Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 3
ਅਥਾਤ ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧||
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮ੍ਯਥੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਕਲ੍ਪਂ ਯੇਸਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|੩|
View original
अथात इक्ष्वाकुकल्पं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
सिद्धं वक्ष्याम्यथेक्ष्वाकुकल्पं येषां प्रशस्यते|३|
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
ਲਮ੍ਬਾਥ ਕਟੁਕਾਲਾਬੂਸ੍ਤੁਮ੍ਬੀ ਪਿਣ੍ਡਫਲਾ ਤਥਾ||੩||
ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਃ ਫਲਿਨੀ ਚੈਵ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਨਾ|੪|
View original
लम्बाऽथ कटुकालाबूस्तुम्बी पिण्डफला तथा||३||
इक्ष्वाकुः फलिनी चैव प्रोच्यते तस्य कल्पना|४|
Adhikarana 3 (4) · Śloka 5
ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਵਿਸਚ੍ਛਰ੍ਦਿਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤੇ ਕਫਕਰ੍ਸਿਤੇ||੪||
ਪ੍ਰਤਾਮ੍ਯਤਿ ਨਰੇ ਚੈਵ ਵਮਨਾਰ੍ਥਂ ਤਦਿਸ੍ਯਤੇ|੫|
View original
कासश्वासविषच्छर्दिज्वरार्ते कफकर्षिते||४||
प्रताम्यति नरे चैव वमनार्थं तदिष्यते|५|
Adhikarana 4 (5-10) · Śloka 11
ਅਪੁਸ੍ਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਾਲਾਨਾਂ ਮੁਸ੍ਟਿਂ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਸਮ੍ਮਿਤਮ੍||੫||
ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਸ਼ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤੇ ਕਫਜ੍ਵਰੇ|
ਪੁਸ੍ਪਾਦਿਸੁ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਕ੍ਸੀਰੇ ਜੀਮੂਤਕੇ ਯਥਾ||੬||
ਯੋਗਾ ਹਰਿਤਪਾਣ੍ਡੂਨਾਂ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡੇਨ ਪਞ੍ਚਮਃ|
ਫਲਸ੍ਵਰਸਭਾਗਂ ਚ ਤ੍ਰਿਗੁਣਕ੍ਸੀਰਸਾਧਿਤਮ੍||੭||
ਉਰਃਸ੍ਥਿਤੇ ਕਫੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਰਭੇਦੇ ਚ ਪੀਨਸੇ|
ਜੀਰ੍ਣੇ ਮਧ੍ਯੋਦ੍ਧਤੇ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਤਦ੍ਯਦਾ ਦਧਿ||੮||
ਜਾਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਕਫੇ ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ ਵਮ੍ਯਾਂ ਚ ਤਤ੍ ਪਿਬੇਤ੍|
ਅਜਾਕ੍ਸੀਰੇਣ ਬੀਜਾਨਿ ਭਾਵਯੇਤ੍ ਪਾਯਯੇਤ੍ ਚ||੯||
ਵਿਸਗੁਲ੍ਮੋਦਰਗ੍ਰਨ੍ਥਿਗਣ੍ਡੇਸੁ ਸ਼੍ਲੀਪਦੇਸੁ ਚ|
ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਵਾ ਫਲਾਨ੍ਮਧ੍ਯਂ ਪਾਣ੍ਡੁਕੁਸ੍ਠਵਿਸਾਰ੍ਦਿਤਃ||੧੦||
ਤੇਨ ਤਕ੍ਰਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਲਵਣਂ ਪਿਬੇਤ੍|੧੧|
View original
अपुष्पस्य प्रवालानां मुष्टिं प्रादेशसम्मितम्||५||
क्षीरप्रस्थे शृतं दद्यात् पित्तोद्रिक्ते कफज्वरे|
पुष्पादिषु च चत्वारः क्षीरे जीमूतके यथा||६||
योगा हरितपाण्डूनां सुरामण्डेन पञ्चमः|
फलस्वरसभागं च त्रिगुणक्षीरसाधितम्||७||
उरःस्थिते कफे दद्यात् स्वरभेदे च पीनसे|
जीर्णे मध्योद्धृते क्षीरं प्रक्षिपेत्तद्यदा दधि||८||
जातं स्यात् सकफे कासे श्वासे वम्यां च तत् पिबेत्|
अजाक्षीरेण बीजानि भावयेत् पाययेत् च||९||
विषगुल्मोदरग्रन्थिगण्डेषु श्लीपदेषु च|
मस्तुना वा फलान्मध्यं पाण्डुकुष्ठविषार्दितः||१०||
तेन तक्रं विपक्वं वा सक्षौद्रलवणं पिबेत्|११|
Adhikarana 5 (11) · Śloka 12
ਤੁਮ੍ਬ੍ਯਾ ਫਲਰਸੈਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕੈਃ ਸਪੁਸ੍ਪੈਰਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੧੧||
ਛਰ੍ਦਯੇਨ੍ਮਾਲ੍ਯਮਾਘ੍ਰਾਯ ਗਨ੍ਧਸਮ੍ਪਤ੍ਸੁਖੋਚਿਤਃ|੧੨|
View original
तुम्ब्या फलरसैः शुष्कैः सपुष्पैरवचूर्णितम्||११||
छर्दयेन्माल्यमाघ्राय गन्धसम्पत्सुखोचितः|१२|
Adhikarana 6 (12) · Śloka 13
ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਫਲਮਧ੍ਯਂ ਵਾ ਗੁਡੇਨ ਪਲਲੇਨ ਚ||੧੨||
ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਫਲਤੈਲਂ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਘਤਮ੍|੧੩|
View original
भक्षयेत् फलमध्यं वा गुडेन पललेन च||१२||
इक्ष्वाकुफलतैलं वा सिद्धं वा पूर्ववद्घृतम्|१३|
Adhikarana 7 (13) · Śloka 14
ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਦਸ਼ਵਦ੍ਧਾਨਿ ਫਲਾਦੀਨਾਂ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮ੍||੧੩||
ਪਿਬੇਦ੍ਵਿਮਦ੍ਯ ਬੀਜਾਨਿ ਕਸਾਯੇਸ੍ਵਾਸ਼ਤਂ ਪਥਕ੍|੧੪|
View original
पञ्चाशद्दशवृद्धानि फलादीनां यथोत्तरम्||१३||
पिबेद्विमृद्य बीजानि कषायेष्वाशतं पृथक्|१४|
Adhikarana 8 (14) · Śloka 14
ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕੋਵਿਦਾਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮੁਸ੍ਟਿਮਨ੍ਤਰ੍ਨਖਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੪||
View original
यष्ट्याह्वकोविदाराद्यैर्मुष्टिमन्तर्नखं पिबेत्||१४||
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
ਕਸਾਯੈਃ ਕੋਵਿਦਾਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਫਲਵਤ੍ ਸ੍ਮਤਾਃ|੧੫|
View original
कषायैः कोविदाराद्यैर्मात्राश्च फलवत् स्मृताः|१५|
Adhikarana 10 (15-18) · Śloka 19
ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਕਸਾਯੇਣ ਤੁਮ੍ਬੀਬੀਜਾਞ੍ਜਲਿਂ ਪਚੇਤ੍||੧੫||
ਪੂਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯੋ ਭਾਗਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਫਾਣਿਤਸ੍ਯ ਤੁ|
ਸਘਤੋ ਬੀਜਭਾਗਸ਼੍ਚ ਪਿਸ੍ਟਾਨਰ੍ਧਾਂਸ਼ਿਕਾਂਸ੍ਤਥਾ ||੧੬||
ਮਹਾਜਾਲਿਨਿਜੀਮੂਤਕਤਵੇਧਨਵਤ੍ਸਕਾਨ੍|
ਤਂ ਲੇਹਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਦਰ੍ਵ੍ਯਾ ਘਟ੍ਟਯਨ੍ਮਦੁਨਾਗ੍ਨਿਨਾ||੧੭||
ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਨ੍ਤੁਮਤ੍ਤੋਯੇ ਪਤਿਤਂ ਤੁ ਨ ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ|
ਤਂ ਲਿਹਨ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਲੇਹਂ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯਾਂ ਚ ਪਿਬੇਦਨੁ||੧੮||
ਕਲ੍ਪ ਏਸੋਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਾਦੌ ਚਤੁਸ੍ਕੇ ਪਥਗੁਚ੍ਯਤੇ|੧੯|
View original
बिल्वमूलकषायेण तुम्बीबीजाञ्जलिं पचेत्||१५||
पूतस्यास्य त्रयो भागाश्चतुर्थः फाणितस्य तु|
सघृतो बीजभागश्च पिष्टानर्धांशिकांस्तथा ||१६||
महाजालिनिजीमूतकृतवेधनवत्सकान्|
तं लेहं साधयेद्दर्व्या घट्टयन्मृदुनाऽग्निना||१७||
यावत् स्यात्तन्तुमत्तोये पतितं तु न शीर्यते|
तं लिहन्मात्रया लेहं प्रमथ्यां च पिबेदनु||१८||
कल्प एषोऽग्निमन्थादौ चतुष्के पृथगुच्यते|१९|
Adhikarana 11 (19) · Śloka 20
ਸ਼ਕ੍ਤੁਭਿਰ੍ਵਾ ਪਿਬੇਨ੍ਮਨ੍ਥਂ ਤੁਮ੍ਬੀਸ੍ਵਰਸਭਾਵਿਤੈਃ||੧੯||
ਕਫਜੇਥ ਜ੍ਵਰੇ ਕਾਸੇ ਕਣ੍ਠਰੋਗੇਸ੍ਵਰੋਚਕੇ|੨੦|
View original
शक्तुभिर्वा पिबेन्मन्थं तुम्बीस्वरसभावितैः||१९||
कफजेऽथ ज्वरे कासे कण्ठरोगेष्वरोचके|२०|
Adhikarana 12 (20) · Śloka 20
ਗੁਲ੍ਮੇ ਮੇਹੇ ਪ੍ਰਸੇਕੇ ਚ ਕਲ੍ਕਂ ਮਾਂਸਰਸੈਃ ਪਿਬੇਤ੍|
ਨਰਃ ਸਾਧੁ ਵਮਤ੍ਯੇਵਂ ਨ ਚ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ||੨੦||
View original
गुल्मे मेहे प्रसेके च कल्कं मांसरसैः पिबेत्|
नरः साधु वमत्येवं न च दौर्बल्यमश्नुते||२०||
Adhikarana 13 (21-23) · Śloka 23
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਪਯਸ੍ਯਸ੍ਟੌ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡ-ਮਸ੍ਤੁ-ਤਕ੍ਰੇਸੁ ਚ ਤ੍ਰਯਃ|
ਘ੍ਰੇਯਂ ਸਪਲਲਂ ਤੈਲਂ ਵਰ੍ਧਮਾਨਾਃ ਫਲੇਸੁ ਸਟ੍||੨੧||
ਘਤਮੇਕਂ ਕਸਾਯੇਸੁ ਨਵਾਨ੍ਯੇ ਮਧੁਕਾਦਿਸੁ|
ਅਸ੍ਟੌ ਵਰ੍ਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ਲੇਹਾਃ ਪਞ੍ਚ ਮਨ੍ਥੋ ਰਸਸ੍ਤਥਾ||੨੨||
ਯੋਗਾ ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਕਲ੍ਪੇ ਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਚ|
ਉਕ੍ਤਾ ਮਹਰ੍ਸਿਣਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ||੨੩||
View original
तत्र श्लोकाः- पयस्यष्टौ सुरामण्ड-मस्तु-तक्रेषु च त्रयः|
घ्रेयं सपललं तैलं वर्धमानाः फलेषु षट्||२१||
घृतमेकं कषायेषु नवान्ये मधुकादिषु|
अष्टौ वर्तिक्रिया लेहाः पञ्च मन्थो रसस्तथा||२२||
योगा इक्ष्वाकुकल्पे ते चत्वारिंशच्च पञ्च च|
उक्ता महर्षिणा सम्यक् प्रजानां हितकाम्यया||२३||
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਤਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने इक्ष्वाकुकल्पो नाम तृतीयोऽध्यायः||३||