Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಸ್ತ್ರಿಮರ್ಮೀಯಾಂ ಸಿದ್ಧಿಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातस्त्रिमर्मीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
9. trimarmīyā siddhiḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಸಪ್ತೋತ್ತರಂ ಮರ್ಮಶತಮಸ್ಮಿಞ್ಛರೀರೇ ಸ್ಕನ್ಧಶಾಖಾಸಮಾಶ್ರಿತಮಗ್ನಿವೇಶ!| ತೇಷಾಮನ್ಯತಮಪೀಡಾಯಾಂ ಸಮಧಿಕಾ ಪೀಡಾ ಭವತಿ, ಚೇತನಾನಿಬನ್ಧವೈಶೇಷ್ಯಾತ್| ತತ್ರ ಶಾಖಾಶ್ರಿತೇಭ್ಯೋ ಮರ್ಮಭ್ಯಃ ಸ್ಕನ್ಧಾಶ್ರಿತಾನಿ ಗರೀಯಾಂಸಿ, ಶಾಖಾನಾಂ ತದಾಶ್ರಿತತ್ವಾತ್; ಸ್ಕನ್ಧಾಶ್ರಿತೇಭ್ಯೋಽಪಿ ಹೃದ್ವಸ್ತಿಶಿರಾಂಸಿ, ತನ್ಮೂಲತ್ವಾಚ್ಛರೀರಸ್ಯ||೩||
View original
सप्तोत्तरं मर्मशतमस्मिञ्छरीरे स्कन्धशाखासमाश्रितमग्निवेश!| तेषामन्यतमपीडायां समधिका पीडा भवति, चेतनानिबन्धवैशेष्यात्| तत्र शाखाश्रितेभ्यो मर्मभ्यः स्कन्धाश्रितानि गरीयांसि, शाखानां तदाश्रितत्वात्; स्कन्धाश्रितेभ्योऽपि हृद्वस्तिशिरांसि, तन्मूलत्वाच्छरीरस्य||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
ತತ್ರ ಹೃದಯೇ ದಶ ಧಮನ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಮನೋ ಬುದ್ಧಿಶ್ಚೇತನಾ ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಚ ನಾಭ್ಯಾಮರಾ ಇವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾನಿ, ಶಿರಸಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಾಣವಹಾನಿ ಚ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಸೂರ್ಯಮಿವ ಗಭಸ್ತಯಃ ಸಂಶ್ರಿತಾನಿ, ಬಸ್ತಿಸ್ತು ಸ್ಥೂಲಗುದಮುಷ್ಕಸೇವನೀಶುಕ್ರಮೂತ್ರವಾಹಿನೀನಾಂ ನಾಡೀ(ಲೀ)ನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಮೂತ್ರಧಾರೋಽಮ್ಬುವಹಾನಾಂ ಸರ್ವಸ್ರೋತಸಾಮುದಧಿರಿವಾಪಗಾನಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ , ಬಹುಭಿಶ್ಚ ತನ್ಮೂಲೈರ್ಮರ್ಮಸಞ್ಜ್ಞಕೈಃ ಸ್ರೋತೋಭಿರ್ಗಗನಮಿವ ದಿನಕರಕರೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಮಿದಂ ಶರೀರಮ್||೪|| ತೇಷಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯಾಪಿ ಭೇದಾದಾಶ್ವೇವ ಶರೀರಭೇದಃ ಸ್ಯಾತ್, ಆಶ್ರಯನಾಶಾದಾಶ್ರಿತಸ್ಯಾಪಿ ವಿನಾಶಃ; ತದುಪಘಾತಾತ್ತು ಘೋರತರವ್ಯಾಧಿಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ; ತಸ್ಮಾದೇತಾನಿ ವಿಶೇಷೇಣ ರಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ಬಾಹ್ಯಾಭಿಘಾದ್ವಾತಾದಿಭ್ಯಶ್ಚ||೫||
View original
तत्र हृदये दश धमन्यः प्राणापानौ मनो बुद्धिश्चेतना महाभूतानि च नाभ्यामरा इव प्रतिष्ठितानि, शिरसि इन्द्रियाणि इन्द्रियप्राणवहानि च स्रोतांसि सूर्यमिव गभस्तयः संश्रितानि, बस्तिस्तु स्थूलगुदमुष्कसेवनीशुक्रमूत्रवाहिनीनां नाडी(ली)नां मध्ये मूत्रधारोऽम्बुवहानां सर्वस्रोतसामुदधिरिवापगानां प्रतिष्ठा , बहुभिश्च तन्मूलैर्मर्मसञ्ज्ञकैः स्रोतोभिर्गगनमिव दिनकरकरैर्व्याप्तमिदं शरीरम्||४|| तेषां त्रयाणामन्यतमस्यापि भेदादाश्वेव शरीरभेदः स्यात्, आश्रयनाशादाश्रितस्यापि विनाशः; तदुपघातात्तु घोरतरव्याधिप्रादुर्भावः; तस्मादेतानि विशेषेण रक्ष्याणि बाह्याभिघाद्वातादिभ्यश्च||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ತತ್ರ ಹೃದ್ಯಭಿಹತೇ ಕಾಸಶ್ವಾಸಬಲಕ್ಷಯಕಣ್ಠಶೋಷಕ್ಲೋಮಾಕರ್ಷಣಜಿಹ್ವಾನಿರ್ಗಮಮುಖತಾಲುಶೋಷಾಪಸ್ಮಾರೋನ್ಮಾದಪ್ರಲಾಪಚಿತ್ತನಾಶಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ; ಶಿರಸ್ಯಭಿಹತೇ ಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭಾರ್ದಿತಚಕ್ಷುರ್ವಿಭ್ರಮಮೋಹೋದ್ವೇಷ್ಟನಚೇಷ್ಟಾನಾಶಕಾಸಶ್ವಾಸಹನುಗ್ರಹಮೂಕಗದ್ಗದತ್ವಾಕ್ಷಿನಿಮೀಲನ- ಗಣ್ಡಸ್ಪನ್ದನಜೃಮ್ಭಣಲಾಲಾಸ್ರಾವಸ್ವರಹಾನಿವದನಜಿಹ್ಮತ್ವಾದೀನಿ, ಬಸ್ತೌ ತು ವಾತಮೂತ್ರವರ್ಚೋನಿಗ್ರಹವಙ್ಕ್ಷಣಮೇಹನಬಸ್ತಿಶೂಲಕುಣ್ಡಲೋದಾವರ್ತಗುಲ್ಮಾನಿಲಾಷ್ಠೀಲೋಪಸ್ತಮ್ಭನಾಭಿಕುಕ್ಷಿಗುದಶ್ರೋಣಿಗ್ರಹಾದಯಃ ; ವಾತಾದ್ಯುಪಸೃಷ್ಟಾನಾಂ ತ್ವೇಷಾಂ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ಸಕ್ರಿಯಾವಿಧೀನ್ಯುಕ್ತಾನಿ||೬||
View original
तत्र हृद्यभिहते कासश्वासबलक्षयकण्ठशोषक्लोमाकर्षणजिह्वानिर्गममुखतालुशोषापस्मारोन्मादप्रलापचित्तनाशादयः स्युः; शिरस्यभिहते मन्यास्तम्भार्दितचक्षुर्विभ्रममोहोद्वेष्टनचेष्टानाशकासश्वासहनुग्रहमूकगद्गदत्वाक्षिनिमीलन- गण्डस्पन्दनजृम्भणलालास्रावस्वरहानिवदनजिह्मत्वादीनि, बस्तौ तु वातमूत्रवर्चोनिग्रहवङ्क्षणमेहनबस्तिशूलकुण्डलोदावर्तगुल्मानिलाष्ठीलोपस्तम्भनाभिकुक्षिगुदश्रोणिग्रहादयः ; वाताद्युपसृष्टानां त्वेषां लिङ्गानि चिकित्सिते सक्रियाविधीन्युक्तानि||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ಕಿನ್ತ್ವೇತಾನಿ ವಿಶೇಷತೋಽನಿಲಾದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಣಿ, ಅನಿಲೋ ಹಿ ಪಿತ್ತಕಫಸಮುದೀರಣೇ ಹೇತುಃ ಪ್ರಾಣಮೂಲಂ ಚ, ಸ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮಸಾಧ್ಯತಮಃ, ತಸ್ಮಾನ್ನ ಬಸ್ತಿಸಮಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕರ್ಮ ಮರ್ಮಪರಿಪಾಲನಮಸ್ತಿ| ತತ್ರ ಷಡಾಸ್ಥಾಪನಸ್ಕನ್ಧಾನ್ ವಿಮಾನೇ ದ್ವೌ ಚಾನುವಾಸನಸ್ಕನ್ಧಾವಿಹ ಚ ವಿಹಿತಾನ್ ಬಸ್ತೀನ್ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ವಿಚಾರ್ಯ ಮಹಾಮರ್ಮಪರಿಪಾಲನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇದ್ವಾತವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಚ||೭||
View original
किन्त्वेतानि विशेषतोऽनिलाद्रक्ष्याणि, अनिलो हि पित्तकफसमुदीरणे हेतुः प्राणमूलं च, स बस्तिकर्मसाध्यतमः, तस्मान्न बस्तिसमं किञ्चित् कर्म मर्मपरिपालनमस्ति| तत्र षडास्थापनस्कन्धान् विमाने द्वौ चानुवासनस्कन्धाविह च विहितान् बस्तीन् बुद्ध्या विचार्य महामर्मपरिपालनार्थं प्रयोजयेद्वातव्याधिचिकित्सां च||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ಭೂಯಶ್ಚ ಹೃದ್ಯುಪಸೃಷ್ಟೇ ಹಿಙ್ಗುಚೂರ್ಣಂ ಲವಣಾನಾಮನ್ಯತಮಚೂರ್ಣಸಂಯುಕ್ತಂ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ರಸೇನಾನ್ಯೇನ ವಾಽಮ್ಲೇನ ಹೃದ್ಯೇನ ವಾ ಪಾಯಯೇತ್, ಸ್ಥಿರಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲೀರಸಃ ಸಶರ್ಕರಃ ಪಾನಾರ್ಥಂ, ಬಿಲ್ವಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲರಸಸಿದ್ಧಾ ಚ ಯವಾಗೂಃ, ಹೃದ್ರೋಗವಿಹಿತಂ ಚ ಕರ್ಮ; ಮೂರ್ಧ್ನಿ ತು ವಾತೋಪಸೃಷ್ಟೇಽಭ್ಯಙ್ಗಸ್ವೇದನೋಪನಾಹಸ್ನೇಹಪಾನನಸ್ತಃಕರ್ಮಾವಪೀಡನಧೂಮಾದೀನಿ; ಬಸ್ತೌ ತು ಕುಮ್ಭೀಸ್ವೇದಃ, ವರ್ತಯಃ, ಶ್ಯಾಮಾದಿಭಿರ್ಗೋಮೂತ್ರಸಿದ್ಧೋ ನಿರೂಹಃ, ಬಿಲ್ವಾದಿಭಿಶ್ಚ ಸುರಾಸಿದ್ಧಃ, ಶರಕಾಶೇಕ್ಷುದರ್ಭಗೋಕ್ಷುರಕಮೂಲಶೃತಕ್ಷೀರೈಶ್ಚ ತ್ರಪುಸೈರ್ವಾರುಖರಾಶ್ವಾಬೀಜಯವರ್ಷಭಕವೃದ್ಧಿಕಲ್ಕಿತೋ ನಿರೂಹಃ, ಪೀತದಾರುಸಿದ್ಧತೈಲೇನಾನುವಾಸನಂ, ತೈಲ್ವಕಂ ಚ ಸರ್ಪಿರ್ವಿರೇಕಾರ್ಥಂ, ಶತಾವರೀಗೋಕ್ಷುರಕಬೃಹತೀಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಗುಡೂಚೀಪುನರ್ನವೋಶೀರಮಧುಕದ್ವಿಸಾರಿವಾಲೋಧ್ರಶ್ರೇಯಸೀಕುಶಕಾಶಮೂಲಕಷಾಯಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಂ ಬಲಾವೃಷರ್ಷಭಕಖರಾಶ್ವೋಪಕುಞ್ಚಿಕಾವತ್ಸಕತ್ರಪುಸೈರ್ವಾರುಬೀಜಶಿತಿವಾರಕಮಧುಕವಚಾಶತಪುಷ್ಪಾಶ್ಮಭೇದಕವರ್ಷಾಭೂಮದನಫಲಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಮುತ್ತರಬಸ್ತಿರ್ನಿರೂಹೋ ವಾ ಶುದ್ಧಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಬಸ್ತಿಶೂಲಮೂತ್ರವಿಕಾರಹರ ಇತಿ||೮||
View original
भूयश्च हृद्युपसृष्टे हिङ्गुचूर्णं लवणानामन्यतमचूर्णसंयुक्तं मातुलुङ्गस्य रसेनान्येन वाऽम्लेन हृद्येन वा पाययेत्, स्थिरादिपञ्चमूलीरसः सशर्करः पानार्थं, बिल्वादिपञ्चमूलरससिद्धा च यवागूः, हृद्रोगविहितं च कर्म; मूर्ध्नि तु वातोपसृष्टेऽभ्यङ्गस्वेदनोपनाहस्नेहपाननस्तःकर्मावपीडनधूमादीनि; बस्तौ तु कुम्भीस्वेदः, वर्तयः, श्यामादिभिर्गोमूत्रसिद्धो निरूहः, बिल्वादिभिश्च सुरासिद्धः, शरकाशेक्षुदर्भगोक्षुरकमूलशृतक्षीरैश्च त्रपुसैर्वारुखराश्वाबीजयवर्षभकवृद्धिकल्कितो निरूहः, पीतदारुसिद्धतैलेनानुवासनं, तैल्वकं च सर्पिर्विरेकार्थं, शतावरीगोक्षुरकबृहतीकण्टकारिकागुडूचीपुनर्नवोशीरमधुकद्विसारिवालोध्रश्रेयसीकुशकाशमूलकषायक्षीरचतुर्गुणं बलावृषर्षभकखराश्वोपकुञ्चिकावत्सकत्रपुसैर्वारुबीजशितिवारकमधुकवचाशतपुष्पाश्मभेदकवर्षाभूमदनफलकल्कसिद्धं तैलमुत्तरबस्तिर्निरूहो वा शुद्धस्निग्धस्विन्नस्य बस्तिशूलमूत्रविकारहर इति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9-10) · Śloka 10
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ಹೃದಯೇ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಬಸ್ತೌ ಚ ನೃಣಾಂ ಪ್ರಾಣಾಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ| ತಸ್ಮಾತ್ತೇಷಾಂ ಸದಾ ಯತ್ನಂ ಕುರ್ವೀತ ಪರಿಪಾಲನೇ||೯|| ಆಬಾಧವರ್ಜನಂ ನಿತ್ಯಂ ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತಾನುವರ್ತನಮ್| ಉತ್ಪನ್ನಾರ್ತಿವಿಘಾತಶ್ಚ ಮರ್ಮಣಾಂ ಪರಿಪಾಲನಮ್||೧೦||
View original
भवन्ति चात्र श्लोकाः- हृदये मूर्ध्नि बस्तौ च नृणां प्राणाः प्रतिष्ठिताः| तस्मात्तेषां सदा यत्नं कुर्वीत परिपालने||९|| आबाधवर्जनं नित्यं स्वस्थवृत्तानुवर्तनम्| उत्पन्नार्तिविघातश्च मर्मणां परिपालनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
ಅತ ಉರ್ಧ್ವಂ ವಿಕಾರಾ ಯೇ ತ್ರಿಮರ್ಮೀಯೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ| ನ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮರ್ಮಜಾಸ್ತೇಷಾಂ ಕಾಂಶ್ಚಿದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸೌಷಧಾನ್||೧೧||
View original
अत उर्ध्वं विकारा ये त्रिमर्मीये चिकित्सिते| न प्रोक्ता मर्मजास्तेषां कांश्चिद्वक्ष्यामि सौषधान्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12-15) · Śloka 15
ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸ್ವೈಃ ಕೋಪನೈರ್ವಾಯುಃ ಸ್ಥಾನಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ಪೀಡಯನ್ ಹೃದಯಂ ಗತ್ವಾ ಶಿರಃ ಶಙ್ಖೌ ಚ ಪೀಡಯನ್||೧೨|| ಧನುರ್ವನ್ನಮಯೇದ್ಗಾತ್ರಾಣ್ಯಾಕ್ಷಿಪೇನ್ಮೋಹಯೇತ್ತಥಾ| (ನಮಯೇಚ್ಚಾಕ್ಷಿಪೇಚ್ಚಾಙ್ಗಾನ್ಯುಚ್ಛ್ವಾಸಂ ನಿರುಣದ್ಧಿ ಚ)| ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಚಾಪ್ಯುಚ್ಛ್ವಸಿತಿ ಸ್ತಬ್ಧಾಕ್ಷೋಽಥ ನಿಮೀಲಕಃ ||೧೩|| ಕಪೋತ ಇವ ಕೂಜೇಚ್ಚ ನಿಃಸಞ್ಜ್ಞಃ ಸೋಽಪತನ್ತ್ರಕಃ| ದೃಷ್ಟಿಂ ಸಂಸ್ತಮ್ಭ್ಯ ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ಚ ಹತ್ವಾ ಕಣ್ಠೇನ ಕೂಜತಿ||೧೪|| ಹೃದಿ ಮುಕ್ತೇ ನರಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಯಾತಿ ಮೋಹಂ ವೃತೇ ಪುನಃ| ವಾಯುನಾ ದಾರುಣಂ ಪ್ರಾಹುರೇಕೇ ತಮಪತಾನಕಮ್||೧೫||
View original
क्रुद्धः स्वैः कोपनैर्वायुः स्थानादूर्ध्वं प्रपद्यते| पीडयन् हृदयं गत्वा शिरः शङ्खौ च पीडयन्||१२|| धनुर्वन्नमयेद्गात्राण्याक्षिपेन्मोहयेत्तथा| (नमयेच्चाक्षिपेच्चाङ्गान्युच्छ्वासं निरुणद्धि च)| कृच्छ्रेण चाप्युच्छ्वसिति स्तब्धाक्षोऽथ निमीलकः ||१३|| कपोत इव कूजेच्च निःसञ्ज्ञः सोऽपतन्त्रकः| दृष्टिं संस्तम्भ्य सञ्ज्ञां च हत्वा कण्ठेन कूजति||१४|| हृदि मुक्ते नरः स्वास्थ्यं याति मोहं वृते पुनः| वायुना दारुणं प्राहुरेके तमपतानकम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16-20) · Śloka 20
ಶ್ವಸನಂ ಕಫವಾತಾಭ್ಯಾಂ ರುದ್ಧಂ ತಸ್ಯ ವಿಮೋಕ್ಷಯೇತ್| ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಪ್ರಧಮನೈಃ ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ತಾಸು ಮುಕ್ತಾಸು ವಿನ್ದತಿ||೧೬|| ಮರಿಚಂ ಶಿಗ್ರುಬೀಜಾನಿ ವಿಡಙ್ಗಂ ಚ ಫಣಿಜ್ಝಕಮ್| ಏತಾನಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣಾನಿ ದದ್ಯಾಚ್ಛೀರ್ಷವಿರೇಚನಮ್||೧೭|| ತುಮ್ಬುರೂಣ್ಯಭಯಾ ಹಿಙ್ಗು ಪೌಷ್ಕರಂ ಲವಣತ್ರಯಮ್| ಯವಕ್ವಾಥಾಮ್ಬುನಾ ಪೇಯಂ ಹೃದ್ಗ್ರಹೇ ಚಾಪತನ್ತ್ರಕೇ ||೧೮|| ಹಿಙ್ಗ್ವಮ್ಲವೇತಸಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ಸಸೌವರ್ಚಲದಾಡಿಮಮ್| ಪಿಬೇದ್ವಾತಕಫಘ್ನಂ ಚ ಕರ್ಮ ಹೃದ್ರೋಗನುದ್ಧಿತಮ್||೧೯|| ಶೋಧನಾ ಬಸ್ತಯಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ನ ಹಿತಾಸ್ತಸ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ| ಸೌವರ್ಚಲಾಭಯಾವ್ಯೋಷೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ತಸ್ಮೈ ಘೃತಂ ಹಿತಮ್||೨೦||
View original
श्वसनं कफवाताभ्यां रुद्धं तस्य विमोक्षयेत्| तीक्ष्णैः प्रधमनैः सञ्ज्ञां तासु मुक्तासु विन्दति||१६|| मरिचं शिग्रुबीजानि विडङ्गं च फणिज्झकम्| एतानि सूक्ष्मचूर्णानि दद्याच्छीर्षविरेचनम्||१७|| तुम्बुरूण्यभया हिङ्गु पौष्करं लवणत्रयम्| यवक्वाथाम्बुना पेयं हृद्ग्रहे चापतन्त्रके ||१८|| हिङ्ग्वम्लवेतसं शुण्ठीं ससौवर्चलदाडिमम्| पिबेद्वातकफघ्नं च कर्म हृद्रोगनुद्धितम्||१९|| शोधना बस्तयस्तीक्ष्णा न हितास्तस्य कृत्स्नशः| सौवर्चलाभयाव्योषैः सिद्धं तस्मै घृतं हितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (21-24) · Śloka 24
ಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಗುರ್ವನ್ನಸೇವನಾಚ್ಚಿನ್ತನಾಚ್ಛ್ರಮಾತ್ | ಶೋಕಾದ್ವ್ಯಾಧ್ಯನುಷಙ್ಗಾಚ್ಚ ವಾಯುನೋದೀರಿತಃ ಕಫಃ||೨೧|| ಯದಾಽಸೌ ಸಮವಸ್ಕನ್ದ್ಯ ಹೃದಯಂ ಹೃದಯಾಶ್ರಯಾನ್| ಸಮಾವೃಣೋತಿ ಜ್ಞಾನಾದೀಂಸ್ತದಾ ತನ್ದ್ರೋಪಜಾಯತೇ||೨೨|| ಹೃದಯೇ ವ್ಯಾಕುಲೀಭಾವೋ ವಾಕ್ಚೇಷ್ಟೇನ್ದ್ರಿಯಗೌರವಮ್| ಮನೋಬುದ್ಧ್ಯಪ್ರಸಾದಶ್ಚ ತನ್ದ್ರಾಯಾ ಲಕ್ಷಣಂ ಮತಮ್||೨೩|| ಕಫಘ್ನಂ ತತ್ರ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಶೋಧನಂ ಶಮನಾನಿ ಚ| ವ್ಯಾಯಾಮೋ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಶ್ಚ ಭೋಜ್ಯಂ ಚ ಕಟುತಿಕ್ತಕಮ್||೨೪||
View original
मधुरस्निग्धगुर्वन्नसेवनाच्चिन्तनाच्छ्रमात् | शोकाद्व्याध्यनुषङ्गाच्च वायुनोदीरितः कफः||२१|| यदाऽसौ समवस्कन्द्य हृदयं हृदयाश्रयान्| समावृणोति ज्ञानादींस्तदा तन्द्रोपजायते||२२|| हृदये व्याकुलीभावो वाक्चेष्टेन्द्रियगौरवम्| मनोबुद्ध्यप्रसादश्च तन्द्राया लक्षणं मतम्||२३|| कफघ्नं तत्र कर्तव्यं शोधनं शमनानि च| व्यायामो रक्तमोक्षश्च भोज्यं च कटुतिक्तकम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (25-26) · Śloka 26
ಮೂತ್ರೌಕಸಾದೋ ಜಠರಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಮುತ್ಸಙ್ಗಸಙ್ಕ್ಷಯೌ| ಮೂತ್ರಾತೀತೋಽನಿಲಾಷ್ಠೀಲಾ ವಾತಬಸ್ತ್ಯುಷ್ಣಮಾರುತೌ||೨೫|| ವಾತಕುಣ್ಡಲಿಕಾ ಗ್ರನ್ಥಿರ್ವಿಡ್ಘಾತೋ ಬಸ್ತಿಕುಣ್ಡಲಮ್| ತ್ರಯೋದಶೈತೇ ಮೂತ್ರಸ್ಯ ದೋಷಾಸ್ತಾಲ್ಲಿಙ್ಗತಃ ಶೃಣು||೨೬||
View original
मूत्रौकसादो जठरं कृच्छ्रमुत्सङ्गसङ्क्षयौ| मूत्रातीतोऽनिलाष्ठीला वातबस्त्युष्णमारुतौ||२५|| वातकुण्डलिका ग्रन्थिर्विड्घातो बस्तिकुण्डलम्| त्रयोदशैते मूत्रस्य दोषास्ताँल्लिङ्गतः शृणु||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (27-28) · Śloka 28
ಪಿತ್ತಂ ಕಫೋ ದ್ವಾವಪಿ ವಾ ಬಸ್ತೌ ಸಂಹನ್ಯತೇ ಯದಾ| ಮಾರುತೇನ ತದಾ ಮೂತ್ರಂ ರಕ್ತಂ ಪೀತಂ ಘನಂ ಸೃಜೇತ್||೨೭|| ಸದಾಹಂ ಶ್ವೇತಸಾನ್ದ್ರಂ ವಾ ಸರ್ವೈರ್ವಾ ಲಕ್ಷಣೈರ್ಯುತಮ್| ಮೂತ್ರೌಕಸಾದಂ ತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರೈರ್ಜಯೇತ್||೨೮||
View original
पित्तं कफो द्वावपि वा बस्तौ संहन्यते यदा| मारुतेन तदा मूत्रं रक्तं पीतं घनं सृजेत्||२७|| सदाहं श्वेतसान्द्रं वा सर्वैर्वा लक्षणैर्युतम्| मूत्रौकसादं तं विद्यात् पित्तश्लेष्महरैर्जयेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (29-31) · Śloka 31
ವಿಧಾರಣಾತ್ ಪ್ರತಿಹತಂ ವಾತೋದಾವರ್ತಿತಂ ಯದಾ| ಪೂರಯತ್ಯುದರಂ ಮೂತ್ರಂ ತದಾ ತದನಿಮಿತ್ತರುಕ್||೨೯|| ಅಪಕ್ತಿಮೂತ್ರವಿಟ್ಸಙ್ಗೈಸ್ತನ್ಮೂತ್ರಜಠರಂ ವದೇತ್| ಮೂತ್ರವೈರೇಚನೀಂ ತತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೩೦|| ಹಿಙ್ಗುದ್ವಿರುತ್ತರಂ ಚೂರ್ಣಂ ತ್ರಿಮರ್ಮೀಯೇ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್| ಹನ್ಯಾನ್ಮೂತ್ರೋದರಾನಾಹಮಾಧ್ಮಾನಂ ಗುದಮೇಢ್ರಯೋಃ||೩೧||
View original
विधारणात् प्रतिहतं वातोदावर्तितं यदा| पूरयत्युदरं मूत्रं तदा तदनिमित्तरुक्||२९|| अपक्तिमूत्रविट्सङ्गैस्तन्मूत्रजठरं वदेत्| मूत्रवैरेचनीं तत्र चिकित्सां सम्प्रयोजयेत्||३०|| हिङ्गुद्विरुत्तरं चूर्णं त्रिमर्मीये प्रकीर्तितम्| हन्यान्मूत्रोदरानाहमाध्मानं गुदमेढ्रयोः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (32-48) · Śloka 49
