Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋਭਯਾਮਲਕੀਯਂ ਰਸਾਯਨਪਾਦਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातोऽभयामलकीयं रसायनपादं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
1. rasāyanādhyāyaḥ - abhayāmalakīyarasāyanapādaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਧਿਹਰਂ ਪਥ੍ਯਂ ਸਾਧਨਮੌਸਧਮ੍| ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਾਪਨਂ ਹਿਤਮ੍||੩|| ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਭੇਸਜਨਾਮਾਨਿ, ...|੪|
View original
चिकित्सितं व्याधिहरं पथ्यं साधनमौषधम्| प्रायश्चित्तं प्रशमनं प्रकृतिस्थापनं हितम्||३|| विद्याद्भेषजनामानि, ...|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
... ਭੇਸਜਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਚ ਤਤ੍| ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯੋਰ੍ਜਸ੍ਕਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਗਨੁਤ੍||੪||
View original
... भेषजं द्विविधं च तत्| स्वस्थस्योर्जस्करं किञ्चित् किञ्चिदार्तस्य रोगनुत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਅਭੇਸਜਂ ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਬਾਧਨਂ ਸਾਨੁਬਾਧਨਮ੍|੫|
View original
अभेषजं च द्विविधं बाधनं सानुबाधनम्|५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5-6) · Śloka 6
ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯੋਰ੍ਜਸ੍ਕਰਂ ਯਤ੍ਤੁ ਤਦ੍ਵਸ੍ਯਂ ਤਦ੍ਰਸਾਯਨਮ੍||੫|| ਪ੍ਰਾਯਃ, ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਰੋਗਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮੇ ਮਤਮ੍| ਪ੍ਰਾਯਃਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸਾਰ੍ਥੋ ਹ੍ਯੁਭਯਂ ਹ੍ਯੁਭਯਾਰ੍ਥਕਤ੍||੬||
View original
स्वस्थस्योर्जस्करं यत्तु तद्वृष्यं तद्रसायनम्||५|| प्रायः, प्रायेण रोगाणां द्वितीयं प्रशमे मतम्| प्रायःशब्दो विशेषार्थो ह्युभयं ह्युभयार्थकृत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਃ ਸ੍ਮਤਿਂ ਮੇਧਾਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਤਰੁਣਂ ਵਯਃ| ਪ੍ਰਭਾਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰੌਦਾਰ੍ਯਂ ਦੇਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਂ ਪਰਮ੍||੭|| ਵਾਕ੍ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਣਤਿਂ ਕਾਨ੍ਤਿਂ ਲਭਤੇ ਨਾ ਰਸਾਯਨਾਤ੍| ਲਾਭੋਪਾਯੋ ਹਿ ਸ਼ਸ੍ਤਾਨਾਂ ਰਸਾਦੀਨਾਂ ਰਸਾਯਨਮ੍||੮||
View original
दीर्घमायुः स्मृतिं मेधामारोग्यं तरुणं वयः| प्रभावर्णस्वरौदार्यं देहेन्द्रियबलं परम्||७|| वाक्सिद्धिं प्रणतिं कान्तिं लभते ना रसायनात्| लाभोपायो हि शस्तानां रसादीनां रसायनम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9-12) · Śloka 12
ਅਪਤ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨਕਰਂ ਯਤ੍ ਸਦ੍ਯਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਣਮ੍| ਵਾਜੀਵਾਤਿਬਲੋ ਯੇਨ ਯਾਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਹਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ||੯|| ਭਵਤ੍ਯਤਿਪ੍ਰਿਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਯੇਨ ਯੇਨੋਪਚੀਯਤੇ| ਜੀਰ੍ਯਤੋਪ੍ਯਕ੍ਸਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਫਲਵਦ੍ਯੇਨ ਦਸ਼੍ਯਤੇ||੧੦|| ਪ੍ਰਭੂਤਸ਼ਾਖਃ ਸ਼ਾਖੀਵ ਯੇਨ ਚੈਤ੍ਯੋ ਯਥਾ ਮਹਾਨ੍| ਭਵਤ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯੋ ਬਹੁਮਤਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਸੁਬਹੁਪ੍ਰਜਃ||੧੧|| ਸਨ੍ਤਾਨਮੂਲਂ ਯੇਨੇਹ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ| ਯਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਬਲਂ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਵਾਜੀਕਰਣਮੇਵ ਤਤ੍||੧੨||
View original
अपत्यसन्तानकरं यत् सद्यः सम्प्रहर्षणम्| वाजीवातिबलो येन यात्यप्रतिहतः स्त्रियः||९|| भवत्यतिप्रियः स्त्रीणां येन येनोपचीयते| जीर्यतोऽप्यक्षयं शुक्रं फलवद्येन दृश्यते||१०|| प्रभूतशाखः शाखीव येन चैत्यो यथा महान्| भवत्यर्च्यो बहुमतः प्रजानां सुबहुप्रजः||११|| सन्तानमूलं येनेह प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते| यशः श्रियं बलं पुष्टिं वाजीकरणमेव तत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14
ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯੋਰ੍ਜਸ੍ਕਰਂ ਤ੍ਵੇਤਦ੍ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮੌਸਧਮ੍| ਯਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਨਿਰ੍ਘਾਤਕਰਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ||੧੩|| ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਰ੍ਥ ਏਤਾਵਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਯਦੌਸਧਮ੍| ਰਸਾਯਨਵਿਧਿਸ਼੍ਚਾਗ੍ਰੇ ਵਾਜੀਕਰਣਮੇਵ ਚ||੧੪||
View original
स्वस्थस्योर्जस्करं त्वेतद्द्विविधं प्रोक्तमौषधम्| यद्व्याधिनिर्घातकरं वक्ष्यते तच्चिकित्सिते||१३|| चिकित्सितार्थ एतावान् विकाराणां यदौषधम्| रसायनविधिश्चाग्रे वाजीकरणमेव च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
ਅਭੇਸਜਮਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯਂ ਵਿਪਰੀਤਂ ਯਦੌਸਧਾਤ੍| ਤਦਸੇਵ੍ਯਂ ਨਿਸੇਵ੍ਯਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਯਦੌਸਧਮ੍||੧੫||
View original
अभेषजमिति ज्ञेयं विपरीतं यदौषधात्| तदसेव्यं निषेव्यं तु प्रवक्ष्यामि यदौषधम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16-24) · Śloka 24
ਰਸਾਯਨਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਪ੍ਰਯੋਗਮਸਯੋ ਵਿਦੁਃ| ਕੁਟੀਪ੍ਰਾਵੇਸ਼ਿਕਂ ਚੈਵ ਵਾਤਾਤਪਿਕਮੇਵ ਚ||੧੬|| ਕੁਟੀਪ੍ਰਾਵੇਸ਼ਿਕਸ੍ਯਾਦੌ ਵਿਧਿਃ ਸਮੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਨਪਵੈਦ੍ਯਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਸਾਧੂਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍||੧੭|| ਨਿਵਾਸੇ ਨਿਰ੍ਭਯੇ ਸ਼ਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੋਪਕਰਣੇ ਪੁਰੇ| ਦਿਸ਼ਿ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਸ੍ਯਾਂ ਚ ਸੁਭੂਮੌ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਕੁਟੀਮ੍||੧੮|| ਵਿਸ੍ਤਾਰੋਤ੍ਸੇਧਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਤ੍ਰਿਗਰ੍ਭਾਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਲੋਚਨਾਮ੍| ਘਨਭਿਤ੍ਤਿਮਤੁਸੁਖਾਂ ਸੁਸ੍ਪਸ੍ਟਾਂ ਮਨਸਃ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍||੧੯|| ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨਾਮਸ਼ਸ੍ਤਾਨਾਮਗਮ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਮ੍| ਇਸ੍ਟੋਪਕਰਣੋਪੇਤਾਂ ਸਜ੍ਜਵੈਦ੍ਯੌਸਧਦ੍ਵਿਜਾਮ੍ ||੨੦|| ਅਥੋਦਗਯਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਤਿਥਿਨਕ੍ਸਤ੍ਰਪੂਜਿਤੇ| ਮੁਹੂਰ੍ਤਕਰਣੋਪੇਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇ ਕਤਵਾਪਨਃ||੨੧|| ਧਤਿਸ੍ਮਤਿਬਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਃ ਸਮਾਹਿਤਃ| ਵਿਧੂਯ ਮਾਨਸਾਨ੍ ਦੋਸਾਨ੍ ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਭੂਤੇਸੁ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍||੨੨|| ਦੇਵਤਾਃ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸਿਣਮ੍| ਦੇਵਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਤ੍ ਕੁਟੀਮ੍||੨੩|| ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਂਸ਼ੋਧਨੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸੁਖੀ ਜਾਤਬਲਃ ਪੁਨਃ| ਰਸਾਯਨਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੋਧਨਮ੍||੨੪||
View original
रसायनानां द्विविधं प्रयोगमृषयो विदुः| कुटीप्रावेशिकं चैव वातातपिकमेव च||१६|| कुटीप्रावेशिकस्यादौ विधिः समुपदेक्ष्यते| नृपवैद्यद्विजातीनां साधूनां पुण्यकर्मणाम्||१७|| निवासे निर्भये शस्ते प्राप्योपकरणे पुरे| दिशि पूर्वोत्तरस्यां च सुभूमौ कारयेत् कुटीम्||१८|| विस्तारोत्सेधसम्पन्नां त्रिगर्भां सूक्ष्मलोचनाम्| घनभित्तिमृतुसुखां सुस्पष्टां मनसः प्रियाम्||१९|| शब्दादीनामशस्तानामगम्यं स्त्रीविवर्जिताम्| इष्टोपकरणोपेतां सज्जवैद्यौषधद्विजाम् ||२०|| अथोदगयने शुक्ले तिथिनक्षत्रपूजिते| मुहूर्तकरणोपेते प्रशस्ते कृतवापनः||२१|| धृतिस्मृतिबलं कृत्वा श्रद्दधानः समाहितः| विधूय मानसान् दोषान् मैत्रीं भूतेषु चिन्तयन्||२२|| देवताः पूजयित्वाऽग्रे द्विजातींश्च प्रदक्षिणम्| देवगोब्राह्मणान् कृत्वा ततस्तां प्रविशेत् कुटीम्||२३|| तस्यां संशोधनैः शुद्धः सुखी जातबलः पुनः| रसायनं प्रयुञ्जीत तत्प्रवक्ष्यामि शोधनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (25-28) · Śloka 28
ਹਰੀਤਕੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਸੈਨ੍ਧਵਾਮਲਕੇ ਗੁਡਮ੍| ਵਚਾਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਰਜਨੀਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍||੨੫|| ਪਿਬੇਦੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਪਾਦਿਤਃ| ਤੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼ਰੀਰਾਯ ਕਤਸਂਸਰ੍ਜਨਾਯ ਚ||੨੬|| ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਯਾਵਕਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਾਹਂ ਵਾਪਿ ਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਵਾ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਯਾਵਚ੍ਛੁਦ੍ਧੇਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਚਸਃ||੨੭|| ਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਂ ਤੁ ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਰਸਾਯਨਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਵਯਃਪ੍ਰਕਤਿਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜ੍ਞੋ ਯੌਗਿਕਂ ਯਸ੍ਯ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍||੨੮||
View original
हरीतकीनां चूर्णानि सैन्धवामलके गुडम्| वचां विडङ्गं रजनीं पिप्पलीं विश्वभेषजम्||२५|| पिबेदुष्णाम्बुना जन्तुः स्नेहस्वेदोपपादितः| तेन शुद्धशरीराय कृतसंसर्जनाय च||२६|| त्रिरात्रं यावकं दद्यात् पञ्चाहं वाऽपि सर्पिषा| सप्ताहं वा पुराणस्य यावच्छुद्धेस्तु वर्चसः||२७|| शुद्धकोष्ठं तु तं ज्ञात्वा रसायनमुपाचरेत्| वयःप्रकृतिसात्म्यज्ञो यौगिकं यस्य यद्भवेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (29-37) · Śloka 37
ਹਰੀਤਕੀਂ ਪਞ੍ਚਰਸਾਮੁਸ੍ਣਾਮਲਵਣਾਂ ਸ਼ਿਵਾਮ੍| ਦੋਸਾਨੁਲੋਮਨੀਂ ਲਘ੍ਵੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਦੀਪਨਪਾਚਨੀਮ੍||੨੯|| ਆਯੁਸ੍ਯਾਂ ਪੌਸ੍ਟਿਕੀਂ ਧਨ੍ਯਾਂ ਵਯਸਃ ਸ੍ਥਾਪਨੀਂ ਪਰਾਮ੍| ਸਰ੍ਵਰੋਗਪ੍ਰਸ਼ਮਨੀਂ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਪ੍ਰਦਾਮ੍||੩੦|| ਕੁਸ੍ਠਂ ਗੁਲ੍ਮਮੁਦਾਵਰ੍ਤਂ ਸ਼ੋਸਂ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਂ ਮਦਮ੍| ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਂ ਪੁਰਾਣਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍||੩੧|| ਹਦ੍ਰੋਗਂ ਸਸ਼ਿਰੋਰੋਗਮਤੀਸਾਰਮਰੋਚਕਮ੍| ਕਾਸਂ ਪ੍ਰਮੇਹਮਾਨਾਹਂ ਪ੍ਲੀਹਾਨਮੁਦਰਂ ਨਵਮ੍||੩੨|| ਕਫਪ੍ਰਸੇਕਂ ਵੈਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਕਾਮਲਾਂ ਕ੍ਰਿਮੀਨ੍| ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਤਮਕਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਕ੍ਲੈਬ੍ਯਮਙ੍ਗਾਵਸਾਦਨਮ੍||੩੩|| ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਬਨ੍ਧਾਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਪ੍ਰਲੇਪਂ ਹਦਯੋਰਸੋਃ| ਸ੍ਮਤਿਬੁਦ੍ਧਿਪ੍ਰਮੋਹਂ ਚ ਜਯੇਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਹਰੀਤਕੀ||੩੪|| (ਅਜੀਰ੍ਣਿਨੋ ਰੂਕ੍ਸਭੁਜਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਮਦ੍ਯਵਿਸਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ| ਸੇਵੇਰਨ੍ਨਾਭਯਾਮੇਤੇ ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਰ੍ਦਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ)||੩੫|| ਤਾਨ੍ ਗੁਣਾਂਸ੍ਤਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਮਲਕੀਸ੍ਵਪਿ| ਯਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾ ਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ||੩੬|| ਅਤਸ਼੍ਚਾਮਤਕਲ੍ਪਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਭਿਰੀਦਸ਼ੈਃ| ਹਰੀਤਕੀਨਾਂ ਸ਼ਸ੍ਯਾਨਿ ਭਿਸਗਾਮਲਕਸ੍ਯ ਚ||੩੭||
View original
हरीतकीं पञ्चरसामुष्णामलवणां शिवाम्| दोषानुलोमनीं लघ्वीं विद्याद्दीपनपाचनीम्||२९|| आयुष्यां पौष्टिकीं धन्यां वयसः स्थापनीं पराम्| सर्वरोगप्रशमनीं बुद्धीन्द्रियबलप्रदाम्||३०|| कुष्ठं गुल्ममुदावर्तं शोषं पाण्ड्वामयं मदम्| अर्शांसि ग्रहणीदोषं पुराणं विषमज्वरम्||३१|| हृद्रोगं सशिरोरोगमतीसारमरोचकम्| कासं प्रमेहमानाहं प्लीहानमुदरं नवम्||३२|| कफप्रसेकं वैस्वर्यं वैवर्ण्यं कामलां क्रिमीन्| श्वयथुं तमकं छर्दिं क्लैब्यमङ्गावसादनम्||३३|| स्रोतोविबन्धान् विविधान् प्रलेपं हृदयोरसोः| स्मृतिबुद्धिप्रमोहं च जयेच्छीघ्रं हरीतकी||३४|| (अजीर्णिनो रूक्षभुजः स्त्रीमद्यविषकर्शिताः| सेवेरन्नाभयामेते क्षुत्तृष्णोष्णार्दिताश्च ये)||३५|| तान् गुणांस्तानि कर्माणि विद्यादामलकीष्वपि| यान्युक्तानि हरीतक्या वीर्यस्य तु विपर्ययः||३६|| अतश्चामृतकल्पानि विद्यात् कर्मभिरीदृशैः| हरीतकीनां शस्यानि भिषगामलकस्य च||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (38-40) · Śloka 40
ਓਸਧੀਨਾਂ ਪਰਾ ਭੂਮਿਰ੍ਹਿਮਵਾਞ੍ ਸ਼ੈਲਸਤ੍ਤਮਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਫਲਾਨਿ ਤਜ੍ਜਾਨਿ ਗ੍ਰਾਹਯੇਤ੍ਕਾਲਜਾਨਿ ਤੁ||੩੮|| ਆਪੂਰ੍ਣਰਸਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਯਥਾਵਿਧਿ| ਆਦਿਤ੍ਯਪਵਨਚ੍ਛਾਯਾਸਲਿਲਪ੍ਰੀਣਿਤਾਨਿ ਚ||੩੯|| ਯਾਨ੍ਯਜਗ੍ਧਾਨ੍ਯਪੂਤੀਨਿ ਨਿਰ੍ਵ੍ਰਣਾਨ੍ਯਗਦਾਨਿ ਚ| ਤੇਸਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਫਲਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮ ਚੋਤ੍ਤਮਮ੍||੪੦||
View original
ओषधीनां परा भूमिर्हिमवाञ् शैलसत्तमः| तस्मात्फलानि तज्जानि ग्राहयेत्कालजानि तु||३८|| आपूर्णरसवीर्याणि काले काले यथाविधि| आदित्यपवनच्छायासलिलप्रीणितानि च||३९|| यान्यजग्धान्यपूतीनि निर्व्रणान्यगदानि च| तेषां प्रयोगं वक्ष्यामि फलानां कर्म चोत्तमम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (41-57) · Śloka 57
ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਾਂ ਭਾਗਾਨ੍ ਦਸ਼ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍| ਹਰੀਤਕੀਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਮਲਕਂ ਨਵਮ੍||੪੧|| ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਂ ਬਹਤੀਂ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਂ ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਮ੍| ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯਂ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪਞ੍ਚਮਂ ਗਣਮ੍||੪੨|| ਬਿਲ੍ਵਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਸ਼੍ਯੋਨਾਕਂ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਥ ਪਾਟਲਾਮ੍| ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਂ ਸ਼ੂਰ੍ਪਪਰ੍ਣ੍ਯੌ ਬਲਾਮੇਰਣ੍ਡਮੇਵ ਚ||੪੩|| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਮੇਦਾਂ ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਸਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍| ਸ਼ਰੇਕ੍ਸੁਦਰ੍ਭਕਾਸ਼ਾਨਾਂ ਸ਼ਾਲੀਨਾਂ ਮੂਲਮੇਵ ਚ||੪੪|| ਇਤ੍ਯੇਸਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਭਾਗਾਨ੍ ਯਥੋਕ੍ਤਾਂਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਦਸ਼ਗੁਣੇਮ੍ਭਸਿ||੪੫|| ਦਸ਼ਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸਂ ਤੁ ਪੂਤਂ ਤਂ ਗ੍ਰਾਹਯੇਦ੍ਰਸਮ੍| ਹਰੀਤਕੀਸ਼੍ਚ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਾਮਲਕਾਨਿ ਚ||੪੬|| ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਨਸ੍ਥੀਨਿ ਫਲਾਨ੍ਯਾਪੋਥ੍ਯ ਕੂਰ੍ਚਨੈਃ| ਵਿਨੀਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਚੂਰ੍ਣਾਨੀਮਾਨਿ ਦਾਪਯੇਤ੍||੪੭|| ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪ੍ਯਾਃ ਪ੍ਲਵਸ੍ਯ ਚ| ਮੁਸ੍ਤਾਨਾਂ ਸਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਂ ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਣੋਸ੍ਤਥਾ||੪੮|| ਮਧੁਕਸ੍ਯ ਹਰਿਦ੍ਰਾਯਾ ਵਚਾਯਾਃ ਕਨਕਸ੍ਯ ਚ| ਭਾਗਾਂਸ਼੍ਚਤੁਸ੍ਪਲਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਚਸ੍ਤਥਾ||੪੯|| ਸਿਤੋਪਲਾਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤੁਲਯਾਧਿਕਮ੍| ਤੈਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵ੍ਯਾਢਕਂ ਤਤ੍ਰ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰੀਣਿ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਃ||੫੦|| ਸਾਧ੍ਯਮੌਦੁਮ੍ਬਰੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਮਦੁਨਾਗ੍ਨਿਨਾ| ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਲੇਹ੍ਯਮਦਗ੍ਧਂ ਚ ਸ਼ੀਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਂਸਜੇਤ੍||੫੧|| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਨੇਹਾਰ੍ਧਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਘਤਭਾਜਨੇ| ਤਿਸ੍ਠੇਤ੍ਸਮ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੫੨|| ਯਾ ਨੋਪਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾਦਾਹਾਰਮੇਕਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਜਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿ| ਸਸ੍ਟਿਕਃ ਪਯਸਾ ਚਾਤ੍ਰ ਜੀਰ੍ਣੇ ਭੋਜਨਮਿਸ੍ਯਤੇ||੫੩|| ਵੈਖਾਨਸਾ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਤਪੋਧਨਾਃ| ਰਸਾਯਨਮਿਦਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਬਭੂਵੁਰਮਿਤਾਯੁਸਃ||੫੪|| ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜੀਰ੍ਣਂ ਵਪੁਸ਼੍ਚਾਗ੍ਰ੍ਯਮਵਾਪੁਸ੍ਤਰੁਣਂ ਵਯਃ| ਵੀਤਤਨ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਲਮਸ਼੍ਵਾਸਾ ਨਿਰਾਤਙ੍ਕਾਃ ਸਮਾਹਿਤਾਃ||੫੫|| ਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਬਲੋਪੇਤਾਸ਼੍ਚਿਰਰਾਤ੍ਰਂ ਤਪੋਧਨਾਃ| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਤਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚੇਰੁਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਨ੍ਤਨਿਸ੍ਠਯਾ||੫੬|| ਰਸਾਯਨਮਿਦਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮਾਯੁਸ੍ਕਾਮਃ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਰ੍ਵਯਸ਼੍ਚਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਕਾਮਾਂਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟਾਨ੍ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ||੫੭|| (ਇਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਰਸਾਯਨਮ੍)|
View original
पञ्चानां पञ्चमूलानां भागान् दशपलोन्मितान्| हरीतकीसहस्रं च त्रिगुणामलकं नवम्||४१|| विदारिगन्धां बृहतीं पृश्निपर्णीं निदिग्धिकाम्| विद्याद्विदारिगन्धाद्यं श्वदंष्ट्रापञ्चमं गणम्||४२|| बिल्वाग्निमन्थश्योनाकं काश्मर्यमथ पाटलाम्| पुनर्नवां शूर्पपर्ण्यौ बलामेरण्डमेव च||४३|| जीवकर्षभकौ मेदां जीवन्तीं सशतावरीम्| शरेक्षुदर्भकाशानां शालीनां मूलमेव च||४४|| इत्येषां पञ्चमूलानां पञ्चानामुपकल्पयेत्| भागान् यथोक्तांस्तत्सर्वं साध्यं दशगुणेऽम्भसि||४५|| दशभागावशेषं तु पूतं तं ग्राहयेद्रसम्| हरीतकीश्च ताः सर्वाः सर्वाण्यामलकानि च||४६|| तानि सर्वाण्यनस्थीनि फलान्यापोथ्य कूर्चनैः| विनीय तस्मिन्निर्यूहे चूर्णानीमानि दापयेत्||४७|| मण्डूकपर्ण्याः पिप्पल्याः शङ्खपुष्प्याः प्लवस्य च| मुस्तानां सविडङ्गानां चन्दनागुरुणोस्तथा||४८|| मधुकस्य हरिद्राया वचायाः कनकस्य च| भागांश्चतुष्पलान् कृत्वा सूक्ष्मैलायास्त्वचस्तथा||४९|| सितोपलासहस्रं च चूर्णितं तुलयाऽधिकम्| तैलस्य द्व्याढकं तत्र दद्यात्त्रीणि च सर्पिषः||५०|| साध्यमौदुम्बरे पात्रे तत् सर्वं मृदुनाऽग्निना| ज्ञात्वा लेह्यमदग्धं च शीतं क्षौद्रेण संसृजेत्||५१|| क्षौद्रप्रमाणं स्नेहार्धं तत् सर्वं घृतभाजने| तिष्ठेत्सम्मूर्च्छितं तस्य मात्रां काले प्रयोजयेत्||५२|| या नोपरुन्ध्यादाहारमेकं मात्रा जरां प्रति| षष्टिकः पयसा चात्र जीर्णे भोजनमिष्यते||५३|| वैखानसा वालखिल्यास्तथा चान्ये तपोधनाः| रसायनमिदं प्राश्य बभूवुरमितायुषः||५४|| मुक्त्वा जीर्णं वपुश्चाग्र्यमवापुस्तरुणं वयः| वीततन्द्राक्लमश्वासा निरातङ्काः समाहिताः||५५|| मेधास्मृतिबलोपेताश्चिररात्रं तपोधनाः| ब्राह्मं तपो ब्रह्मचर्यं चेरुश्चात्यन्तनिष्ठया||५६|| रसायनमिदं ब्राह्ममायुष्कामः प्रयोजयेत्| दीर्घमायुर्वयश्चाग्र्यं कामांश्चेष्टान् समश्नुते||५७|| (इति ब्राह्मरसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (58-61) · Śloka 61
ਯਥੋਕ੍ਤਗੁਣਾਨਾਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਿਸ੍ਟਸ੍ਵੇਦਨਵਿਧਿਨਾ ਪਯਸ ਊਸ੍ਮਣਾ ਸੁਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਨਾਤਪਸ਼ੁਸ੍ਕਮਨਸ੍ਥਿ ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਤਦਾਮਲਕਸਹਸ੍ਰਸ੍ਵਰਸਪਰਿਪੀਤਂ ਸ੍ਥਿਰਾਪੁਨਰ੍ਨਵਾਜੀਵਨ੍ਤੀਨਾਗਬਲਾਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਵਰ੍ਚਲਾਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣੀਸ਼ਤਾਵਰੀਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਪਿਪ੍ਪਲੀਵਚਾਵਿਡਙ੍ਗਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਮਤਾ- ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਮਧੁਕਮਧੂਕਪੁਸ੍ਪੋਤ੍ਪਲਪਦ੍ਮਮਾਲਤੀਯੁਵਤੀਯੂਥਿਕਾਚੂਰ੍ਣਾਸ੍ਟਭਾਗਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਨਰ੍ਨਾਗਬਲਾਸਹਸ੍ਰਪਲਸ੍ਵਰਸਪਰਿਪੀਤਮਨਾਤਪਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤਸਰ੍ਪਿਸਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਗੁਡਾਕਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚੌ ਦਢੇ ਘਤਭਾਵਿਤੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਭਸ੍ਮਰਾਸ਼ੇਰਧਃ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦਨ੍ਤਰ੍ਭੂਮੇਃ ਪਕ੍ਸਂ ਕਤਰਕ੍ਸਾਵਿਧਾਨਮਥਰ੍ਵਵੇਦਵਿਦਾ, ਪਕ੍ਸਾਤ੍ਯਯੇ ਚੋਦ੍ਧਤ੍ਯ ਕਨਕਰਜਤਤਾਮ੍ਰਪ੍ਰਵਾਲਕਾਲਾਯਸਚੂਰ੍ਣਾਸ੍ਟਭਾਗਸਂਯੁਕ੍ਤਮਰ੍ਧਕਰ੍ਸਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜਾਨੋਗ੍ਨਿਬਲਮਭਿਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ, ਜੀਰ੍ਣੇ ਚ ਸਸ੍ਟਿਕਂ ਪਯਸਾ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਮੁਪਸੇਵਮਾਨੋ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਗੁਣਾਨ੍ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤ ਇਤਿ||੫੮|| ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਇਦਂ ਰਸਾਯਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਮਹਰ੍ਸਿਗਣਸੇਵਿਤਮ੍| ਭਵਤ੍ਯਰੋਗੋ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਃ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜਾਨੋ ਮਹਾਬਲਃ||੫੯|| ਕਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਸਮਦ੍ਯੁਤਿਃ| ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਧਾਰਯਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਰ੍ਸਂ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ||੬੦|| ਧਰਣੀਧਰਸਾਰਸ਼੍ਚ ਵਾਯੁਨਾ ਸਮਵਿਕ੍ਰਮਃ| ਸ ਭਵਤ੍ਯਵਿਸਂ ਚਾਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰੇ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਵਿਸਮ੍||੬੧|| (ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਰਸਾਯਨਮ੍)|
View original
यथोक्तगुणानामामलकानां सहस्रं पिष्टस्वेदनविधिना पयस ऊष्मणा सुस्विन्नमनातपशुष्कमनस्थि चूर्णयेत्| तदामलकसहस्रस्वरसपरिपीतं स्थिरापुनर्नवाजीवन्तीनागबलाब्रह्मसुवर्चलामण्डूकपर्णीशतावरीशङ्खपुष्पीपिप्पलीवचाविडङ्गस्वयङ्गुप्तामृता- चन्दनागुरुमधुकमधूकपुष्पोत्पलपद्ममालतीयुवतीयूथिकाचूर्णाष्टभागसंयुक्तं पुनर्नागबलासहस्रपलस्वरसपरिपीतमनातपशुष्कं द्विगुणितसर्पिषा क्षौद्रसर्पिषा वा क्षुद्रगुडाकृतिं कृत्वा शुचौ दृढे घृतभाविते कुम्भे भस्मराशेरधः स्थापयेदन्तर्भूमेः पक्षं कृतरक्षाविधानमथर्ववेदविदा, पक्षात्यये चोद्धृत्य कनकरजतताम्रप्रवालकालायसचूर्णाष्टभागसंयुक्तमर्धकर्षवृद्ध्या यथोक्तेन विधिना प्रातः प्रातः प्रयुञ्जानोऽग्निबलमभिसमीक्ष्य, जीर्णे च षष्टिकं पयसा ससर्पिष्कमुपसेवमानो यथोक्तान् गुणान् समश्नुत इति||५८|| भवन्ति चात्र- इदं रसायनं ब्राह्मं महर्षिगणसेवितम्| भवत्यरोगो दीर्घायुः प्रयुञ्जानो महाबलः||५९|| कान्तः प्रजानां सिद्धार्थश्चन्द्रादित्यसमद्युतिः| श्रुतं धारयते सत्त्वमार्षं चास्य प्रवर्तते||६०|| धरणीधरसारश्च वायुना समविक्रमः| स भवत्यविषं चास्य गात्रे सम्पद्यते विषम्||६१|| (इति द्वितीयं ब्राह्मरसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (62-74) · Śloka 74
ਬਿਲ੍ਵੋਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਃ ਸ਼੍ਯੋਨਾਕਃ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਃ ਪਾਟਲਿਰ੍ਬਲਾ| ਪਰ੍ਣ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਮ੍||੬੨|| ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਤਾਮਲਕੀ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਪੁਸ੍ਕਰਾਗੁਰੁ| ਅਭਯਾ ਚਾਮਤਾ ਦ੍ਧਿਰ੍ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਸ਼ਟੀ||੬੩|| ਮੁਸ੍ਤਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ ਮੇਦਾ ਸੈਲਾ ਚਨ੍ਦਨਮੁਤ੍ਪਲਮ੍| ਵਿਦਾਰੀ ਵਸਮੂਲਾਨਿ ਕਾਕੋਲੀ ਕਾਕਨਾਸਿਕਾ||੬੪|| ਏਸਾਂ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍ ਭਾਗਾਞ੍ਛਤਾਨ੍ਯਾਮਲਕਸ੍ਯ ਚ| ਪਞ੍ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਦੈਕਧ੍ਯਂ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੬੫|| ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗਤਰਸਾਨ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯੌਸਧਾਨ੍ਯਥ ਤਂ ਰਸਮ੍| ਤਚ੍ਚਾਮਲਕਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਨਿਸ੍ਕੁਲਂ ਤੈਲਸਰ੍ਪਿਸੋਃ||੬੬|| ਪਲਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕੇ ਭਸ੍ਟ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਰ੍ਧਤੁਲਾਂ ਭਿਸਕ੍| ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ ਪੂਤਾਯਾ ਲੇਹਵਤ੍ਸਾਧੁ ਸਾਧਯੇਤ੍||੬੭|| ਸਟ੍ਪਲਂ ਮਧੁਨਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਸ਼ੀਤੇ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍| ਚਤੁਸ੍ਪਲਂ ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਿਪਲਂ ਤਥਾ||੬੮|| ਪਲਮੇਕਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚ ਤ੍ਵਗੇਲਾਪਤ੍ਰਕੇਸ਼ਰਾਤ੍| ਇਤ੍ਯਯਂ ਚ੍ਯਵਨਪ੍ਰਾਸ਼ਃ ਪਰਮੁਕ੍ਤੋ ਰਸਾਯਨਃ||੬੯|| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਹਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣੋਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ| ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਾਨਾਂ ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਬਾਲਾਨਾਂ ਚਾਙ੍ਗਵਰ੍ਧਨਃ||੭੦|| ਸ੍ਵਰਕ੍ਸਯਮੁਰੋਰੋਗਂ ਹਦ੍ਰੋਗਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਪਿਪਾਸਾਂ ਮੂਤ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਦੋਸਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਪਕਰ੍ਸਤਿ||੭੧|| ਅਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਯੋਪਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾਨ੍ਨ ਭੋਜਨਮ੍| ਅਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗਾਚ੍ਚ੍ਯਵਨਃ ਸੁਵਦ੍ਧੋਭੂਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਯੁਵਾ||੭੨|| ਮੇਧਾਂ ਸ੍ਮਤਿਂ ਕਾਨ੍ਤਿਮਨਾਮਯਤ੍ਵਮਾਯੁਃਪ੍ਰਕਰ੍ਸਂ ਬਲਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਂ ਪਰਮਗ੍ਨਿਵਦ੍ਧਿਂ ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਸਾਦਂ ਪਵਨਾਨੁਲੋਮ੍ਯਮ੍||੭੩|| ਰਸਾਯਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨਰਃ ਪ੍ਰਯੋਗਾਲ੍ਲਭੇਤ ਜੀਰ੍ਣੋਪਿ ਕੁਟੀਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਤ੍| ਜਰਾਕਤਂ ਰੂਪਮਪਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਰੂਪਂ ਨਵਯੌਵਨਸ੍ਯ||੭੪|| (ਇਤਿ ਚ੍ਯਵਨਪ੍ਰਾਸ਼ਃ)|
View original
बिल्वोऽग्निमन्थः श्योनाकः काश्मर्यः पाटलिर्बला| पर्ण्यश्चतस्रः पिप्पल्यः श्वदंष्ट्रा बृहतीद्वयम्||६२|| शृङ्गी तामलकी द्राक्षा जीवन्ती पुष्करागुरु| अभया चामृता ऋद्धिर्जीवकर्षभकौ शटी||६३|| मुस्तं पुनर्नवा मेदा सैला चन्दनमुत्पलम्| विदारी वृषमूलानि काकोली काकनासिका||६४|| एषां पलोन्मितान् भागाञ्छतान्यामलकस्य च| पञ्च दद्यात्तदैकध्यं जलद्रोणे विपाचयेत्||६५|| ज्ञात्वा गतरसान्येतान्यौषधान्यथ तं रसम्| तच्चामलकमुद्धृत्य निष्कुलं तैलसर्पिषोः||६६|| पलद्वादशके भृष्ट्वा दत्त्वा चार्धतुलां भिषक्| मत्स्यण्डिकायाः पूताया लेहवत्साधु साधयेत्||६७|| षट्पलं मधुनश्चात्र सिद्धशीते प्रदापयेत्| चतुष्पलं तुगाक्षीर्याः पिप्पलीद्विपलं तथा||६८|| पलमेकं निदध्याच्च त्वगेलापत्रकेशरात्| इत्ययं च्यवनप्राशः परमुक्तो रसायनः||६९|| कासश्वासहरश्चैव विशेषेणोपदिश्यते| क्षीणक्षतानां वृद्धानां बालानां चाङ्गवर्धनः||७०|| स्वरक्षयमुरोरोगं हृद्रोगं वातशोणितम्| पिपासां मूत्रशुक्रस्थान् दोषांश्चाप्यपकर्षति||७१|| अस्य मात्रां प्रयुञ्जीत योपरुन्ध्यान्न भोजनम्| अस्य प्रयोगाच्च्यवनः सुवृद्धोऽभूत् पुनर्युवा||७२|| मेधां स्मृतिं कान्तिमनामयत्वमायुःप्रकर्षं बलमिन्द्रियाणाम्| स्त्रीषु प्रहर्षं परमग्निवृद्धिं वर्णप्रसादं पवनानुलोम्यम्||७३|| रसायनस्यास्य नरः प्रयोगाल्लभेत जीर्णोऽपि कुटीप्रवेशात्| जराकृतं रूपमपास्य सर्वं बिभर्ति रूपं नवयौवनस्य||७४|| (इति च्यवनप्राशः)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (75) · Śloka 75
ਅਥਾਮਲਕਹਰੀਤਕੀਨਾਮਾਮਲਕਬਿਭੀਤਕਾਨਾਂ ਹਰੀਤਕੀਬਿਭੀਤਕਾਨਾਮਾਮਲਕਹਰੀਤਕੀਬਿਭੀਤਕਾਨਾਂ ਵਾ ਪਲਾਸ਼ਤ੍ਵਗਵਨਦ੍ਧਾਨਾਂ ਮਦਾਵਲਿਪ੍ਤਾਨਾਂ ਕੁਕੂਲਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਾਮਕੁਲਕਾਨਾਂ ਪਲਸਹਸ੍ਰਮੁਲੂਖਲੇ ਸਮ੍ਪੋਥ੍ਯ ਦਧਿਘਤਮਧੁਪਲਲਤੈਲਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਭਕ੍ਸਯੇਦਨਨ੍ਨਭੁਗ੍ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ; ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਯਵਾਗ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪਨਮ੍ , ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਤ੍ਸਾਦਨਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਯਵਚੂਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ, ਅਯਂ ਚ ਰਸਾਯਨਪ੍ਰਯੋਗਪ੍ਰਕਰ੍ਸੋ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤਾਵਦਗ੍ਨਿਬਲਮਭਿਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ , ਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਂ ਯੂਸੇਣ ਪਯਸਾ ਵਾ ਸਸ੍ਟਿਕਃ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਃ, ਅਤਃ ਪਰਂ ਯਥਾਸੁਖਵਿਹਾਰਃ ਕਾਮਭਕ੍ਸ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਯੋਗੇਣਰ੍ਸਯਃ ਪੁਨਰ੍ਯੁਵਤ੍ਵਮਵਾਪੁਰ੍ਬਭੂਵੁਸ਼੍ਚਾਨੇਕਵਰ੍ਸਸ਼ਤਜੀਵਿਨੋ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਾਃ ਪਰਂ ਸ਼ਰੀਰਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਸਮੁਦਿਤਾਸ਼੍ਚੇਰੁਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਨ੍ਤਨਿਸ੍ਠਯਾ ਤਪਃ||੭੫|| (ਇਤਿ ਚਤੁਰ੍ਥਾਮਲਕਰਸਾਯਨਮ੍)|
View original
अथामलकहरीतकीनामामलकबिभीतकानां हरीतकीबिभीतकानामामलकहरीतकीबिभीतकानां वा पलाशत्वगवनद्धानां मृदाऽवलिप्तानां कुकूलस्विन्नानामकुलकानां पलसहस्रमुलूखले सम्पोथ्य दधिघृतमधुपललतैलशर्करासंयुक्तं भक्षयेदनन्नभुग्यथोक्तेन विधिना; तस्यान्ते यवाग्वादिभिः प्रत्यवस्थापनम् , अभ्यङ्गोत्सादनं सर्पिषा यवचूर्णैश्च, अयं च रसायनप्रयोगप्रकर्षो द्विस्तावदग्निबलमभिसमीक्ष्य , प्रतिभोजनं यूषेण पयसा वा षष्टिकः ससर्पिष्कः, अतः परं यथासुखविहारः कामभक्ष्यः स्यात्| अनेन प्रयोगेणर्षयः पुनर्युवत्वमवापुर्बभूवुश्चानेकवर्षशतजीविनो निर्विकाराः परं शरीरबुद्धीन्द्रियबलसमुदिताश्चेरुश्चात्यन्तनिष्ठया तपः||७५|| (इति चतुर्थामलकरसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (76) · Śloka 76
ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਮਲਕਬਿਭੀਤਕਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਮੂਲਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਕਮਧੂਕਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲ੍ਯਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਕਲ੍ਕਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਿਦਾਰੀਸ੍ਵਰਸੇਨ ਕ੍ਸੀਰਾਸ੍ਟਗੁਣਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਕੁਮ੍ਭਂ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜਾਨੋਗ੍ਨਿਬਲਸਮਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਚ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਮੁਸ੍ਣੋਦਕਾਨੁਪਾਨਮਸ਼੍ਨਞ੍ਜਰਾਵ੍ਯਾਧਿਪਾਪਾਭਿਚਾਰਵ੍ਯਪਗਤਭਯਃ ਸ਼ਰੀਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬੁਦ੍ਧਿਬਲਮਤੁਲਮੁਪਲਭ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਹਤਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਃ ਪਰਮਾਯੁਰਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍||੭੬|| (ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਮੋ ਹਰੀਤਕੀਯੋਗਃ)|
