Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

10. sudhākalpaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

అథాతః సుధాకల్పం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||

View original

अथातः सुधाकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

విరేచనానాం సర్వేషాం సుధా తీక్ష్ణతమా మతా| సంఘాతం హి భినత్త్యాశు దోషాణాం కష్టవిభ్రమా||3|| తస్మాన్నైషా మృదౌ కోష్ఠే ప్రయోక్తవ్యా కదాచన| న దోషనిచయే చాల్పే సతి మార్గపరిక్రమే ||4||

View original

विरेचनानां सर्वेषां सुधा तीक्ष्णतमा मता| सङ्घातं हि भिनत्त्याशु दोषाणां कष्टविभ्रमा||३|| तस्मान्नैषा मृदौ कोष्ठे प्रयोक्तव्या कदाचन| न दोषनिचये चाल्पे सति मार्गपरिक्रमे ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 7

పాండురోగోదరే గుల్మే కుష్ఠే దూషీవిషార్దితే| శ్వయథౌ మధుమేహే చ దోషవిభ్రాంతచేతసి||5|| రోగైరేవంవిధైర్గ్రస్తం జ్ఞాత్వా సప్రాణమాతురం| ప్రయోజయేన్మహావృక్షం సమ్యక్ స హ్యవచారితః||6|| సద్యో హరతి దోషాణాం మహాంతమపి సంచయం|7|

View original

पाण्डुरोगोदरे गुल्मे कुष्ठे दूषीविषार्दिते| श्वयथौ मधुमेहे च दोषविभ्रान्तचेतसि||५|| रोगैरेवंविधैर्ग्रस्तं ज्ञात्वा सप्राणमातुरम्| प्रयोजयेन्महावृक्षं सम्यक् स ह्यवचारितः||६|| सद्यो हरति दोषाणां महान्तमपि सञ्चयम्|७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (7-9) · Śloka 9

ద్వివిధః స మతోఽల్పైశ్చ బహుభిశ్చైవ కంటకైః||7|| సుతీక్ష్ణైః కంటకైరల్పైః ప్రవరో బహుకంటకః| స నామ్నా స్నుగ్గుడా నందా సుధా నిస్త్రింశపత్రకః||8|| తౌ విపాట్యాహరేత్ క్షీరం శస్త్రేణ మతిమాన్ భిషక్| ద్వివర్షం వా త్రివర్షం వా శిశిరాంతే విశేషతః||9||

View original

द्विविधः स मतोऽल्पैश्च बहुभिश्चैव कण्टकैः||७|| सुतीक्ष्णैः कण्टकैरल्पैः प्रवरो बहुकण्टकः| स नाम्ना स्नुग्गुडा नन्दा सुधा निस्त्रिंशपत्रकः||८|| तौ विपाट्याहरेत् क्षीरं शस्त्रेण मतिमान् भिषक्| द्विवर्षं वा त्रिवर्षं वा शिशिरान्ते विशेषतः||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (10-11) · Śloka 12

బిల్వాదీనాం బృహత్యా వా కంటకార్యాస్తథైకశః| కషాయేణ సమాంశం తం కృత్వాఽంగారేషు శోషయేత్||10|| తతః కోలసమాం మాత్రాం పిబేత్ సౌవీరకేణ వా| తుషోదకేన కోలానాం రసేనామలకస్య వా||11|| సురయా దధిమండేన మాతులుంగరసేన వా|12|

View original

बिल्वादीनां बृहत्या वा कण्टकार्यास्तथैकशः| कषायेण समांशं तं कृत्वाऽङ्गारेषु शोषयेत्||१०|| ततः कोलसमां मात्रां पिबेत् सौवीरकेण वा| तुषोदकेन कोलानां रसेनामलकस्य वा||११|| सुरया दधिमण्डेन मातुलुङ्गरसेन वा|१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (12-13) · Śloka 13

సాతలాం కాంచనక్షీరీం శ్యామాదీని కటుత్రికం ||12|| యథోపపత్తి సప్తాహం సుధాక్షీరేణ భావయేత్| కోలమాత్రాం ఘృతేనాతః పిబేన్మాంసరసేన వా||13||

View original

सातलां काञ्चनक्षीरीं श्यामादीनि कटुत्रिकम् ||१२|| यथोपपत्ति सप्ताहं सुधाक्षीरेण भावयेत्| कोलमात्रां घृतेनातः पिबेन्मांसरसेन वा||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (14) · Śloka 14

త్ర్యూషణం త్రిఫలాం దంతీం చిత్రకం త్రివృతాం తథా| స్నుక్క్షీరభావితం సమ్యగ్విదధ్యాద్గుడపానకం||14||

View original

त्र्यूषणं त्रिफलां दन्तीं चित्रकं त्रिवृतां तथा| स्नुक्क्षीरभावितं सम्यग्विदध्याद्गुडपानकम्||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (15-17) · Śloka 17

త్రివృతారగ్వధం దంతీం శంఖినీం సప్తలాం సమం| గోమూత్రే రజనీం కృత్వా శోషయేదాతపే తతః||15|| సప్తాహం భావయిత్వైవం స్నుక్క్షీరేణాపరం పునః| సప్తాహం భావయేచ్ఛుష్కం తతస్తేనాపి భావితం||16|| గంధమాల్యం తదాఘ్రాయ ప్రావృత్య పటమేవ చ| సుఖమాశు విరిచ్యంతే మృదుకోష్ఠా నరాధిపాః||17||

View original

त्रिवृतारग्वधं दन्तीं शङ्खिनीं सप्तलां समम्| गोमूत्रे रजनीं कृत्वा शोषयेदातपे ततः||१५|| सप्ताहं भावयित्वैवं स्नुक्क्षीरेणापरं पुनः| सप्ताहं भावयेच्छुष्कं ततस्तेनापि भावितम्||१६|| गन्धमाल्यं तदाघ्राय प्रावृत्य पटमेव च| सुखमाशु विरिच्यन्ते मृदुकोष्ठा नराधिपाः||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (18) · Śloka 18

శ్యామాత్రివృత్కషాయేణ స్నుక్క్షీరఘృతఫాణితైః| లేహం పక్త్వా విరేకార్థం లేహయేన్మాత్రయా నరం||18||

View original

श्यामात्रिवृत्कषायेण स्नुक्क्षीरघृतफाणितैः| लेहं पक्त्वा विरेकार्थं लेहयेन्मात्रया नरम्||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (19) · Śloka 19

పాయయేత్తు సుధాక్షీరం యూషైర్మాంసరసైర్ఘృతైః|19|

View original

पाययेत्तु सुधाक्षीरं यूषैर्मांसरसैर्घृतैः|१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (19) · Śloka 19

భావితాంఛుష్కమత్స్యాన్ వా మాంసం వా భక్షయేన్నరః||19||

View original

भाविताञ्छुष्कमत्स्यान् वा मांसं वा भक्षयेन्नरः||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (20) · Śloka 20

క్షీరేణామలకైః సర్పిశ్చతురంగులవత్ పచేత్| సురాం వా కారయేత్ క్షీరే ఘృతం వా పూర్వవత్ పచేత్||20||

View original

क्षीरेणामलकैः सर्पिश्चतुरङ्गुलवत् पचेत्| सुरां वा कारयेत् क्षीरे घृतं वा पूर्ववत् पचेत्||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (21-22) · Śloka 22

తత్ర శ్లోకౌ- సౌవీరకాదిభిః సప్త సర్పిషా చ రసేన చ| పానకం ఘ్రేయలేహౌ చ యోగా యూషాదిభిస్త్రయః||21|| ద్వౌ శుష్కమత్స్యమాంసాభ్యాం సురైకా ద్వే చ సర్పిషీ| మహావృక్షస్య యోగాస్తే వింశతిః సముదాహృతాః||22||

View original

तत्र श्लोकौ- सौवीरकादिभिः सप्त सर्पिषा च रसेन च| पानकं घ्रेयलेहौ च योगा यूषादिभिस्त्रयः||२१|| द्वौ शुष्कमत्स्यमांसाभ्यां सुरैका द्वे च सर्पिषी| महावृक्षस्य योगास्ते विंशतिः समुदाहृताः||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 10

ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతేఽప్రాప్తే దృఢబలసంపూరితే కల్పస్థానే సుధాకల్పో నామ దశమోఽధ్యాయః||10||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने सुधाकल्पो नाम दशमोऽध्यायः||१०||

🔊 Audio coming soon

10. sudhākalpaḥ — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi