Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 3
અથાત ઇક્ષ્વાકુકલ્પં વ્યાખ્યાસ્યામઃ||૧||
ઇતિ હ સ્માહ ભગવાનાત્રેયઃ||૨||
સિદ્ધં વક્ષ્યામ્યથેક્ષ્વાકુકલ્પં યેષાં પ્રશસ્યતે|૩|
View original
अथात इक्ष्वाकुकल्पं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
सिद्धं वक्ष्याम्यथेक्ष्वाकुकल्पं येषां प्रशस्यते|३|
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
લમ્બાઽથ કટુકાલાબૂસ્તુમ્બી પિણ્ડફલા તથા||૩||
ઇક્ષ્વાકુઃ ફલિની ચૈવ પ્રોચ્યતે તસ્ય કલ્પના|૪|
View original
लम्बाऽथ कटुकालाबूस्तुम्बी पिण्डफला तथा||३||
इक्ष्वाकुः फलिनी चैव प्रोच्यते तस्य कल्पना|४|
Adhikarana 3 (4) · Śloka 5
કાસશ્વાસવિષચ્છર્દિજ્વરાર્તે કફકર્ષિતે||૪||
પ્રતામ્યતિ નરે ચૈવ વમનાર્થં તદિષ્યતે|૫|
View original
कासश्वासविषच्छर्दिज्वरार्ते कफकर्षिते||४||
प्रताम्यति नरे चैव वमनार्थं तदिष्यते|५|
Adhikarana 4 (5-10) · Śloka 11
અપુષ્પસ્ય પ્રવાલાનાં મુષ્ટિં પ્રાદેશસમ્મિતમ્||૫||
ક્ષીરપ્રસ્થે શૃતં દદ્યાત્ પિત્તોદ્રિક્તે કફજ્વરે|
પુષ્પાદિષુ ચ ચત્વારઃ ક્ષીરે જીમૂતકે યથા||૬||
યોગા હરિતપાણ્ડૂનાં સુરામણ્ડેન પઞ્ચમઃ|
ફલસ્વરસભાગં ચ ત્રિગુણક્ષીરસાધિતમ્||૭||
ઉરઃસ્થિતે કફે દદ્યાત્ સ્વરભેદે ચ પીનસે|
જીર્ણે મધ્યોદ્ધૃતે ક્ષીરં પ્રક્ષિપેત્તદ્યદા દધિ||૮||
જાતં સ્યાત્ સકફે કાસે શ્વાસે વમ્યાં ચ તત્ પિબેત્|
અજાક્ષીરેણ બીજાનિ ભાવયેત્ પાયયેત્ ચ||૯||
વિષગુલ્મોદરગ્રન્થિગણ્ડેષુ શ્લીપદેષુ ચ|
મસ્તુના વા ફલાન્મધ્યં પાણ્ડુકુષ્ઠવિષાર્દિતઃ||૧૦||
તેન તક્રં વિપક્વં વા સક્ષૌદ્રલવણં પિબેત્|૧૧|
View original
अपुष्पस्य प्रवालानां मुष्टिं प्रादेशसम्मितम्||५||
क्षीरप्रस्थे शृतं दद्यात् पित्तोद्रिक्ते कफज्वरे|
पुष्पादिषु च चत्वारः क्षीरे जीमूतके यथा||६||
योगा हरितपाण्डूनां सुरामण्डेन पञ्चमः|
फलस्वरसभागं च त्रिगुणक्षीरसाधितम्||७||
उरःस्थिते कफे दद्यात् स्वरभेदे च पीनसे|
जीर्णे मध्योद्धृते क्षीरं प्रक्षिपेत्तद्यदा दधि||८||
जातं स्यात् सकफे कासे श्वासे वम्यां च तत् पिबेत्|
अजाक्षीरेण बीजानि भावयेत् पाययेत् च||९||
विषगुल्मोदरग्रन्थिगण्डेषु श्लीपदेषु च|
मस्तुना वा फलान्मध्यं पाण्डुकुष्ठविषार्दितः||१०||
तेन तक्रं विपक्वं वा सक्षौद्रलवणं पिबेत्|११|
Adhikarana 5 (11) · Śloka 12
તુમ્બ્યા ફલરસૈઃ શુષ્કૈઃ સપુષ્પૈરવચૂર્ણિતમ્||૧૧||
છર્દયેન્માલ્યમાઘ્રાય ગન્ધસમ્પત્સુખોચિતઃ|૧૨|
View original
तुम्ब्या फलरसैः शुष्कैः सपुष्पैरवचूर्णितम्||११||
छर्दयेन्माल्यमाघ्राय गन्धसम्पत्सुखोचितः|१२|
Adhikarana 6 (12) · Śloka 13
ભક્ષયેત્ ફલમધ્યં વા ગુડેન પલલેન ચ||૧૨||
ઇક્ષ્વાકુફલતૈલં વા સિદ્ધં વા પૂર્વવદ્ઘૃતમ્|૧૩|
View original
भक्षयेत् फलमध्यं वा गुडेन पललेन च||१२||
इक्ष्वाकुफलतैलं वा सिद्धं वा पूर्ववद्घृतम्|१३|
Adhikarana 7 (13) · Śloka 14
પઞ્ચાશદ્દશવૃદ્ધાનિ ફલાદીનાં યથોત્તરમ્||૧૩||
પિબેદ્વિમૃદ્ય બીજાનિ કષાયેષ્વાશતં પૃથક્|૧૪|
View original
पञ्चाशद्दशवृद्धानि फलादीनां यथोत्तरम्||१३||
पिबेद्विमृद्य बीजानि कषायेष्वाशतं पृथक्|१४|
Adhikarana 8 (14) · Śloka 14
યષ્ટ્યાહ્વકોવિદારાદ્યૈર્મુષ્ટિમન્તર્નખં પિબેત્||૧૪||
View original
यष्ट्याह्वकोविदाराद्यैर्मुष्टिमन्तर्नखं पिबेत्||१४||
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
કષાયૈઃ કોવિદારાદ્યૈર્માત્રાશ્ચ ફલવત્ સ્મૃતાઃ|૧૫|
View original
कषायैः कोविदाराद्यैर्मात्राश्च फलवत् स्मृताः|१५|
Adhikarana 10 (15-18) · Śloka 19
બિલ્વમૂલકષાયેણ તુમ્બીબીજાઞ્જલિં પચેત્||૧૫||
પૂતસ્યાસ્ય ત્રયો ભાગાશ્ચતુર્થઃ ફાણિતસ્ય તુ|
સઘૃતો બીજભાગશ્ચ પિષ્ટાનર્ધાંશિકાંસ્તથા ||૧૬||
મહાજાલિનિજીમૂતકૃતવેધનવત્સકાન્|
તં લેહં સાધયેદ્દર્વ્યા ઘટ્ટયન્મૃદુનાઽગ્નિના||૧૭||
યાવત્ સ્યાત્તન્તુમત્તોયે પતિતં તુ ન શીર્યતે|
તં લિહન્માત્રયા લેહં પ્રમથ્યાં ચ પિબેદનુ||૧૮||
કલ્પ એષોઽગ્નિમન્થાદૌ ચતુષ્કે પૃથગુચ્યતે|૧૯|
View original
बिल्वमूलकषायेण तुम्बीबीजाञ्जलिं पचेत्||१५||
पूतस्यास्य त्रयो भागाश्चतुर्थः फाणितस्य तु|
सघृतो बीजभागश्च पिष्टानर्धांशिकांस्तथा ||१६||
महाजालिनिजीमूतकृतवेधनवत्सकान्|
तं लेहं साधयेद्दर्व्या घट्टयन्मृदुनाऽग्निना||१७||
यावत् स्यात्तन्तुमत्तोये पतितं तु न शीर्यते|
तं लिहन्मात्रया लेहं प्रमथ्यां च पिबेदनु||१८||
कल्प एषोऽग्निमन्थादौ चतुष्के पृथगुच्यते|१९|
Adhikarana 11 (19) · Śloka 20
શક્તુભિર્વા પિબેન્મન્થં તુમ્બીસ્વરસભાવિતૈઃ||૧૯||
કફજેઽથ જ્વરે કાસે કણ્ઠરોગેષ્વરોચકે|૨૦|
View original
शक्तुभिर्वा पिबेन्मन्थं तुम्बीस्वरसभावितैः||१९||
कफजेऽथ ज्वरे कासे कण्ठरोगेष्वरोचके|२०|
Adhikarana 12 (20) · Śloka 20
ગુલ્મે મેહે પ્રસેકે ચ કલ્કં માંસરસૈઃ પિબેત્|
નરઃ સાધુ વમત્યેવં ન ચ દૌર્બલ્યમશ્નુતે||૨૦||
View original
गुल्मे मेहे प्रसेके च कल्कं मांसरसैः पिबेत्|
नरः साधु वमत्येवं न च दौर्बल्यमश्नुते||२०||
Adhikarana 13 (21-23) · Śloka 23
તત્ર શ્લોકાઃ- પયસ્યષ્ટૌ સુરામણ્ડ-મસ્તુ-તક્રેષુ ચ ત્રયઃ|
ઘ્રેયં સપલલં તૈલં વર્ધમાનાઃ ફલેષુ ષટ્||૨૧||
ઘૃતમેકં કષાયેષુ નવાન્યે મધુકાદિષુ|
અષ્ટૌ વર્તિક્રિયા લેહાઃ પઞ્ચ મન્થો રસસ્તથા||૨૨||
યોગા ઇક્ષ્વાકુકલ્પે તે ચત્વારિંશચ્ચ પઞ્ચ ચ|
ઉક્તા મહર્ષિણા સમ્યક્ પ્રજાનાં હિતકામ્યયા||૨૩||
View original
तत्र श्लोकाः- पयस्यष्टौ सुरामण्ड-मस्तु-तक्रेषु च त्रयः|
घ्रेयं सपललं तैलं वर्धमानाः फलेषु षट्||२१||
घृतमेकं कषायेषु नवान्ये मधुकादिषु|
अष्टौ वर्तिक्रिया लेहाः पञ्च मन्थो रसस्तथा||२२||
योगा इक्ष्वाकुकल्पे ते चत्वारिंशच्च पञ्च च|
उक्ता महर्षिणा सम्यक् प्रजानां हितकाम्यया||२३||
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ઇત્યગ્નિવેશકૃતે તન્ત્રે ચરકપ્રતિસંસ્કૃતેઽપ્રાપ્તે દૃઢબલસમ્પૂરિતે કલ્પસ્થાને ઇક્ષ્વાકુકલ્પો નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ||૩||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने इक्ष्वाकुकल्पो नाम तृतीयोऽध्यायः||३||