್||೧೯೦|| ಪಾಠಾಂ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಂ ಲೋಧ್ರಂ ದಾರ್ವೀಂ ಕುಷ್ಠಂ ಚ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ದನ್ತಾನಾಂ ಘರ್ಷಣಂ ರಕ್ತಸ್ರಾವಕಣ್ಡೂರುಜಾಪಹಮ್||೧೯೧|| ಪಞ್ಚಕೋಲಕತಾಲೀಸಪತ್ರೈಲಾಮರಿಚತ್ವಚಃ| ಪಲಾಶಮುಷ್ಕಕಕ್ಷಾರಯವಕ್ಷಾರಾಶ್ಚ ಚೂರ್ಣಿತಾಃ||೧೯೨|| ಗುಡೇ ಪುರಾಣೇ ದ್ವಿಗುಣೇ ಕ್ವಥಿತೇ ಗುಟಿಕಾಃ ಕೃತಾಃ| ಕರ್ಕನ್ಧುಮಾತ್ರಾಃ ಸಪ್ತಾಹಂ ಸ್ಥಿತಾ ಮುಷ್ಕಕಭಸ್ಮನಿ||೧೯೩|| ಕಣ್ಠರೋಗೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಧಾರ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರಮೃತೋಪಮಾಃ| ಗೃಹಧೂಮೋ ಯವಕ್ಷಾರಃ ಪಾಠಾ ವ್ಯೋಷಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್||೧೯೪|| ತೇಜೋಹ್ವಾ ತ್ರಿಫಲಾ ಲೋಧ್ರಂ ಚಿತ್ರಕಶ್ಚೇತಿ ಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಧಾರಯೇದೇತದ್ಗಲರೋಗವಿನಾಶನಮ್||೧೯೫|| ಕಾಲಕಂ ನಾಮ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ದನ್ತಾಸ್ಯಗಲರೋಗನುತ್| ಇತಿ ಕಾಲಕಚೂರ್ಣಮ್| ಮನಃಶಿಲಾ ಯವಕ್ಷಾರೋ ಹರಿತಾಲಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್||೧೯೬|| ದಾರ್ವೀತ್ವಕ್ ಚೇತಿ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಸಮಾಯುತಮ್| ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಂ ಘೃತಮಣ್ಡೇನ ಕಣ್ಠರೋಗೇಷು ಧಾರಯೇತ್||೧೯೭|| ಮುಖರೋಗೇಷು ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಪೀತಕಂ ನಾಮ ಕೀರ್ತಿತಮ್| ಇತಿ ಪೀತಕಚೂರ್ಣಮ್| ಮೃದ್ವೀಕಾ ಕಟುಕಾ ವ್ಯೋಷಂ ದಾರ್ವೀತ್ವಕ್ ತ್ರಿಫಲಾ ಘನಮ್||೧೯೮|| ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಂ ಘೃತಮಣ್ಡೇನ ಕಣ್ಠರೋಗೇಷು ಧಾರಯೇತ್| ಪಾಠಾ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಮೂರ್ವಾ ತೇಜೋಹ್ವೇತಿ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಮ್||೧೯೯|| ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ವಿಧಾತವ್ಯಂ ಗಲರೋಗೇ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್| ಯೋಗಾಸ್ತ್ವೇತೇ ತ್ರಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಾಃ||೨೦೦|| ಕಟುಕಾತಿವಿಷಾಪಾಠಾದಾರ್ವೀಮುಸ್ತಕಲಿಙ್ಗಕಾಃ| ಗೋಮೂತ್ರಕ್ವಥಿತಾಃ ಪೇಯಾಃ ಕಣ್ಠರೋಗವಿನಾಶನಾಃ||೨೦೧|| ಸ್ವರಸಃ ಕ್ವಥಿತೋ ದಾರ್ವ್ಯಾ ಘನೀಭೂತೋ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಾ ಮುಖರೋಗಾಸೃಗ್ದೋಷನಾಡೀವ್ರಣಾಪಹಾ||೨೦೨|| ತಾಲುಶೋಷೇ ತ್ವತೃಷ್ಣಸ್ಯ ಸರ್ಪಿರೌತ್ತರಭಕ್ತಿಕಮ್| ನಾವನಂ ಮಧುರಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಶೀತಾಶ್ಚೈವ ರಸಾ ಹಿತಾಃ||೨೦೩|| ಮುಖಪಾಕೇ ಸಿರಾಕರ್ಮ ಶಿರಃಕಾಯವಿರೇಚನಮ್| ಮೂತ್ರತೈಲಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಕ್ಷೀರೈಶ್ಚ ಕವಲಗ್ರಹಾಃ||೨೦೪|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಸ್ತ್ರಿಫಲಾಪಾಠಾಮೃದ್ವೀಕಾಜಾತಿಪಲ್ಲವಾಃ| ಕಷಾಯತಿಕ್ತಕಾಃ ಶೀತಾಃ ಕ್ವಾಥಾಶ್ಚ ಮುಖಧಾವನಾಃ||೨೦೫||
View original
धूमः प्रधमनं शुद्धिरधश्छर्दनलङ्घनम्||१८७|| भोज्यं च मुखरोगेषु यथास्वं दोषनुद्धितम्| पिप्पल्यगुरुदार्वीत्वग्यवक्षाररसाञ्जनम्||१८८|| पाठां तेजोवतीं पथ्यां समभागं विचूर्णयेत्| मुखरोगेषु सर्वेषु सक्षौद्रं तद्विधारयेत्||१८९|| सीधुमाधवमाध्वीकैः श्रेष्ठोऽयं कवलग्रहः| तेजोह्वामभयामेलां समङ्गां कटुकां घनम्||१९०|| पाठां ज्योतिष्मतीं लोध्रं दार्वीं कुष्ठं च चूर्णयेत्| दन्तानां घर्षणं रक्तस्रावकण्डूरुजापहम्||१९१|| पञ्चकोलकतालीसपत्रैलामरिचत्वचः| पलाशमुष्ककक्षारयवक्षाराश्च चूर्णिताः||१९२|| गुडे पुराणे द्विगुणे क्वथिते गुटिकाः कृताः| कर्कन्धुमात्राः सप्ताहं स्थिता मुष्ककभस्मनि||१९३|| कण्ठरोगेषु सर्वेषु धार्याः स्युरमृतोपमाः| गृहधूमो यवक्षारः पाठा व्योषं रसाञ्जनम्||१९४|| तेजोह्वा त्रिफला लोध्रं चित्रकश्चेति चूर्णितम्| सक्षौद्रं धारयेदेतद्गलरोगविनाशनम्||१९५|| कालकं नाम तच्चूर्णं दन्तास्यगलरोगनुत्| इति कालकचूर्णम्| मनःशिला यवक्षारो हरितालं ससैन्धवम्||१९६|| दार्वीत्वक् चेति तच्चूर्णं माक्षिकेण समायुतम्| मूर्च्छितं घृतमण्डेन कण्ठरोगेषु धारयेत्||१९७|| मुखरोगेषु च श्रेष्ठं पीतकं नाम कीर्तितम्| इति पीतकचूर्णम्| मृद्वीका कटुका व्योषं दार्वीत्वक् त्रिफला घनम्||१९८|| मूर्च्छितं घृतमण्डेन कण्ठरोगेषु धारयेत्| पाठा रसाञ्जनं मूर्वा तेजोह्वेति च चूर्णितम्||१९९|| क्षौद्रयुक्तं विधातव्यं गलरोगे भिषग्जितम्| योगास्त्वेते त्रयः प्रोक्ता वातपित्तकफापहाः||२००|| कटुकातिविषापाठादार्वीमुस्तकलिङ्गकाः| गोमूत्रक्वथिताः पेयाः कण्ठरोगविनाशनाः||२०१|| स्वरसः क्वथितो दार्व्या घनीभूतो रसक्रिया| सक्षौद्रा मुखरोगासृग्दोषनाडीव्रणापहा||२०२|| तालुशोषे त्वतृष्णस्य सर्पिरौत्तरभक्तिकम्| नावनं मधुराः स्निग्धाः शीताश्चैव रसा हिताः||२०३|| मुखपाके सिराकर्म शिरःकायविरेचनम्| मूत्रतैलघृतक्षौद्रक्षीरैश्च कवलग्रहाः||२०४|| सक्षौद्रास्त्रिफलापाठामृद्वीकाजातिपल्लवाः| कषायतिक्तकाः शीताः क्वाथाश्च मुखधावनाः||२०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (206-214) · Śloka 214
ತುಲಾಂ ಖದಿರಸಾರಸ್ಯ ದ್ವಿಗುಣಾಮರಿಮೇದಸಃ| ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ ಚತುರ್ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಃ ಪಚೇತ್||೨೦೬|| ದ್ರೋಣಶೇಷಂ ಕಷಾಯಂ ತಂ ಪೂತ್ವಾ ಭೂಯಃ ಪಚೇಚ್ಛನೈಃ| ತತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಘನೀಭೂತೇ ಚೂರ್ಣೀಕೃತ್ಯಾಕ್ಷಭಾಗಿಕಮ್||೨೦೭|| ಚನ್ದನಂ ಪದ್ಮಕೋಶೀರಂ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಧಾತಕೀ ಘನಮ್| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವತ್ವಗೇಲಾಪದ್ಮಕೇಶರಮ್||೨೦೮|| ಲಾಕ್ಷಾಂ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಮಾಂಸೀತ್ರಿಫಲಾಲೋಧ್ರವಾಲಕಮ್| ರಜನ್ಯೌ ಫಲಿನೀಮೇಲಾಂ ಸಮಙ್ಗಾಂ ಕಟ್ಫಲಂ ವಚಾಮ್||೨೦೯|| ಯವಾಸಾಗುರುಪತ್ತಙ್ಗಗೈರಿಕಾಞ್ಜನಮಾವಪೇತ್| ಲವಙ್ಗನಖಕಕ್ಕೋಲಜಾತಿಕೋಶಾನ್ ಪಲೋನ್ಮಿತಾನ್||೨೧೦|| ಕರ್ಪೂರಕುಡವಂ ಚಾಪಿ ಕ್ಷಿಪೇಚ್ಛೀತೇಽವತಾರಿತೇ| ತತಸ್ತು ಗುಟಿಕಾಃಕಾರ್ಯಾಃಶುಷ್ಕಾಶ್ಚಾಸ್ಯೇನ ಧಾರಯೇತ್||೨೧೧|| ತೈಲಂ ಚಾನೇನ ಕಲ್ಕೇನ ಕಷಾಯೇಣ ಚ ಸಾಧಯೇತ್| ದನ್ತಾನಾಂ ಚಲನಭ್ರಂಶಶೌಶಿರ್ಯಕ್ರಿಮಿರೋಗನುತ್||೨೧೨|| ಮುಖಪಾಕಾಸ್ಯದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಜಾಡ್ಯಾರೋಚಕನಾಶನಮ್| ಸ್ರಾವೋಪಲೇಪಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯವೈಸ್ವರ್ಯಗಲಶೋಷನುತ್||೨೧೩|| ದನ್ತಾಸ್ಯಗಲರೋಗೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವೇತತ್ ಪರಾಯಣಮ್| ಖದಿರಾದಿಗುಟೀಕೇಯಂ ತೈಲಂ ಚ ಖದಿರಾದಿಕಮ್||೨೧೪|| ಇತಿ ಖದಿರಾದಿಗುಟಿಕಾ ತೈಲಂ ಚ|
View original
तुलां खदिरसारस्य द्विगुणामरिमेदसः| प्रक्षाल्य जर्जरीकृत्य चतुर्द्रोणेऽम्भसः पचेत्||२०६|| द्रोणशेषं कषायं तं पूत्वा भूयः पचेच्छनैः| ततस्तस्मिन् घनीभूते चूर्णीकृत्याक्षभागिकम्||२०७|| चन्दनं पद्मकोशीरं मञ्जिष्ठा धातकी घनम्| प्रपौण्डरीकं यष्ट्याह्वत्वगेलापद्मकेशरम्||२०८|| लाक्षां रसाञ्जनं मांसीत्रिफलालोध्रवालकम्| रजन्यौ फलिनीमेलां समङ्गां कट्फलं वचाम्||२०९|| यवासागुरुपत्तङ्गगैरिकाञ्जनमावपेत्| लवङ्गनखकक्कोलजातिकोशान् पलोन्मितान्||२१०|| कर्पूरकुडवं चापि क्षिपेच्छीतेऽवतारिते| ततस्तु गुटिकाःकार्याःशुष्काश्चास्येन धारयेत्||२११|| तैलं चानेन कल्केन कषायेण च साधयेत्| दन्तानां चलनभ्रंशशौशिर्यक्रिमिरोगनुत्||२१२|| मुखपाकास्यदौर्गन्ध्यजाड्यारोचकनाशनम्| स्रावोपलेपपैच्छिल्यवैस्वर्यगलशोषनुत्||२१३|| दन्तास्यगलरोगेषु सर्वेष्वेतत् परायणम्| खदिरादिगुटीकेयं तैलं च खदिरादिकम्||२१४|| इति खदिरादिगुटिका तैलं च|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (215-220) · Śloka 220
ಅರುಚೌ ಕವಲಗ್ರಾಹಾ ಧೂಮಾಃ ಸಮುಖಧಾವನಾಃ| ಮನೋಜ್ಞಮನ್ನಪಾನಂ ಚ ಹರ್ಷಣಾಶ್ವಾಸನಾನಿ ಚ||೨೧೫|| ಕುಷ್ಠಸೌವರ್ಚಲಾಜಾಜೀಶರ್ಕರಾಮರಿಚಂ ಬಿಡಮ್| ಧಾತ್ರ್ಯೇಲಾಪದ್ಮಕೋಶೀರಪಿಪ್ಪಲ್ಯುತ್ಪಲಚನ್ದನಮ್||೨೧೬|| ಲೋಧ್ರಂ ತೇಜೋವತೀ ಪಥ್ಯಾ ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ಸಯವಾಗ್ರಜಮ್| ಆರ್ದ್ರದಾಡಿಮನಿರ್ಯಾಸಶ್ಚಾಜಾಜೀಶರ್ಕರಾಯುತಃ||೨೧೭|| ಸತೈಲಮಾಕ್ಷಿಕಾಸ್ತ್ವೇತೇ ಚತ್ವಾರಃ ಕವಲಗ್ರಹಾಃ| ಚತುರೋಽರೋಚಕಾನ್ ಹನ್ಯುರ್ವಾತಾದ್ಯೇಕಜಸರ್ವಜಾನ್||೨೧೮|| ಕಾರವೀಮರಿಚಾಜಾಜೀದ್ರಾಕ್ಷಾವೃಕ್ಷಾಮ್ಲದಾಡಿಮಮ್| ಸೌವರ್ಚಲಂ ಗುಡಃ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸರ್ವಾರೋಚಕನಾಶನಮ್||೨೧೯|| ಬಸ್ತಿಂ ಸಮೀರಣೇ, ಪಿತ್ತೇ ವಿರೇಕಂ, ವಮನಂ ಕಫೇ| ಕುರ್ಯಾದ್ಧೃದ್ಯಾನುಕೂಲಾನಿ ಹರ್ಷಣಂ ಚ ಮನೋಘ್ನಜೇ||೨೨೦|| ಇತ್ಯರೋಚಕಚಿಕಿತ್ಸಾ|
View original
अरुचौ कवलग्राहा धूमाः समुखधावनाः| मनोज्ञमन्नपानं च हर्षणाश्वासनानि च||२१५|| कुष्ठसौवर्चलाजाजीशर्करामरिचं बिडम्| धात्र्येलापद्मकोशीरपिप्पल्युत्पलचन्दनम्||२१६|| लोध्रं तेजोवती पथ्या त्र्यूषणं सयवाग्रजम्| आर्द्रदाडिमनिर्यासश्चाजाजीशर्करायुतः||२१७|| सतैलमाक्षिकास्त्वेते चत्वारः कवलग्रहाः| चतुरोऽरोचकान् हन्युर्वाताद्येकजसर्वजान्||२१८|| कारवीमरिचाजाजीद्राक्षावृक्षाम्लदाडिमम्| सौवर्चलं गुडः क्षौद्रं सर्वारोचकनाशनम्||२१९|| बस्तिं समीरणे, पित्ते विरेकं, वमनं कफे| कुर्याद्धृद्यानुकूलानि हर्षणं च मनोघ्नजे||२२०|| इत्यरोचकचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (221-230) · Śloka 230
ಕರ್ಣಶೂಲೇ ತು ವಾತಘ್ನೀ ಹಿತಾ ಪೀನಸವತ್ ಕ್ರಿಯಾ| ಪ್ರದೇಹಾಃ ಪೂರಣಂ ನಸ್ಯಂ ಪಾಕಸ್ರಾವೇ ವ್ರಣಕ್ರಿಯಾಃ||೨೨೧|| ಭೋಜ್ಯಾನಿ ಚ ಯಥಾದೋಷಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಾಂಶ್ಚ ಪೂರಣಾನ್| ಹಿಙ್ಗುತುಮ್ಬರುಶುಣ್ಠೀಭಿಸ್ತೈಲಂ ತು ಸಾರ್ಷಪಂ ಪಚೇತ್||೨೨೨|| ಏತದ್ಧಿ ಪೂರಣಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕರ್ಣಶೂಲನಿವಾರಣಮ್| ದೇವದಾರುವಚಾಶುಣ್ಠೀಶತಾಹ್ವಾಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವೈಃ||೨೨೩|| ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇ ಕರ್ಣಶೂಲನಿವಾರಣಮ್| ವರಾಟಕಾನ್ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ದಹೇನ್ಮೃದ್ಭಾಜನೇ ನವೇ||೨೨೪|| ತದ್ಭಸ್ಮ ಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್ತೇನ ಗನ್ಧತೈಲಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ರಸಾಞ್ಜನಸ್ಯ ಶುಣ್ಠ್ಯಾಶ್ಚ ಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ಕರ್ಣಶೂಲನುತ್||೨೨೫|| ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಶುಣ್ಠಾನಾಂ ಕ್ಷಾರೋ ಹಿಙ್ಗು ಮಹೌಷಧಮ್| ಶತಪುಷ್ಪಾ ವಚಾ ಕುಷ್ಠಂ ದಾರು ಶಿಗ್ರು ರಸಾಞ್ಜನಮ್||೨೨೬|| ಸೌವರ್ಚಲಯವಕ್ಷಾರಸ್ವರ್ಜಿಕೋದ್ಭಿದಸೈನ್ಧವಮ್| ಭೂರ್ಜಗ್ರನ್ಥಿರ್ಬಿಡಂ ಮುಸ್ತಂ ಮಧುಶುಕ್ತಂ ಚತುರ್ಗುಣಮ್||೨೨೭|| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಶ್ಚೈವ ಕದಲ್ಯಾ ರಸ ಏವ ಚ| ಸರ್ವೈರೇತೈರ್ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟೈಃ ಕ್ಷಾರತೈಲಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೨೨೮|| ಬಾಧಿರ್ಯಂ ಕರ್ಣನಾದಶ್ಚ ಪೂಯಸ್ರಾವಶ್ಚ ದಾರುಣಃ| ಕ್ರಿಮಯಃ ಕರ್ಣಶೂಲಂ ಚ ಪೂರಣಾದಸ್ಯ ನಶ್ಯತಿ ||೨೨೯|| ಮುಖಕರ್ಣಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ಯಥೋಕ್ತಂ ಪೀನಸೇ ವಿಧಿಮ್| ಕುರ್ಯಾದ್ಭಿಷಕ್ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾದೌ ದೋಷಕಾಲಬಲಾಬಲಮ್||೨೩೦|| ಇತಿ ಕರ್ಣರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಾ |
View original
कर्णशूले तु वातघ्नी हिता पीनसवत् क्रिया| प्रदेहाः पूरणं नस्यं पाकस्रावे व्रणक्रियाः||२२१|| भोज्यानि च यथादोषं कुर्यात् स्नेहांश्च पूरणान्| हिङ्गुतुम्बरुशुण्ठीभिस्तैलं तु सार्षपं पचेत्||२२२|| एतद्धि पूरणं श्रेष्ठं कर्णशूलनिवारणम्| देवदारुवचाशुण्ठीशताह्वाकुष्ठसैन्धवैः||२२३|| तैलं सिद्धं बस्तमूत्रे कर्णशूलनिवारणम्| वराटकान् समाहृत्य दहेन्मृद्भाजने नवे||२२४|| तद्भस्म श्च्योतयेत्तेन गन्धतैलं विपाचयेत्| रसाञ्जनस्य शुण्ठ्याश्च कल्काभ्यां कर्णशूलनुत्||२२५|| शुष्कमूलकशुण्ठानां क्षारो हिङ्गु महौषधम्| शतपुष्पा वचा कुष्ठं दारु शिग्रु रसाञ्जनम्||२२६|| सौवर्चलयवक्षारस्वर्जिकोद्भिदसैन्धवम्| भूर्जग्रन्थिर्बिडं मुस्तं मधुशुक्तं चतुर्गुणम्||२२७|| मातुलुङ्गरसश्चैव कदल्या रस एव च| सर्वैरेतैर्यथोद्दिष्टैः क्षारतैलं विपाचयेत्||२२८|| बाधिर्यं कर्णनादश्च पूयस्रावश्च दारुणः| क्रिमयः कर्णशूलं च पूरणादस्य नश्यति ||२२९|| मुखकर्णाक्षिरोगेषु यथोक्तं पीनसे विधिम्| कुर्याद्भिषक् समीक्ष्यादौ दोषकालबलाबलम्||२३०|| इति कर्णरोगचिकित्सा |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (231-261) · Śloka 262