View original
हरीतक्यामलकबिभीतकपञ्चपञ्चमूलनिर्यूहे पिप्पलीमधुकमधूककाकोलीक्षीरकाकोल्यात्मगुप्ताजीवकर्षभकक्षीरशुक्लाकल्कसम्प्रयुक्तेन विदारीस्वरसेन क्षीराष्टगुणसम्प्रयुक्तेन च सर्पिषः कुम्भं साधयित्वा प्रयुञ्जानोऽग्निबलसमां मात्रां जीर्णे च क्षीरसर्पिर्भ्यां शालिषष्टिकमुष्णोदकानुपानमश्नञ्जराव्याधिपापाभिचारव्यपगतभयः शरीरेन्द्रियबुद्धिबलमतुलमुपलभ्याप्रतिहतसर्वारम्भः परमायुरनवाप्नुयात्||७६|| (इति पञ्चमो हरीतकीयोगः)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (77-80) · Śloka 80
ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਮਲਕਬਿਭੀਤਕਹਰਿਦ੍ਰਾਸ੍ਥਿਰਾਬਲਾਵਿਡਙ੍ਗਾਮਤਵਲ੍ਲੀਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮਧੁਕਪਿਪ੍ਪਲੀਸੋਮਵਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧੇਨ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸਾ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭ੍ਯਾਮਪਿ ਚ ਸਨ੍ਨੀਯਾਮਲਕਸ੍ਵਰਸਸ਼ਤਪਰਿਪੀਤਮਾਮਲਕਚੂਰ੍ਣਮਯਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਚਤੁਰ੍ਭਾਗਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਣਿਤਲਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਸਾਯਂ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸੇਣ ਪਯਸਾ ਵਾ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍, ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਸਪ੍ਰਯੋਗਾਦਸ੍ਯ ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਮਜਰਂ ਵਯਸ੍ਤਿਸ੍ਠਤਿ, ਸ਼੍ਰੁਤਮਵਤਿਸ੍ਠਤੇ, ਸਰ੍ਵਾਮਯਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਵਿਸਮਵਿਸਂ ਭਵਤਿ ਗਾਤ੍ਰੇ, ਗਾਤ੍ਰਮਸ਼੍ਮਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਰੀਭਵਤਿ, ਅਧਸ੍ਯੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਭਵਤਿ||੭੭|| ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਯਥਾਮਰਾਣਾਮਮਤਂ ਯਥਾ ਭੋਗਵਤਾਂ ਸੁਧਾ| ਤਥਾਭਵਨ੍ਮਹਰ੍ਸੀਣਾਂ ਰਸਾਯਨਵਿਧਿਃ ਪੁਰਾ||੭੮|| ਨ ਜਰਾਂ ਨ ਚ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਨਾਤੁਰ੍ਯਂ ਨਿਧਨਂ ਨ ਚ| ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਰ੍ਸਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਸਾਯਨਪਰਾਃ ਪੁਰਾ||੭੯|| ਨ ਕੇਵਲਂ ਦੀਰ੍ਘਮਿਹਾਯੁਰਸ਼੍ਨੁਤੇ ਰਸਾਯਨਂ ਯੋ ਵਿਧਿਵਨ੍ਨਿਸੇਵਤੇ| ਗਤਿਂ ਸ ਦੇਵਰ੍ਸਿਨਿਸੇਵਿਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਥੇਤਿ ਚਾਕ੍ਸਯਮ੍ ||੮੦||
View original
हरीतक्यामलकबिभीतकहरिद्रास्थिराबलाविडङ्गामृतवल्लीविश्वभेषजमधुकपिप्पलीसोमवल्कसिद्धेन क्षीरसर्पिषा मधुशर्कराभ्यामपि च सन्नीयामलकस्वरसशतपरिपीतमामलकचूर्णमयश्चूर्णचतुर्भागसम्प्रयुक्तं पाणितलमात्रं प्रातः प्रातः प्राश्य यथोक्तेन विधिना सायं मुद्गयूषेण पयसा वा ससर्पिष्कं शालिषष्टिकान्नमश्नीयात्, त्रिवर्षप्रयोगादस्य वर्षशतमजरं वयस्तिष्ठति, श्रुतमवतिष्ठते, सर्वामयाः प्रशाम्यन्ति, विषमविषं भवति गात्रे, गात्रमश्मवत् स्थिरीभवति, अधृष्यो भूतानां भवति||७७|| भवन्ति चात्र- यथाऽमराणाममृतं यथा भोगवतां सुधा| तथाऽभवन्महर्षीणां रसायनविधिः पुरा||७८|| न जरां न च दौर्बल्यं नातुर्यं निधनं न च| जग्मुर्वर्षसहस्राणि रसायनपराः पुरा||७९|| न केवलं दीर्घमिहायुरश्नुते रसायनं यो विधिवन्निषेवते| गतिं स देवर्षिनिषेवितां शुभां प्रपद्यते ब्रह्म तथेति चाक्षयम् ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (81) · Śloka 81
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਅਭਯਾਮਲਕੀਯੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਡ੍ਯੋਗਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ| ਰਸਾਯਨਾਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਮਾਯੁਰ੍ਯੈਰਨੁਵਰ੍ਤਤੇ||੮੧||
View original
तत्र श्लोकः- अभयामलकीयेऽस्मिन् षड्योगाः परिकीर्तिताः| रसायनानां सिद्धानामायुर्यैरनुवर्तते||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਰਸਾਯਨਾਧ੍ਯਾਯੇਭਯਾਮਲਕੀਯੋ ਨਾਮ ਰਸਾਯਨਪਾਦਃ ਪ੍ਰਥਮਃ||੧||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने रसायनाध्यायेऽभयामलकीयो नाम रसायनपादः प्रथमः||१||
🔊 Audio coming soon