Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸੁਧਾਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातः सुधाकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
10. sudhākalpaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ਵਿਰੇਚਨਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਸੁਧਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤਮਾ ਮਤਾ| ਸਙ੍ਘਾਤਂ ਹਿ ਭਿਨਤ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਦੋਸਾਣਾਂ ਕਸ੍ਟਵਿਭ੍ਰਮਾ||੩|| ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨੈਸਾ ਮਦੌ ਕੋਸ੍ਠੇ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕਦਾਚਨ| ਨ ਦੋਸਨਿਚਯੇ ਚਾਲ੍ਪੇ ਸਤਿ ਮਾਰ੍ਗਪਰਿਕ੍ਰਮੇ ||੪||
View original
विरेचनानां सर्वेषां सुधा तीक्ष्णतमा मता| सङ्घातं हि भिनत्त्याशु दोषाणां कष्टविभ्रमा||३|| तस्मान्नैषा मृदौ कोष्ठे प्रयोक्तव्या कदाचन| न दोषनिचये चाल्पे सति मार्गपरिक्रमे ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 7
ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗੋਦਰੇ ਗੁਲ੍ਮੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਦੂਸੀਵਿਸਾਰ੍ਦਿਤੇ| ਸ਼੍ਵਯਥੌ ਮਧੁਮੇਹੇ ਚ ਦੋਸਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਸਿ||੫|| ਰੋਗੈਰੇਵਂਵਿਧੈਰ੍ਗ੍ਰਸ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਰਾਣਮਾਤੁਰਮ੍| ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਨ੍ਮਹਾਵਕ੍ਸਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ ਹ੍ਯਵਚਾਰਿਤਃ||੬|| ਸਦ੍ਯੋ ਹਰਤਿ ਦੋਸਾਣਾਂ ਮਹਾਨ੍ਤਮਪਿ ਸਞ੍ਚਯਮ੍|੭|
View original
पाण्डुरोगोदरे गुल्मे कुष्ठे दूषीविषार्दिते| श्वयथौ मधुमेहे च दोषविभ्रान्तचेतसि||५|| रोगैरेवंविधैर्ग्रस्तं ज्ञात्वा सप्राणमातुरम्| प्रयोजयेन्महावृक्षं सम्यक् स ह्यवचारितः||६|| सद्यो हरति दोषाणां महान्तमपि सञ्चयम्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-9) · Śloka 9
ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਸ ਮਤੋਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕਣ੍ਟਕੈਃ||੭|| ਸੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਕਣ੍ਟਕੈਰਲ੍ਪੈਃ ਪ੍ਰਵਰੋ ਬਹੁਕਣ੍ਟਕਃ| ਸ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ੍ਨੁਗ੍ਗੁਡਾ ਨਨ੍ਦਾ ਸੁਧਾ ਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਪਤ੍ਰਕਃ||੮|| ਤੌ ਵਿਪਾਟ੍ਯਾਹਰੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਭਿਸਕ੍| ਦ੍ਵਿਵਰ੍ਸਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਸਂ ਵਾ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੯||
View original
द्विविधः स मतोऽल्पैश्च बहुभिश्चैव कण्टकैः||७|| सुतीक्ष्णैः कण्टकैरल्पैः प्रवरो बहुकण्टकः| स नाम्ना स्नुग्गुडा नन्दा सुधा निस्त्रिंशपत्रकः||८|| तौ विपाट्याहरेत् क्षीरं शस्त्रेण मतिमान् भिषक्| द्विवर्षं वा त्रिवर्षं वा शिशिरान्ते विशेषतः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10-11) · Śloka 12
ਬਿਲ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਬਹਤ੍ਯਾ ਵਾ ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਕਸ਼ਃ| ਕਸਾਯੇਣ ਸਮਾਂਸ਼ਂ ਤਂ ਕਤ੍ਵਾਙ੍ਗਾਰੇਸੁ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍||੧੦|| ਤਤਃ ਕੋਲਸਮਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਸੌਵੀਰਕੇਣ ਵਾ| ਤੁਸੋਦਕੇਨ ਕੋਲਾਨਾਂ ਰਸੇਨਾਮਲਕਸ੍ਯ ਵਾ||੧੧|| ਸੁਰਯਾ ਦਧਿਮਣ੍ਡੇਨ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸੇਨ ਵਾ|੧੨|
View original
बिल्वादीनां बृहत्या वा कण्टकार्यास्तथैकशः| कषायेण समांशं तं कृत्वाऽङ्गारेषु शोषयेत्||१०|| ततः कोलसमां मात्रां पिबेत् सौवीरकेण वा| तुषोदकेन कोलानां रसेनामलकस्य वा||११|| सुरया दधिमण्डेन मातुलुङ्गरसेन वा|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (12-13) · Śloka 13
ਸਾਤਲਾਂ ਕਾਞ੍ਚਨਕ੍ਸੀਰੀਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਦੀਨਿ ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਮ੍ ||੧੨|| ਯਥੋਪਪਤ੍ਤਿ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰੇਣ ਭਾਵਯੇਤ੍| ਕੋਲਮਾਤ੍ਰਾਂ ਘਤੇਨਾਤਃ ਪਿਬੇਨ੍ਮਾਂਸਰਸੇਨ ਵਾ||੧੩||
View original
सातलां काञ्चनक्षीरीं श्यामादीनि कटुत्रिकम् ||१२|| यथोपपत्ति सप्ताहं सुधाक्षीरेण भावयेत्| कोलमात्रां घृतेनातः पिबेन्मांसरसेन वा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (14) · Śloka 14
ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਦਨ੍ਤੀਂ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਤਥਾ| ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰਭਾਵਿਤਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦਧ੍ਯਾਦ੍ਗੁਡਪਾਨਕਮ੍||੧੪||
View original
त्र्यूषणं त्रिफलां दन्तीं चित्रकं त्रिवृतां तथा| स्नुक्क्षीरभावितं सम्यग्विदध्याद्गुडपानकम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (15-17) · Śloka 17
ਤ੍ਰਿਵਤਾਰਗ੍ਵਧਂ ਦਨ੍ਤੀਂ ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਂ ਸਪ੍ਤਲਾਂ ਸਮਮ੍| ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਰਜਨੀਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਸਯੇਦਾਤਪੇ ਤਤਃ||੧੫|| ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਭਾਵਯਿਤ੍ਵੈਵਂ ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਪਰਂ ਪੁਨਃ| ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਭਾਵਯੇਚ੍ਛੁਸ੍ਕਂ ਤਤਸ੍ਤੇਨਾਪਿ ਭਾਵਿਤਮ੍||੧੬|| ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਂ ਤਦਾਘ੍ਰਾਯ ਪ੍ਰਾਵਤ੍ਯ ਪਟਮੇਵ ਚ| ਸੁਖਮਾਸ਼ੁ ਵਿਰਿਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਦੁਕੋਸ੍ਠਾ ਨਰਾਧਿਪਾਃ||੧੭||
View original
त्रिवृतारग्वधं दन्तीं शङ्खिनीं सप्तलां समम्| गोमूत्रे रजनीं कृत्वा शोषयेदातपे ततः||१५|| सप्ताहं भावयित्वैवं स्नुक्क्षीरेणापरं पुनः| सप्ताहं भावयेच्छुष्कं ततस्तेनापि भावितम्||१६|| गन्धमाल्यं तदाघ्राय प्रावृत्य पटमेव च| सुखमाशु विरिच्यन्ते मृदुकोष्ठा नराधिपाः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (18) · Śloka 18
ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਸਾਯੇਣ ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰਘਤਫਾਣਿਤੈਃ| ਲੇਹਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥਂ ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਨਰਮ੍||੧੮||
View original
श्यामात्रिवृत्कषायेण स्नुक्क्षीरघृतफाणितैः| लेहं पक्त्वा विरेकार्थं लेहयेन्मात्रया नरम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (19) · Śloka 19
ਪਾਯਯੇਤ੍ਤੁ ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰਂ ਯੂਸੈਰ੍ਮਾਂਸਰਸੈਰ੍ਘਤੈਃ|੧੯|
View original
पाययेत्तु सुधाक्षीरं यूषैर्मांसरसैर्घृतैः|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (19) · Śloka 19
ਭਾਵਿਤਾਞ੍ਛੁਸ੍ਕਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਵਾ ਮਾਂਸਂ ਵਾ ਭਕ੍ਸਯੇਨ੍ਨਰਃ||੧੯||
View original
भाविताञ्छुष्कमत्स्यान् वा मांसं वा भक्षयेन्नरः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (20) · Śloka 20
ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਮਲਕੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਵਤ੍ ਪਚੇਤ੍| ਸੁਰਾਂ ਵਾ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰੇ ਘਤਂ ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪਚੇਤ੍||੨੦||
View original
क्षीरेणामलकैः सर्पिश्चतुरङ्गुलवत् पचेत्| सुरां वा कारयेत् क्षीरे घृतं वा पूर्ववत् पचेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (21-22) · Śloka 22
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਸੌਵੀਰਕਾਦਿਭਿਃ ਸਪ੍ਤ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਚ ਰਸੇਨ ਚ| ਪਾਨਕਂ ਘ੍ਰੇਯਲੇਹੌ ਚ ਯੋਗਾ ਯੂਸਾਦਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰਯਃ||੨੧|| ਦ੍ਵੌ ਸ਼ੁਸ੍ਕਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਰੈਕਾ ਦ੍ਵੇ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸੀ| ਮਹਾਵਕ੍ਸਸ੍ਯ ਯੋਗਾਸ੍ਤੇ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸਮੁਦਾਹਤਾਃ||੨੨||
View original
तत्र श्लोकौ- सौवीरकादिभिः सप्त सर्पिषा च रसेन च| पानकं घ्रेयलेहौ च योगा यूषादिभिस्त्रयः||२१|| द्वौ शुष्कमत्स्यमांसाभ्यां सुरैका द्वे च सर्पिषी| महावृक्षस्य योगास्ते विंशतिः समुदाहृताः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਸੁਧਾਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਦਸ਼ਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੦||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने सुधाकल्पो नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon