Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ਅਥਾਤਃ ਸਪ੍ਤਲਾਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧||
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
ਸਪ੍ਤਲਾ ਚਰ੍ਮਸਾਹ੍ਵਾ ਚ ਬਹੁਫੇਨਰਸਾ ਚ ਸਾ|
ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀ ਤਿਕ੍ਤਲਾ ਚੈਵ ਯਵਤਿਕ੍ਤਾਕ੍ਸਿ(ਕ੍ਸ)ਪੀਡਕਃ||੩||
View original
अथातः सप्तलाशङ्खिनीकल्पं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
सप्तला चर्मसाह्वा च बहुफेनरसा च सा|
शङ्खिनी तिक्तला चैव यवतिक्ताऽक्षि(क्ष)पीडकः||३||
Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5
ਤੇ ਗੁਲ੍ਮਗਰਹਦ੍ਰੋਗਕੁਸ੍ਠਸ਼ੋਫੋਦਰਾਦਿਸੁ|
ਵਿਕਾਸਿਤੀਕ੍ਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸਤ੍ਵਾਦ੍ਯੋਜ੍ਯੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕੇਸੁ ਤੁ||੪||
ਨਾਤਿਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਫਲਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸ਼ਙ੍ਖਿਨ੍ਯਾ ਨਿਸ੍ਤੁਸੀਕਤਮ੍|
ਸਪ੍ਤਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮੂਲਾਨਿ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਭਾਜਨੇ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍||੫||
View original
ते गुल्मगरहृद्रोगकुष्ठशोफोदरादिषु|
विकासितीक्ष्णरूक्षत्वाद्योज्ये श्लेष्माधिकेषु तु||४||
नातिशुष्कं फलं ग्राह्यं शङ्खिन्या निस्तुषीकृतम्|
सप्तलायाश्च मूलानि गृहीत्वा भाजने क्षिपेत्||५||
Adhikarana 3 (6-8) · Śloka 8
ਅਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਤਯੋਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਲਵਣਾਯੁਤਮ੍|
ਹਦ੍ਰੋਗੇ ਕਫਵਾਤੋਤ੍ਥੇ ਗੁਲ੍ਮੇ ਚੈਵ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੬||
ਪ੍ਰਿਯਾਲਪੀਲੁਕਰ੍ਕਨ੍ਧੁਕੋਲਾਮ੍ਰਾਤਕਦਾਡਿਮੈਃ|
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪਨਸਖਰ੍ਜੂਰਬਦਰਾਮ੍ਲਪਰੂਸਕੈਃ||੭||
ਮੈਰੇਯੇ ਦਧਿਮਣ੍ਡੇਮ੍ਲੇ ਸੌਵੀਰਕਤੁਸੋਦਕੇ|
ਸੀਧੌ ਚਾਪ੍ਯੇਸ ਕਲ੍ਪਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਖਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਵਿਰੇਚਨਃ||੮||
View original
अक्षमात्रं तयोः पिण्डं प्रसन्नालवणायुतम्|
हृद्रोगे कफवातोत्थे गुल्मे चैव प्रयोजयेत्||६||
प्रियालपीलुकर्कन्धुकोलाम्रातकदाडिमैः|
द्राक्षापनसखर्जूरबदराम्लपरूषकैः||७||
मैरेये दधिमण्डेऽम्ले सौवीरकतुषोदके|
सीधौ चाप्येष कल्पः स्यात् सुखं शीघ्रविरेचनः||८||
Adhikarana 4 (9-11) · Śloka 11
ਤੈਲਂ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯੈਃ ਪਯਸਿ ਕ੍ਵਥਿਤੇ ਪਚੇਤ੍|
ਸਪ੍ਤਲਾਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਕਲ੍ਕੇ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾਰ੍ਧਭਾਗਿਕੇ||੯||
ਦਧਿਮਣ੍ਡੇਨ ਸਨ੍ਨੀਯ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ ਪਾਯਯੇਤ ਚ|
ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਚੂਰ੍ਣਭਾਗੌ ਦ੍ਵੌ ਤਿਲਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚਾਪਰਃ||੧੦||
ਹਰੀਤਕੀਕਸਾਯੇਣ ਤੈਲਂ ਤਤ੍ਪੀਡਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਅਤਸੀਸਰ੍ਸਪੈਰਣ੍ਡਕਰਞ੍ਜਸ੍ਵੇਸ ਸਂਵਿਧਿਃ||੧੧||
View original
तैलं विदारिगन्धाद्यैः पयसि क्वथिते पचेत्|
सप्तलाशङ्खिनीकल्के त्रिवृच्छ्यामार्धभागिके||९||
दधिमण्डेन सन्नीय सिद्धं तत् पाययेत च|
शङ्खिनीचूर्णभागौ द्वौ तिलचूर्णस्य चापरः||१०||
हरीतकीकषायेण तैलं तत्पीडितं पिबेत्|
अतसीसर्षपैरण्डकरञ्जष्वेष संविधिः||११||
Adhikarana 5 (12-16) · Śloka 16
ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਸਪ੍ਤਲਾਸਿਦ੍ਧਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਾਦ੍ਯਦੁਦਿਯਾਦ੍ਘਤਮ੍|
ਕਲ੍ਕਭਾਗੇ ਤਯੋਰੇਵ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾਰ੍ਧਸਂਯੁਤੇ||੧੨||
ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਲੋਡ੍ਯ ਸਮ੍ਪਕ੍ਵਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਚ੍ਚ ਵਿਰੇਚਨਮ੍|
ਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯੋਃ ਕਲ੍ਪੋਯਮਜਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਜਗਨ੍ਧਯੋਃ||੧੩||
ਕ੍ਸੀਰਿਣ੍ਯਾ ਨੀਲਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਚ ਕਰਞ੍ਜਯੋਃ|
ਮਸੂਰਵਿਦਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪਰ੍ਣ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ||੧੪||
ਦ੍ਵਿਵਰ੍ਗਾਰ੍ਧਾਂਸ਼ਕਲ੍ਕੇਨ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸਾਧ੍ਯਂ ਘਤਂ ਪੁਨਃ|
ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਸਪ੍ਤਲਾਧਾਤ੍ਰੀਕਸਾਯੇ ਸਾਧਯੇਦ੍ਘਤਮ੍ ||੧੫||
ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯੋ ਲੇਹਾਸ਼੍ਚ ਲੋਧ੍ਰਵਤ੍ |
ਸੁਰਾਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਯੋਰ੍ਯੋਗਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਲੋਧ੍ਰਵਦੇਵ ਚ||੧੬||
View original
शङ्खिनीसप्तलासिद्धात् क्षीराद्यदुदियाद्घृतम्|
कल्कभागे तयोरेव त्रिवृच्छ्यामार्धसंयुते||१२||
क्षीरेणालोड्य सम्पक्वं पिबेत्तच्च विरेचनम्|
दन्तीद्रवन्त्योः कल्पोऽयमजशृङ्ग्यजगन्धयोः||१३||
क्षीरिण्या नीलिकायाश्च तथैव च करञ्जयोः|
मसूरविदलायाश्च प्रत्यक्पर्ण्यास्तथैव च||१४||
द्विवर्गार्धांशकल्केन तद्वत् साध्यं घृतं पुनः|
शङ्खिनीसप्तलाधात्रीकषाये साधयेद्घृतम् ||१५||
त्रिवृत्कल्पेन सर्पिश्च त्रयो लेहाश्च लोध्रवत् |
सुराकम्पिल्लयोर्योगः कार्यो लोध्रवदेव च||१६||
Adhikarana 6 (17) · Śloka 17
ਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯੋਃ ਕਲ੍ਪੇਨ ਸੌਵੀਰਕਤੁਸੋਦਕੇ|
ਅਜਗਨ੍ਧਾਜਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਵਿਰੇਚਨੇ||੧੭||
View original
दन्तीद्रवन्त्योः कल्पेन सौवीरकतुषोदके|
अजगन्धाजशृङ्ग्योश्च तद्वत् स्यातां विरेचने||१७||
Adhikarana 7 (18-19) · Śloka 19
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਕਸਾਯਾ ਦਸ਼ ਸਟ੍ ਚੈਵ ਸਟ੍ ਤੈਲੇਸ੍ਟੌ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਿ|
ਪਞ੍ਚ ਮਦ੍ਯੇ ਤ੍ਰਯੋ ਲੇਹਾ ਯੋਗਃ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕੇ ਤਥਾ||੧੮||
ਸਪ੍ਤਲਾਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਭ੍ਯਾਂ ਤੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਕ੍ਤਾ ਨਵਾਧਿਕਾਃ|
ਯੋਗਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸਮਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਕਸ਼ੋਪਿ ਚ ਤੇ ਹਿਤਾਃ||੧੯||
View original
तत्र श्लोकौ- कषाया दश षट् चैव षट् तैलेऽष्टौ च सर्पिषि|
पञ्च मद्ये त्रयो लेहा योगः कम्पिल्लके तथा||१८||
सप्तलाशङ्खिनीभ्यां ते त्रिंशदुक्ता नवाधिकाः|
योगाः सिद्धाः समस्ताभ्यामेकशोऽपि च ते हिताः||१९||
Adhikarana puShpikA · Śloka 11
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਸਪ੍ਤਲਾਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੧||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने सप्तलाशङ्खिनीकल्पो नामैकादशोऽध्यायः||११||