Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤ ਉਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथात उत्तरबस्तिसिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
12. uttarabastisiddhiḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
ਅਥ ਸ੍ਵਲ੍ਵਾਤੁਰਂ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਵਮਨਾਦਿਭਿਃ| ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਕਸ਼ਮਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਂ ਮੁਕ੍ਤਸਨ੍ਧਾਨਬਨ੍ਧਨਮ੍||੩|| ਨਿਰ੍ਹਤਾਨਿਲਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਕਫਪਿਤ੍ਤਂ ਕਸ਼ਾਸ਼ਯਮ੍| ਸ਼ੂਨ੍ਯਦੇਹਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਾਸਹਿਸ੍ਣੁਂ ਪਰਿਪਾਲਯੇਤ੍||੪|| ਯਥਾਣ੍ਡਂ ਤਰੁਣਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਤੈਲਪਾਤ੍ਰਂ ਯਥੈਵ ਚ| ਗੋਪਾਲ ਇਵ ਦਣ੍ਡੀ ਗਾਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦਪਚਾਰਤਃ||੫||
View original
अथ स्वल्वातुरं वैद्यः संशुद्धं वमनादिभिः| दुर्बलं कृशमल्पाग्निं मुक्तसन्धानबन्धनम्||३|| निर्हृतानिलविण्मूत्रकफपित्तं कृशाशयम्| शून्यदेहं प्रतीकारासहिष्णुं परिपालयेत्||४|| यथाऽण्डं तरुणं पूर्णं तैलपात्रं यथैव च| गोपाल इव दण्डी गाः सर्वस्मादपचारतः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6-8) · Śloka 8
ਅਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੇਯਾਦਿਨਾ ਭਿਸਕ੍| ਰਸੋਤ੍ਤਰੇਣੋਪਚਰੇਤ੍ ਕ੍ਰਮੇਣ ਕ੍ਰਮਕੋਵਿਦਃ||੬|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਸ੍ਵਾਦੁਹਦ੍ਯਾਨਿ ਤਤੋਮ੍ਲਲਵਣੌ ਰਸੌ| ਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤੌ ਤਤੋ ਭੂਯਃ ਕਸਾਯਕਟੁਕੌ ਤਤਃ||੭|| ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਾਨਾਂ ਰਸਾਨਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸਯੋਃ| ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਦੁਪਯੋਗੇਨ ਪ੍ਰਕਤਿਂ ਗਮਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍||੮||
View original
अग्निसन्धुक्षणार्थं तु पूर्वं पेयादिना भिषक्| रसोत्तरेणोपचरेत् क्रमेण क्रमकोविदः||६|| स्निग्धाम्लस्वादुहृद्यानि ततोऽम्ललवणौ रसौ| स्वादुतिक्तौ ततो भूयः कषायकटुकौ ततः||७|| अन्योऽन्यप्रत्यनीकानां रसानां स्निग्धरूक्षयोः| व्यत्यासादुपयोगेन प्रकृतिं गमयेद्भिषक्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
ਸਰ੍ਵਕ੍ਸਮੋ ਹ੍ਯਸਂਸਰ੍ਗੋ ਰਤਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| ਬਲਵਾਨ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਪ੍ਰਕਤਿਂ ਗਤਃ||੯||
View original
सर्वक्षमो ह्यसंसर्गो रतियुक्तः स्थिरेन्द्रियः| बलवान् सत्त्वसम्पन्नो विज्ञेयः प्रकृतिं गतः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10-12) · Śloka 12
ਏਤਾਂ ਪ੍ਰਕਤਿਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਮਹਾਦੋਸਕਰਾਣ੍ਯਸ੍ਟਾਵਿਮਾਨਿ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੧੦|| ਉਚ੍ਚੈਰ੍ਭਾਸ੍ਯਂ ਰਥਕ੍ਸੋਭਮਵਿਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣਾਸਨੇ| ਅਜੀਰ੍ਣਾਹਿਤਭੋਜ੍ਯੇ ਚ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਸਮੈਥੁਨਮ੍||੧੧|| ਤਜ੍ਜਾ ਦੇਹੋਰ੍ਧ੍ਵਸਰ੍ਵਾਧੋਮਧ੍ਯਪੀਡਾਮਦੋਸਜਾਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜਾਃ ਕ੍ਸਯਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍||੧੨||
View original
एतां प्रकृतिमप्राप्तः सर्ववर्ज्यानि वर्जयेत्| महादोषकराण्यष्टाविमानि तु विशेषतः||१०|| उच्चैर्भाष्यं रथक्षोभमविचङ्क्रमणासने| अजीर्णाहितभोज्ये च दिवास्वप्नं समैथुनम्||११|| तज्जा देहोर्ध्वसर्वाधोमध्यपीडामदोषजाः| श्लेष्मजाः क्षयजाश्चैव व्याध्यः स्युर्यथाक्रमम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13-14) · Śloka 14
ਤੇਸਾਂ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਲਿਙ੍ਗਮੇਕੈਕਸ੍ਯ ਚ ਭੇਸਜਮ੍| ਯਥਾਵਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਂਸ਼੍ਚ ਯਾਪਨਾਨ੍||੧੩|| ਤਤ੍ਰੋਚ੍ਚੈਰ੍ਭਾਸ੍ਯਾਤਿਭਾਸ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਾਪਸ਼ਙ੍ਖਕਰ੍ਣਨਿਸ੍ਤੋਦਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੋਪਰੋਧਮੁਖਤਾਲੁਕਣ੍ਠਸ਼ੋਸਤੈਮਿਰ੍ਯਪਿਪਾਸਾਜ੍ਵਰਤਮਕ- ਹਨੁਗ੍ਰਹਮਨ੍ਯਾਸ੍ਤਮ੍ਭਨਿਸ੍ਠੀਵਨੋਰਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਸ੍ਵਰਭੇਦਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸਾਦਯਃ ਸ੍ਯੁਃ (੧)| ਰਥਕ੍ਸੋਭਾਤ੍ ਸਨ੍ਧਿਪਰ੍ਵਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਹਨੁਨਾਸਾਕਰ੍ਣਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲਤੋਦਕੁਕ੍ਸਿਕ੍ਸੋਭਾਟੋਪਾਨ੍ਤ੍ਰਕੂਜਨਾਧ੍ਮਾਨਹਦਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਪਰੋਧ- ਸ੍ਫਿਕ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਵਙ੍ਕ੍ਸਣਵਸਣਕਟੀਪਸ੍ਠਵੇਦਨਾਸਨ੍ਧਿਸ੍ਕਨ੍ਧਗ੍ਰੀਵਾਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਙ੍ਗਾਭਿਤਾਪਪਾਦਸ਼ੋਫਪ੍ਰਸ੍ਵਾਪਹਰ੍ਸਣਾਦਯਃ (੨)| ਅਤਿਚਙ੍ਕਮਣਾਤ੍ ਪਾਦਜਙ੍ਘੋਰੁਜਾਨੁਵਙ੍ਕ੍ਸਣਸ਼੍ਰੋਣੀਪਸ੍ਠਸ਼ੂਲਸਕ੍ਥਿਸਾਦਨਿਸ੍ਤੋਦ- ਪਿਣ੍ਡਿਕੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦਾਂਸਾਭਿਤਾਪਸਿਰਾਧਮਨੀਹਰ੍ਸਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਦਯਃ (੩)| ਅਤ੍ਯਾਸਨਾਦ੍ਰਥਕ੍ਸੋਭਜਾਃ ਸ੍ਫਿਕ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਵਙ੍ਕ੍ਸਣਵਸਣਕਟੀਪਸ੍ਠਵੇਦਨਾਦਯਃ (੪)| ਅਜੀਰ੍ਣਾਧ੍ਯਸ਼ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਮੁਖਸ਼ੋਸਾਧ੍ਮਾਨਸ਼ੂਲਨਿਸ੍ਤੋਦਪਿਪਾਸਾਗਾਤ੍ਰਸਾਦਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਤੀਸਾਰਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਜ੍ਵਰਪ੍ਰਵਾਹਣਾਮਵਿਸਾਦਯਃ(੫)| ਵਿਸਮਾਹਿਤਾਸ਼ਨਾਭ੍ਯਾਮਨਨ੍ਨਾਭਿਲਾਸਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਕਣ੍ਡੂਪਾਮਾਗਾਤ੍ਰਸਾਦਵਾਤਾਦਿਪ੍ਰਕੋਪਜਾਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਹਣ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਵਿਕਾਰਾਦਯਃ (੬)| ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਰੋਚਕਾਵਿਪਾਕਾਗ੍ਨਿਨਾਸ਼ਸ੍ਤੈਮਿਤ੍ਯਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਕਣ੍ਡੂਪਾਮਾਦਾਹਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਙ੍ਗਮਰ੍ਦਹਤ੍ਸ੍ਤਮ੍ਭਜਾਡ੍ਯਤਨ੍ਦ੍ਰਾਨਿਦ੍ਰਾ- ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਗ੍ਰਨ੍ਥਿਜਨ੍ਮਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਰਕ੍ਤਮੂਤ੍ਰਾਕ੍ਸਿਤਾਤਾਲੁਲੇਪਾਃ (੭)| ਵ੍ਯਵਾਯਾਦਾਸ਼ੁਬਲਨਾਸ਼ੋਰੁਸਾਦਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਗੁਦਮੇਢ੍ਰਵਙ੍ਕ੍ਸਣੋਰੁਜਾਨੁਜਙ੍ਘਾਪਾਦਸ਼ੂਲਹਦਯਸ੍ਪਨ੍ਦਨਨੇਤ੍ਰਪੀਡਾਙ੍ਗਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯ- ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਾਰ੍ਗਸ਼ੋਣਿਤਾਗਮਨਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਠੀਵਨਸ੍ਵਰਾਵਸਾਦਕਟੀਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯੈਕਾਙ੍ਗਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਰੋਗਮੁਸ੍ਕਸ਼੍ਵਯਥੁ- ਵਾਤਵਰ੍ਚੋਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਸਰ੍ਗਜਾਡ੍ਯਵੇਪਥੁਬਾਧਿਰ੍ਯਵਿਸਾਦਾਦਯਃ ਸ੍ਯੁਃ; ਅਵਲੁਪ੍ਯਤ ਇਵ ਗੁਦਃ, ਤਾਡ੍ਯਤ ਇਵ ਮੇਢ੍ਰਮ੍, ਅਵਸੀਦਤੀਵ ਮਨੋ, ਵੇਪਤੇ ਹਦਯਂ, ਪੀਡ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਨ੍ਧਯਃ, ਤਮਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਤ ਇਵ ਚ (੮)| ਇਤ੍ਯੇਵਮੇਭਿਰਸ੍ਟਭਿਰਪਚਾਰੈਰੇਤੇ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਃ||੧੪||
View original
तेषां विस्तरतो लिङ्गमेकैकस्य च भेषजम्| यथावत्सम्प्रवक्ष्यामि सिद्धान् बस्तींश्च यापनान्||१३|| तत्रोच्चैर्भाष्यातिभाष्याभ्यां शिरस्तापशङ्खकर्णनिस्तोदश्रोत्रोपरोधमुखतालुकण्ठशोषतैमिर्यपिपासाज्वरतमक- हनुग्रहमन्यास्तम्भनिष्ठीवनोरःपार्श्वशूलस्वरभेदहिक्काश्वासादयः स्युः (१)| रथक्षोभात् सन्धिपर्वशैथिल्यहनुनासाकर्णशिरःशूलतोदकुक्षिक्षोभाटोपान्त्रकूजनाध्मानहृदयेन्द्रियोपरोध- स्फिक्पार्श्ववङ्क्षणवृषणकटीपृष्ठवेदनासन्धिस्कन्धग्रीवादौर्बल्याङ्गाभितापपादशोफप्रस्वापहर्षणादयः (२)| अतिचङ्कमणात् पादजङ्घोरुजानुवङ्क्षणश्रोणीपृष्ठशूलसक्थिसादनिस्तोद- पिण्डिकोद्वेष्टनाङ्गमर्दांसाभितापसिराधमनीहर्षश्वासकासादयः (३)| अत्यासनाद्रथक्षोभजाः स्फिक्पार्श्ववङ्क्षणवृषणकटीपृष्ठवेदनादयः (४)| अजीर्णाध्यशनाभ्यां तु मुखशोषाध्मानशूलनिस्तोदपिपासागात्रसादच्छर्द्यतीसारमूर्च्छाज्वरप्रवाहणामविषादयः(५)| विषमाहिताशनाभ्यामनन्नाभिलाषदौर्बल्यवैवर्ण्यकण्डूपामागात्रसादवातादिप्रकोपजाश्च ग्रहण्यर्शोविकारादयः (६)| दिवास्वप्नादरोचकाविपाकाग्निनाशस्तैमित्यपाण्डुत्वकण्डूपामादाहच्छर्द्यङ्गमर्दहृत्स्तम्भजाड्यतन्द्रानिद्रा- प्रसङ्गग्रन्थिजन्मदौर्बल्यरक्तमूत्राक्षितातालुलेपाः (७)| व्यवायादाशुबलनाशोरुसादशिरोबस्तिगुदमेढ्रवङ्क्षणोरुजानुजङ्घापादशूलहृदयस्पन्दननेत्रपीडाङ्गशैथिल्य- शुक्रमार्गशोणितागमनकासश्वासशोणितष्ठीवनस्वरावसादकटीदौर्बल्यैकाङ्गसर्वाङ्गरोगमुष्कश्वयथु- वातवर्चोमूत्रसङ्गशुक्रविसर्गजाड्यवेपथुबाधिर्यविषादादयः स्युः; अवलुप्यत इव गुदः, ताड्यत इव मेढ्रम्, अवसीदतीव मनो, वेपते हृदयं, पीड्यन्ते सन्धयः, तमः प्रवेश्यत इव च (८)| इत्येवमेभिरष्टभिरपचारैरेते प्रादुर्भवन्त्युपद्रवाः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (15) · Śloka 15
ਤੇਸਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਃ- ਤਤ੍ਰੋਚ੍ਚੈਰ੍ਭਾਸ੍ਯਾਤਿਭਾਸ੍ਯਜਾਨਾਮਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਵੇਦੋਪਨਾਹਧੂਮਨਸ੍ਯੋਪਰਿਭਕ੍ਤਸ੍ਨੇਹਪਾਨਰਸਕ੍ਸੀਰਾਦਿਰ੍ਵਾਤਹਰਃ ਸਰ੍ਵੋ ਵਿਧਿਰ੍ਮੌਨਂ ਚ (੧)| ਰਥਕ੍ਸੋਭਾਤਿਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣਾਤ੍ਯਾਸਨਜਾਨਾਂ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਾਦਿਵਾਤਹਰਂ ਕਰ੍ਮ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਦਾਨਵਰ੍ਜਨਂ ਚ (੨)| ਅਜੀਰ੍ਣਾਧ੍ਯਸ਼ਨਜਾਨਾਂ ਨਿਰਵਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਛਰ੍ਦਨਂ ਰੂਕ੍ਸਃ ਸ੍ਵੇਦੋ ਲਙ੍ਘਨੀਯਪਾਚਨੀਯਦੀਪਨੀਯੌਸਧਾਵਚਾਰਣਂ ਚ (੩)| ਵਿਸਮਾਹਿਤਾਸ਼ਨਜਾਨਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਦੋਸਹਰਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ (੪)| ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਜਾਨਾਂ ਧੂਮਪਾਨਲਙ੍ਘਨਵਮਨਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਵ੍ਯਾਯਾਮਰੂਕ੍ਸਾਸ਼ਨਾਰਿਸ੍ਟਦੀਪਨੀਯੌਸਧੋਪਯੋਗਃ ਪ੍ਰਘਰ੍ਸਣੋਨ੍ਮਰ੍ਦਨਪਰਿਸੇਚਨਾਦਿਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਃ ਸਰ੍ਵੋ ਵਿਧਿਃ (੫)| ਮੈਥੁਨਜਾਨਾਂ ਜੀਵਨੀਯਸਿਦ੍ਧਯੋਃ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸੋਰੁਪਯੋਗਃ, ਤਥਾ ਵਾਤਹਰਾਃ ਸ੍ਵੇਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗੋਪਨਾਹਾ ਵਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਹਾਰਾਃ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਸ੍ਨੇਹਵਿਧਯੋ ਯਾਪਨਾਬਸ੍ਤਯੋਨੁਵਾਸਨਂ ਚ; ਮੂਤ੍ਰਵੈਕਤਬਸ੍ਤਿਸ਼ੂਲੇਸੁ ਚੋਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਿਦਾਰੀਗਨ੍ਧਾਦਿਗਣਜੀਵਨੀਯਕ੍ਸੀਰਸਂਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਸ੍ਯਾਤ੍||੧੫||
View original
तेषां सिद्धिः- तत्रोच्चैर्भाष्यातिभाष्यजानामभ्यङ्गस्वेदोपनाहधूमनस्योपरिभक्तस्नेहपानरसक्षीरादिर्वातहरः सर्वो विधिर्मौनं च (१)| रथक्षोभातिचङ्क्रमणात्यासनजानां स्नेहस्वेदादिवातहरं कर्म सर्वं निदानवर्जनं च (२)| अजीर्णाध्यशनजानां निरवशेषतश्छर्दनं रूक्षः स्वेदो लङ्घनीयपाचनीयदीपनीयौषधावचारणं च (३)| विषमाहिताशनजानां यथास्वं दोषहराः क्रियाः (४)| दिवास्वप्नजानां धूमपानलङ्घनवमनशिरोविरेचनव्यायामरूक्षाशनारिष्टदीपनीयौषधोपयोगः प्रघर्षणोन्मर्दनपरिषेचनादिश्च श्लेष्महरः सर्वो विधिः (५)| मैथुनजानां जीवनीयसिद्धयोः क्षीरसर्पिषोरुपयोगः, तथा वातहराः स्वेदाभ्यङ्गोपनाहा वृष्याश्चाहाराः स्नेहाः स्नेहविधयो यापनाबस्तयोऽनुवासनं च; मूत्रवैकृतबस्तिशूलेषु चोत्तरबस्तिर्विदारीगन्धादिगणजीवनीयक्षीरसंसिद्धं तैलं स्यात्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (16-17) · Śloka 17
ਯਾਪਨਾਸ਼੍ਚ ਬਸ੍ਤਯਃ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਦੇਯਾਃ; ਤਾਨੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ- ਮੁਸ੍ਤੋਸ਼ੀਰਬਲਾਰਗ੍ਵਧਰਾਸ੍ਨਾਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕਟੁਰੋਹਿਣੀਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਪੁਨਰ੍ਨਵਾਬਿਭੀਤਕਗੁਡੂਚੀਸ੍ਥਿਰਾਦਿਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਿ ਪਲਿਕਾਨਿ ਖਣ੍ਡਸ਼ਃ ਕ੍ਲਪ੍ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਟੌ ਚ ਮਦਨਫਲਾਨਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਜਲਾਢਕੇ ਪਰਿਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਪਾਦਸ਼ੇਸੋ ਰਸਃ ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਨਃ ਸ਼ਤਃ ਕ੍ਸੀਰਾਵਸ਼ੇਸਃ ਪਾਦਜਾਙ੍ਗਲਰਸਸ੍ਤੁਲ੍ਯਮਧੁਘਤਃ ਸ਼ਤਕੁਸੁਮਾਮਧੁਕਕੁਟਜਫਲਰਸਾਞ੍ਜਨਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਲ੍ਕੀਕਤਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਾਂਸਬਲਜਨਨਃ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਕਾਸਗੁਲ੍ਮਸ਼ੂਲਵਿਸਮਜ੍ਵਰਬ੍ਰਧ੍ਨ(ਵਰ੍ਧ੍ਮ)- ਕੁਣ੍ਡਲੋਦਾਵਰ੍ਤਕੁਕ੍ਸਿਸ਼ੂਲਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਸਗ੍ਰਜੋਵਿਸਰ੍ਪਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਸ਼ਿਰੋਰੁਜਾ- ਜਾਨੂਰੁਜਙ੍ਘਾਬਸ੍ਤਿਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯੁਨ੍ਮਾਦਾਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਰਮੇਹਾਧ੍ਮਾਨਵਾਤਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵ੍ਯਾਧਿਹਰਃ ਸਦ੍ਯੋ ਬਲਜਨਨੋ ਰਸਾਯਨਸ਼੍ਚੇਤਿ (੧)| ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਪਲਾਸ਼ਾਤ੍ ਸਟ੍ਪਲਂ ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਬਹਤੀ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕੋ ਰਾਸ੍ਨਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਗੁਡੂਚੀ ਵਰ੍ਸਾਭੂਰਾਰਗ੍ਵਧੋ ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਿਤਿ ਪਲਿਕਾਨਿ ਖਣ੍ਡਸ਼ਃ ਕ੍ਲਪ੍ਤਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਚਾਸ੍ਟੌ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਜਲਾਢਕੇ ਕ੍ਸੀਰਪਾਦੇ ਪਚੇਤ੍| ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਕਸਾਯਂ ਪੂਤਂ ਸ਼ਤਕੁਸੁਮਾਕੁਸ੍ਠਮੁਸ੍ਤਪਿਪ੍ਪਲੀਹਪੁਸਾਬਿਲ੍ਵਵਚਾਵਤ੍ਸਕਫਲਰਸਾਞ੍ਜਨਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਯਵਾਨਿਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਕਲ੍ਕਿਤਂ ਮਧੁਘਤਤੈਲਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਨਿਰੂਹਮੇਕਂ ਦ੍ਵੌ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਲਲਿਤਸੁਕੁਮਾਰਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਹਾਰਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਸ੍ਥਵਿਰਚਿਰਾਰ੍ਸ਼ਸਾਮਪਤ੍ਯਕਾਮਾਨਾਂ ਚ (੨)| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸਹਚਰਬਲਾਦਰ੍ਭਮੂਲਸਾਰਿਵਾਸਿਦ੍ਧੇਨ ਪਯਸਾ (੩)| ਤਥਾ ਬਹਤੀਕਣ੍ਟਕਾਰੀਸ਼ਤਾਵਰੀਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾਸ਼ਤੇਨ ਪਯਸਾ ਮਧੁਕਮਦਨਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕਿਤੇਨ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵਸ੍ਤਿਃ (੪)| ਤਥਾ ਬਲਾਤਿਬਲਾਵਿਦਾਰੀਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਬਹਤੀਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਦਰ੍ਭਮੂਲਪਰੂਸਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਬਿਲ੍ਵਫਲਯਵਸਿਦ੍ਧੇਨ ਪਯਸਾ ਮਧੁਕਮਦਨਕਲ੍ਕਿਤੇਨ ਮਧੁਘਤਸੌਵਰ੍ਚਲਯੁਕ੍ਤੇਨ ਕਾਸਜ੍ਵਰਗੁਲ੍ਮਪ੍ਲੀਹਾਰ੍ਦਿਤਸ੍ਤ੍ਰੀਮਦ੍ਯਕ੍ਲਿਸ੍ਟਾਨਾਂ ਸਦ੍ਯੋਬਲਜਨਨੋ ਰਸਾਯਨਸ਼੍ਚ (੫)| ਬਲਾਤਿਬਲਾਰਾਸ੍ਨਾਰਗ੍ਵਧਮਦਨਬਿਲ੍ਵਗੁਡੂਚੀਪੁਨਰ੍ਨਵੈਰਣ੍ਡਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸਹਚਰਪਲਾਸ਼ਦੇਵਦਾਰੁਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਿ ਪਲਿਕਾਨਿ ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਮੂਲਕਾਨਾਂ ਚ ਜਲਦ੍ਰੋਣਸਿਦ੍ਧਂ ਨਿਰੂਹਪ੍ਰਮਾਣਾਵਸ਼ੇਸਂ ਕਸਾਯਂ ਪੂਤਂ ਮਧੁਕਮਦਨਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਕੁਸ੍ਠਪਿਪ੍ਪਲੀਵਚਾਵਤ੍ਸਕਫਲਰਸਾਞ੍ਜਨਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਯਵਾਨੀਕਲ੍ਕਿਕਤਂ ਗੁਡਘਤਤੈਲਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਬਸ੍ਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛੁਕ੍ਰਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਚਃਸਙ੍ਗੇਨਿਲਜੇ ਗੁਲ੍ਮਹਦ੍ਰੋਗਾਧ੍ਮਾਨਬ੍ਰਧ੍ਨਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਕਟੀਗ੍ਰਹਸਞ੍ਜ੍ਞਾਨਾਸ਼ਬਲਕ੍ਸਯੇਸੁ ਚ (੬)| ਹਪੁਸਾਰ੍ਧਕੁਡਵੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਰ੍ਧਕ੍ਸੁਣ੍ਣਯਵਃ ਕ੍ਸੀਰੋਦਕਸਿਦ੍ਧਃ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸੋ ਮਧੁਘਤਤੈਲਲਵਣਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਵਿਸਤਵਾਤਰਕ੍ਤਸਕ੍ਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰੀਖੇਦਿਤਹਿਤੋ ਵਾਤਹਰੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮੇਧਾਗ੍ਨਿਬਲਜਨਨਸ਼੍ਚ (੭)| ਹ੍ਰਸ੍ਵਪਞ੍ਚਮੂਲੀਕਸਾਯਃ ਕ੍ਸੀਰੋਦਕਸਿਦ੍ਧਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਕਮਦਨਕਲ੍ਕੀਕਤਃ ਸਗੁਡਘਤਤੈਲਲਵਣਃ ਕ੍ਸੀਣਵਿਸਮਜ੍ਵਰਕਰ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਬਸ੍ਤਿਃ (੮)| ਬਲਾਤਿਬਲਾਪਾਮਾਰ੍ਗਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਸ੍ਟਪਲਾਰ੍ਧਕ੍ਸੁਣ੍ਣਯਵਾਞ੍ਜਲਿਕਸਾਯਃ ਸਗੁਡਘਤਤੈਲਲਵਣਯੁਕ੍ਤਃ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਬਸ੍ਤਿਃਸ੍ਥਵਿਰਦੁਰ੍ਬਲਕ੍ਸੀਣਸ਼ੁਕ੍ਰਰੁਧਿਰਾਣਾਂ ਪਥ੍ਯਤਮਃ (੯)| ਬਲਾਮਧੁਕਵਿਦਾਰੀਦਰ੍ਭਮੂਲਮਦ੍ਵੀਕਾਯਵੈਃ ਕਸਾਯਮਾਜੇਨ ਪਯਸਾ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਧੁਕਮਦਨਕਲ੍ਕਿਤਂ ਸਮਧੁਘਤਸੈਨ੍ਧਵਂ ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਬਸ੍ਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ (੧੦)| ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਗੋਕ੍ਸੁਰਕਮੂਲਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਰੂਸਕਖਰ੍ਜੂਰਫਲਮਧੂਕਪੁਸ੍ਪੈਰਜਾਕ੍ਸੀਰਜਲਪ੍ਰਸ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਃ ਕਸਾਯਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲਕਲ੍ਕਿਤਃ ਸਘਤਸੈਨ੍ਧਵਃ ਕ੍ਸੀਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਸਮਜ੍ਵਰਕਰ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ਼ਸ੍ਤਃ (੧੧)| ਸ੍ਥਿਰਾਦਿਪਞ੍ਚਮੂਲੀਪਞ੍ਚਪਲੇਨ ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਯਵਗੋਧੂਮਮਾਸਪਞ੍ਚਪ੍ਰਸਤੇਨ ਛਾਗਂ ਪਯਃ ਸ਼ਤਂ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਰਸਸਮਮਧੁਘਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸੈਨ੍ਧਵਸੌਵਰ੍ਚਲਯੁਕ੍ਤੋ ਵਸ੍ਤਿਰ੍ਵਸ੍ਯਤਮੋ ਬਲਵਰ੍ਣਜਨਨਸ਼੍ਚ | ਇਤਿ ਯਾਪਨਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼||੧੬|| ਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚੈਸ ਸ਼ਿਖਿਗੋਨਰ੍ਦਹਂਸਸਾਰਸਾਣ੍ਡਰਸੇਸੁ ਸ੍ਯਾਤ੍||੧੭||
View original
यापनाश्च बस्तयः सर्वकालं देयाः; तानुपदेक्ष्यामः- मुस्तोशीरबलारग्वधरास्नामञ्जिष्ठाकटुरोहिणीत्रायमाणापुनर्नवाबिभीतकगुडूचीस्थिरादिपञ्चमूलानि पलिकानि खण्डशः क्लृप्तान्यष्टौ च मदनफलानि प्रक्षाल्य जलाढके परिक्वाथ्य पादशेषो रसः क्षीरद्विप्रस्थसंयुक्तः पुनः शृतः क्षीरावशेषः पादजाङ्गलरसस्तुल्यमधुघृतः शतकुसुमामधुककुटजफलरसाञ्जनप्रियङ्गुकल्कीकृतः ससैन्धवः सुखोष्णो बस्तिः शुक्रमांसबलजननः क्षतक्षीणकासगुल्मशूलविषमज्वरब्रध्न(वर्ध्म)- कुण्डलोदावर्तकुक्षिशूलमूत्रकृच्छ्रासृग्रजोविसर्पप्रवाहिकाशिरोरुजा- जानूरुजङ्घाबस्तिग्रहाश्मर्युन्मादार्शःप्रमेहाध्मानवातरक्तपित्तश्लेष्मव्याधिहरः सद्यो बलजननो रसायनश्चेति (१)| एरण्डमूलपलाशात् षट्पलं शालिपर्णीपृश्निपर्णी बृहती कण्टकारिका गोक्षुरको रास्नाऽश्वगन्धा गुडूची वर्षाभूरारग्वधो देवदार्विति पलिकानि खण्डशः क्लृप्तानि फलानि चाष्टौ प्रक्षाल्य जलाढके क्षीरपादे पचेत्| पादशेषं कषायं पूतं शतकुसुमाकुष्ठमुस्तपिप्पलीहपुषाबिल्ववचावत्सकफलरसाञ्जनप्रियङ्गुयवानिप्रक्षेपकल्कितं मधुघृततैलसैन्धवयुक्तं सुखोष्णं निरूहमेकं द्वौ त्रीन् वा दद्यात्| सर्वेषां प्रशस्तो विशेषतो ललितसुकुमारस्त्रीविहारक्षीणक्षतस्थविरचिरार्शसामपत्यकामानां च (२)| तद्वत् सहचरबलादर्भमूलसारिवासिद्धेन पयसा (३)| तथा बृहतीकण्टकारीशतावरीच्छिन्नरुहाशृतेन पयसा मधुकमदनपिप्पलीकल्कितेन पूर्ववद्वस्तिः (४)| तथा बलातिबलाविदारीशालिपर्णीपृश्निपर्णीबृहतीकण्टकारिकादर्भमूलपरूषककाश्मर्यबिल्वफलयवसिद्धेन पयसा मधुकमदनकल्कितेन मधुघृतसौवर्चलयुक्तेन कासज्वरगुल्मप्लीहार्दितस्त्रीमद्यक्लिष्टानां सद्योबलजननो रसायनश्च (५)| बलातिबलारास्नारग्वधमदनबिल्वगुडूचीपुनर्नवैरण्डाश्वगन्धासहचरपलाशदेवदारुद्विपञ्चमूलानि पलिकानि यवकोलकुलत्थद्विप्रसृतं शुष्कमूलकानां च जलद्रोणसिद्धं निरूहप्रमाणावशेषं कषायं पूतं मधुकमदनशतपुष्पाकुष्ठपिप्पलीवचावत्सकफलरसाञ्जनप्रियङ्गुयवानीकल्किकृतं गुडघृततैलक्षौद्रक्षीरमांसरसाम्लकाञ्जिकसैन्धवयुक्तं सुखोष्णं बस्तिं दद्याच्छुक्रमूत्रवर्चःसङ्गेऽनिलजे गुल्महृद्रोगाध्मानब्रध्नपार्श्वपृष्ठकटीग्रहसञ्ज्ञानाशबलक्षयेषु च (६)| हपुषार्धकुडवो द्विगुणार्धक्षुण्णयवः क्षीरोदकसिद्धः क्षीरशेषो मधुघृततैललवणयुक्तः सर्वाङ्गविसृतवातरक्तसक्तविण्मूत्रस्त्रीखेदितहितो वातहरो बुद्धिमेधाग्निबलजननश्च (७)| ह्रस्वपञ्चमूलीकषायः क्षीरोदकसिद्धः पिप्पलीमधुकमदनकल्कीकृतः सगुडघृततैललवणः क्षीणविषमज्वरकर्शितस्य बस्तिः (८)| बलातिबलापामार्गात्मगुप्ताष्टपलार्धक्षुण्णयवाञ्जलिकषायः सगुडघृततैललवणयुक्तः पूर्ववद्बस्तिःस्थविरदुर्बलक्षीणशुक्ररुधिराणां पथ्यतमः (९)| बलामधुकविदारीदर्भमूलमृद्वीकायवैः कषायमाजेन पयसा पक्त्वा मधुकमदनकल्कितं समधुघृतसैन्धवं ज्वरार्तेभ्यो बस्तिं दद्यात् (१०)| शालिपर्णीपृश्निपर्णीगोक्षुरकमूलकाश्मर्यपरूषकखर्जूरफलमधूकपुष्पैरजाक्षीरजलप्रस्थाभ्यां सिद्धः कषायः पिप्पलीमधुकोत्पलकल्कितः सघृतसैन्धवः क्षीणेन्द्रियविषमज्वरकर्शितस्य बस्तिः शस्तः (११)| स्थिरादिपञ्चमूलीपञ्चपलेन शालिषष्टिकयवगोधूममाषपञ्चप्रसृतेन छागं पयः शृतं पादशेषं कुक्कुटाण्डरससममधुघृतशर्करासैन्धवसौवर्चलयुक्तो वस्तिर्वृष्यतमो बलवर्णजननश्च | इति यापना बस्तयो द्वादश||१६|| कल्पश्चैष शिखिगोनर्दहंससारसाण्डरसेषु स्यात्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (18) · Śloka 18
ਸਤਿਤ੍ਤਿਰਿਃ ਸਮਯੂਰਃ ਸਰਾਜਹਂਸਃ ਪਞ੍ਚਮੂਲੀਪਯਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਮਧੁਕਰਾਸ੍ਨਾਕੁਟਜਮਦਨਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀ ਕਲ੍ਕੋ ਘਤਤੈਲਗੁਡਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਬਲਵਰ੍ਣਸ਼ੁਕ੍ਰਜਨਨੋ ਰਸਾਯਨਸ਼੍ਚ (੧)| ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲੀਕੁਕ੍ਕੁਟਰਸਸਿਦ੍ਧਂ ਪਯਃ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਕਰਾਸ੍ਨਾਮਦਨਕਲ੍ਕਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਘਤਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਤਿਕਾਮਾਨਾਂ ਬਲਜਨਨੋ ਬਸ੍ਤਿਃ (੨)| ਮਯੂਰਮਪਿਤ੍ਤਪਕ੍ਸਪਾਦਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ੍ਥਿਰਾਦਿਭਿਃ ਪਲਿਕੈਃ ਸਜਲੇ ਪਯਸਿ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸਂ ਮਦਨਪਿਪ੍ਪਲੀਵਿਦਾਰੀਸ਼ਤਕੁਸੁਮਾਮਧੁਕਕਲ੍ਕੀਕਤਂ ਮਧੁਘਤਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਂ ਬਸ੍ਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਤਿਪ੍ਰਸਕ੍ਤਕ੍ਸੀਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਭ੍ਯੋ ਬਲਵਰ੍ਣਕਰਮ੍ (੩)| ਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚੈਸ ਵਿਸ੍ਕਿਰਪ੍ਰਤੁਦਪ੍ਰਸਹਾਮ੍ਬੁਚਰੇਸੁ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਅਕ੍ਸੀਰੋ ਰੋਹਿਤਾਦਿਸੁ ਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯੇਸੁ (੪)| ਗੋਧਾਨਕੁਲਮਾਰ੍ਜਾਰਮੂਸਿਕਸ਼ਲ੍ਲਕਮਾਂਸਾਨਾਂ ਦਸ਼ਪਲਾਨ੍ ਭਾਗਾਨ੍ ਸਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨ੍ ਪਯਸਿ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਯਃਪਿਪ੍ਪਲੀਫਲਕਲ੍ਕਸੈਨ੍ਧਵਸੌਵਰ੍ਚਲਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਘਤਤੈਲਯੁਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਬਲ੍ਯੋ ਰਸਾਯਨਃ ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਧਾਨਕਰੋ ਮਥਿਤੋਰਸ੍ਕਰਥਗਜਹਯਭਗ੍ਨਵਾਤਬਲਾਸਕਪ੍ਰਭਤ੍ਯੁਦਾਵਰ੍ਤਵਾਤਸਕ੍ਤਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਚਸ਼੍ਸ਼ੁਕਾਣਾਂ ਹਿਤਤਮਸ਼੍ਚ (੫)| ਕੂਰ੍ਮਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮਪਿਸ਼ਿਤਸਿਦ੍ਧਂ ਪਯੋ ਗੋਵਸਨਾਗਹਯਨਕ੍ਰਹਂਸਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਰਸਮਧੁਘਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸੈਨ੍ਧਵੇਕ੍ਸੁਰਕਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਫਲਕਲ੍ਕਸਂਸਸ੍ਟੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਦ੍ਧਾਨਾਮਪਿ ਬਲਜਨਨਃ (੬)| ਕਰ੍ਕਟਕਰਸਸ਼੍ਚਟਕਾਣ੍ਡਰਸਯੁਕ੍ਤਃ ਸਮਧੁਘਤਸ਼ਰ੍ਕਰੋ ਬਸ੍ਤਿਃ; ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬਸ੍ਤਯਃ ਪਰਮਵਸ੍ਯਾਃ ਉਚ੍ਚਟਕੇਕ੍ਸੁਰਕਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਾਨੁਪਾਨਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਤਗਾਮਿਨਂ ਨਰਂ ਕੁਰ੍ਯੁਃ (੭)| ਗੋਵਸਬਸ੍ਤਵਰਾਹਵਸਣਕਰ੍ਕਟਚਟਕਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੀਰਮੁਚ੍ਚਟਕੇਕ੍ਸੁਰਕਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਮਧੁਘਤਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਲ੍ਲਵਣਿਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ (੮)| ਦਸ਼ਮੂਲਮਯੂਰਹਂਸਕੁਕ੍ਕੁਟਕ੍ਵਾਥਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਸਤਂ ਤੈਲਘਤਵਸਾਮਜ੍ਜਚਤੁਸ੍ਪ੍ਰਸਤਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਮੁਸ੍ਤਹਪੁਸਾਕਲ੍ਕੀਕਤਃ ਸਲਵਣੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਪਾਦਗੁਲ੍ਫੋਰੁਜਾਨੁਜਙ੍ਘਾਤ੍ਰਿਕਵਙ੍ਕ੍ਸਣਬਸ੍ਤਿਵਸਣਾਨਿਲਰੋਗਹਰਃ (੯)| ਮਗਵਿਸ੍ਕਿਰਾਨੂਪਬਿਲੇਸ਼ਯਾਨਾਮੇਤੇਨੈਵ ਕਲ੍ਪੇਨ ਬਸ੍ਤਯੋ ਦੇਯਾਃ (੧੦)| ਮਧੁਘਤਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸਤਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋਸ੍ਣੋਦਕਃ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਰ੍ਧਪਲਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਯੁਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਸ੍ਯਤਮੋ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਪਿਤ੍ਤਵਾਤਹਰਃ (੧੧)| ਸਦ੍ਯੋਘਤਤੈਲਵਸਾਮਜ੍ਜਚਤੁਸ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਹਪੁਸਾਰ੍ਧਪਲਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਯੁਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਸ੍ਯਤਮੋ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਪਿਤ੍ਤਵ੍ਯਾਧਿਹਰੋ ਰਸਾਯਨਃ (੧੨)| ਮਧੁਤੈਲਂ ਚਤੁਃਪ੍ਰਸਤਂ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਰ੍ਧਪਲਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਯੁਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਦੀਪਨੋ ਬਂਹਣੋ ਬਲਵਰ੍ਣਕਰੋ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵੋ ਵਸ੍ਯਤਮੋ ਰਸਾਯਨਃ ਕ੍ਰਿਮਿਕੁਸ੍ਠੋਦਾਵਰ੍ਤਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ੋਬ੍ਰਧ੍ਨਪ੍ਲੀਹਮੇਹਹਰਃ (੧੩)| ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਯਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਕੇਨ ਬਲਵਰ੍ਣਕਰੋ ਵਸ੍ਯਤਮੋ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵੋ ਬਸ੍ਤਿਮੇਢ੍ਰਪਾਕਪਰਿਕਰ੍ਤਿਕਾਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਪਿਤ੍ਤਵ੍ਯਾਧਿਹਰੋ ਰਸਾਯਨਸ਼੍ਚ (੧੪)| ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਂਸਰਸਤੁਲ੍ਯੋ ਮੁਸ੍ਤਾਕ੍ਸਯੁਕ੍ਤਃ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਾਤਬਲਾਸਪਾਦਹਰ੍ਸਗੁਲ੍ਮਤ੍ਰਿਕੋਰੁਜਾਨੂਰੁਨਿਕੁਞ੍ਚਨਬਸ੍ਤਿਵਸਣਮੇਢ੍ਰਤ੍ਰਿਕਪਸ੍ਠਸ਼ੂਲਹਰਃ (੧੫)| ਸੁਰਾਸੌਵੀਰਕਕੁਲਤ੍ਥਮਾਂਸਰਸਮਧੁਘਤਤੈਲਸਪ੍ਤਪ੍ਰਸਤੋ ਮੁਸ੍ਤਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਕਲ੍ਕਿਤਃ ਸਲਵਣੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਵਾਤਰੋਗਹਰਃ (੧੬)| ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਤ੍ਰਿਫਲਾਬਿਲ੍ਵਮਦਨਫਲਕਸਾਯੋ ਗੋਮੂਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ ਕੁਟਜਮਦਨਫਲਮੁਸ੍ਤਪਾਠਾਕਲ੍ਕਿਤਃ ਸੈਨ੍ਧਵਯਾਵਸ਼ੂਕਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤੈਲਯੁਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵ੍ਯਾਧਿਬਸ੍ਤ੍ਯਾਟੋਪਵਾਤਸ਼ੁਕ੍ਰਸਙ੍ਗਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਾਜੀਰ੍ਣਵਿਸੂਚਿਕਾਲਸਕੇਸੁ ਦੇਯ ਇਤਿ||੧੮||
View original
सतित्तिरिः समयूरः सराजहंसः पञ्चमूलीपयः सिद्धः शतपुष्पामधुकरास्नाकुटजमदनफलपिप्पली कल्को घृततैलगुडसैन्धवयुक्तो बस्तिर्बलवर्णशुक्रजननो रसायनश्च (१)| द्विपञ्चमूलीकुक्कुटरससिद्धं पयः पादशेषं पिप्पलीमधुकरास्नामदनकल्कं शर्करामधुघृतयुक्तं स्त्रीष्वतिकामानां बलजननो बस्तिः (२)| मयूरमपित्तपक्षपादास्यान्त्रं स्थिरादिभिः पलिकैः सजले पयसि पक्त्वा क्षीरशेषं मदनपिप्पलीविदारीशतकुसुमामधुककल्कीकृतं मधुघृतसैन्धवयुक्तं बस्तिं दद्यात् स्त्रीष्वतिप्रसक्तक्षीणेन्द्रियेभ्यो बलवर्णकरम् (३)| कल्पश्चैष विष्किरप्रतुदप्रसहाम्बुचरेषु स्यात्, अक्षीरो रोहितादिषु च मत्स्येषु (४)| गोधानकुलमार्जारमूषिकशल्लकमांसानां दशपलान् भागान् सपञ्चमूलान् पयसि पक्त्वा तत्पयःपिप्पलीफलकल्कसैन्धवसौवर्चलशर्करामधुघृततैलयुक्तो बस्तिर्बल्यो रसायनः क्षीणक्षतस्य सन्धानकरो मथितोरस्करथगजहयभग्नवातबलासकप्रभृत्युदावर्तवातसक्तमूत्रवर्चश्शुकाणां हिततमश्च (५)| कूर्मादीनामन्यतमपिशितसिद्धं पयो गोवृषनागहयनक्रहंसकुक्कुटाण्डरसमधुघृतशर्करासैन्धवेक्षुरकात्मगुप्ताफलकल्कसंसृष्टो बस्तिर्वृद्धानामपि बलजननः (६)| कर्कटकरसश्चटकाण्डरसयुक्तः समधुघृतशर्करो बस्तिः; इत्येते बस्तयः परमवृष्याः उच्चटकेक्षुरकात्मगुप्ताशृतक्षीरप्रतिभोजनानुपानात् स्त्रीशतगामिनं नरं कुर्युः (७)| गोवृषबस्तवराहवृषणकर्कटचटकसिद्धं क्षीरमुच्चटकेक्षुरकात्मगुप्तामधुघृतसैन्धवयुक्तः किञ्चिल्लवणितो बस्तिः (८)| दशमूलमयूरहंसकुक्कुटक्वाथात् पञ्चप्रसृतं तैलघृतवसामज्जचतुष्प्रसृतयुक्तं शतपुष्पामुस्तहपुषाकल्कीकृतः सलवणो बस्तिः पादगुल्फोरुजानुजङ्घात्रिकवङ्क्षणबस्तिवृषणानिलरोगहरः (९)| मृगविष्किरानूपबिलेशयानामेतेनैव कल्पेन बस्तयो देयाः (१०)| मधुघृतद्विप्रसृतस्तुल्योष्णोदकः शतपुष्पार्धपलः सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्वृष्यतमो मूत्रकृच्छ्रपित्तवातहरः (११)| सद्योघृततैलवसामज्जचतुष्प्रस्थं हपुषार्धपलं सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्वृष्यतमो मूत्रकृच्छ्रपित्तव्याधिहरो रसायनः (१२)| मधुतैलं चतुःप्रसृतं शतपुष्पार्धपलं सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्दीपनो बृंहणो बलवर्णकरो निरुपद्रवो वृष्यतमो रसायनः क्रिमिकुष्ठोदावर्तगुल्मार्शोब्रध्नप्लीहमेहहरः (१३)| तद्वन्मधुघृताभ्यां पयस्तुल्यो बस्तिः पूर्वकल्केन बलवर्णकरो वृष्यतमो निरुपद्रवो बस्तिमेढ्रपाकपरिकर्तिकामूत्रकृच्छ्रपित्तव्याधिहरो रसायनश्च (१४)| तद्वन्मधुघृताभ्यां मांसरसतुल्यो मुस्ताक्षयुक्तः पूर्ववद्बस्तिर्वातबलासपादहर्षगुल्मत्रिकोरुजानूरुनिकुञ्चनबस्तिवृषणमेढ्रत्रिकपृष्ठशूलहरः (१५)| सुरासौवीरककुलत्थमांसरसमधुघृततैलसप्तप्रसृतो मुस्तशताह्वाकल्कितः सलवणो बस्तिः सर्ववातरोगहरः (१६)| द्विपञ्चमूलत्रिफलाबिल्वमदनफलकषायो गोमूत्रसिद्धः कुटजमदनफलमुस्तपाठाकल्कितः सैन्धवयावशूकक्षौद्रतैलयुक्तो बस्तिः श्लेष्मव्याधिबस्त्याटोपवातशुक्रसङ्गपाण्डुरोगाजीर्णविसूचिकालसकेषु देय इति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (19(1)) · Śloka 19
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਸ੍ਯਤਮਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ| ਸ਼ਤਾਵਰੀਗੁਡੂਚੀਕ੍ਸੁਵਿਦਾਰ੍ਯਾਮਲਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਖਰ੍ਜੂਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੀਡਿਤਾਨਾਂ ਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਥਗੇਕੈਕਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਘਤਤੈਲਗੋਮਹਿਸ੍ਯਜਾਕ੍ਸੀਰਾਣਾਂ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਦਦ੍ਯਾਤ੍, ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਮੇਦਾਮਹਾਮੇਦਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਮਧੂਲਿਕਾਮਧੁਕੋਚ੍ਚਟਾਪਿਪ੍ਪਲੀਪੁਸ੍ਕਰਬੀਜਨੀਲੋਤ੍ਪਲਕਦਮ੍ਬਪੁਸ੍ਪ- ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਕੇਸ਼ਰਕਲ੍ਕਾਨ੍ ਪਸਤਤਰਕ੍ਸੁਮਾਂਸਕੁਕ੍ਕੁਟਚਟਕਚਕੋਰਮਤ੍ਤਾਕ੍ਸਬਰ੍ਹਿਜੀਵਞ੍ਜੀਵਕੁਲਿਙ੍ਗਹਂਸਾਣ੍ਡਰਸਵਸਾਮਜ੍ਜਾਦੇਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋਸਸ਼ਙ੍ਖਪਟਹਭੇਰੀਨਿਨਾਦੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਤਚ੍ਛਤ੍ਰਕਤਚ੍ਛਾਯਂ ਗਜਸ੍ਕਨ੍ਧਮਾਰੋਪਯੇਦ੍ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਸਧ੍ਵਜਮਭਿਪੂਜ੍ਯ, ਤਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਤ੍ਰਿਭਾਗਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਮਙ੍ਗਲਾਸ਼ੀਃ ਸ੍ਤੁਤਿਦੇਵਤਾਰ੍ਚਨੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਂ ਗਮਯੇਤ੍| ਨਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਹਾਰਿਣਾਂ ਨਸ੍ਟਰੇਤਸਾਂ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਯੋਨੀਨਾਂ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਨਾਂ ਰਕ੍ਤਗੁਲ੍ਮਿਨੀਨਾਂ ਮਤਾਪਤ੍ਯਾਨਾਮਨਾਰ੍ਤਵਾਨਾਂ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਕ੍ਸੀਣਮਾਂਸਰੁਧਿਰਾਣਾਂ ਪਥ੍ਯਤਮਂ ਰਸਾਯਨਮੁਤ੍ਤਮਂ ਵਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ (੧)|੧੯|
View original
अत ऊर्ध्वं वृष्यतमान् स्नेहान् वक्ष्यामः| शतावरीगुडूचीक्षुविदार्यामलकद्राक्षाखर्जूराणां यन्त्रपीडितानां रसप्रस्थं पृथगेकैकं तद्वद्घृततैलगोमहिष्यजाक्षीराणां द्वौ द्वौ दद्यात्, जीवकर्षभकमेदामहामेदात्वक्क्षीरीशृङ्गाटकमधूलिकामधुकोच्चटापिप्पलीपुष्करबीजनीलोत्पलकदम्बपुष्प- पुण्डरीककेशरकल्कान् पृषततरक्षुमांसकुक्कुटचटकचकोरमत्ताक्षबर्हिजीवञ्जीवकुलिङ्गहंसाण्डरसवसामज्जादेश्च प्रस्थं दत्त्वा साधयेत्| ब्रह्मघोषशङ्खपटहभेरीनिनादैः सिद्धं सितच्छत्रकृतच्छायं गजस्कन्धमारोपयेद्भगवन्तं वृषध्वजमभिपूज्य, तं स्नेहं त्रिभागमाक्षिकं मङ्गलाशीः स्तुतिदेवतार्चनैर्बस्तिं गमयेत्| नृणां स्त्रीविहारिणां नष्टरेतसां क्षतक्षीणविषमज्वरार्तानां व्यापन्नयोनीनां वन्ध्यानां रक्तगुल्मिनीनां मृतापत्यानामनार्तवानां च स्त्रीणां क्षीणमांसरुधिराणां पथ्यतमं रसायनमुत्तमं वलीपलितनाशनं विद्यात् (१)|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (19(2)) · Śloka 19
ਬਲਾਗੋਕ੍ਸੁਰਕਰਾਸ੍ਨਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸ਼ਤਾਵਰੀਸਹਚਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ਤਮਾਪੋਥ੍ਯ ਜਲਦ੍ਰੋਣਸ਼ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਧ੍ਯਂ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਲਦ੍ਰੋਣਾਵਸ਼ੇਸੇ ਰਸੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪੂਤੇ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਮਲਕਸ੍ਵਰਸਯੋਰ੍ਬਸ੍ਤਮਹਿਸਵਰਾਹਵਸਕੁਕ੍ਕੁਟਬਰ੍ਹਿਹਂਸਕਾਰਣ੍ਡਵਸਾਰਸਾਣ੍ਡਰਸਾਨਾਂ ਘਤਤੈਲਯੋਸ਼੍ਚੈਕੈਕਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਸ੍ਟੌ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਨ੍ਦਨਮਧੁਕਮਧੂਲਿਕਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਬਿਸਮਣਾਲਨੀਲੋਤ੍ਪਲਪਟੋਲਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਨ੍ਨਪਾਕਿਤਾਲਮਸ੍ਤਕਖਰ੍ਜੂਰਮਦ੍ਵੀਕਾਤਾਮਲਕੀ- ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਕ੍ਸੁਦ੍ਰਸਹਾਮਹਾਸਹਾਸ਼ਤਾਵਰੀਮੇਦਾਪਿਪ੍ਪਲੀਹ੍ਰੀਬੇਰਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਾਂਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋਸਾਦਿਨਾ ਵਿਧਿਨਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਬਸ੍ਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤੇਨ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਤਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍; ਨ ਚਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਵਿਹਾਰਾਹਾਰਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾ ਕਾਚਿਤ੍| ਏਸ ਵਸ੍ਯੋ ਬਲ੍ਯੋ ਬਂਹਣ ਆਯੁਸ੍ਯੋ ਵਲੀਪਲਿਤਨੁਤ੍ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਨਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਯੋਨੀਨਾਂ ਚ ਪਥ੍ਯਤਮਃ (੨)|੧੯|
View original
बलागोक्षुरकरास्नाश्वगन्धाशतावरीसहचराणां शतं शतमापोथ्य जलद्रोणशते प्रसाध्यं, तस्मिन् जलद्रोणावशेषे रसे वस्त्रपूते विदार्यामलकस्वरसयोर्बस्तमहिषवराहवृषकुक्कुटबर्हिहंसकारण्डवसारसाण्डरसानां घृततैलयोश्चैकैकं प्रस्थमष्टौ प्रस्थान् क्षीरस्य दत्त्वा चन्दनमधुकमधूलिकात्वक्क्षीरीबिसमृणालनीलोत्पलपटोलात्मगुप्तान्नपाकितालमस्तकखर्जूरमृद्वीकातामलकी- कण्टकारीजीवकर्षभकक्षुद्रसहामहासहाशतावरीमेदापिप्पलीह्रीबेरत्वक्पत्रकल्कांश्च दत्त्वा साधयेत्| ब्रह्मघोषादिना विधिना सिद्धं बस्तिं दद्यात्| तेन स्त्रीशतं गच्छेत्; न चात्रास्ते विहाराहारयन्त्रणा काचित्| एष वृष्यो बल्यो बृंहण आयुष्यो वलीपलितनुत् क्षतक्षीणनष्टशुक्रविषमज्वरार्तानां व्यापन्नयोनीनां च पथ्यतमः (२)|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
ਸਹਚਰਪਲਸ਼ਤਮੁਦਕਦ੍ਰੋਣਚਤੁਸ੍ਟ੍ਯੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰੋਣਸ਼ੇਸੇ ਰਸੇ ਸੁਪੂਤੇ ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥਾਭ੍ਯਾਮਸ੍ਟਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਬਲਾਮਧੁਕਮਧੂਕਚਨ੍ਦਨਮਧੂਲਿਕਾਸਾਰਿਵਾਮੇਦਾਮਹਾਮੇਦਾਕਾਕੋਲਿਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਪਯਸ੍ਯਾਗੁਰੁਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖ- ਸ਼ਟੀਸਹਚਰਸਹਸ੍ਰਵੀਰ੍ਯਾਵਰਾਙ੍ਗਲੋਧ੍ਰਾਣਾਮਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ਼ਰ੍ਕਰੈਃ ਕਲ੍ਕੈਃ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਬਹ੍ਮਘੋਸਾਦਿਨਾ ਵਿਧਿਨਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਬਸ੍ਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਏਸ ਸਰ੍ਵਰੋਗਹਰੋ ਰਸਾਯਨੋ ਲਲਿਤਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠੋਨ੍ਤਃਪੁਰਚਾਰਿਣੀਨਾਂ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਵਾਤਪਿਤ੍ਤਵੇਦਨਾਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰਸ੍ਤ੍ਰਿਭਾਗਮਾਕ੍ਸਿਕੋ ਵਲੀਪਲਿਤਨੁਦ੍ਵਰ੍ਣਰੂਪਬਲਮਾਂਸਸ਼ੁਕ੍ਰਵਰ੍ਧਨਃ (੩)| ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਰਸਾਯਨਾਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਯਃ ਸਤਿ ਵਿਭਵੇ ਸ਼ਤਪਾਕਾਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਕਾ ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵੀਰ੍ਯਬਲਾਧਾਨਾਰ੍ਥਮਿਤਿ||੧੯||
View original
सहचरपलशतमुदकद्रोणचतुष्ट्ये पक्त्वा द्रोणशेषे रसे सुपूते विदारीक्षुरसप्रस्थाभ्यामष्टगुणक्षीरं घृततैलप्रस्थं बलामधुकमधूकचन्दनमधूलिकासारिवामेदामहामेदाकाकोलिक्षीरकाकोलीपयस्यागुरुमञ्जिष्ठाव्याघ्रनख- शटीसहचरसहस्रवीर्यावराङ्गलोध्राणामक्षमात्रैर्द्विगुणशर्करैः कल्कैः साधयेत्| बह्मघोषादिना विधिना सिद्धं बस्तिं दद्यात्| एष सर्वरोगहरो रसायनो ललितानां श्रेष्ठोऽन्तःपुरचारिणीनां क्षतक्षयवातपित्तवेदनाश्वासकासहरस्त्रिभागमाक्षिको वलीपलितनुद्वर्णरूपबलमांसशुक्रवर्धनः (३)| इत्येते रसायनाः स्नेहबस्तयः सति विभवे शतपाकाः सहस्रपाका वा कार्या वीर्यबलाधानार्थमिति||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20-22) · Śloka 22
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬਸ੍ਤਯਃ ਸ੍ਨੇਹਾਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਾ ਯਾਪਨਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਾਃ| ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਮਾਤੁਰਾਣਾਂ ਚ ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਚਾਵਿਰੋਧਿਨਾਃ||੨੦|| ਅਤਿਵ੍ਯਵਾਯਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਾਂਸਬਲਪ੍ਰਦਾਃ| ਸਰ੍ਵਰੋਗਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਤੁਸੁ ਯੌਗਿਕਾਃ||੨੧|| ਨਾਰੀਣਾਮਪ੍ਰਜਾਤਾਨਾਂ ਨਰਾਣਾਂ ਚਾਪ੍ਯਪਤ੍ਯਦਾਃ| ਉਭਯਾਰ੍ਥਕਰਾ ਦਸ੍ਟਾਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਨਿਰੂਹਯੋਃ||੨੨||
View original
भवन्ति चात्र- इत्येते बस्तयः स्नेहाश्चोक्ता यापनसञ्ज्ञिताः| स्वस्थानामातुराणां च वृद्धानां चाविरोधिनाः||२०|| अतिव्यवायशीलानां शुक्रमांसबलप्रदाः| सर्वरोगप्रशमनाः सर्वेष्वृतुषु यौगिकाः||२१|| नारीणामप्रजातानां नराणां चाप्यपत्यदाः| उभयार्थकरा दृष्टाः स्नेहबस्तिनिरूहयोः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (23) · Śloka 23
ਵ੍ਯਾਯਾਮੋ ਮੈਥੁਨਂ ਮਦ੍ਯਂ ਮਧੂਨਿ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਮ੍ਬੁ ਚ| ਸਮ੍ਭੋਜਨਂ ਰਥਕ੍ਸੋਭੋ ਬਸ੍ਤਿਸ੍ਵੇਤੇਸੁ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍||੨੩||
View original
व्यायामो मैथुनं मद्यं मधूनि शिशिराम्बु च| सम्भोजनं रथक्षोभो बस्तिष्वेतेषु गर्हितम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (24-28) · Śloka 29
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ - ਸ਼ਿਖਿਗੋਨਰ੍ਦਹਂਸਾਣ੍ਡੈਰ੍ਦਕ੍ਸਵਦ੍ਬਸ੍ਤਯਸ੍ਤ੍ਰਯਃ| ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵਿਸ੍ਕਿਰੈਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪ੍ਰਤੁਦੈਃ ਪ੍ਰਸਹੈਰ੍ਨਵ||੨੪|| ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚਾਮ੍ਬੁਚਾਰਿਭਿਃ| ਨਵ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਖਿਕਲ੍ਪੇਨ ਬਸ੍ਤਯਃ||੨੫|| ਦਸ਼ ਕਰ੍ਕਟਕਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕੂਰ੍ਮਕਲ੍ਕੇਨ ਬਸ੍ਤਯਃ| ਮਗੈਃ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੈਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵਿਸ੍ਕਿਰੈਰ੍ਦਸ਼ ||੨੬|| ਆਨੂਪੈਰ੍ਦਕ੍ਸਸ਼ਿਖਿਵਦ੍ਭੂਸ਼ਯੈਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼| ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਿਤ੍ਯੇਤੇ ਸਹ ਸ੍ਨੇਹੈਃ ਸਮਾਸਤਃ||੨੭|| ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼ੋ ਭਿਨ੍ਨਾ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਤੇ ਸੋਡਸ਼ੋਤ੍ਤਰੇ| ਏਤੇ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਤਿਵਸਂ ਨਰਮ੍||੨੮|| ਨਾਤਿਯੋਗਂ ਨ ਵਾਯੋਗਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਾਸ੍ਤੇ ਚ ਕੁਰ੍ਵਤੇ|੨੯|
View original
तत्र श्लोकाः - शिखिगोनर्दहंसाण्डैर्दक्षवद्बस्तयस्त्रयः| विंशतिर्विष्किरैस्त्रिंशत्प्रतुदैः प्रसहैर्नव||२४|| विंशतिश्च तथा सप्तविंशतिश्चाम्बुचारिभिः| नव मत्स्यादिभिश्चैव शिखिकल्पेन बस्तयः||२५|| दश कर्कटकाद्यैश्च कूर्मकल्केन बस्तयः| मृगैः सप्तदशैकोनविंशतिर्विष्किरैर्दश ||२६|| आनूपैर्दक्षशिखिवद्भूशयैश्च चतुर्दश| एकोनत्रिंशदित्येते सह स्नेहैः समासतः||२७|| प्रोक्ता विस्तरशो भिन्ना द्वे शते षोडशोत्तरे| एते माक्षिकसंयुक्ताः कुर्वन्त्यतिवृषं नरम्||२८|| नातियोगं न वाऽयोगं स्तम्भितास्ते च कुर्वते|२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (29) · Śloka 30
ਮਦੁਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਵੇਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਾਃ||੨੯|| ਸਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਭਿਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰਾਸ੍ਥਾਪ੍ਯਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮੇਵ ਸਃ|੩੦|
View original
मृदुत्वान्न निवर्तन्ते यस्य त्वेते प्रयोजिताः||२९|| समूत्रैर्बस्तिभिस्तीक्ष्णैरास्थाप्यः क्षिप्रमेव सः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (30) · Śloka 31
ਸ਼ੋਫਾਗ੍ਨਿਨਾਸ਼ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਸ਼ੂਲਾਰ੍ਸ਼ਃਪਰਿਕਰ੍ਤਿਕਾਃ||੩੦|| ਸ੍ਯੁਰ੍ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਚਾਤਿਸਾਰਸ਼੍ਚ ਯਾਪਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਸੇਵਨਾਤ੍|੩੧|
View original
शोफाग्निनाशपाण्डुत्वशूलार्शःपरिकर्तिकाः||३०|| स्युर्ज्वरश्चातिसारश्च यापनात्यर्थसेवनात्|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (31-32) · Śloka 33
ਅਰਿਸ੍ਟਕ੍ਸੀਰਸੀਧ੍ਵਾਦ੍ਯਾ ਤਤ੍ਰੇਸ੍ਟਾ ਦੀਪਨੀ ਕ੍ਰਿਯਾ||੩੧|| ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਸੇਵੇਤ ਯਾਪਨਾਨ੍ਨ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਤਃ| ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਰ੍ਭਾਸ੍ਯਪੂਰ੍ਵਾਣਾਂ ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਃ||੩੨|| ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸੇਨ੍ਨਰਂ ਸਦਾ|੩੩|
View original
अरिष्टक्षीरसीध्वाद्या तत्रेष्टा दीपनी क्रिया||३१|| युक्त्या तस्मान्निषेवेत यापनान्न प्रसङ्गतः| इत्युच्चैर्भाष्यपूर्वाणां व्यापदः सचिकित्सिताः||३२|| विस्तरेण पृथक् प्रोक्तास्तेभ्यो रक्षेन्नरं सदा|३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (33) · Śloka 34
ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਵਮਨਾਦਿਨਾਮਸਮ੍ਯਕ੍ਕਰਣਾਪਦਾਮ੍||੩੩|| ਯਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਾਧਨਂ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ|੩੪|
View original
कर्मणां वमनादिनामसम्यक्करणापदाम्||३३|| यत्रोक्तं साधनं स्थाने सिद्धिस्थानं तदुच्यते|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (34) · Śloka 35
ਇਤ੍ਯਧ੍ਯਾਯਸ਼ਤਂ ਵਿਂਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਯਮੁਨਿਵਾਙ੍ਮਯਮ੍||੩੪|| ਹਿਤਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਧੀਮਤਾ|੩੫|
View original
इत्यध्यायशतं विंशमात्रेयमुनिवाङ्मयम्||३४|| हितार्थं प्राणिनां प्रोक्तमग्निवेशेन धीमता|३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (35) · Śloka 36
ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਰ੍ਯਸ਼ਃ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਂ ਚਾਪਿ ਪੁਸ੍ਕਲਮ੍||੩੫|| ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਚਾਨੁਤ੍ਤਮਾਂ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਿਧਿਨਾ ਪਠਨ੍|੩੬|
View original
दीर्घमायुर्यशः स्वास्थ्यं त्रिवर्गं चापि पुष्कलम्||३५|| सिद्धिं चानुत्तमां लोके प्राप्नोति विधिना पठन्|३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (36-40) · Śloka 41
ਵਿਸ੍ਤਾਰਯਤਿ ਲੇਸ਼ੋਕ੍ਤਂ ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪਤ੍ਯਤਿਵਿਸ੍ਤਰਮ੍||੩੬|| ਸਂਸ੍ਕਰ੍ਤਾ ਕੁਰੁਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍| ਅਤਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰੋਤ੍ਤਮਮਿਦਂ ਚਰਕੇਣਾਤਿਬੁਦ੍ਧਿਨਾ||੩੭|| ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਤ੍ਰਿਭਾਗੇਨੋਪਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਤਚ੍ਛਙ੍ਕਰਂ ਭੂਤਪਤਿਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਸਮਾਪਯਤ੍||੩੮|| ਅਖਣ੍ਡਾਰ੍ਥਂ ਦਢਬਲੋ ਜਾਤਃ ਪਞ੍ਚਨਦੇ ਪੁਰੇ| ਕਤ੍ਵਾ ਬਹੁਭ੍ਯਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇਸੋਞ੍ਛਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਮ੍||੩੯|| ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੌਸਧਾਧ੍ਯਾਯਸਿਦ੍ਧਿਕਲ੍ਪੈਰਪੂਰਯਤ੍| ਇਦਮਨ੍ਯੂਨਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਦੋਸਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍||੪੦|| ਸਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ਭੂਸਿਤਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਿਭਿਃ|੪੧|
View original
विस्तारयति लेशोक्तं सङ्क्षिपत्यतिविस्तरम्||३६|| संस्कर्ता कुरुते तन्त्रं पुराणं च पुनर्नवम्| अतस्तन्त्रोत्तममिदं चरकेणातिबुद्धिना||३७|| संस्कृतं तत्त्वसम्पूर्णं त्रिभागेनोपलक्ष्यते| तच्छङ्करं भूतपतिं सम्प्रसाद्य समापयत्||३८|| अखण्डार्थं दृढबलो जातः पञ्चनदे पुरे| कृत्वा बहुभ्यस्तन्त्रेभ्यो विशेषोञ्छशिलोच्चयम्||३९|| सप्तदशौषधाध्यायसिद्धिकल्पैरपूरयत्| इदमन्यूनशब्दार्थं तन्त्रदोषविवर्जितम्||४०|| षड्विंशता विचित्राभिर्भूषितं तन्त्रयुक्तिभिः|४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (41-44) · Śloka 45
ਤਤ੍ਰਾਧਿਕਰਣਂ ਯੋਗੋ ਹੇਤ੍ਵਰ੍ਥੋਰ੍ਥਃ ਪਦਸ੍ਯ ਚ||੪੧|| ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋਦ੍ਦੇਸ਼ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇਸਾਃ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍| ਉਪਦੇਸ਼ਾਪਦੇਸ਼ਾਤਿਦੇਸ਼ਾਰ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਨਿਰ੍ਣਯਾਃ||੪੨|| ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੈਕਾਨ੍ਤਨੈਕਾਨ੍ਤਾਃ ਸਾਪਵਰ੍ਗੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ| ਪੂਰ੍ਵਪਕ੍ਸਵਿਧਾਨਾਨੁਮਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਸਂਸ਼ਯਾਃ||੪੩|| ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਵੇਕ੍ਸਾਸ੍ਵਸਞ੍ਜ੍ਞੋਹ੍ਯਸਮੁਚ੍ਚਯਾਃ| ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਸਨ੍ਨਿਯੋਗੋ ਵਿਕਲ੍ਪਨਮ੍||੪੪|| ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਸਾਰਸ੍ਤਥੋਦ੍ਧਾਰਃ ਸਮ੍ਭਵਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਯਃ|੪੫|
View original
तत्राधिकरणं योगो हेत्वर्थोऽर्थः पदस्य च||४१|| प्रदेशोद्देशनिर्देशवाक्यशेषाः प्रयोजनम्| उपदेशापदेशातिदेशार्थापत्तिनिर्णयाः||४२|| प्रसङ्गैकान्तनैकान्ताः सापवर्गो विपर्ययः| पूर्वपक्षविधानानुमतव्याख्यानसंशयाः||४३|| अतीतानागतावेक्षास्वसञ्ज्ञोह्यसमुच्चयाः| निदर्शनं निर्वचनं सन्नियोगो विकल्पनम्||४४|| प्रत्युत्सारस्तथोद्धारः सम्भवस्तन्त्रयुक्तयः|४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (45) · Śloka 46
ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸੋਕ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾ ਹਿ ਕਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ||੪੫|| ਏਕਦੇਸ਼ੇਨ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਮਾਸਾਭਿਹਿਤੇ ਤਥਾ|੪੬|
View original
तन्त्रे समासव्यासोक्ते भवन्त्येता हि कृत्स्नशः||४५|| एकदेशेन दृश्यन्ते समासाभिहिते तथा|४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (46) · Śloka 47
ਯਥਾਮ੍ਬੁਜਵਨਸ੍ਯਾਰ੍ਕਃ ਪ੍ਰਦੀਪੋ ਵੇਸ਼੍ਮਨੋ ਯਥਾ||੪੬|| ਪ੍ਰਬੋਧਨਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਰ੍ਥਾਸ੍ਤਥਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯੁਕ੍ਤਯਃ|੪੭|
View original
यथाऽम्बुजवनस्यार्कः प्रदीपो वेश्मनो यथा||४६|| प्रबोधनप्रकाशार्थास्तथा तन्त्रस्य युक्तयः|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (47-48) · Śloka 48
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਿ ਯਸ੍ਯੇਹ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਲਬ੍ਧਾਸ੍ਪਦਾ ਮਤਿਃ||੪੭|| ਸ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਯਦਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਯੁਕ੍ਤਿਜ੍ਞਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤੇ| ਅਧੀਯਾਨੋਪਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਨਾ ਭਿਸਕ੍| ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥਾਨ੍ ਭਾਗ੍ਯਕ੍ਸਯੇ ਯਥਾ||੪੮||
View original
एकस्मिन्नपि यस्येह शास्त्रे लब्धास्पदा मतिः||४७|| स शास्त्रमन्यदप्याशु युक्तिज्ञत्वात् प्रबुध्यते| अधीयानोऽपि शास्त्राणि तन्त्रयुक्त्या विना भिषक्| नाधिगच्छति शास्त्रार्थानर्थान् भाग्यक्षये यथा||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (49-50) · Śloka 50
ਦੁਰ੍ਗਹੀਤਂ ਕ੍ਸਿਣੋਤ੍ਯੇਵ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਿਵਾਬੁਧਮ੍| ਸੁਗਹੀਤਂ ਤਦੇਵ ਜ੍ਞਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਰਕ੍ਸਤਿ||੪੯|| (ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੋਤ੍ਤਰੇ ਪੁਨਃ| ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਮਸ੍ਯੈਵ ਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗੁਣਦੋਸਤਃ)||੫੦||
View original
दुर्गृहीतं क्षिणोत्येव शास्त्रं शस्त्रमिवाबुधम्| सुगृहीतं तदेव ज्ञं शास्त्रं शस्त्रं च रक्षति||४९|| (तस्मादेताः प्रवक्ष्यन्ते विस्तरेणोत्तरे पुनः| तत्त्वज्ञानार्थमस्यैव तन्त्रस्य गुणदोषतः)||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (51) · Śloka 51
ਇਦਮਖਿਲਮਧੀਤ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗਰ੍ਥਾਨ੍ ਵਿਮਸ਼ਤਿ ਯੋਵਿਮਨਾਃ ਪ੍ਰਯੋਗਨਿਤ੍ਯਃ| ਸ ਮਨੁਜਸੁਖਜੀਵਿਤਪ੍ਰਦਾਤਾ ਭਵਤਿ ਧਤਿਸ੍ਮਤਿਬੁਦ੍ਧਿਧਰ੍ਮਵਦ੍ਧਃ||੫੧||
View original
इदमखिलमधीत्य सम्यगर्थान् विमृशति योऽविमनाः प्रयोगनित्यः| स मनुजसुखजीवितप्रदाता भवति धृतिस्मृतिबुद्धिधर्मवृद्धः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (52-55) · Śloka 55
(ਯਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਹਦਿ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਸਂਹਿਤਾ| ਸੋਰ੍ਥਜ੍ਞਃ ਸ ਵਿਚਾਰਜ੍ਞਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਕੁਸ਼ਲਸ਼੍ਚ ਸਃ||੫੨|| ਰੋਗਾਂਸ੍ਤੇਸਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚ ਸ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨ ਬੁਧ੍ਯਤੇ| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਵਹ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸੁਸ੍ਥਾਤੁਰਹਿਤਂ ਪ੍ਰਤਿ||੫੩|| ਯਦਿਹਾਸ੍ਤਿ ਤਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਨ੍ਨੇਹਾਸ੍ਤਿ ਨ ਤਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍| ਅਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ||੫੪|| ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇਸ੍ਟਮੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਢਬਲੇਨ ਤੁ| ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਵਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਮਾਸੇਨ ਸਮਾਪਿਤਮ੍)||੫੫||
View original
(यस्य द्वादशसाहस्री हृदि तिष्ठति संहिता| सोऽर्थज्ञः स विचारज्ञश्चिकित्साकुशलश्च सः||५२|| रोगांस्तेषां चिकित्सां च स किमर्थं न बुध्यते| चिकित्सा वह्निवेशस्य सुस्थातुरहितं प्रति||५३|| यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न तत्क्वचित्| अग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते||५४|| सिद्धिस्थानेऽष्टमे प्राप्ते तस्मिन् दृढबलेन तु| सिद्धिस्थानं स्वसिद्ध्यर्थं समासेन समापितम्)||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਉਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੨|| ਇਤਿ ਚਰਕਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਅਸ੍ਟਮਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮ੍| ਸਮਾਪ੍ਤੇਯਂ ਚਰਕਸਂਹਿਤਾ|
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने उत्तरबस्तिसिद्धिर्नाम द्वादशोऽध्यायः||१२|| इति चरकसंहितायां अष्टमं सिद्धिस्थानं सम्पूर्णम्| समाप्तेयं चरकसंहिता|
🔊 Audio coming soon