Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോऽഭയാമലകീയം രസായനപാദം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
View original
अथातोऽभयामलकीयं रसायनपादं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
1. rasāyanādhyāyaḥ - abhayāmalakīyarasāyanapādaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
ചികിത്സിതം വ്യാധിഹരം പഥ്യം സാധനമൌഷധമ്| പ്രായശ്ചിത്തം പ്രശമനം പ്രകൃതിസ്ഥാപനം ഹിതമ്||൩|| വിദ്യാദ്ഭേഷജനാമാനി, ...|൪|
View original
चिकित्सितं व्याधिहरं पथ्यं साधनमौषधम्| प्रायश्चित्तं प्रशमनं प्रकृतिस्थापनं हितम्||३|| विद्याद्भेषजनामानि, ...|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
... ഭേഷജം ദ്വിവിധം ച തത്| സ്വസ്ഥസ്യോര്ജസ്കരം കിഞ്ചിത് കിഞ്ചിദാര്തസ്യ രോഗനുത്||൪||
View original
... भेषजं द्विविधं च तत्| स्वस्थस्योर्जस्करं किञ्चित् किञ्चिदार्तस्य रोगनुत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
അഭേഷജം ച ദ്വിവിധം ബാധനം സാനുബാധനമ്|൫|
View original
अभेषजं च द्विविधं बाधनं सानुबाधनम्|५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5-6) · Śloka 6
സ്വസ്ഥസ്യോര്ജസ്കരം യത്തു തദ്വൃഷ്യം തദ്രസായനമ്||൫|| പ്രായഃ, പ്രായേണ രോഗാണാം ദ്വിതീയം പ്രശമേ മതമ്| പ്രായഃശബ്ദോ വിശേഷാര്ഥോ ഹ്യുഭയം ഹ്യുഭയാര്ഥകൃത്||൬||
View original
स्वस्थस्योर्जस्करं यत्तु तद्वृष्यं तद्रसायनम्||५|| प्रायः, प्रायेण रोगाणां द्वितीयं प्रशमे मतम्| प्रायःशब्दो विशेषार्थो ह्युभयं ह्युभयार्थकृत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ദീര്ഘമായുഃ സ്മൃതിം മേധാമാരോഗ്യം തരുണം വയഃ| പ്രഭാവര്ണസ്വരൌദാര്യം ദേഹേന്ദ്രിയബലം പരമ്||൭|| വാക്സിദ്ധിം പ്രണതിം കാന്തിം ലഭതേ നാ രസായനാത്| ലാഭോപായോ ഹി ശസ്താനാം രസാദീനാം രസായനമ്||൮||
View original
दीर्घमायुः स्मृतिं मेधामारोग्यं तरुणं वयः| प्रभावर्णस्वरौदार्यं देहेन्द्रियबलं परम्||७|| वाक्सिद्धिं प्रणतिं कान्तिं लभते ना रसायनात्| लाभोपायो हि शस्तानां रसादीनां रसायनम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9-12) · Śloka 12
അപത്യസന്താനകരം യത് സദ്യഃ സമ്പ്രഹര്ഷണമ്| വാജീവാതിബലോ യേന യാത്യപ്രതിഹതഃ സ്ത്രിയഃ||൯|| ഭവത്യതിപ്രിയഃ സ്ത്രീണാം യേന യേനോപചീയതേ| ജീര്യതോऽപ്യക്ഷയം ശുക്രം ഫലവദ്യേന ദൃശ്യതേ||൧൦|| പ്രഭൂതശാഖഃ ശാഖീവ യേന ചൈത്യോ യഥാ മഹാന്| ഭവത്യര്ച്യോ ബഹുമതഃ പ്രജാനാം സുബഹുപ്രജഃ||൧൧|| സന്താനമൂലം യേനേഹ പ്രേത്യ ചാനന്ത്യമശ്നുതേ| യശഃ ശ്രിയം ബലം പുഷ്ടിം വാജീകരണമേവ തത്||൧൨||
View original
अपत्यसन्तानकरं यत् सद्यः सम्प्रहर्षणम्| वाजीवातिबलो येन यात्यप्रतिहतः स्त्रियः||९|| भवत्यतिप्रियः स्त्रीणां येन येनोपचीयते| जीर्यतोऽप्यक्षयं शुक्रं फलवद्येन दृश्यते||१०|| प्रभूतशाखः शाखीव येन चैत्यो यथा महान्| भवत्यर्च्यो बहुमतः प्रजानां सुबहुप्रजः||११|| सन्तानमूलं येनेह प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते| यशः श्रियं बलं पुष्टिं वाजीकरणमेव तत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14
സ്വസ്ഥസ്യോര്ജസ്കരം ത്വേതദ്ദ്വിവിധം പ്രോക്തമൌഷധമ്| യദ്വ്യാധിനിര്ഘാതകരം വക്ഷ്യതേ തച്ചികിത്സിതേ||൧൩|| ചികിത്സിതാര്ഥ ഏതാവാന് വികാരാണാം യദൌഷധമ്| രസായനവിധിശ്ചാഗ്രേ വാജീകരണമേവ ച||൧൪||
View original
स्वस्थस्योर्जस्करं त्वेतद्द्विविधं प्रोक्तमौषधम्| यद्व्याधिनिर्घातकरं वक्ष्यते तच्चिकित्सिते||१३|| चिकित्सितार्थ एतावान् विकाराणां यदौषधम्| रसायनविधिश्चाग्रे वाजीकरणमेव च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
അഭേഷജമിതി ജ്ഞേയം വിപരീതം യദൌഷധാത്| തദസേവ്യം നിഷേവ്യം തു പ്രവക്ഷ്യാമി യദൌഷധമ്||൧൫||
View original
अभेषजमिति ज्ञेयं विपरीतं यदौषधात्| तदसेव्यं निषेव्यं तु प्रवक्ष्यामि यदौषधम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16-24) · Śloka 24
രസായനാനാം ദ്വിവിധം പ്രയോഗമൃഷയോ വിദുഃ| കുടീപ്രാവേശികം ചൈവ വാതാതപികമേവ ച||൧൬|| കുടീപ്രാവേശികസ്യാദൌ വിധിഃ സമുപദേക്ഷ്യതേ| നൃപവൈദ്യദ്വിജാതീനാം സാധൂനാം പുണ്യകര്മണാമ്||൧൭|| നിവാസേ നിര്ഭയേ ശസ്തേ പ്രാപ്യോപകരണേ പുരേ| ദിശി പൂര്വോത്തരസ്യാം ച സുഭൂമൌ കാരയേത് കുടീമ്||൧൮|| വിസ്താരോത്സേധസമ്പന്നാം ത്രിഗര്ഭാം സൂക്ഷ്മലോചനാമ്| ഘനഭിത്തിമൃതുസുഖാം സുസ്പഷ്ടാം മനസഃ പ്രിയാമ്||൧൯|| ശബ്ദാദീനാമശസ്താനാമഗമ്യം സ്ത്രീവിവര്ജിതാമ്| ഇഷ്ടോപകരണോപേതാം സജ്ജവൈദ്യൌഷധദ്വിജാമ് ||൨൦|| അഥോദഗയനേ ശുക്ലേ തിഥിനക്ഷത്രപൂജിതേ| മുഹൂര്തകരണോപേതേ പ്രശസ്തേ കൃതവാപനഃ||൨൧|| ധൃതിസ്മൃതിബലം കൃത്വാ ശ്രദ്ദധാനഃ സമാഹിതഃ| വിധൂയ മാനസാന് ദോഷാന് മൈത്രീം ഭൂതേഷു ചിന്തയന്||൨൨|| ദേവതാഃ പൂജയിത്വാऽഗ്രേ ദ്വിജാതീംശ്ച പ്രദക്ഷിണമ്| ദേവഗോബ്രാഹ്മണാന് കൃത്വാ തതസ്താം പ്രവിശേത് കുടീമ്||൨൩|| തസ്യാം സംശോധനൈഃ ശുദ്ധഃ സുഖീ ജാതബലഃ പുനഃ| രസായനം പ്രയുഞ്ജീത തത്പ്രവക്ഷ്യാമി ശോധനമ്||൨൪||
View original
रसायनानां द्विविधं प्रयोगमृषयो विदुः| कुटीप्रावेशिकं चैव वातातपिकमेव च||१६|| कुटीप्रावेशिकस्यादौ विधिः समुपदेक्ष्यते| नृपवैद्यद्विजातीनां साधूनां पुण्यकर्मणाम्||१७|| निवासे निर्भये शस्ते प्राप्योपकरणे पुरे| दिशि पूर्वोत्तरस्यां च सुभूमौ कारयेत् कुटीम्||१८|| विस्तारोत्सेधसम्पन्नां त्रिगर्भां सूक्ष्मलोचनाम्| घनभित्तिमृतुसुखां सुस्पष्टां मनसः प्रियाम्||१९|| शब्दादीनामशस्तानामगम्यं स्त्रीविवर्जिताम्| इष्टोपकरणोपेतां सज्जवैद्यौषधद्विजाम् ||२०|| अथोदगयने शुक्ले तिथिनक्षत्रपूजिते| मुहूर्तकरणोपेते प्रशस्ते कृतवापनः||२१|| धृतिस्मृतिबलं कृत्वा श्रद्दधानः समाहितः| विधूय मानसान् दोषान् मैत्रीं भूतेषु चिन्तयन्||२२|| देवताः पूजयित्वाऽग्रे द्विजातींश्च प्रदक्षिणम्| देवगोब्राह्मणान् कृत्वा ततस्तां प्रविशेत् कुटीम्||२३|| तस्यां संशोधनैः शुद्धः सुखी जातबलः पुनः| रसायनं प्रयुञ्जीत तत्प्रवक्ष्यामि शोधनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (25-28) · Śloka 28
ഹരീതകീനാം ചൂര്ണാനി സൈന്ധവാമലകേ ഗുഡമ്| വചാം വിഡങ്ഗം രജനീം പിപ്പലീം വിശ്വഭേഷജമ്||൨൫|| പിബേദുഷ്ണാമ്ബുനാ ജന്തുഃ സ്നേഹസ്വേദോപപാദിതഃ| തേന ശുദ്ധശരീരായ കൃതസംസര്ജനായ ച||൨൬|| ത്രിരാത്രം യാവകം ദദ്യാത് പഞ്ചാഹം വാऽപി സര്പിഷാ| സപ്താഹം വാ പുരാണസ്യ യാവച്ഛുദ്ധേസ്തു വര്ചസഃ||൨൭|| ശുദ്ധകോഷ്ഠം തു തം ജ്ഞാത്വാ രസായനമുപാചരേത്| വയഃപ്രകൃതിസാത്മ്യജ്ഞോ യൌഗികം യസ്യ യദ്ഭവേത്||൨൮||
View original
हरीतकीनां चूर्णानि सैन्धवामलके गुडम्| वचां विडङ्गं रजनीं पिप्पलीं विश्वभेषजम्||२५|| पिबेदुष्णाम्बुना जन्तुः स्नेहस्वेदोपपादितः| तेन शुद्धशरीराय कृतसंसर्जनाय च||२६|| त्रिरात्रं यावकं दद्यात् पञ्चाहं वाऽपि सर्पिषा| सप्ताहं वा पुराणस्य यावच्छुद्धेस्तु वर्चसः||२७|| शुद्धकोष्ठं तु तं ज्ञात्वा रसायनमुपाचरेत्| वयःप्रकृतिसात्म्यज्ञो यौगिकं यस्य यद्भवेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (29-37) · Śloka 37
ഹരീതകീം പഞ്ചരസാമുഷ്ണാമലവണാം ശിവാമ്| ദോഷാനുലോമനീം ലഘ്വീം വിദ്യാദ്ദീപനപാചനീമ്||൨൯|| ആയുഷ്യാം പൌഷ്ടികീം ധന്യാം വയസഃ സ്ഥാപനീം പരാമ്| സര്വരോഗപ്രശമനീം ബുദ്ധീന്ദ്രിയബലപ്രദാമ്||൩൦|| കുഷ്ഠം ഗുല്മമുദാവര്തം ശോഷം പാണ്ഡ്വാമയം മദമ്| അര്ശാംസി ഗ്രഹണീദോഷം പുരാണം വിഷമജ്വരമ്||൩൧|| ഹൃദ്രോഗം സശിരോരോഗമതീസാരമരോചകമ്| കാസം പ്രമേഹമാനാഹം പ്ലീഹാനമുദരം നവമ്||൩൨|| കഫപ്രസേകം വൈസ്വര്യം വൈവര്ണ്യം കാമലാം ക്രിമീന്| ശ്വയഥും തമകം ഛര്ദിം ക്ലൈബ്യമങ്ഗാവസാദനമ്||൩൩|| സ്രോതോവിബന്ധാന് വിവിധാന് പ്രലേപം ഹൃദയോരസോഃ| സ്മൃതിബുദ്ധിപ്രമോഹം ച ജയേച്ഛീഘ്രം ഹരീതകീ||൩൪|| (അജീര്ണിനോ രൂക്ഷഭുജഃ സ്ത്രീമദ്യവിഷകര്ശിതാഃ| സേവേരന്നാഭയാമേതേ ക്ഷുത്തൃഷ്ണോഷ്ണാര്ദിതാശ്ച യേ)||൩൫|| താന് ഗുണാംസ്താനി കര്മാണി വിദ്യാദാമലകീഷ്വപി| യാന്യുക്താനി ഹരീതക്യാ വീര്യസ്യ തു വിപര്യയഃ||൩൬|| അതശ്ചാമൃതകല്പാനി വിദ്യാത് കര്മഭിരീദൃശൈഃ| ഹരീതകീനാം ശസ്യാനി ഭിഷഗാമലകസ്യ ച||൩൭||
View original
हरीतकीं पञ्चरसामुष्णामलवणां शिवाम्| दोषानुलोमनीं लघ्वीं विद्याद्दीपनपाचनीम्||२९|| आयुष्यां पौष्टिकीं धन्यां वयसः स्थापनीं पराम्| सर्वरोगप्रशमनीं बुद्धीन्द्रियबलप्रदाम्||३०|| कुष्ठं गुल्ममुदावर्तं शोषं पाण्ड्वामयं मदम्| अर्शांसि ग्रहणीदोषं पुराणं विषमज्वरम्||३१|| हृद्रोगं सशिरोरोगमतीसारमरोचकम्| कासं प्रमेहमानाहं प्लीहानमुदरं नवम्||३२|| कफप्रसेकं वैस्वर्यं वैवर्ण्यं कामलां क्रिमीन्| श्वयथुं तमकं छर्दिं क्लैब्यमङ्गावसादनम्||३३|| स्रोतोविबन्धान् विविधान् प्रलेपं हृदयोरसोः| स्मृतिबुद्धिप्रमोहं च जयेच्छीघ्रं हरीतकी||३४|| (अजीर्णिनो रूक्षभुजः स्त्रीमद्यविषकर्शिताः| सेवेरन्नाभयामेते क्षुत्तृष्णोष्णार्दिताश्च ये)||३५|| तान् गुणांस्तानि कर्माणि विद्यादामलकीष्वपि| यान्युक्तानि हरीतक्या वीर्यस्य तु विपर्ययः||३६|| अतश्चामृतकल्पानि विद्यात् कर्मभिरीदृशैः| हरीतकीनां शस्यानि भिषगामलकस्य च||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (38-40) · Śloka 40
ഓഷധീനാം പരാ ഭൂമിര്ഹിമവാഞ് ശൈലസത്തമഃ| തസ്മാത്ഫലാനി തജ്ജാനി ഗ്രാഹയേത്കാലജാനി തു||൩൮|| ആപൂര്ണരസവീര്യാണി കാലേ കാലേ യഥാവിധി| ആദിത്യപവനച്ഛായാസലിലപ്രീണിതാനി ച||൩൯|| യാന്യജഗ്ധാന്യപൂതീനി നിര്വ്രണാന്യഗദാനി ച| തേഷാം പ്രയോഗം വക്ഷ്യാമി ഫലാനാം കര്മ ചോത്തമമ്||൪൦||
View original
ओषधीनां परा भूमिर्हिमवाञ् शैलसत्तमः| तस्मात्फलानि तज्जानि ग्राहयेत्कालजानि तु||३८|| आपूर्णरसवीर्याणि काले काले यथाविधि| आदित्यपवनच्छायासलिलप्रीणितानि च||३९|| यान्यजग्धान्यपूतीनि निर्व्रणान्यगदानि च| तेषां प्रयोगं वक्ष्यामि फलानां कर्म चोत्तमम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (41-57) · Śloka 57
പഞ്ചാനാം പഞ്ചമൂലാനാം ഭാഗാന് ദശപലോന്മിതാന്| ഹരീതകീസഹസ്രം ച ത്രിഗുണാമലകം നവമ്||൪൧|| വിദാരിഗന്ധാം ബൃഹതീം പൃശ്നിപര്ണീം നിദിഗ്ധികാമ്| വിദ്യാദ്വിദാരിഗന്ധാദ്യം ശ്വദംഷ്ട്രാപഞ്ചമം ഗണമ്||൪൨|| ബില്വാഗ്നിമന്ഥശ്യോനാകം കാശ്മര്യമഥ പാടലാമ്| പുനര്നവാം ശൂര്പപര്ണ്യൌ ബലാമേരണ്ഡമേവ ച||൪൩|| ജീവകര്ഷഭകൌ മേദാം ജീവന്തീം സശതാവരീമ്| ശരേക്ഷുദര്ഭകാശാനാം ശാലീനാം മൂലമേവ ച||൪൪|| ഇത്യേഷാം പഞ്ചമൂലാനാം പഞ്ചാനാമുപകല്പയേത്| ഭാഗാന് യഥോക്താംസ്തത്സര്വം സാധ്യം ദശഗുണേऽമ്ഭസി||൪൫|| ദശഭാഗാവശേഷം തു പൂതം തം ഗ്രാഹയേദ്രസമ്| ഹരീതകീശ്ച താഃ സര്വാഃ സര്വാണ്യാമലകാനി ച||൪൬|| താനി സര്വാണ്യനസ്ഥീനി ഫലാന്യാപോഥ്യ കൂര്ചനൈഃ| വിനീയ തസ്മിന്നിര്യൂഹേ ചൂര്ണാനീമാനി ദാപയേത്||൪൭|| മണ്ഡൂകപര്ണ്യാഃ പിപ്പല്യാഃ ശങ്ഖപുഷ്പ്യാഃ പ്ലവസ്യ ച| മുസ്താനാം സവിഡങ്ഗാനാം ചന്ദനാഗുരുണോസ്തഥാ||൪൮|| മധുകസ്യ ഹരിദ്രായാ വചായാഃ കനകസ്യ ച| ഭാഗാംശ്ചതുഷ്പലാന് കൃത്വാ സൂക്ഷ്മൈലായാസ്ത്വചസ്തഥാ||൪൯|| സിതോപലാസഹസ്രം ച ചൂര്ണിതം തുലയാऽധികമ്| തൈലസ്യ ദ്വ്യാഢകം തത്ര ദദ്യാത്ത്രീണി ച സര്പിഷഃ||൫൦|| സാധ്യമൌദുമ്ബരേ പാത്രേ തത് സര്വം മൃദുനാऽഗ്നിനാ| ജ്ഞാത്വാ ലേഹ്യമദഗ്ധം ച ശീതം ക്ഷൌദ്രേണ സംസൃജേത്||൫൧|| ക്ഷൌദ്രപ്രമാണം സ്നേഹാര്ധം തത് സര്വം ഘൃതഭാജനേ| തിഷ്ഠേത്സമ്മൂര്ച്ഛിതം തസ്യ മാത്രാം കാലേ പ്രയോജയേത്||൫൨|| യാ നോപരുന്ധ്യാദാഹാരമേകം മാത്രാ ജരാം പ്രതി| ഷഷ്ടികഃ പയസാ ചാത്ര ജീര്ണേ ഭോജനമിഷ്യതേ||൫൩|| വൈഖാനസാ വാലഖില്യാസ്തഥാ ചാന്യേ തപോധനാഃ| രസായനമിദം പ്രാശ്യ ബഭൂവുരമിതായുഷഃ||൫൪|| മുക്ത്വാ ജീര്ണം വപുശ്ചാഗ്ര്യമവാപുസ്തരുണം വയഃ| വീതതന്ദ്രാക്ലമശ്വാസാ നിരാതങ്കാഃ സമാഹിതാഃ||൫൫|| മേധാസ്മൃതിബലോപേതാശ്ചിരരാത്രം തപോധനാഃ| ബ്രാഹ്മം തപോ ബ്രഹ്മചര്യം ചേരുശ്ചാത്യന്തനിഷ്ഠയാ||൫൬|| രസായനമിദം ബ്രാഹ്മമായുഷ്കാമഃ പ്രയോജയേത്| ദീര്ഘമായുര്വയശ്ചാഗ്ര്യം കാമാംശ്ചേഷ്ടാന് സമശ്നുതേ||൫൭|| (ഇതി ബ്രാഹ്മരസായനമ്)|
View original
पञ्चानां पञ्चमूलानां भागान् दशपलोन्मितान्| हरीतकीसहस्रं च त्रिगुणामलकं नवम्||४१|| विदारिगन्धां बृहतीं पृश्निपर्णीं निदिग्धिकाम्| विद्याद्विदारिगन्धाद्यं श्वदंष्ट्रापञ्चमं गणम्||४२|| बिल्वाग्निमन्थश्योनाकं काश्मर्यमथ पाटलाम्| पुनर्नवां शूर्पपर्ण्यौ बलामेरण्डमेव च||४३|| जीवकर्षभकौ मेदां जीवन्तीं सशतावरीम्| शरेक्षुदर्भकाशानां शालीनां मूलमेव च||४४|| इत्येषां पञ्चमूलानां पञ्चानामुपकल्पयेत्| भागान् यथोक्तांस्तत्सर्वं साध्यं दशगुणेऽम्भसि||४५|| दशभागावशेषं