ಮೂತ್ರಿತಸ್ಯ ವ್ಯವಾಯಾತ್ತು ರೇತೋ ವಾತೋದ್ಧತಂ ಚ್ಯುತಮ್| ಪೂರ್ವಂ ಮೂತ್ರಸ್ಯ ಪಶ್ಚಾದ್ವಾ ಸ್ರವೇತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ತದುಚ್ಯತೇ||೩೨|| ಖವೈಗುಣ್ಯಾನಿಲಾಕ್ಷೇಪೈಃ ಕಿಞ್ಚಿನ್ಮೂತ್ರಂ ಚ ತಿಷ್ಠತಿ| ಮಣಿಸನ್ಧೌ ಸ್ರವೇತ್ ಪಶ್ಚಾತ್ತದರುಗ್ವಾಽಥ ಚಾತಿರುಕ್||೩೩|| ಮೂತ್ರೋತ್ಸಙ್ಗಃ ಸ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಮುಚ್ಛೇಷಗುರುಶೇಫಸಃ | ವಾತಾಕೃತಿರ್ಭವೇದ್ವಾತಾನ್ಮೂತ್ರೇ ಶುಷ್ಯತಿ ಸಙ್ಕ್ಷಯಃ||೩೪|| ಚಿರಂ ಧಾರಯತೋ ಮೂತ್ರಂ ತ್ವರಯಾ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ಮೇಹಮಾನಸ್ಯ ಮನ್ದಂ ವಾ ಮೂತ್ರಾತೀತಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ||೩೫|| ಆಧ್ಮಾಪಯನ್ ಬಸ್ತಿಗುದಂ ರುದ್ಧ್ವಾ ವಾಯುಶ್ಚಲೋನ್ನತಾಮ್| ಕುರ್ಯಾತ್ತೀವ್ರಾರ್ತಿಮಷ್ಠೀಲಾಂ ಮೂತ್ರವಿಣ್ಮಾರ್ಗರೋಧಿನೀಮ್||೩೬|| ಮೂತ್ರಂ ಧಾರಯತೋ ಬಸ್ತೌ ವಾಯುಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಿಧಾರಣಾತ್| ಮೂತ್ರರೋಧಾರ್ತಿಕಣ್ಡೂಭಿರ್ವಾತಬಸ್ತಿಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ||೩೭|| ಉಷ್ಮಣಾ ಸೋಷ್ಮಕಂ ಮೂತ್ರಂ ಶೋಷಯನ್ ರಕ್ತಪೀತಕಮ್| ಉಷ್ಣವಾತಃ ಸೃಜೇತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದ್ಬಸ್ತ್ಯುಪಸ್ಥಾರ್ತಿದಾಹವಾನ್||೩೮|| ಗತಿಸಙ್ಗಾದುದಾವೃತ್ತಃ ಸ ಮೂತ್ರಸ್ಥಾನಮಾರ್ಗಯೋಃ| ಮೂತ್ರಸ್ಯ ವಿಗುಣೋ ವಾಯುರ್ಭಗ್ನವ್ಯಾವಿದ್ಧಕುಣ್ಡಲೀ||೩೯|| ಮೂತ್ರಂ ವಿಹನ್ತಿ ಸಂಸ್ತಮ್ಭಭಙ್ಗಗೌರವವೇಷ್ಟನೈಃ| ತೀವ್ರರುಙ್ಮೂತ್ರವಿಟ್ಸಙ್ಗೈರ್ವಾತಕುಣ್ಡಲಿಕೇತಿ ಸಾ||೪೦|| ರಕ್ತಂ ವಾತಕಫಾದ್ದುಷ್ಟಂ ಬಸ್ತಿದ್ವಾರೇ ಸುದಾರುಣಮ್| ಗ್ರನ್ಥಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಸೃಜೇನ್ಮೂತ್ರಂ ತದಾವೃತಮ್||೪೧|| ಅಶ್ಮರೀಸಮಶೂಲಂ ತಂ ರಕ್ತಗ್ರನ್ಥಿಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ| ರೂಕ್ಷದುರ್ಬಲಯೋರ್ವಾತೇನೋದಾವೃತ್ತಂ ಶಕೃದ್ಯದಾ||೪೨|| ಮೂತ್ರಸ್ರೋತಃ ಪ್ರಪದ್ಯೇತ ವಿಟ್ಸಂಸೃಷ್ಟಂ ತದಾ ನರಃ| ವಿಡ್ಗನ್ಧಂ ಮೂತ್ರಯೇತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದ್ವಿಡ್ವಿಘಾತಂ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್||೪೩|| ದ್ರುತಾಧ್ವಲಙ್ಘನಾಯಾಸಾದಭಿಘಾತಾತ್ ಪ್ರಪೀಡನಾತ್| ಸ್ವಸ್ಥಾನಾದ್ವಸ್ತಿರುದ್ವೃತ್ತಃ ಸ್ಥೂಲಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಗರ್ಭವತ್||೪೪|| ಶೂಲಸ್ಪನ್ದನದಾಹಾರ್ತೋ ಬಿನ್ದುಂ ಬಿನ್ದುಂ ಸ್ರವತ್ಯಪಿ| ಪೀಡಿತಸ್ತು ಸೃಜೇದ್ಧಾರಾಂ ಸಂಸ್ತಮ್ಭೋದ್ವೇಷ್ಟನಾರ್ತಿಮಾನ್||೪೫|| ಬಸ್ತಿಕುಣ್ಡಲಮಾಹುಸ್ತಂ ಘೋರಂ ಶಸ್ತ್ರವಿಷೋಪಮಮ್| ಪವನಪ್ರಬಲಂ ಪ್ರಾಯೋ ದುರ್ನಿವಾರಮಬುದ್ಧಿಭಿಃ||೪೬|| ತಸ್ಮಿನ್ ಪಿತ್ತಾನ್ವಿತೇ ದಾಹಃ ಶೂಲಂ ಮೂತ್ರವಿವರ್ಣತಾ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಗೌರವಂ ಶೋಫಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಮೂತ್ರಂ ಘನಂ ಸಿತಮ್||೪೭|| ಶ್ಲೇಷ್ಮರುದ್ಧಬಿಲೋ ಬಸ್ತಿಃ ಪಿತ್ತೋದೀರ್ಣೋ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ| ಅವಿಭ್ರಾನ್ತಬಿಲಃ ಸಾಧ್ಯೋ ನ ತು ಯಃ ಕುಣ್ಡಲೀಕೃತಃ||೪೮|| ಸ್ಯಾದ್ವಸ್ತೌ ಕುಣ್ಡಲೀಭೂತೇ ಹೃನ್ಮೋಹಃ ಶ್ವಾಸ ಏವ ಚ|೪೯|
View original
मूत्रितस्य व्यवायात्तु रेतो वातोद्धतं च्युतम्| पूर्वं मूत्रस्य पश्चाद्वा स्रवेत् कृच्छ्रं तदुच्यते||३२|| खवैगुण्यानिलाक्षेपैः किञ्चिन्मूत्रं च तिष्ठति| मणिसन्धौ स्रवेत् पश्चात्तदरुग्वाऽथ चातिरुक्||३३|| मूत्रोत्सङ्गः स विच्छिन्नमुच्छेषगुरुशेफसः | वाताकृतिर्भवेद्वातान्मूत्रे शुष्यति सङ्क्षयः||३४|| चिरं धारयतो मूत्रं त्वरया न प्रवर्तते| मेहमानस्य मन्दं वा मूत्रातीतः स उच्यते||३५|| आध्मापयन् बस्तिगुदं रुद्ध्वा वायुश्चलोन्नताम्| कुर्यात्तीव्रार्तिमष्ठीलां मूत्रविण्मार्गरोधिनीम्||३६|| मूत्रं धारयतो बस्तौ वायुः क्रुद्धो विधारणात्| मूत्ररोधार्तिकण्डूभिर्वातबस्तिः स उच्यते||३७|| उष्मणा सोष्मकं मूत्रं शोषयन् रक्तपीतकम्| उष्णवातः सृजेत् कृच्छ्राद्बस्त्युपस्थार्तिदाहवान्||३८|| गतिसङ्गादुदावृत्तः स मूत्रस्थानमार्गयोः| मूत्रस्य विगुणो वायुर्भग्नव्याविद्धकुण्डली||३९|| मूत्रं विहन्ति संस्तम्भभङ्गगौरववेष्टनैः| तीव्ररुङ्मूत्रविट्सङ्गैर्वातकुण्डलिकेति सा||४०|| रक्तं वातकफाद्दुष्टं बस्तिद्वारे सुदारुणम्| ग्रन्थिं कुर्यात् स कृच्छ्रेण सृजेन्मूत्रं तदावृतम्||४१|| अश्मरीसमशूलं तं रक्तग्रन्थिं प्रचक्षते| रूक्षदुर्बलयोर्वातेनोदावृत्तं शकृद्यदा||४२|| मूत्रस्रोतः प्रपद्येत विट्संसृष्टं तदा नरः| विड्गन्धं मूत्रयेत् कृच्छ्राद्विड्विघातं विनिर्दिशेत्||४३|| द्रुताध्वलङ्घनायासादभिघातात् प्रपीडनात्| स्वस्थानाद्वस्तिरुद्वृत्तः स्थूलस्तिष्ठति गर्भवत्||४४|| शूलस्पन्दनदाहार्तो बिन्दुं बिन्दुं स्रवत्यपि| पीडितस्तु सृजेद्धारां संस्तम्भोद्वेष्टनार्तिमान्||४५|| बस्तिकुण्डलमाहुस्तं घोरं शस्त्रविषोपमम्| पवनप्रबलं प्रायो दुर्निवारमबुद्धिभिः||४६|| तस्मिन् पित्तान्विते दाहः शूलं मूत्रविवर्णता| श्लेष्मणा गौरवं शोफः स्निग्धं मूत्रं घनं सितम्||४७|| श्लेष्मरुद्धबिलो बस्तिः पित्तोदीर्णो न सिध्यति| अविभ्रान्तबिलः साध्यो न तु यः कुण्डलीकृतः||४८|| स्याद्वस्तौ कुण्डलीभूते हृन्मोहः श्वास एव च|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (49) · Śloka 50
ದೋಷಾಧಿಕ್ಯಮವೇಕ್ಷ್ಯೈತಾನ್ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಹರೈರ್ಜಯೇತ್||೪೯|| ಬಸ್ತಿಮುತ್ತರಬಸ್ತಿಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ದಾಪಯೇತ್|೫೦|
View original
दोषाधिक्यमवेक्ष्यैतान् मूत्रकृच्छ्रहरैर्जयेत्||४९|| बस्तिमुत्तरबस्तिं च सर्वेषामेव दापयेत्|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (50-57) · Śloka 57
ಪುಷ್ಪನೇತ್ರಂ ತು ಹೈಮಂ ಸ್ಯಾಚ್ಛ್ಲಕ್ಷ್ಣಮೌತ್ತರಬಸ್ತಿಕಮ್||೫೦|| ಜಾತ್ಯಶ್ವಹನವೃನ್ತೇನ ಸಮಂ ಗೋಪುಚ್ಛಸಂಸ್ಥಿತಮ್| ರೌಪ್ಯಂ ವಾ ಸರ್ಷಪಚ್ಛಿದ್ರಂ ದ್ವಿಕರ್ಣಂ ದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಮ್||೫೧|| ತೇನಾಜಬಸ್ತಿಯುಕ್ತೇನ ಸ್ನೇಹಸ್ಯಾರ್ಧಪಲಂ ನಯೇತ್| ಯಥಾವಯೋವಿಶೇಷೇಣ ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾಂ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ವಾ||೫೨|| ಸ್ನಾತಸ್ಯ ಭುಕ್ತಭಕ್ತಸ್ಯ ರಸೇನ ಪಯಸಾಽಪಿ ವಾ| ಸೃಷ್ಟವಿಣ್ಮೂತ್ರವೇಗಸ್ಯ ಪೀಠೇ ಜಾನುಸಮೇ ಮೃದೌ||೫೩|| ಋಜೋಃ ಸುಖೋಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ ಹೃಷ್ಟೇ ಮೇಢ್ರೇ ಘೃತಾಕ್ತಯಾ| ಶಲಾಕಯಾಽನ್ವಿಷ್ಯ ಗತಿಂ ಯದ್ಯಪ್ರತಿಹತಾ ವ್ರಜೇತ್||೫೪|| ತತಃ ಶೇಫಃಪ್ರಮಾಣೇನ ಪುಷ್ಪನೇತ್ರಂ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್| ಗುದವನ್ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗೇಣ ಪ್ರಣಯೇದನು ಸೇವನೀಮ್||೫೫|| ಹಿಂಸ್ಯಾದತಿಗತಂ ಬಸ್ತಿಮೂನೇ ಸ್ನೇಹೋ ನ ಗಚ್ಛತಿ| ಸುಖಂ ಪ್ರಪೀಡ್ಯ ನಿಷ್ಕಮ್ಪಂ ನಿಷ್ಕರ್ಷೇನ್ನೇತ್ರಮೇವ ಚ||೫೬|| ಪ್ರತ್ಯಾಗತೇ ದ್ವಿತೀಯಂ ಚ ತೃತೀಯಂ ಚ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್| ಅನಾಗಚ್ಛನ್ನುಪೇಕ್ಷ್ಯಸ್ತು ರಜನೀವ್ಯುಷಿತಸ್ಯ ಚ||೫೭||
View original
पुष्पनेत्रं तु हैमं स्याच्छ्लक्ष्णमौत्तरबस्तिकम्||५०|| जात्यश्वहनवृन्तेन समं गोपुच्छसंस्थितम्| रौप्यं वा सर्षपच्छिद्रं द्विकर्णं द्वादशाङ्गुलम्||५१|| तेनाजबस्तियुक्तेन स्नेहस्यार्धपलं नयेत्| यथावयोविशेषेण स्नेहमात्रां विकल्प्य वा||५२|| स्नातस्य भुक्तभक्तस्य रसेन पयसाऽपि वा| सृष्टविण्मूत्रवेगस्य पीठे जानुसमे मृदौ||५३|| ऋजोः सुखोपविष्टस्य हृष्टे मेढ्रे घृताक्तया| शलाकयाऽन्विष्य गतिं यद्यप्रतिहता व्रजेत्||५४|| ततः शेफःप्रमाणेन पुष्पनेत्रं प्रवेशयेत्| गुदवन्मूत्रमार्गेण प्रणयेदनु सेवनीम्||५५|| हिंस्यादतिगतं बस्तिमूने स्नेहो न गच्छति| सुखं प्रपीड्य निष्कम्पं निष्कर्षेन्नेत्रमेव च||५६|| प्रत्यागते द्वितीयं च तृतीयं च प्रदापयेत्| अनागच्छन्नुपेक्ष्यस्तु रजनीव्युषितस्य च||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (58-61) · Śloka 61
ಪಿಪ್ಪಲೀಲವಣಾಗಾರಧೂಮಾಪಾಮಾರ್ಗಸರ್ಷಪೈಃ| ವಾರ್ತಾಕುರಸನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಶಮ್ಪಾಕೈಃ ಸಸಹಾಚರೈಃ||೫೮|| ಮೂತ್ರಾಮ್ಲಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಗುಡೈರ್ವರ್ತಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್| ಅಗ್ರೇ ತು ಸರ್ಷಪಾಕಾರಾಂ ಪಶ್ಚಾರ್ಧೇ ಮಾಷಸಮ್ಮಿತಾಮ್||೫೯|| ನೇತ್ರದೀರ್ಘಾಂ ಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತಾಂ ಸುಕುಮಾರಾಮಭಙ್ಗುರಾಮ್| ನೇತ್ರವನ್ಮೂತ್ರನಾಡ್ಯಾಂ ತು ಪಾಯೌ ಚಾಙ್ಗುಷ್ಠಸಮ್ಮಿತಾಮ್||೬೦|| ಸ್ನೇಹೇ ಪ್ರತ್ಯಾಗತೇ ತಾಭ್ಯಾಮಾನುವಾಸನಿಕೋ ವಿಧಿಃ| ಪರಿಹಾರಶ್ಚ ಸವ್ಯಾಪತ್ ಸಸಮ್ಯಗ್ದತ್ತಲಕ್ಷಣಃ||೬೧||
View original
पिप्पलीलवणागारधूमापामार्गसर्षपैः| वार्ताकुरसनिर्गुण्डीशम्पाकैः ससहाचरैः||५८|| मूत्राम्लपिष्टैः सगुडैर्वर्तिं कृत्वा प्रवेशयेत्| अग्रे तु सर्षपाकारां पश्चार्धे माषसम्मिताम्||५९|| नेत्रदीर्घां घृताभ्यक्तां सुकुमारामभङ्गुराम्| नेत्रवन्मूत्रनाड्यां तु पायौ चाङ्गुष्ठसम्मिताम्||६०|| स्नेहे प्रत्यागते ताभ्यामानुवासनिको विधिः| परिहारश्च सव्यापत् ससम्यग्दत्तलक्षणः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (62-64) · Śloka 65
ಸ್ತ್ರೀಣಾಮಾರ್ತವಕಾಲೇ ತು ಪ್ರತಿಕರ್ಮ ತದಾಚರೇತ್| ಗರ್ಭಾಸನಾ ಸುಖಂ ಸ್ನೇಹಂ ತದಾಽಽದತ್ತೇ ಹ್ಯಪಾವೃತಾ||೬೨|| ಗರ್ಭಂ ಯೋನಿಸ್ತದಾ ಶೀಘ್ರಂ ಜಿತೇ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಮಾರುತೇ| ಬಸ್ತಿಜೇಷು ವಿಕಾರೇಷು ಯೋನಿವಿಭ್ರಂಶಜೇಷು ಚ||೬೩|| ಯೋನಿಶೂಲೇಷು ತೀವ್ರೇಷು ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್ಸ್ವಸೃಗ್ದರೇ| ಅಪ್ರಸ್ರವತಿ ಮೂತ್ರೇ ಚ ಬಿನ್ದುಂ ಬಿನ್ದುಂ ಸ್ರವತ್ಯಪಿ||೬೪|| ವಿದಧ್ಯಾದುತ್ತರಂ ಬಸ್ತಿಂ ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಸಂಸ್ಕೃತಮ್ |೬೫|
View original
स्त्रीणामार्तवकाले तु प्रतिकर्म तदाचरेत्| गर्भासना सुखं स्नेहं तदाऽऽदत्ते ह्यपावृता||६२|| गर्भं योनिस्तदा शीघ्रं जिते गृह्णाति मारुते| बस्तिजेषु विकारेषु योनिविभ्रंशजेषु च||६३|| योनिशूलेषु तीव्रेषु योनिव्यापत्स्वसृग्दरे| अप्रस्रवति मूत्रे च बिन्दुं बिन्दुं स्रवत्यपि||६४|| विदध्यादुत्तरं बस्तिं यथास्वौषधसंस्कृतम् |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (65-69) · Śloka 70
ಪುಷ್ಪನೇತ್ರಪ್ರಮಾಣಂ ತು ಪ್ರಮದಾನಾಂ ದಶಾಙ್ಗುಲಮ್||೬೫|| ಮೂತ್ರಸ್ರೋತಃಪರೀಣಾಹಂ ಮುದ್ಗಸ್ರೋತೋಽನುವಾಹಿ ಚ| ಅಪತ್ಯಮಾರ್ಗೇ ನಾರೀಣಾಂ ವಿಧೇಯಂ ಚತುರಙ್ಗುಲಮ್||೬೬|| ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಂ ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗೇ ತು ಬಾಲಾಯಾಸ್ತ್ವೇಕಮಙ್ಗುಲಮ್| ಉತ್ತಾನಾಯಾಃ ಶಯಾನಾಯಾಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಙ್ಕೋಚ್ಯ ಸಕ್ಥಿನೀ||೬೭|| ಅಥಾಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಣಯೇನ್ನೇತ್ರಮನುವಂಶಗತಂ ಸುಖಮ್| ದ್ವಿಸ್ತ್ರಿಶ್ಚತುರಿತಿ ಸ್ನೇಹಾನಹೋರಾತ್ರೇಣ ಯೋಜಯೇತ್||೬೮|| ಬಸ್ತೌ , ಬಸ್ತೌ ಪ್ರಣೀತೇ ಚ ವರ್ತಿಃ ಪೀನತರಾ ಭವೇತ್| ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಕರ್ಮ ಕುರ್ವೀತ ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾಂ ವಿವರ್ಧಯೇತ್||೬೯|| ಅನೇನೈವ ವಿಧಾನೇನ ಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪುನಸ್ತ್ರ್ಯಹಾತ್|೭೦|
View original
पुष्पनेत्रप्रमाणं तु प्रमदानां दशाङ्गुलम्||६५|| मूत्रस्रोतःपरीणाहं मुद्गस्रोतोऽनुवाहि च| अपत्यमार्गे नारीणां विधेयं चतुरङ्गुलम्||६६|| द्व्यङ्गुलं मूत्रमार्गे तु बालायास्त्वेकमङ्गुलम्| उत्तानायाः शयानायाः सम्यक् सङ्कोच्य सक्थिनी||६७|| अथास्याः प्रणयेन्नेत्रमनुवंशगतं सुखम्| द्विस्त्रिश्चतुरिति स्नेहानहोरात्रेण योजयेत्||६८|| बस्तौ , बस्तौ प्रणीते च वर्तिः पीनतरा भवेत्| त्रिरात्रं कर्म कुर्वीत स्नेहमात्रां विवर्धयेत्||६९|| अनेनैव विधानेन कर्म कुर्यात् पुनस्त्र्यहात्|७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (70-73) · Śloka 73
ಅತಃ ಶಿರೋವಿಕಾರಾಣಾಂ ಕಶ್ಚಿದ್ಭೇದಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ||೭೦|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಾನಿಲಾ ದುಷ್ಟಾಃ ಶಙ್ಖದೇಶೇ ವಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾಃ| ತೀವ್ರರುಗ್ದಾಹರಾಗಂ ಹಿ ಶೋಫಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ದಾರುಣಮ್||೭೧|| ಸ ಶಿರೋ ವಿಷವದ್ವೇಗೀ ನಿರುಧ್ಯಾಶು ಗಲಂ ತಥಾ| ತ್ರಿರಾತ್ರಾಜ್ಜೀವಿತಂ ಹನ್ತಿ ಶಙ್ಖಕೋ ನಾಮ ನಾಮತಃ||೭೨|| ಪರಂ ತ್ರ್ಯಹಾಜ್ಜೀವತಿ ಚೇತ್ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಚರೇತ್ ಕ್ರಿಯಾಮ್| ಶಿರೋವಿರೇಕಸೇಕಾದಿ ಸರ್ವಂ ವೀಸರ್ಪನುಚ್ಚ ಯತ್||೭೩||
View original
अतः शिरोविकाराणां कश्चिद्भेदः प्रवक्ष्यते||७०|| रक्तपित्तानिला दुष्टाः शङ्खदेशे विमूर्च्छिताः| तीव्ररुग्दाहरागं हि शोफं कुर्वन्ति दारुणम्||७१|| स शिरो विषवद्वेगी निरुध्याशु गलं तथा| त्रिरात्राज्जीवितं हन्ति शङ्खको नाम नामतः||७२|| परं त्र्यहाज्जीवति चेत् प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम्| शिरोविरेकसेकादि सर्वं वीसर्पनुच्च यत्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (74-78) · Śloka 78
ರೂಕ್ಷಾತ್ಯಧ್ಯಶನಾತ್ ಪೂರ್ವವಾತಾವಶ್ಯಾಯಮೈಥುನೈಃ| ವೇಗಸನ್ಧಾರಣಾಯಾಸವ್ಯಾಯಾಮೈಃ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ||೭೪|| ಕೇವಲಃ ಸಕಫೋ ವಾಽರ್ಧಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಶಿರಸಸ್ತತಃ| ಮನ್ಯಾಭ್ರೂಶಙ್ಖಕರ್ಣಾಕ್ಷಿಲಲಾಟಾರ್ಧೇಽತಿವೇದನಾಮ್||೭೫|| ಶಸ್ತ್ರಾರಣಿನಿಭಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ತೀವ್ರಾಂ ಸೋಽರ್ಧಾವಭೇದಕಃ| ನಯನಂ ವಾಽಥವಾ ಶ್ರೋತ್ರಮತಿವೃದ್ಧೋ ವಿನಾಶಯೇತ್||೭೬|| ಚತುಃಸ್ನೇಹೋತ್ತಮಾ ಮಾತ್ರಾ ಶಿರಃಕಾಯವಿರೇಚನಮ್| ನಾಡೀಸ್ವೇದೋ ಘೃತಂ ಜೀರ್ಣಂ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮಾನುವಾಸನಮ್||೭೭|| ಉಪನಾಹಃ ಶಿರೋಬಸ್ತಿರ್ದಹನಂ ಚಾತ್ರ ಶಸ್ಯತೇ| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೇ ಶಿರೋರೋಗೇ ಯಚ್ಚೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೭೮||
View original
रूक्षात्यध्यशनात् पूर्ववातावश्यायमैथुनैः| वेगसन्धारणायासव्यायामैः कुपितोऽनिलः||७४|| केवलः सकफो वाऽर्धं गृहीत्वा शिरसस्ततः| मन्याभ्रूशङ्खकर्णाक्षिललाटार्धेऽतिवेदनाम्||७५|| शस्त्रारणिनिभां कुर्यात्तीव्रां सोऽर्धावभेदकः| नयनं वाऽथवा श्रोत्रमतिवृद्धो विनाशयेत्||७६|| चतुःस्नेहोत्तमा मात्रा शिरःकायविरेचनम्| नाडीस्वेदो घृतं जीर्णं बस्तिकर्मानुवासनम्||७७|| उपनाहः शिरोबस्तिर्दहनं चात्र शस्यते| प्रतिश्याये शिरोरोगे यच्चोद्दिष्टं चिकित्सितम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (79-83) · Śloka 83
ಸನ್ಧಾರಣಾದಜೀರ್ಣಾದ್ಯೈರ್ಮಸ್ತಿಷ್ಕಂ ರಕ್ತಮಾರುತೌ| ದುಷ್ಟೌ ದೂಷಯತಸ್ತಚ್ಚ ದುಷ್ಟಂ ತಾಭ್ಯಾಂ ವಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್||೭೯|| ಸೂರ್ಯೋದಯೇಂಽಶುಸನ್ತಾಪಾದ್ದ್ರವಂ ವಿಷ್ಯನ್ದತೇ ಶನೈಃ| ತತೋ ದಿನೇ ಶಿರಃಶೂಲಂ ದಿನವೃದ್ಧ್ಯಾ ವಿವರ್ಧತೇ||೮೦|| ದಿನಕ್ಷಯೇ ತತಃ ಸ್ತ್ಯಾನೇ ಮಸ್ತಿಷ್ಕೇ ಸಮ್ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ| ಸೂರ್ಯಾವರ್ತಃ ಸ ತತ್ರ ಸ್ಯಾತ್ ಸರ್ಪಿರೌತ್ತರಭಕ್ತಿಕಮ್||೮೧|| ಶಿರಃಕಾಯವಿರೇಕೌ ಚ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ತ್ರಿಸ್ನೇಹಧಾರಣಮ್ | ಜಾಙ್ಗಲೈರುಪನಾಹಶ್ಚ ಘೃತಕ್ಷೀರೈಶ್ಚ ಸೇಚನಮ್ ||೮೨|| ಬರ್ಹಿತಿತ್ತಿರಿಲಾವಾದಿಶೃತಕ್ಷೀರೋತ್ಥಿತಂ ಘೃತಮ್| ಸ್ಯಾನ್ನಾವನಂ ಜೀವನೀಯಕ್ಷೀರಾಷ್ಟಗುಣಸಾಧಿತಮ್||೮೩||
View original
सन्धारणादजीर्णाद्यैर्मस्तिष्कं रक्तमारुतौ| दुष्टौ दूषयतस्तच्च दुष्टं ताभ्यां विमूर्च्छितम्||७९|| सूर्योदयेंऽशुसन्तापाद्द्रवं विष्यन्दते शनैः| ततो दिने शिरःशूलं दिनवृद्ध्या विवर्धते||८०|| दिनक्षये ततः स्त्याने मस्तिष्के सम्प्रशाम्यति| सूर्यावर्तः स तत्र स्यात् सर्पिरौत्तरभक्तिकम्||८१|| शिरःकायविरेकौ च मूर्ध्ना त्रिस्नेहधारणम् | जाङ्गलैरुपनाहश्च घृतक्षीरैश्च सेचनम् ||८२|| बर्हितित्तिरिलावादिशृतक्षीरोत्थितं घृतम्| स्यान्नावनं जीवनीयक्षीराष्टगुणसाधितम्||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (84-87) · Śloka 87
(ಉಪವಾಸಾತಿಶೋಕಾತಿರೂಕ್ಷಶೀತಾಲ್ಪಭೋಜನೈಃ )| ದುಷ್ಟಾ ದೋಷಾಸ್ತ್ರಯೋ ಮನ್ಯಾಪಶ್ಚಾದ್ಘಾಟಾಸು ವೇದನಾಮ್||೮೪|| ತೀವ್ರಾಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಸಾ ಚಾಕ್ಷಿಭ್ರೂಶಙ್ಖೇಷ್ವವತಿಷ್ಠತೇ| ಸ್ಪನ್ದನಂ ಗಣ್ಡಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಯ ನೇತ್ರರೋಗಂ ಹನುಗ್ರಹಮ್||೮೫|| ಸೋಽನನ್ತವಾತಸ್ತಂ ಹನ್ಯಾತ್ ಸಿರಾರ್ಕಾವರ್ತನಾಶನೈಃ| ವಾತೋ ರೂಕ್ಷಾದಿಭಿಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಶಿರಃಕಮ್ಪಮುದೀರಯೇತ್||೮೬|| ತತ್ರಾಮೃತಾಬಲಾರಾಸ್ನಾಮಹಾಶ್ವೇತಾಶ್ವಗನ್ಧಕೈಃ| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾದಿ ವಾತಘ್ನಂ ಶಸ್ತಂ ನಸ್ಯಂ ಚ ತರ್ಪಣಮ್||೮೭||
View original