ಉತ್ಪನ್ನಮಾತ್ರೇ ತರುಣೇ ನೇತ್ರರೋಗೇ ಬಿಡಾಲಕಃ| ಕಾರ್ಯೋ ದಾಹೋಪದೇಹಾಶ್ರುಶೋಫರಾಗನಿವಾರಣಃ||೨೩೧|| ನಾಗರಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಣ್ಡೇನ ಚ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ನಿಘೃಷ್ಟಂ ವಾತಿಕೇ ತದ್ವನ್ಮಧುಸೈನ್ಧವಗೈರಿಕಮ್||೨೩೨|| ತಥಾ ಶಾವರಕಂ ಲೋಧ್ರಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಬಿಡಾಲಕಃ| ತದ್ವತ್ ಕಾರ್ಯೋ ಹರೀತಕ್ಯಾ ಘೃತಭೃಷ್ಟೋ ರುಜಾಪಹಃ||೨೩೩|| ಪೈತ್ತಿಕೇ ಚನ್ದನಾನನ್ತಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಭಿರ್ಬಿಡಾಲಕಃ| ಕಾರ್ಯಃ ಪದ್ಮಕಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮಾಂಸೀಕಾಲೀಯಕೈಸ್ತಥಾ||೨೩೪|| ಗೈರಿಕಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಮುಸ್ತಂ ರೋಚನಾ ಚ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಕಫೇ ಕಾರ್ಯಾ ತಥಾ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ ಸಮನಃಶಿಲಾ||೨೩೫|| ಸನ್ನಿಪಾತೇ ತು ಸರ್ವೈಃ ಸ್ಯಾದ್ಬಹಿರಕ್ಷ್ಣೋಃ ಪ್ರಲೇಪನಮ್| ಪಕ್ಷ್ಮಾಣ್ಯಸ್ಪೃಶ್ಯತಾ ಕಾರ್ಯಂ ಸಮ್ಪಕ್ವೇ ತ್ವಞ್ಜನಂ ತ್ರ್ಯಹಾತ್||೨೩೬|| ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಮಾರುತಜೇ ಕ್ವಾಥೋ ಬಿಲ್ವಾದಿಭಿರ್ಹಿತಃ| ಕೋಷ್ಣಃ ಸೈರಣ್ಡತರ್ಕಾರೀಬೃಹತೀಮಧುಶಿಗ್ರುಭಿಃ||೨೩೭|| ಪೃಥ್ವೀಕಾದಾರ್ವಿಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲಾಕ್ಷಾದ್ವಿಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ| ಕ್ವಾಥಃ ಸಶರ್ಕರಃ ಶೀತಃ ಪೂರಣಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತನುತ್||೨೩೮|| ನಾಗರತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತನಿಮ್ಬವಾಸಾರಸಃ ಕಫೇ| ಕೋಷ್ಣಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಮಿಶ್ರೈರೋಷಧೈಃ ಸಾನ್ನಿಪಾತಕೇ||೨೩೯|| ಬೃಹತ್ಯೇರಣ್ಡಮೂಲತ್ವಕ್ ಶಿಗ್ರೋಃ ಪುಷ್ಪಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್| ಅಜಾಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟಂ ಸ್ಯಾದ್ವರ್ತಿರ್ವಾತಾಕ್ಷಿರೋಗನುತ್||೨೪೦|| ಸುಮನಃಕೋರಕಾಃ ಶಙ್ಖಸ್ತ್ರಿಫಲಾ ಮಧುಕಂ ಬಲಾ| ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಪಹಾ ವರ್ತಿಃ ಪಿಷ್ಟಾ ದಿವ್ಯೇನ ವಾರಿಣಾ||೨೪೧|| ಸೈನ್ಧವಂ ತ್ರಿಫಲಾ ವ್ಯೋಷಂ ಶಙ್ಖನಾಭಿಃ ಸಮುದ್ರಜಃ| ಫೇನಃ ಶೈಲೇಯಕಂ ಸರ್ಜೋ ವರ್ತಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗನುತ್||೨೪೨|| ಅಮೃತಾಹ್ವಾ ಬಿಸಂ ಬಿಲ್ವಂ ಪಟೋಲಂ ಛಾಗಲಂ ಶಕೃತ್| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಂ ದಾರ್ವೀ ಕಾಲಾನುಸಾರಿವಾ||೨೪೩|| ಏಷಾಮಷ್ಟಪಲಾನ್ ಭಾಗಾನ್ ಸುಧೌತಾಞ್ಜರ್ಜರೀಕೃತಾನ್| ತೋಯೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ರಸೇ ಪೂತೇ ಭೂಯಃ ಪಕ್ವೇ ರಸೇ ಘನೇ||೨೪೪|| ಕರ್ಷಂ ಚ ಶ್ವೇತಮರಿಚಾಜ್ಜಾತೀಪುಷ್ಪಾನ್ನವಾತ್ ಪಲಮ್| ಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ ಕೃತಾ ವರ್ತಿಃ ಸರ್ವಘ್ನೀ ದೃಕ್ಪ್ರಸಾದನೀ||೨೪೫|| ಶಙ್ಖಪ್ರವಾಲವೈದೂರ್ಯಲೌಹತಾಮ್ರಪ್ಲವಾಸ್ಥಿಭಿಃ| ಸ್ರೋತೋಜಶ್ವೇತಮರಿಚೈರ್ವರ್ತಿಃ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗನುತ್||೨೪೬|| ಶಾಣಾರ್ಧಂ ಮರಿಚಾದ್ದ್ವೌ ಚ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯರ್ಣವಫೇನಯೋಃ| ಶಾಣಾರ್ಧಂ ಸೈನ್ಧವಾಚ್ಛಾಣಾ ನವ ಸೌವೀರಕಾಞ್ಜನಾತ್||೨೪೭|| ಪಿಷ್ಟಂ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಚಿತ್ರಾಯಾಂ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಮಿದಂ ಶುಭಮ್| ಕಣ್ಡೂಕಾಚಕಫಾರ್ತಾನಾಂ ಮಲಾನಾಂ ಚ ವಿಶೋಧನಮ್||೨೪೮|| ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇ ತ್ರ್ಯಹಂ ಸ್ಥಾಪ್ಯಮೇಲಾಚೂರ್ಣಂ ಸುಭಾವಿತಮ್| ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಹಿ ತೈಮಿರ್ಯಕ್ರಿಮಿಪಿಲ್ಲಮಲಾಪಹಮ್||೨೪೯|| ಸೌವೀರಮಞ್ಜನಂ ತುತ್ಥಂ ತಾಪ್ಯೋ ಧಾತುರ್ಮನಃಶಿಲಾ| ಚಕ್ಷುಷ್ಯಾ ಮಧುಕಂ ಲೋಹಾ ಮಣಯಃ ಪೌಷ್ಪಮಞ್ಜನಮ್||೨೫೦|| ಸೈನ್ಧವಂ ಶೌಕರೀ ದಂಷ್ಟ್ರಾ ಕತಕಂ ಚಾಞ್ಜನಂ ಶುಭಮ್| ತಿಮಿರಾದಿಷು ಚುರ್ಣಂ ವಾ ವರ್ತಿರ್ವೇಯಮನುತ್ತಮಾ||೨೫೧|| ಕತಕಸ್ಯ ಫಲಂ ಶಙ್ಖಃ ಸೈನ್ಧವಂ ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ಸಿತಾ| ಫೇನೋ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಮನಃಶಿಲಾ||೨೫೨|| ಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡಕಪಾಲಾನಿ ವರ್ತಿರೇಷಾ ವ್ಯಪೋಹತಿ| ತಿಮಿರಂ ಪಟಲಂ ಕಾಚಂ ಮಲಂ ಚಾಶು ಸುಖಾವತೀ||೨೫೩|| ಇತಿ ಸುಖಾವತೀ ವರ್ತಿಃ | ತ್ರಿಫಲಾಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡತ್ವಕ್ಕಾಸೀಸಮಯಸೋ ರಜಃ| ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಫೇನಂ ಚ ಸರಿತಾಂ ಪತೇಃ||೨೫೪|| ಆಜೇನ ಪಯಸಾ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಭಾವಯೇತ್ತಾಮ್ರಭಾಜನೇ| ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಸ್ಥಿತಂ ಭೂಯಃ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ವರ್ತಯೇತ್||೨೫೫|| ಏಷಾ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರದಾ ವರ್ತಿರನ್ಧಸ್ಯಾಭಿನ್ನಚಕ್ಷುಷಃ||೨೫೬|| ಇತಿ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರದಾ ವರ್ತಿಃ | ವದನೇ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಸ್ಯ ನಿಹಿತಂ ಮಾಸಮಞ್ಜನಮ್||೨೫೬|| ತತಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ಸಮೃದ್ಧೃತ್ಯ ಸುಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣಯೇದ್ಬುಧಃ| ಸುಮನಃಕೋರಕೈಃ ಶುಷ್ಕೈರರ್ಧಾಂಶೈಃ ಸೈನ್ಧವೇನ ಚ||೨೫೭|| ಏತನ್ನೇತ್ರಾಞ್ಜನಂ ಕಾರ್ಯಂ ತಿಮಿರಘ್ನಮನುತ್ತಮಮ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಿಂಶುಕರಸೋ ವಸಾ ಸರ್ಪಸ್ಯ ಸೈನ್ಧವಮ್||೨೫೮|| ಜೀರ್ಣಂ ಘೃತಂ ಚ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಘ್ನೀ ಸ್ಯಾದ್ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪವಸಾ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ರಸೋ ಧಾತ್ರ್ಯಾ ರಸಕ್ರಿಯಾಃ||೨೫೯|| ಶಸ್ತಾ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ಕಾಚಾರ್ಬುದಮಲೇಷು ಚ| ಧಾತ್ರೀರಸಾಞ್ಜನಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಭಿಸ್ತು ರಸಕ್ರಿಯಾ||೨೬೦|| ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಕ್ಷಿರೋಗಘ್ನೀ ತೈಮಿರ್ಯಪಟಲಾಪಹಾ| ಧಾತ್ರೀಸೈನ್ಧವಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಸ್ಯುರಲ್ಪಮರಿಚಾಃ ಸಮಾಃ||೨೬೧|| ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಾ ನಿಹನ್ತ್ಯಾನ್ಧ್ಯಂ ಪಟಲಂ ಚ ರಸಕ್ರಿಯಾ|೨೬೨| ಇತಿ ನೇತ್ರರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಾ |
View original
उत्पन्नमात्रे तरुणे नेत्ररोगे बिडालकः| कार्यो दाहोपदेहाश्रुशोफरागनिवारणः||२३१|| नागरं सैन्धवं सर्पिर्मण्डेन च रसक्रिया| निघृष्टं वातिके तद्वन्मधुसैन्धवगैरिकम्||२३२|| तथा शावरकं लोध्रं घृतभृष्टं बिडालकः| तद्वत् कार्यो हरीतक्या घृतभृष्टो रुजापहः||२३३|| पैत्तिके चन्दनानन्तामञ्जिष्ठाभिर्बिडालकः| कार्यः पद्मकयष्ट्याह्वमांसीकालीयकैस्तथा||२३४|| गैरिकं सैन्धवं मुस्तं रोचना च रसक्रिया| कफे कार्या तथा क्षौद्रं प्रियङ्गुः समनःशिला||२३५|| सन्निपाते तु सर्वैः स्याद्बहिरक्ष्णोः प्रलेपनम्| पक्ष्माण्यस्पृश्यता कार्यं सम्पक्वे त्वञ्जनं त्र्यहात्||२३६|| आश्च्योतनं मारुतजे क्वाथो बिल्वादिभिर्हितः| कोष्णः सैरण्डतर्कारीबृहतीमधुशिग्रुभिः||२३७|| पृथ्वीकादार्विमञ्जिष्ठालाक्षाद्विमधुकोत्पलैः| क्वाथः सशर्करः शीतः पूरणं रक्तपित्तनुत्||२३८|| नागरत्रिफलामुस्तनिम्बवासारसः कफे| कोष्णमाश्च्योतनं मिश्रैरोषधैः सान्निपातके||२३९|| बृहत्येरण्डमूलत्वक् शिग्रोः पुष्पं ससैन्धवम्| अजाक्षीरेण पिष्टं स्याद्वर्तिर्वाताक्षिरोगनुत्||२४०|| सुमनःकोरकाः शङ्खस्त्रिफला मधुकं बला| पित्तरक्तापहा वर्तिः पिष्टा दिव्येन वारिणा||२४१|| सैन्धवं त्रिफला व्योषं शङ्खनाभिः समुद्रजः| फेनः शैलेयकं सर्जो वर्तिः श्लेष्माक्षिरोगनुत्||२४२|| अमृताह्वा बिसं बिल्वं पटोलं छागलं शकृत्| प्रपौण्डरीकं यष्ट्याह्वं दार्वी कालानुसारिवा||२४३|| एषामष्टपलान् भागान् सुधौताञ्जर्जरीकृतान्| तोये पक्त्वा रसे पूते भूयः पक्वे रसे घने||२४४|| कर्षं च श्वेतमरिचाज्जातीपुष्पान्नवात् पलम्| चूर्णं क्षिप्त्वा कृता वर्तिः सर्वघ्नी दृक्प्रसादनी||२४५|| शङ्खप्रवालवैदूर्यलौहताम्रप्लवास्थिभिः| स्रोतोजश्वेतमरिचैर्वर्तिः सर्वाक्षिरोगनुत्||२४६|| शाणार्धं मरिचाद्द्वौ च पिप्पल्यर्णवफेनयोः| शाणार्धं सैन्धवाच्छाणा नव सौवीरकाञ्जनात्||२४७|| पिष्टं सुसूक्ष्मं चित्रायां चूर्णाञ्जनमिदं शुभम्| कण्डूकाचकफार्तानां मलानां च विशोधनम्||२४८|| बस्तमूत्रे त्र्यहं स्थाप्यमेलाचूर्णं सुभावितम्| चूर्णाञ्जनं हि तैमिर्यक्रिमिपिल्लमलापहम्||२४९|| सौवीरमञ्जनं तुत्थं ताप्यो धातुर्मनःशिला| चक्षुष्या मधुकं लोहा मणयः पौष्पमञ्जनम्||२५०|| सैन्धवं शौकरी दंष्ट्रा कतकं चाञ्जनं शुभम्| तिमिरादिषु चुर्णं वा वर्तिर्वेयमनुत्तमा||२५१|| कतकस्य फलं शङ्खः सैन्धवं त्र्यूषणं सिता| फेनो रसाञ्जनं क्षौद्रं विडङ्गानि मनःशिला||२५२|| कुक्कुटाण्डकपालानि वर्तिरेषा व्यपोहति| तिमिरं पटलं काचं मलं चाशु सुखावती||२५३|| इति सुखावती वर्तिः | त्रिफलाकुक्कुटाण्डत्वक्कासीसमयसो रजः| नीलोत्पलं विडङ्गानि फेनं च सरितां पतेः||२५४|| आजेन पयसा पिष्ट्वा भावयेत्ताम्रभाजने| सप्तरात्रं स्थितं भूयः पिष्ट्वा क्षीरेण वर्तयेत्||२५५|| एषा दृष्टिप्रदा वर्तिरन्धस्याभिन्नचक्षुषः||२५६|| इति दृष्टिप्रदा वर्तिः | वदने कृष्णसर्पस्य निहितं मासमञ्जनम्||२५६|| ततस्तस्मात् समृद्धृत्य सुशुष्कं चूर्णयेद्बुधः| सुमनःकोरकैः शुष्कैरर्धांशैः सैन्धवेन च||२५७|| एतन्नेत्राञ्जनं कार्यं तिमिरघ्नमनुत्तमम्| पिप्पल्यः किंशुकरसो वसा सर्पस्य सैन्धवम्||२५८|| जीर्णं घृतं च सर्वाक्षिरोगघ्नी स्याद्रसक्रिया| कृष्णसर्पवसा क्षौद्रं रसो धात्र्या रसक्रियाः||२५९|| शस्ता सर्वाक्षिरोगेषु काचार्बुदमलेषु च| धात्रीरसाञ्जनक्षौद्रसर्पिर्भिस्तु रसक्रिया||२६०|| पित्तरक्ताक्षिरोगघ्नी तैमिर्यपटलापहा| धात्रीसैन्धवपिप्पल्यः स्युरल्पमरिचाः समाः||२६१|| क्षौद्रयुक्ता निहन्त्यान्ध्यं पटलं च रसक्रिया|२६२| इति नेत्ररोगचिकित्सा |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (262-282) · Śloka 282
ಖಾಲಿತ್ಯೇ ಪಲಿತೇ ವಲ್ಯಾಂ ಹರಿಲೋಮ್ನಿ ಚ ಶೋಧಿತಮ್||೨೬೨|| ನಸ್ಯೈಸ್ತೈಲೈಃ ಶಿರೋವಕ್ರಪ್ರಲೇಪೈಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಾಚರೇತ್| ಸಿದ್ಧಂ ವಿದಾರೀಗನ್ಧಾದ್ಯೈರ್ಜೀವನೀಯೈರಥಾಪಿ ಚ||೨೬೩|| ನಸ್ಯಂ ಸ್ಯಾದಣುತೈಲಂ ವಾ ಖಾಲಿತ್ಯಪಲಿತಾಪಹಮ್| ಕ್ಷೀರಾತ್ ಸಹಚರಾದ್ಭೃಙ್ಗರಾಜಾಚ್ಚ ಸೌರಸಾದ್ರಸಾತ್||೨೬೪|| ಪ್ರಸ್ಥೈಸ್ತು ಕುಡವಸ್ತೈಲಾದ್ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಪಲಕಲ್ಕಿತಃ| ಸಿದ್ಧಃ ಶಿಲಾಸಮೇ ಭಾಣ್ಡೇ ಮೇಷಶೃಙ್ಗಾದಿಷು ಸ್ಥಿತಃ||೨೬೫|| ನಸ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ಭಿಷಜಾ ಸಮ್ಯಗ್ಯೋಜಿತಂ ಪಲಿತಾಪಹಮ್| ಭಿಷಜಾ ಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟೌ ವಾ ದುಗ್ಧಿಕಾಕರವೀರಕೌ||೨೬೬|| ಉತ್ಪಾಟ್ಯ ಪಲಿತೇ ದೇಯೌ ತಾವುಭೌ ಪಲಿತಾಪಹೌ| ಮಾರ್ಕವಸ್ವರಸಾತ್ ಕ್ಷೀರಾದ್ದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಂ ಮಧುಕಾತ್ ಪಲಮ್||೨೬೭|| ತೈಃ ಪಚೇತ್ ಕುಡವಂ ತೈಲಾತ್ತನ್ನಸ್ಯಂ ಪಲಿತಾಪಹಮ್| ಆದಿತ್ಯವಲ್ಲ್ಯಾ ಮೂಲಾನಿ ಕೃಷ್ಣಶೈರೇಯಕಸ್ಯ ಚ||೨೬೮|| ಸುರಸಸ್ಯ ಚ ಪತ್ರಾಣಿ ಪತ್ರಂ ಕೃಷ್ಣಶಣಸ್ಯ ಚ| ಮಾರ್ಕವಃ ಕಾಕಮಾಚೀ ಚ ಮಧುಕಂ ದೇವದಾರು ಚ||೨೬೯|| ಪೃಥಗ್ದಶಪಲಾಂಶಾನಿ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಸ್ತ್ರಿಫಲಾಽಞ್ಜನಮ್| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಲೋಧ್ರಂ ಕೃಷ್ಣಾಗುರೂತ್ಪಲಮ್||೨೭೦|| ಆಮ್ರಾಸ್ಥಿ ಕರ್ದಮಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಮೃಣಾಲಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಮ್| ನೀಲೀ ಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ಥೀನಿ ಕಾಸೀಸಂ ಮದಯನ್ತಿಕಾ||೨೭೧|| ಸೋಮರಾಜ್ಯಸನಃ ಶಸ್ತ್ರಂ ಕೃಷ್ಣೌ ಪಿಣ್ಡೀತಚಿತ್ರಕೌ| ಪುಷ್ಕರಾರ್ಜುನಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಣ್ಯಾಮ್ರಜಮ್ಬೂಫಲಾನಿ ಚ||೨೭೨|| ಪೃಥಕ್ ಪಞ್ಚಪಲಾಂಶಾನಿ ತೈಃ ಪಿಷ್ಟೈರಾಢಕಂ ಪಚೇತ್| ಬೈಭೀತಕಸ್ಯ ತೈಲಸ್ಯ ಧಾತ್ರೀರಸಚತುರ್ಗುಣಮ್||೨೭೩|| ಕುರ್ಯಾದಾದಿತ್ಯಪಾಕಂ ವಾ ಯಾವಚ್ಛುಷ್ಕೋ ಭವೇದ್ರಸಃ| ಲೋಹಪಾತ್ರೇ ತತಃ ಪೂತಂ ಸಂಶುದ್ಧಮುಪಯೋಜಯೇತ್||೨೭೪|| ಪಾನೇ ನಸ್ಯಕ್ರಿಯಾಯಾಂ ಚ ಶಿರೋಭ್ಯಙ್ಗೇ ತಥೈವ ಚ| ಏತಚ್ಚಕ್ಷುಷ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ಶಿರಸಃ ಸರ್ವರೋಗನುತ್||೨೭೫|| ಮಹಾನೀಲಮಿತಿ ಖ್ಯಾತಂ ಪಲಿತಘ್ನಮನುತ್ತಮಮ್| ಇತಿ ಮಹಾನೀಲತೈಲಮ್| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಧುಕಪಿಪ್ಪಲೀಚನ್ದನೋತ್ಪಲೈಃ||೨೭೬|| ಕಾರ್ಷಿಕೈಸ್ತೈಲಕುಡವೋ ದ್ವಿಗುಣಾಮಲಕೀರಸಃ| ಸಿದ್ಧಃ ಸ ಪ್ರತಿಮರ್ಶಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸರ್ವಮೂರ್ಧಗದಾಪಹಃ||೨೭೭|| (ಪಲಿತಘ್ನೋ ವಿಶೇಷೇಣ ಕೃಷ್ಣಾತ್ರೇಯೇಣ ಭಾಷಿತಃ|) ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಿಯಾಲಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೇ ಜೀವಕಾದ್ಯೋ ಗಣಸ್ತಿಲಾಃ||೨೭೮|| ಕೃಷ್ಣಾ ವಕ್ತ್ರೇ ಪ್ರಲೇಪಃ ಸ್ಯಾದ್ಧರಿಲೋಮನಿವಾರಣಃ| ತಿಲಾಃ ಸಾಮಲಕಾಶ್ಚೈವ ಕಿಞ್ಜಲ್ಕೋ ಮಧುಕಂ ಮಧು||೨೭೯|| ಬೃಂಹಯೇದ್ರಞ್ಜಯೇಚೈತತ್ ಕೇಶಾನ್ಮೂರ್ಧಪ್ರಲೇಪನಾತ್| ಪಚೇತ್ಸೈನ್ಧವಶುಕ್ತಾಮ್ಲೈರಯಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಸತಣ್ಡುಲಮ್||೨೮೦|| ತೇನಾಲಿಪ್ತಂ ಶಿರಃ ಶುದ್ಧಮಸ್ನಿಗ್ಧಮುಷಿತಂ ನಿಶಿ| ತತ್ ಪ್ರಾತಸ್ತ್ರಿಫಲಾಧೌತಂ ಸ್ಯಾತ್ ಕೃಷ್ಣಮೃದುಮೂರ್ಧಜಮ್||೨೮೧|| ಅಯಶ್ಚೂರ್ಣೋಽಮ್ಲಪಿಷ್ಟಶ್ಚ ರಾಗಃ ಸತ್ರಿಫಲೋ ವರಃ| ಕುರ್ಯಾಚ್ಛೇಷೇಷು ರೋಗೇಷು ಕ್ರಿಯಾಂ ಸ್ವಾಂ ಸ್ವಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಾತ್| ಶೇಷೇಷ್ವಾದೌ ಚ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಸಿದ್ಧೌ ಚಾನ್ಯಾ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ||೨೮೨|| ಇತಿ ಖಾಲಿತ್ಯಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಾ|
View original
खालित्ये पलिते वल्यां हरिलोम्नि च शोधितम्||२६२|| नस्यैस्तैलैः शिरोवक्रप्रलेपैश्चाप्युपाचरेत्| सिद्धं विदारीगन्धाद्यैर्जीवनीयैरथापि च||२६३|| नस्यं स्यादणुतैलं वा खालित्यपलितापहम्| क्षीरात् सहचराद्भृङ्गराजाच्च सौरसाद्रसात्||२६४|| प्रस्थैस्तु कुडवस्तैलाद्यष्ट्याह्वपलकल्कितः| सिद्धः शिलासमे भाण्डे मेषशृङ्गादिषु स्थितः||२६५|| नस्यं स्याद्भिषजा सम्यग्योजितं पलितापहम्| भिषजा क्षीरपिष्टौ वा दुग्धिकाकरवीरकौ||२६६|| उत्पाट्य पलिते देयौ तावुभौ पलितापहौ| मार्कवस्वरसात् क्षीराद्द्विप्रस्थं मधुकात् पलम्||२६७|| तैः पचेत् कुडवं तैलात्तन्नस्यं पलितापहम्| आदित्यवल्ल्या मूलानि कृष्णशैरेयकस्य च||२६८|| सुरसस्य च पत्राणि पत्रं कृष्णशणस्य च| मार्कवः काकमाची च मधुकं देवदारु च||२६९|| पृथग्दशपलांशानि पिप्पल्यस्त्रिफलाऽञ्जनम्| प्रपौण्डरीकं मञ्जिष्ठा लोध्रं कृष्णागुरूत्पलम्||२७०|| आम्रास्थि कर्दमः कृष्णो मृणालं रक्तचन्दनम्| नीली भल्लातकास्थीनि कासीसं मदयन्तिका||२७१|| सोमराज्यसनः शस्त्रं कृष्णौ पिण्डीतचित्रकौ| पुष्करार्जुनकाश्मर्याण्याम्रजम्बूफलानि च||२७२|| पृथक् पञ्चपलांशानि तैः पिष्टैराढकं पचेत्| बैभीतकस्य तैलस्य धात्रीरसचतुर्गुणम्||२७३|| कुर्यादादित्यपाकं वा यावच्छुष्को भवेद्रसः| लोहपात्रे ततः पूतं संशुद्धमुपयोजयेत्||२७४|| पाने नस्यक्रियायां च शिरोभ्यङ्गे तथैव च| एतच्चक्षुष्यमायुष्यं शिरसः सर्वरोगनुत्||२७५|| महानीलमिति ख्यातं पलितघ्नमनुत्तमम्| इति महानीलतैलम्| प्रपौण्डरीकमधुकपिप्पलीचन्दनोत्पलैः||२७६|| कार्षिकैस्तैलकुडवो द्विगुणामलकीरसः| सिद्धः स प्रतिमर्शः स्यात् सर्वमूर्धगदापहः||२७७|| (पलितघ्नो विशेषेण कृष्णात्रेयेण भाषितः|) क्षीरं प्रियालयष्ट्याह्वे जीवकाद्यो गणस्तिलाः||२७८|| कृष्णा वक्त्रे प्रलेपः स्याद्धरिलोमनिवारणः| तिलाः सामलकाश्चैव किञ्जल्को मधुकं मधु||२७९|| बृंहयेद्रञ्जयेचैतत् केशान्मूर्धप्रलेपनात्| पचेत्सैन्धवशुक्ताम्लैरयश्चूर्णं सतण्डुलम्||२८०|| तेनालिप्तं शिरः शुद्धमस्निग्धमुषितं निशि| तत् प्रातस्त्रिफलाधौतं स्यात् कृष्णमृदुमूर्धजम्||२८१|| अयश्चूर्णोऽम्लपिष्टश्च रागः सत्रिफलो वरः| कुर्याच्छेषेषु रोगेषु क्रियां स्वां स्वाच्चिकित्सितात्| शेषेष्वादौ च निर्दिष्टा सिद्धौ चान्या प्रवक्ष्यते||२८२|| इति खालित्यादिचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (283-290) · Śloka 290
ಸರ್ಪೀಂಷ್ಯುಪರಿಭಕ್ತಾನಿ ಸ್ವರಭೇದೇಽನಿಲಾತ್ಮಕೇ| ತೈಲೈಶ್ಚತುಷ್ಪ್ರಯೋಗೈಶ್ಚ ಬಲಾರಾಸ್ನಾಮೃತಾಹ್ವಯೈಃ||೨೮೩|| ಬರ್ಹಿತಿತ್ತಿರಿದಕ್ಷಾಣಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಶೃತಾನ್ ರಸಾನ್| ಮಾಯೂರಂ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿರ್ವಾ ಪಿಬೇತ್ತ್ರ್ಯೂಷಣಮೇವ ವಾ||೨೮೪|| ಪೈತ್ತಿಕೇ ತು ವಿರೇಕಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪಯಶ್ಚ ಮಧುರೈಃ ಶೃತಮ್| ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾ ಘೃತಂ ತಿಕ್ತಂ ಜೀವನೀಯಂ ವೃಷಸ್ಯ ವಾ||೨೮೫|| ಕಫಜೇ ಸ್ವರಭೇದೇ ತು ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಮೂರ್ಧವಿರೇಚನಮ್| ವಿರೇಕೋ ವಮನಂ ಧೂಮೋ ಯವಾನ್ನಕಟುಸೇವನಮ್||೨೮೬|| ಚವ್ಯಭಾರ್ಗ್ಯಭಯಾವ್ಯೋಷಕ್ಷಾರಮಾಕ್ಷಿಕಚಿತ್ರಕಾನ್| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಪಥ್ಯೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಮದ್ಯಂ ಪಿಬೇಚ್ಚ ಸಃ||೨೮೭|| ರಕ್ತಜೇ ಸ್ವರಭೇದೇ ತು ಸಘೃತಾ ಜಾಙ್ಗಲಾ ರಸಾಃ| ದ್ರಾಕ್ಷಾವಿದಾರೀಕ್ಷುರಸಾಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಃ||೨೮೮|| ಯಚ್ಚೋಕ್ತಂ ಕ್ಷಯಕಾಸಘ್ನಂ ತಚ್ಚ ಸರ್ವಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಪಿತ್ತಜಸ್ವರಭೇದಘ್ನಂ ಸಿರಾವೇಧಶ್ಚ ರಕ್ತಜೇ||೨೮೯|| ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಹಿತಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಕ್ರಿಯಾ ನ ತು ಸಿರಾವ್ಯಧಃ| ಇತ್ಯುಕ್ತಂ ಸ್ವರಭೇದಸ್ಯ ಸಮಾಸೇನ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೨೯೦|| ಇತಿ ಸ್ವರಭೇದಚಿಕಿತ್ಸಾ|
View original
सर्पींष्युपरिभक्तानि स्वरभेदेऽनिलात्मके| तैलैश्चतुष्प्रयोगैश्च बलारास्नामृताह्वयैः||२८३|| बर्हितित्तिरिदक्षाणां पञ्चमूलशृतान् रसान्| मायूरं क्षीरसर्पिर्वा पिबेत्त्र्यूषणमेव वा||२८४|| पैत्तिके तु विरेकः स्यात् पयश्च मधुरैः शृतम्| सर्पिर्गुडा घृतं तिक्तं जीवनीयं वृषस्य वा||२८५|| कफजे स्वरभेदे तु तीक्ष्णं मूर्धविरेचनम्| विरेको वमनं धूमो यवान्नकटुसेवनम्||२८६|| चव्यभार्ग्यभयाव्योषक्षारमाक्षिकचित्रकान्| लिह्याद्वा पिप्पलीपथ्ये तीक्ष्णं मद्यं पिबेच्च सः||२८७|| रक्तजे स्वरभेदे तु सघृता जाङ्गला रसाः| द्राक्षाविदारीक्षुरसाः सघृतक्षौद्रशर्कराः||२८८|| यच्चोक्तं क्षयकासघ्नं तच्च सर्वं चिकित्सितम्| पित्तजस्वरभेदघ्नं सिरावेधश्च रक्तजे||२८९|| सन्निपाते हिताः सर्वाः क्रिया न तु सिराव्यधः| इत्युक्तं स्वरभेदस्य समासेन चिकित्सितम्||२९०|| इति स्वरभेदचिकित्सा|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (291) · Śloka 291
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾ ನೄಣಾಂ ಬಸ್ತಿಹೃನ್ಮೂರ್ಧಸಂಶ್ರಯಾಃ| ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ಸ್ಥಾನಸಾಮೀಪ್ಯಾದ್ಧರ್ತವ್ಯಾ ವಮನಾದಿಭಿಃ||೨೯೧||
View original
भवन्ति चात्र- वातपित्तकफा नॄणां बस्तिहृन्मूर्धसंश्रयाः| तस्मात्तत्स्थानसामीप्याद्धर्तव्या वमनादिभिः||२९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (292) · Śloka 292
ಅಧ್ಯಾತ್ಮಲೋಕೋ ವಾತಾದ್ಯೈರ್ಲೋಕೋ ವಾತರವೀನ್ದುಭಿಃ| ಪೀಡ್ಯತೇ ಧಾರ್ಯತೇ ಚೈವ ವಿಕೃತಾವಿಕೃತೈಸ್ತಥಾ||೨೯೨||
View original
अध्यात्मलोको वाताद्यैर्लोको वातरवीन्दुभिः| पीड्यते धार्यते चैव विकृताविकृतैस्तथा||२९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (293) · Śloka 293
ವಿರುದ್ಧೈರಪಿ ನ ತ್ವೇತೇ ಗುಣೈರ್ಘ್ನನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್| ದೋಷಾಃ ಸಹಜಸಾತ್ಮ್ಯತ್ವಾದ್ವಿಷಂ ಘೋರಮಹೀನಿವ||೨೯೩||
View original
विरुद्धैरपि न त्वेते गुणैर्घ्नन्ति परस्परम्| दोषाः सहजसात्म्यत्वाद्विषं घोरमहीनिव||२९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 58 (294) · Śloka 294
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ತ್ರಿಮರ್ಮಜಾನಾಂ ರೋಗಾಣಾಂ ನಿದಾನಾಕೃತಿಭೇಷಜಮ್| ವಿಸ್ತರೇಣ ಪೃಥಗ್ದಿಷ್ಟಂ ತ್ರಿಮರ್ಮೀಯೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ||೨೯೪||
View original
तत्र श्लोकः- त्रिमर्मजानां रोगाणां निदानाकृतिभेषजम्| विस्तरेण पृथग्दिष्टं त्रिमर्मीये चिकित्सिते||२९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 26
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ತ್ರಿಮರ್ಮೀಯಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಷಡ್ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೬||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने त्रिमर्मीयचिकित्सितं नाम षड्विंशोऽध्यायः||२६||
🔊 Audio coming soon