तु पूतं तं ग्राहयेद्रसम्| हरीतकीश्च ताः सर्वाः सर्वाण्यामलकानि च||४६|| तानि सर्वाण्यनस्थीनि फलान्यापोथ्य कूर्चनैः| विनीय तस्मिन्निर्यूहे चूर्णानीमानि दापयेत्||४७|| मण्डूकपर्ण्याः पिप्पल्याः शङ्खपुष्प्याः प्लवस्य च| मुस्तानां सविडङ्गानां चन्दनागुरुणोस्तथा||४८|| मधुकस्य हरिद्राया वचायाः कनकस्य च| भागांश्चतुष्पलान् कृत्वा सूक्ष्मैलायास्त्वचस्तथा||४९|| सितोपलासहस्रं च चूर्णितं तुलयाऽधिकम्| तैलस्य द्व्याढकं तत्र दद्यात्त्रीणि च सर्पिषः||५०|| साध्यमौदुम्बरे पात्रे तत् सर्वं मृदुनाऽग्निना| ज्ञात्वा लेह्यमदग्धं च शीतं क्षौद्रेण संसृजेत्||५१|| क्षौद्रप्रमाणं स्नेहार्धं तत् सर्वं घृतभाजने| तिष्ठेत्सम्मूर्च्छितं तस्य मात्रां काले प्रयोजयेत्||५२|| या नोपरुन्ध्यादाहारमेकं मात्रा जरां प्रति| षष्टिकः पयसा चात्र जीर्णे भोजनमिष्यते||५३|| वैखानसा वालखिल्यास्तथा चान्ये तपोधनाः| रसायनमिदं प्राश्य बभूवुरमितायुषः||५४|| मुक्त्वा जीर्णं वपुश्चाग्र्यमवापुस्तरुणं वयः| वीततन्द्राक्लमश्वासा निरातङ्काः समाहिताः||५५|| मेधास्मृतिबलोपेताश्चिररात्रं तपोधनाः| ब्राह्मं तपो ब्रह्मचर्यं चेरुश्चात्यन्तनिष्ठया||५६|| रसायनमिदं ब्राह्ममायुष्कामः प्रयोजयेत्| दीर्घमायुर्वयश्चाग्र्यं कामांश्चेष्टान् समश्नुते||५७|| (इति ब्राह्मरसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (58-61) · Śloka 61
യഥോക്തഗുണാനാമാമലകാനാം സഹസ്രം പിഷ്ടസ്വേദനവിധിനാ പയസ ഊഷ്മണാ സുസ്വിന്നമനാതപശുഷ്കമനസ്ഥി ചൂര്ണയേത്| തദാമലകസഹസ്രസ്വരസപരിപീതം സ്ഥിരാപുനര്നവാജീവന്തീനാഗബലാബ്രഹ്മസുവര്ചലാമണ്ഡൂകപര്ണീശതാവരീശങ്ഖപുഷ്പീപിപ്പലീവചാവിഡങ്ഗസ്വയങ്ഗുപ്താമൃതാ- ചന്ദനാഗുരുമധുകമധൂകപുഷ്പോത്പലപദ്മമാലതീയുവതീയൂഥികാചൂര്ണാഷ്ടഭാഗസംയുക്തം പുനര്നാഗബലാസഹസ്രപലസ്വരസപരിപീതമനാതപശുഷ്കം ദ്വിഗുണിതസര്പിഷാ ക്ഷൌദ്രസര്പിഷാ വാ ക്ഷുദ്രഗുഡാകൃതിം കൃത്വാ ശുചൌ ദൃഢേ ഘൃതഭാവിതേ കുമ്ഭേ ഭസ്മരാശേരധഃ സ്ഥാപയേദന്തര്ഭൂമേഃ പക്ഷം കൃതരക്ഷാവിധാനമഥര്വവേദവിദാ, പക്ഷാത്യയേ ചോദ്ധൃത്യ കനകരജതതാമ്രപ്രവാലകാലായസചൂര്ണാഷ്ടഭാഗസംയുക്തമര്ധകര്ഷവൃദ്ധ്യാ യഥോക്തേന വിധിനാ പ്രാതഃ പ്രാതഃ പ്രയുഞ്ജാനോऽഗ്നിബലമഭിസമീക്ഷ്യ, ജീര്ണേ ച ഷഷ്ടികം പയസാ സസര്പിഷ്കമുപസേവമാനോ യഥോക്താന് ഗുണാന് സമശ്നുത ഇതി||൫൮|| ഭവന്തി ചാത്ര- ഇദം രസായനം ബ്രാഹ്മം മഹര്ഷിഗണസേവിതമ്| ഭവത്യരോഗോ ദീര്ഘായുഃ പ്രയുഞ്ജാനോ മഹാബലഃ||൫൯|| കാന്തഃ പ്രജാനാം സിദ്ധാര്ഥശ്ചന്ദ്രാദിത്യസമദ്യുതിഃ| ശ്രുതം ധാരയതേ സത്ത്വമാര്ഷം ചാസ്യ പ്രവര്തതേ||൬൦|| ധരണീധരസാരശ്ച വായുനാ സമവിക്രമഃ| സ ഭവത്യവിഷം ചാസ്യ ഗാത്രേ സമ്പദ്യതേ വിഷമ്||൬൧|| (ഇതി ദ്വിതീയം ബ്രാഹ്മരസായനമ്)|
View original
यथोक्तगुणानामामलकानां सहस्रं पिष्टस्वेदनविधिना पयस ऊष्मणा सुस्विन्नमनातपशुष्कमनस्थि चूर्णयेत्| तदामलकसहस्रस्वरसपरिपीतं स्थिरापुनर्नवाजीवन्तीनागबलाब्रह्मसुवर्चलामण्डूकपर्णीशतावरीशङ्खपुष्पीपिप्पलीवचाविडङ्गस्वयङ्गुप्तामृता- चन्दनागुरुमधुकमधूकपुष्पोत्पलपद्ममालतीयुवतीयूथिकाचूर्णाष्टभागसंयुक्तं पुनर्नागबलासहस्रपलस्वरसपरिपीतमनातपशुष्कं द्विगुणितसर्पिषा क्षौद्रसर्पिषा वा क्षुद्रगुडाकृतिं कृत्वा शुचौ दृढे घृतभाविते कुम्भे भस्मराशेरधः स्थापयेदन्तर्भूमेः पक्षं कृतरक्षाविधानमथर्ववेदविदा, पक्षात्यये चोद्धृत्य कनकरजतताम्रप्रवालकालायसचूर्णाष्टभागसंयुक्तमर्धकर्षवृद्ध्या यथोक्तेन विधिना प्रातः प्रातः प्रयुञ्जानोऽग्निबलमभिसमीक्ष्य, जीर्णे च षष्टिकं पयसा ससर्पिष्कमुपसेवमानो यथोक्तान् गुणान् समश्नुत इति||५८|| भवन्ति चात्र- इदं रसायनं ब्राह्मं महर्षिगणसेवितम्| भवत्यरोगो दीर्घायुः प्रयुञ्जानो महाबलः||५९|| कान्तः प्रजानां सिद्धार्थश्चन्द्रादित्यसमद्युतिः| श्रुतं धारयते सत्त्वमार्षं चास्य प्रवर्तते||६०|| धरणीधरसारश्च वायुना समविक्रमः| स भवत्यविषं चास्य गात्रे सम्पद्यते विषम्||६१|| (इति द्वितीयं ब्राह्मरसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (62-74) · Śloka 74
ബില്വോऽഗ്നിമന്ഥഃ ശ്യോനാകഃ കാശ്മര്യഃ പാടലിര്ബലാ| പര്ണ്യശ്ചതസ്രഃ പിപ്പല്യഃ ശ്വദംഷ്ട്രാ ബൃഹതീദ്വയമ്||൬൨|| ശൃങ്ഗീ താമലകീ ദ്രാക്ഷാ ജീവന്തീ പുഷ്കരാഗുരു| അഭയാ ചാമൃതാ ഋദ്ധിര്ജീവകര്ഷഭകൌ ശടീ||൬൩|| മുസ്തം പുനര്നവാ മേദാ സൈലാ ചന്ദനമുത്പലമ്| വിദാരീ വൃഷമൂലാനി കാകോലീ കാകനാസികാ||൬൪|| ഏഷാം പലോന്മിതാന് ഭാഗാഞ്ഛതാന്യാമലകസ്യ ച| പഞ്ച ദദ്യാത്തദൈകധ്യം ജലദ്രോണേ വിപാചയേത്||൬൫|| ജ്ഞാത്വാ ഗതരസാന്യേതാന്യൌഷധാന്യഥ തം രസമ്| തച്ചാമലകമുദ്ധൃത്യ നിഷ്കുലം തൈലസര്പിഷോഃ||൬൬|| പലദ്വാദശകേ ഭൃഷ്ട്വാ ദത്ത്വാ ചാര്ധതുലാം ഭിഷക്| മത്സ്യണ്ഡികായാഃ പൂതായാ ലേഹവത്സാധു സാധയേത്||൬൭|| ഷട്പലം മധുനശ്ചാത്ര സിദ്ധശീതേ പ്രദാപയേത്| ചതുഷ്പലം തുഗാക്ഷീര്യാഃ പിപ്പലീദ്വിപലം തഥാ||൬൮|| പലമേകം നിദധ്യാച്ച ത്വഗേലാപത്രകേശരാത്| ഇത്യയം ച്യവനപ്രാശഃ പരമുക്തോ രസായനഃ||൬൯|| കാസശ്വാസഹരശ്ചൈവ വിശേഷേണോപദിശ്യതേ| ക്ഷീണക്ഷതാനാം വൃദ്ധാനാം ബാലാനാം ചാങ്ഗവര്ധനഃ||൭൦|| സ്വരക്ഷയമുരോരോഗം ഹൃദ്രോഗം വാതശോണിതമ്| പിപാസാം മൂത്രശുക്രസ്ഥാന് ദോഷാംശ്ചാപ്യപകര്ഷതി||൭൧|| അസ്യ മാത്രാം പ്രയുഞ്ജീത യോപരുന്ധ്യാന്ന ഭോജനമ്| അസ്യ പ്രയോഗാച്ച്യവനഃ സുവൃദ്ധോऽഭൂത് പുനര്യുവാ||൭൨|| മേധാം സ്മൃതിം കാന്തിമനാമയത്വമായുഃപ്രകര്ഷം ബലമിന്ദ്രിയാണാമ്| സ്ത്രീഷു പ്രഹര്ഷം പരമഗ്നിവൃദ്ധിം വര്ണപ്രസാദം പവനാനുലോമ്യമ്||൭൩|| രസായനസ്യാസ്യ നരഃ പ്രയോഗാല്ലഭേത ജീര്ണോऽപി കുടീപ്രവേശാത്| ജരാകൃതം രൂപമപാസ്യ സര്വം ബിഭര്തി രൂപം നവയൌവനസ്യ||൭൪|| (ഇതി ച്യവനപ്രാശഃ)|
View original
बिल्वोऽग्निमन्थः श्योनाकः काश्मर्यः पाटलिर्बला| पर्ण्यश्चतस्रः पिप्पल्यः श्वदंष्ट्रा बृहतीद्वयम्||६२|| शृङ्गी तामलकी द्राक्षा जीवन्ती पुष्करागुरु| अभया चामृता ऋद्धिर्जीवकर्षभकौ शटी||६३|| मुस्तं पुनर्नवा मेदा सैला चन्दनमुत्पलम्| विदारी वृषमूलानि काकोली काकनासिका||६४|| एषां पलोन्मितान् भागाञ्छतान्यामलकस्य च| पञ्च दद्यात्तदैकध्यं जलद्रोणे विपाचयेत्||६५|| ज्ञात्वा गतरसान्येतान्यौषधान्यथ तं रसम्| तच्चामलकमुद्धृत्य निष्कुलं तैलसर्पिषोः||६६|| पलद्वादशके भृष्ट्वा दत्त्वा चार्धतुलां भिषक्| मत्स्यण्डिकायाः पूताया लेहवत्साधु साधयेत्||६७|| षट्पलं मधुनश्चात्र सिद्धशीते प्रदापयेत्| चतुष्पलं तुगाक्षीर्याः पिप्पलीद्विपलं तथा||६८|| पलमेकं निदध्याच्च त्वगेलापत्रकेशरात्| इत्ययं च्यवनप्राशः परमुक्तो रसायनः||६९|| कासश्वासहरश्चैव विशेषेणोपदिश्यते| क्षीणक्षतानां वृद्धानां बालानां चाङ्गवर्धनः||७०|| स्वरक्षयमुरोरोगं हृद्रोगं वातशोणितम्| पिपासां मूत्रशुक्रस्थान् दोषांश्चाप्यपकर्षति||७१|| अस्य मात्रां प्रयुञ्जीत योपरुन्ध्यान्न भोजनम्| अस्य प्रयोगाच्च्यवनः सुवृद्धोऽभूत् पुनर्युवा||७२|| मेधां स्मृतिं कान्तिमनामयत्वमायुःप्रकर्षं बलमिन्द्रियाणाम्| स्त्रीषु प्रहर्षं परमग्निवृद्धिं वर्णप्रसादं पवनानुलोम्यम्||७३|| रसायनस्यास्य नरः प्रयोगाल्लभेत जीर्णोऽपि कुटीप्रवेशात्| जराकृतं रूपमपास्य सर्वं बिभर्ति रूपं नवयौवनस्य||७४|| (इति च्यवनप्राशः)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (75) · Śloka 75
അഥാമലകഹരീതകീനാമാമലകബിഭീതകാനാം ഹരീതകീബിഭീതകാനാമാമലകഹരീതകീബിഭീതകാനാം വാ പലാശത്വഗവനദ്ധാനാം മൃദാऽവലിപ്താനാം കുകൂലസ്വിന്നാനാമകുലകാനാം പലസഹസ്രമുലൂഖലേ സമ്പോഥ്യ ദധിഘൃതമധുപലലതൈലശര്കരാസംയുക്തം ഭക്ഷയേദനന്നഭുഗ്യഥോക്തേന വിധിനാ; തസ്യാന്തേ യവാഗ്വാദിഭിഃ പ്രത്യവസ്ഥാപനമ് , അഭ്യങ്ഗോത്സാദനം സര്പിഷാ യവചൂര്ണൈശ്ച, അയം ച രസായനപ്രയോഗപ്രകര്ഷോ ദ്വിസ്താവദഗ്നിബലമഭിസമീക്ഷ്യ , പ്രതിഭോജനം യൂഷേണ പയസാ വാ ഷഷ്ടികഃ സസര്പിഷ്കഃ, അതഃ പരം യഥാസുഖവിഹാരഃ കാമഭക്ഷ്യഃ സ്യാത്| അനേന പ്രയോഗേണര്ഷയഃ പുനര്യുവത്വമവാപുര്ബഭൂവുശ്ചാനേകവര്ഷശതജീവിനോ നിര്വികാരാഃ പരം ശരീരബുദ്ധീന്ദ്രിയബലസമുദിതാശ്ചേരുശ്ചാത്യന്തനിഷ്ഠയാ തപഃ||൭൫|| (ഇതി ചതുര്ഥാമലകരസായനമ്)|
View original
अथामलकहरीतकीनामामलकबिभीतकानां हरीतकीबिभीतकानामामलकहरीतकीबिभीतकानां वा पलाशत्वगवनद्धानां मृदाऽवलिप्तानां कुकूलस्विन्नानामकुलकानां पलसहस्रमुलूखले सम्पोथ्य दधिघृतमधुपललतैलशर्करासंयुक्तं भक्षयेदनन्नभुग्यथोक्तेन विधिना; तस्यान्ते यवाग्वादिभिः प्रत्यवस्थापनम् , अभ्यङ्गोत्सादनं सर्पिषा यवचूर्णैश्च, अयं च रसायनप्रयोगप्रकर्षो द्विस्तावदग्निबलमभिसमीक्ष्य , प्रतिभोजनं यूषेण पयसा वा षष्टिकः ससर्पिष्कः, अतः परं यथासुखविहारः कामभक्ष्यः स्यात्| अनेन प्रयोगेणर्षयः पुनर्युवत्वमवापुर्बभूवुश्चानेकवर्षशतजीविनो निर्विकाराः परं शरीरबुद्धीन्द्रियबलसमुदिताश्चेरुश्चात्यन्तनिष्ठया तपः||७५|| (इति चतुर्थामलकरसायनम्)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (76) · Śloka 76
ഹരീതക്യാമലകബിഭീതകപഞ്ചപഞ്ചമൂലനിര്യൂഹേ പിപ്പലീമധുകമധൂകകാകോലീക്ഷീരകാകോല്യാത്മഗുപ്താജീവകര്ഷഭകക്ഷീരശുക്ലാകല്കസമ്പ്രയുക്തേന വിദാരീസ്വരസേന ക്ഷീരാഷ്ടഗുണസമ്പ്രയുക്തേന ച സര്പിഷഃ കുമ്ഭം സാധയിത്വാ പ്രയുഞ്ജാനോऽഗ്നിബലസമാം മാത്രാം ജീര്ണേ ച ക്ഷീരസര്പിര്ഭ്യാം ശാലിഷഷ്ടികമുഷ്ണോദകാനുപാനമശ്നഞ്ജരാവ്യാധിപാപാഭിചാരവ്യപഗതഭയഃ ശരീരേന്ദ്രിയബുദ്ധിബലമതുലമുപലഭ്യാപ്രതിഹതസര്വാരമ്ഭഃ പരമായുരനവാപ്നുയാത്||൭൬|| (ഇതി പഞ്ചമോ ഹരീതകീയോഗഃ)|
View original
हरीतक्यामलकबिभीतकपञ्चपञ्चमूलनिर्यूहे पिप्पलीमधुकमधूककाकोलीक्षीरकाकोल्यात्मगुप्ताजीवकर्षभकक्षीरशुक्लाकल्कसम्प्रयुक्तेन विदारीस्वरसेन क्षीराष्टगुणसम्प्रयुक्तेन च सर्पिषः कुम्भं साधयित्वा प्रयुञ्जानोऽग्निबलसमां मात्रां जीर्णे च क्षीरसर्पिर्भ्यां शालिषष्टिकमुष्णोदकानुपानमश्नञ्जराव्याधिपापाभिचारव्यपगतभयः शरीरेन्द्रियबुद्धिबलमतुलमुपलभ्याप्रतिहतसर्वारम्भः परमायुरनवाप्नुयात्||७६|| (इति पञ्चमो हरीतकीयोगः)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (77-80) · Śloka 80
ഹരീതക്യാമലകബിഭീതകഹരിദ്രാസ്ഥിരാബലാവിഡങ്ഗാമൃതവല്ലീവിശ്വഭേഷജമധുകപിപ്പലീസോമവല്കസിദ്ധേന ക്ഷീരസര്പിഷാ മധുശര്കരാഭ്യാമപി ച സന്നീയാമലകസ്വരസശതപരിപീതമാമലകചൂര്ണമയശ്ചൂര്ണചതുര്ഭാഗസമ്പ്രയുക്തം പാണിതലമാത്രം പ്രാതഃ പ്രാതഃ പ്രാശ്യ യഥോക്തേന വിധിനാ സായം മുദ്ഗയൂഷേണ പയസാ വാ സസര്പിഷ്കം ശാലിഷഷ്ടികാന്നമശ്നീയാത്, ത്രിവര്ഷപ്രയോഗാദസ്യ വര്ഷശതമജരം വയസ്തിഷ്ഠതി, ശ്രുതമവതിഷ്ഠതേ, സര്വാമയാഃ പ്രശാമ്യന്തി, വിഷമവിഷം ഭവതി ഗാത്രേ, ഗാത്രമശ്മവത് സ്ഥിരീഭവതി, അധൃഷ്യോ ഭൂതാനാം ഭവതി||൭൭|| ഭവന്തി ചാത്ര- യഥാऽമരാണാമമൃതം യഥാ ഭോഗവതാം സുധാ| തഥാऽഭവന്മഹര്ഷീണാം രസായനവിധിഃ പുരാ||൭൮|| ന ജരാം ന ച ദൌര്ബല്യം നാതുര്യം നിധനം ന ച| ജഗ്മുര്വര്ഷസഹസ്രാണി രസായനപരാഃ പുരാ||൭൯|| ന കേവലം ദീര്ഘമിഹായുരശ്നുതേ രസായനം യോ വിധിവന്നിഷേവതേ| ഗതിം സ ദേവര്ഷിനിഷേവിതാം ശുഭാം പ്രപദ്യതേ ബ്രഹ്മ തഥേതി ചാക്ഷയമ് ||൮൦||
View original
हरीतक्यामलकबिभीतकहरिद्रास्थिराबलाविडङ्गामृतवल्लीविश्वभेषजमधुकपिप्पलीसोमवल्कसिद्धेन क्षीरसर्पिषा मधुशर्कराभ्यामपि च सन्नीयामलकस्वरसशतपरिपीतमामलकचूर्णमयश्चूर्णचतुर्भागसम्प्रयुक्तं पाणितलमात्रं प्रातः प्रातः प्राश्य यथोक्तेन विधिना सायं मुद्गयूषेण पयसा वा ससर्पिष्कं शालिषष्टिकान्नमश्नीयात्, त्रिवर्षप्रयोगादस्य वर्षशतमजरं वयस्तिष्ठति, श्रुतमवतिष्ठते, सर्वामयाः प्रशाम्यन्ति, विषमविषं भवति गात्रे, गात्रमश्मवत् स्थिरीभवति, अधृष्यो भूतानां भवति||७७|| भवन्ति चात्र- यथाऽमराणाममृतं यथा भोगवतां सुधा| तथाऽभवन्महर्षीणां रसायनविधिः पुरा||७८|| न जरां न च दौर्बल्यं नातुर्यं निधनं न च| जग्मुर्वर्षसहस्राणि रसायनपराः पुरा||७९|| न केवलं दीर्घमिहायुरश्नुते रसायनं यो विधिवन्निषेवते| गतिं स देवर्षिनिषेवितां शुभां प्रपद्यते ब्रह्म तथेति चाक्षयम् ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (81) · Śloka 81
തത്ര ശ്ലോകഃ- അഭയാമലകീയേऽസ്മിന് ഷഡ്യോഗാഃ പരികീര്തിതാഃ| രസായനാനാം സിദ്ധാനാമായുര്യൈരനുവര്തതേ||൮൧||
View original
तत्र श्लोकः- अभयामलकीयेऽस्मिन् षड्योगाः परिकीर्तिताः| रसायनानां सिद्धानामायुर्यैरनुवर्तते||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ ചികിത്സാസ്ഥാനേ രസായനാധ്യായേऽഭയാമലകീയോ നാമ രസായനപാദഃ പ്രഥമഃ||൧||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने रसायनाध्यायेऽभयामलकीयो नाम रसायनपादः प्रथमः||१||
🔊 Audio coming soon