(उपवासातिशोकातिरूक्षशीताल्पभोजनैः )| दुष्टा दोषास्त्रयो मन्यापश्चाद्घाटासु वेदनाम्||८४|| तीव्रां कुर्वन्ति सा चाक्षिभ्रूशङ्खेष्ववतिष्ठते| स्पन्दनं गण्डपार्श्वस्य नेत्ररोगं हनुग्रहम्||८५|| सोऽनन्तवातस्तं हन्यात् सिरार्कावर्तनाशनैः| वातो रूक्षादिभिः क्रुद्धः शिरःकम्पमुदीरयेत्||८६|| तत्रामृताबलारास्नामहाश्वेताश्वगन्धकैः| स्नेहस्वेदादि वातघ्नं शस्तं नस्यं च तर्पणम्||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (88) · Śloka 88
ನಸ್ತಃಕರ್ಮ ಚ ಕುರ್ವೀತ ಶಿರೋರೋಗೇಷು ಶಾಸ್ತ್ರವಿದ್| ದ್ವಾರಂ ಹಿ ಶಿರಸೋ ನಾಸಾ ತೇನ ತದ್ ವ್ಯಾಪ್ಯ ಹನ್ತಿ ತಾನ್||೮೮||
View original
नस्तःकर्म च कुर्वीत शिरोरोगेषु शास्त्रविद्| द्वारं हि शिरसो नासा तेन तद् व्याप्य हन्ति तान्||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (89-92) · Śloka 92
ನಾವನಂ ಚಾವಪೀಡಶ್ಚ ಧ್ಮಾಪನಂ ಧೂಮ ಏವ ಚ| ಪ್ರತಿಮರ್ಶಶ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ನಸ್ತಃಕರ್ಮ ತು ಪಞ್ಚಧಾ||೮೯|| ಸ್ನೇಹನಂ ಶೋಧನಂ ಚೈವ ದ್ವಿವಿಧಂ ನಾವನಂ ಸ್ಮೃತಮ್| ಶೋಧನಃ ಸ್ತಮ್ಭನಶ್ಚ ಸ್ಯಾದವಪೀಡೋ ದ್ವಿಧಾ ಮತಃ ||೯೦|| ಚೂರ್ಣಸ್ಯಾಧ್ಮಾಪನಂ ತದ್ಧಿ ದೇಹಸ್ರೋತೋವಿಶೋಧನಮ್ | ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತ್ರಿವಿಧೋ ಧೂಮಃ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಃ ಶಮನಾದಿಕಃ||೯೧|| ಪ್ರತಿಮರ್ಶೋ ಭವೇತ್ ಸ್ನೇಹೋ ನಿರ್ದೋಷ ಉಭಯಾರ್ಥಕೃತ್| ಏವಂ ತದ್ರೇಚನಂ ಕರ್ಮ ತರ್ಪಣಂ ಶಮನಂ ತ್ರಿಧಾ||೯೨||
View original
नावनं चावपीडश्च ध्मापनं धूम एव च| प्रतिमर्शश्च विज्ञेयं नस्तःकर्म तु पञ्चधा||८९|| स्नेहनं शोधनं चैव द्विविधं नावनं स्मृतम्| शोधनः स्तम्भनश्च स्यादवपीडो द्विधा मतः ||९०|| चूर्णस्याध्मापनं तद्धि देहस्रोतोविशोधनम् | विज्ञेयस्त्रिविधो धूमः प्रागुक्तः शमनादिकः||९१|| प्रतिमर्शो भवेत् स्नेहो निर्दोष उभयार्थकृत्| एवं तद्रेचनं कर्म तर्पणं शमनं त्रिधा||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (93-95) · Śloka 96
ಸ್ತಮ್ಭಸುಪ್ತಿಗುರುತ್ವಾದ್ಯಾಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾ ಯೇ ಶಿರೋಗದಾಃ| ಶಿರೋವಿರೇಚನಂ ತೇಷು ನಸ್ತಃಕರ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೯೩|| ಯೇ ಚ ವಾತಾತ್ಮಕಾ ರೋಗಾಃ ಶಿರಃಕಮ್ಪಾರ್ದಿತಾದಯಃ| ಶಿರಸಸ್ತರ್ಪಣಂ ತೇಷು ನಸ್ತಃಕರ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ||೯೪|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಾದಿರೋಗೇಷು ಶಮನಂ ನಸ್ಯಮಿಷ್ಯತೇ| ಧ್ಮಾಪನಂ ಧೂಮಪಾನಂ ಚ ತಥಾ ಯೋಗ್ಯೇಷು ಶಸ್ಯತೇ ||೯೫|| (ದೋಷಾದಿಕಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯೈವ ಭಿಷಕ್ ಸಮ್ಯಕ್ ಚ ಕಾರಯೇತ್)|೯೬|
View original
स्तम्भसुप्तिगुरुत्वाद्याः श्लैष्मिका ये शिरोगदाः| शिरोविरेचनं तेषु नस्तःकर्म प्रशस्यते||९३|| ये च वातात्मका रोगाः शिरःकम्पार्दितादयः| शिरसस्तर्पणं तेषु नस्तःकर्म प्रशस्यते ||९४|| रक्तपित्तादिरोगेषु शमनं नस्यमिष्यते| ध्मापनं धूमपानं च तथा योग्येषु शस्यते ||९५|| (दोषादिकं समीक्ष्यैव भिषक् सम्यक् च कारयेत्)|९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (96-97) · Śloka 98
ಫಲಾದಿಭೇಷಜಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಶಿರಸೋ ಯದ್ವಿರೇಚನಮ್||೯೬|| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಕಲ್ಪಯೇತ್ತೇನ ಪಚೇತ್ ಸ್ನೇಹಂ ವಿರೇಚನಮ್| ಯದುಕ್ತಂ ಮಧುರಸ್ಕನ್ಧೇ ಭೇಷಜಂ ತೇನ ತರ್ಪಣಮ್||೯೭|| ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಭಿಷಕ್ ಸ್ನೇಹಂ ನಸ್ತಃ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಧಾನವಿತ್|೯೮|
View original
फलादिभेषजं प्रोक्तं शिरसो यद्विरेचनम्||९६|| तच्चूर्णं कल्पयेत्तेन पचेत् स्नेहं विरेचनम्| यदुक्तं मधुरस्कन्धे भेषजं तेन तर्पणम्||९७|| साधयित्वा भिषक् स्नेहं नस्तः कुर्याद्विधानवित्|९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (98-110) · Śloka 110
ಪ್ರಾಕ್ಸೂರ್ಯೇ ಮಧ್ಯಸೂರ್ಯೇ ವಾ ಪ್ರಾಕ್ಕೃತಾವಶ್ಯಕಸ್ಯ ಚ||೯೮|| ಉತ್ತಾನಸ್ಯ ಶಯಾನಸ್ಯ ಶಯನೇ ಸ್ವಾಸ್ತೃತೇ ಸುಖಮ್| ಪ್ರಲಮ್ಬಶಿರಸಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪಾದೋನ್ನತಸ್ಯ ಚ||೯೯|| ದದ್ಯಾನ್ನಾಸಾಪುಟೇ ಸ್ನೇಹಂ ತರ್ಪಣಂ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಭಿಷಕ್| ಅನವಾಕ್ಶಿರಸೋ ನಸ್ಯಂ ನ ಶಿರಃ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ||೧೦೦|| ಅತ್ಯವಾಕ್ಶಿರಸೋ ನಸ್ಯಂ ಮಸ್ತುಲುಙ್ಗೇಽವತಿಷ್ಠತಿ| ಅತ ಏವಂಶಯಾನಸ್ಯ ಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಸ್ವೇದಯೇಚ್ಛಿರಃ||೧೦೧|| ಸಂಸ್ವೇದ್ಯ ನಾಸಾಮುನ್ನಮ್ಯ ವಾಮೇನಾಙ್ಗುಷ್ಠಪರ್ವಣಾ| ಹಸ್ತೇನ ದಕ್ಷಿಣೇನಾಥ ಕುರ್ಯಾದುಭಯತಃ ಸಮಮ್||೧೦೨|| ಪ್ರಣಾಡ್ಯಾ ಪಿಚುನಾ ವಾಽಪಿ ನಸ್ತಃಸ್ನೇಹಂ ಯಥಾವಿಧಿ| ಕೃತೇ ಚ ಸ್ವೇದಯೇದ್ಭೂಯ ಆಕರ್ಷೇಚ್ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ||೧೦೩|| ತಂ ಸ್ನೇಹಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಸಾಕಂ ತಥಾ ಸ್ನೇಹೋ ನ ತಿಷ್ಠತಿ| ಸ್ವೇದೇನೋತ್ಕ್ಲೇಶಿತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ನಸ್ತಃಕರ್ಮಣ್ಯುಪಸ್ಥಿತಃ ||೧೦೪|| ಭೂಯಃ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಶೈತ್ಯೇನ ಶಿರಸಿ ಸ್ತ್ಯಾಯತೇ ತತಃ| ಶ್ರೋತ್ರಮನ್ಯಾಗಲಾದ್ಯೇಷು ವಿಕಾರಾಯ ಸ ಕಲ್ಪತೇ||೧೦೫|| ತತೋ ನಸ್ತಃಕೃತೇ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್ ಕಫವಿನಾಶನಮ್ | ಹಿತಾನ್ನಭುಙ್ನಿವಾತೋಷ್ಣಸೇವೀ ಸ್ಯಾನ್ನಿಯತೇನ್ದ್ರಿಯಃ||೧೦೬|| ವಿಧಿರೇಷೋಽವಪೀಡಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಃ ಪ್ರಧ್ಮಾಪನಸ್ಯ ತು| ತತ್ ಷಡಙ್ಗುಲಯಾ ನಾಡ್ಯಾ ಧಮೇಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಮುಖೇನ ತು||೧೦೭|| ವಿರಿಕ್ತಶಿರಸಂ ತೂಷ್ಣಂ ಪಾಯಯಿತ್ವಾಽಮ್ಬು ಭೋಜಯೇತ್| ಲಘು ತ್ರಿಷ್ವವಿರುದ್ಧಂ ಚ ನಿವಾತಸ್ಥಮತನ್ದ್ರಿತಃ||೧೦೮|| ವಿರೇಕಶುದ್ಧೋ ದೋಷಸ್ಯ ಕೋಪನಂ ಯಸ್ಯ ಸೇವತೇ| ಸ ದೋಷೋ ವಿಚರಂಸ್ತತ್ರ ಕರೋತಿ ಸ್ವಾನ್ ಗದಾನ್ ಬಹೂನ್||೧೦೯|| ಯಥಾಸ್ವಂ ವಿಹಿತಾಂ ತೇಷು ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ| ಅಕಾಲಕೃತಜಾತಾನಾಂ ರೋಗಾಣಾಮನುರೂಪತಃ||೧೧೦||
View original
प्राक्सूर्ये मध्यसूर्ये वा प्राक्कृतावश्यकस्य च||९८|| उत्तानस्य शयानस्य शयने स्वास्तृते सुखम्| प्रलम्बशिरसः किञ्चित् किञ्चित् पादोन्नतस्य च||९९|| दद्यान्नासापुटे स्नेहं तर्पणं बुद्धिमान् भिषक्| अनवाक्शिरसो नस्यं न शिरः प्रतिपद्यते||१००|| अत्यवाक्शिरसो नस्यं मस्तुलुङ्गेऽवतिष्ठति| अत एवंशयानस्य शुद्ध्यर्थं स्वेदयेच्छिरः||१०१|| संस्वेद्य नासामुन्नम्य वामेनाङ्गुष्ठपर्वणा| हस्तेन दक्षिणेनाथ कुर्यादुभयतः समम्||१०२|| प्रणाड्या पिचुना वाऽपि नस्तःस्नेहं यथाविधि| कृते च स्वेदयेद्भूय आकर्षेच्च पुनः पुनः||१०३|| तं स्नेहं श्लेष्मणा साकं तथा स्नेहो न तिष्ठति| स्वेदेनोत्क्लेशितः श्लेष्मा नस्तःकर्मण्युपस्थितः ||१०४|| भूयः स्नेहस्य शैत्येन शिरसि स्त्यायते ततः| श्रोत्रमन्यागलाद्येषु विकाराय स कल्पते||१०५|| ततो नस्तःकृते धूमं पिबेत् कफविनाशनम् | हितान्नभुङ्निवातोष्णसेवी स्यान्नियतेन्द्रियः||१०६|| विधिरेषोऽवपीडस्य कार्यः प्रध्मापनस्य तु| तत् षडङ्गुलया नाड्या धमेच्चूर्णं मुखेन तु||१०७|| विरिक्तशिरसं तूष्णं पाययित्वाऽम्बु भोजयेत्| लघु त्रिष्वविरुद्धं च निवातस्थमतन्द्रितः||१०८|| विरेकशुद्धो दोषस्य कोपनं यस्य सेवते| स दोषो विचरंस्तत्र करोति स्वान् गदान् बहून्||१०९|| यथास्वं विहितां तेषु क्रियां कुर्याद्विचक्षणः| अकालकृतजातानां रोगाणामनुरूपतः||११०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (111-115) · Śloka 115
ಅಜೀರ್ಣೇ ಭೋಜನೇ ಭುಕ್ತೇ ತೋಯೇ ಪೀತೇಽಥ ದುರ್ದಿನೇ| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೇ ನವೇ ಸ್ನಾತೇ ಸ್ನೇಹಪಾನೇಽನುವಾಸನೇ||೧೧೧|| ನಾವನಂ ಸ್ನೇಹನಂ ರೋಗಾನ್ ಕರೋತಿ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾನ್ ಬಹೂನ್| ತತ್ರ ಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಃ ಸರ್ವಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾದಿರ್ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ||೧೧೨|| ಕ್ಷಾಮೇ ವಿರೇಚಿತೇ ಗರ್ಭೇ ವ್ಯಾಯಾಮಾಭಿಹತೇ ತೃಷಿ| ವಾತೋ ರೂಕ್ಷೇಣ ನಸ್ಯೇನ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸ್ವಾಞ್ಜನಯೇದ್ಗದಾನ್||೧೧೩|| ತತ್ರ ವಾತಹರಃ ಸರ್ವೋ ವಿಧಿಃ ಸ್ನೇಹನಬೃಂಹಣಃ| ಸ್ವೇದಾದಿಃ, ಸ್ಯಾದ್ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಸ್ತು ವಿಶೇಷತಃ||೧೧೪|| ಜ್ವರಶೋಕಾತಿತಪ್ತಾನಾಂ ತಿಮಿರಂ ಮದ್ಯಪಸ್ಯ ತು| ರೂಕ್ಷೈಃ ಶೀತಾಞ್ಜನೈರ್ಲೇಪೈಃ ಪುಟಪಾಕೈಶ್ಚ ಸಾಧಯೇತ್ ||೧೧೫||
View original
अजीर्णे भोजने भुक्ते तोये पीतेऽथ दुर्दिने| प्रतिश्याये नवे स्नाते स्नेहपानेऽनुवासने||१११|| नावनं स्नेहनं रोगान् करोति श्लैष्मिकान् बहून्| तत्र श्लेष्महरः सर्वस्तीक्ष्णोष्णादिर्विधिर्हितः||११२|| क्षामे विरेचिते गर्भे व्यायामाभिहते तृषि| वातो रूक्षेण नस्येन क्रुद्धः स्वाञ्जनयेद्गदान्||११३|| तत्र वातहरः सर्वो विधिः स्नेहनबृंहणः| स्वेदादिः, स्याद्घृतं क्षीरं गर्भिण्यास्तु विशेषतः||११४|| ज्वरशोकातितप्तानां तिमिरं मद्यपस्य तु| रूक्षैः शीताञ्जनैर्लेपैः पुटपाकैश्च साधयेत् ||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (116-117) · Śloka 117
ಸ್ನೇಹನಂ ಶೋಧನಂ ಚೈವ ದ್ವಿವಿಧಂ ನಾವನಂ ಮತಮ್| ಪ್ರತಿಮರ್ಶಸ್ತು ನಸ್ಯಾರ್ಥಂ ಕರೋತಿ ನ ಚ ದೋಷಾವಾನ್||೧೧೬|| ನಸ್ತಃ ಸ್ನೇಹಾಙ್ಗುಲಿಂ ದದ್ಯಾತ್ ಪ್ರಾತರ್ನಿಶಿ ಚ ಸರ್ವದಾ| ನ ಚೋಚ್ಛಿಙ್ಘೇದರೋಗಾಣಾಂ ಪ್ರತಿಮರ್ಶಃ ಸ ದಾರ್ಢ್ಯಕೃತ್||೧೧೭||
View original
स्नेहनं शोधनं चैव द्विविधं नावनं मतम्| प्रतिमर्शस्तु नस्यार्थं करोति न च दोषावान्||११६|| नस्तः स्नेहाङ्गुलिं दद्यात् प्रातर्निशि च सर्वदा| न चोच्छिङ्घेदरोगाणां प्रतिमर्शः स दार्ढ्यकृत्||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (118-119) · Śloka 119
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ತ್ರೀಣಿ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಧಾನಾನಿ ಮರ್ಮಾಣ್ಯಭಿಹತೇಷು ಚ| ತೇಷು ಲಿಙ್ಗಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಚ ರೋಗಭೇದಾಶ್ಚ ಸೌಷಧಾಃ||೧೧೮|| ವಿಧಿರುತ್ತರಬಸ್ತೇಶ್ಚ ನಸ್ತಃಕರ್ಮವಿಧಿಸ್ತಥಾ| ಸವ್ಯಾಪದ್ಭೇಷಜಂ ಸಿದ್ಧೌ ಮರ್ಮಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್||೧೧೯||
View original
तत्र श्लोकौ- त्रीणि यस्मात् प्रधानानि मर्माण्यभिहतेषु च| तेषु लिङ्गं चिकित्सां च रोगभेदाश्च सौषधाः||११८|| विधिरुत्तरबस्तेश्च नस्तःकर्मविधिस्तथा| सव्यापद्भेषजं सिद्धौ मर्माख्यायां प्रकीर्तितम्||११९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ತ್ರಿಮರ್ಮೀಯಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೯||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने त्रिमर्मीयसिद्धिर्नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon