12. uttarabastisiddhiḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാത ഉത്തരബസ്തിസിദ്ധിം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||

Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5

അഥ സ്വല്വാതുരം വൈദ്യഃ സംശുദ്ധം വമനാദിഭിഃ| ദുര്ബലം കൃശമല്പാഗ്നിം മുക്തസന്ധാനബന്ധനമ്||൩|| നിര്ഹൃതാനിലവിണ്മൂത്രകഫപിത്തം കൃശാശയമ്| ശൂന്യദേഹം പ്രതീകാരാസഹിഷ്ണും പരിപാലയേത്||൪|| യഥാऽണ്ഡം തരുണം പൂര്ണം തൈലപാത്രം യഥൈവ ച| ഗോപാല ഇവ ദണ്ഡീ ഗാഃ സര്വസ്മാദപചാരതഃ||൫||

Adhikarana 3 (6-8) · Śloka 8

അഗ്നിസന്ധുക്ഷണാര്ഥം തു പൂര്വം പേയാദിനാ ഭിഷക്| രസോത്തരേണോപചരേത് ക്രമേണ ക്രമകോവിദഃ||൬|| സ്നിഗ്ധാമ്ലസ്വാദുഹൃദ്യാനി തതോऽമ്ലലവണൌ രസൌ| സ്വാദുതിക്തൌ തതോ ഭൂയഃ കഷായകടുകൌ തതഃ||൭|| അന്യോऽന്യപ്രത്യനീകാനാം രസാനാം സ്നിഗ്ധരൂക്ഷയോഃ| വ്യത്യാസാദുപയോഗേന പ്രകൃതിം ഗമയേദ്ഭിഷക്||൮||

Adhikarana 4 (9) · Śloka 9

സര്വക്ഷമോ ഹ്യസംസര്ഗോ രതിയുക്തഃ സ്ഥിരേന്ദ്രിയഃ| ബലവാന് സത്ത്വസമ്പന്നോ വിജ്ഞേയഃ പ്രകൃതിം ഗതഃ||൯||

Adhikarana 5 (10-12) · Śloka 12

ഏതാം പ്രകൃതിമപ്രാപ്തഃ സര്വവര്ജ്യാനി വര്ജയേത്| മഹാദോഷകരാണ്യഷ്ടാവിമാനി തു വിശേഷതഃ||൧൦|| ഉച്ചൈര്ഭാഷ്യം രഥക്ഷോഭമവിചങ്ക്രമണാസനേ| അജീര്ണാഹിതഭോജ്യേ ച ദിവാസ്വപ്നം സമൈഥുനമ്||൧൧|| തജ്ജാ ദേഹോര്ധ്വസര്വാധോമധ്യപീഡാമദോഷജാഃ| ശ്ലേഷ്മജാഃ ക്ഷയജാശ്ചൈവ വ്യാധ്യഃ സ്യുര്യഥാക്രമമ്||൧൨||

Adhikarana 6 (13-14) · Śloka 14

തേഷാം വിസ്തരതോ ലിങ്ഗമേകൈകസ്യ ച ഭേഷജമ്| യഥാവത്സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി സിദ്ധാന് ബസ്തീംശ്ച യാപനാന്||൧൩|| തത്രോച്ചൈര്ഭാഷ്യാതിഭാഷ്യാഭ്യാം ശിരസ്താപശങ്ഖകര്ണനിസ്തോദശ്രോത്രോപരോധമുഖതാലുകണ്ഠശോഷതൈമിര്യപിപാസാജ്വരതമക- ഹനുഗ്രഹമന്യാസ്തമ്ഭനിഷ്ഠീവനോരഃപാര്ശ്വശൂലസ്വരഭേദഹിക്കാശ്വാസാദയഃ സ്യുഃ (൧)| രഥക്ഷോഭാത് സന്ധിപര്വശൈഥില്യഹനുനാസാകര്ണശിരഃശൂലതോദകുക്ഷിക്ഷോഭാടോപാന്ത്രകൂജനാധ്മാനഹൃദയേന്ദ്രിയോപരോധ- സ്ഫിക്പാര്ശ്വവങ്ക്ഷണവൃഷണകടീപൃഷ്ഠവേദനാസന്ധിസ്കന്ധഗ്രീവാദൌര്ബല്യാങ്ഗാഭിതാപപാദശോഫപ്രസ്വാപഹര്ഷണാദയഃ (൨)| അതിചങ്കമണാത് പാദജങ്ഘോരുജാനുവങ്ക്ഷണശ്രോണീപൃഷ്ഠശൂലസക്ഥിസാദനിസ്തോദ- പിണ്ഡികോദ്വേഷ്ടനാങ്ഗമര്ദാംസാഭിതാപസിരാധമനീഹര്ഷശ്വാസകാസാദയഃ (൩)| അത്യാസനാദ്രഥക്ഷോഭജാഃ സ്ഫിക്പാര്ശ്വവങ്ക്ഷണവൃഷണകടീപൃഷ്ഠവേദനാദയഃ (൪)| അജീര്ണാധ്യശനാഭ്യാം തു മുഖശോഷാധ്മാനശൂലനിസ്തോദപിപാസാഗാത്രസാദച്ഛര്ദ്യതീസാരമൂര്ച്ഛാജ്വരപ്രവാഹണാമവിഷാദയഃ(൫)| വിഷമാഹിതാശനാഭ്യാമനന്നാഭിലാഷദൌര്ബല്യവൈവര്ണ്യകണ്ഡൂപാമാഗാത്രസാദവാതാദിപ്രകോപജാശ്ച ഗ്രഹണ്യര്ശോവികാരാദയഃ (൬)| ദിവാസ്വപ്നാദരോചകാവിപാകാഗ്നിനാശസ്തൈമിത്യപാണ്ഡുത്വകണ്ഡൂപാമാദാഹച്ഛര്ദ്യങ്ഗമര്ദഹൃത്സ്തമ്ഭജാഡ്യതന്ദ്രാനിദ്രാ- പ്രസങ്ഗഗ്രന്ഥിജന്മദൌര്ബല്യരക്തമൂത്രാക്ഷിതാതാലുലേപാഃ (൭)| വ്യവായാദാശുബലനാശോരുസാദശിരോബസ്തിഗുദമേഢ്രവങ്ക്ഷണോരുജാനുജങ്ഘാപാദശൂലഹൃദയസ്പന്ദനനേത്രപീഡാങ്ഗശൈഥില്യ- ശുക്രമാര്ഗശോണിതാഗമനകാസശ്വാസശോണിതഷ്ഠീവനസ്വരാവസാദകടീദൌര്ബല്യൈകാങ്ഗസര്വാങ്ഗരോഗമുഷ്കശ്വയഥു- വാതവര്ചോമൂത്രസങ്ഗശുക്രവിസര്ഗജാഡ്യവേപഥുബാധിര്യവിഷാദാദയഃ സ്യുഃ; അവലുപ്യത ഇവ ഗുദഃ, താഡ്യത ഇവ മേഢ്രമ്, അവസീദതീവ മനോ, വേപതേ ഹൃദയം, പീഡ്യന്തേ സന്ധയഃ, തമഃ പ്രവേശ്യത ഇവ ച (൮)| ഇത്യേവമേഭിരഷ്ടഭിരപചാരൈരേതേ പ്രാദുര്ഭവന്ത്യുപദ്രവാഃ||൧൪||

Adhikarana 7 (15) · Śloka 15

തേഷാം സിദ്ധിഃ- തത്രോച്ചൈര്ഭാഷ്യാതിഭാഷ്യജാനാമഭ്യങ്ഗസ്വേദോപനാഹധൂമനസ്യോപരിഭക്തസ്നേഹപാനരസക്ഷീരാദിര്വാതഹരഃ സര്വോ വിധിര്മൌനം ച (൧)| രഥക്ഷോഭാതിചങ്ക്രമണാത്യാസനജാനാം സ്നേഹസ്വേദാദിവാതഹരം കര്മ സര്വം നിദാനവര്ജനം ച (൨)| അജീര്ണാധ്യശനജാനാം നിരവശേഷതശ്ഛര്ദനം രൂക്ഷഃ സ്വേദോ ലങ്ഘനീയപാചനീയദീപനീയൌഷധാവചാരണം ച (൩)| വിഷമാഹിതാശനജാനാം യഥാസ്വം ദോഷഹരാഃ ക്രിയാഃ (൪)| ദിവാസ്വപ്നജാനാം ധൂമപാനലങ്ഘനവമനശിരോവിരേചനവ്യായാമരൂക്ഷാശനാരിഷ്ടദീപനീയൌഷധോപയോഗഃ പ്രഘര്ഷണോന്മര്ദനപരിഷേചനാദിശ്ച ശ്ലേഷ്മഹരഃ സര്വോ വിധിഃ (൫)| മൈഥുനജാനാം ജീവനീയസിദ്ധയോഃ ക്ഷീരസര്പിഷോരുപയോഗഃ, തഥാ വാതഹരാഃ സ്വേദാഭ്യങ്ഗോപനാഹാ വൃഷ്യാശ്ചാഹാരാഃ സ്നേഹാഃ സ്നേഹവിധയോ യാപനാബസ്തയോऽനുവാസനം ച; മൂത്രവൈകൃതബസ്തിശൂലേഷു ചോത്തരബസ്തിര്വിദാരീഗന്ധാദിഗണജീവനീയക്ഷീരസംസിദ്ധം തൈലം സ്യാത്||൧൫||

Adhikarana 8 (16-17) · Śloka 17

യാപനാശ്ച ബസ്തയഃ സര്വകാലം ദേയാഃ; താനുപദേക്ഷ്യാമഃ- മുസ്തോശീരബലാരഗ്വധരാസ്നാമഞ്ജിഷ്ഠാകടുരോഹിണീത്രായമാണാപുനര്നവാബിഭീതകഗുഡൂചീസ്ഥിരാദിപഞ്ചമൂലാനി പലികാനി ഖണ്ഡശഃ ക്ലൃപ്താന്യഷ്ടൌ ച മദനഫലാനി പ്രക്ഷാല്യ ജലാഢകേ പരിക്വാഥ്യ പാദശേഷോ രസഃ ക്ഷീരദ്വിപ്രസ്ഥസംയുക്തഃ പുനഃ ശൃതഃ ക്ഷീരാവശേഷഃ പാദജാങ്ഗലരസസ്തുല്യമധുഘൃതഃ ശതകുസുമാമധുകകുടജഫലരസാഞ്ജനപ്രിയങ്ഗുകല്കീകൃതഃ സസൈന്ധവഃ സുഖോഷ്ണോ ബസ്തിഃ ശുക്രമാംസബലജനനഃ ക്ഷതക്ഷീണകാസഗുല്മശൂലവിഷമജ്വരബ്രധ്ന(വര്ധ്മ)- കുണ്ഡലോദാവര്തകുക്ഷിശൂലമൂത്രകൃച്ഛ്രാസൃഗ്രജോവിസര്പപ്രവാഹികാശിരോരുജാ- ജാനൂരുജങ്ഘാബസ്തിഗ്രഹാശ്മര്യുന്മാദാര്ശഃപ്രമേഹാധ്മാനവാതരക്തപിത്തശ്ലേഷ്മവ്യാധിഹരഃ സദ്യോ ബലജനനോ രസായനശ്ചേതി (൧)| ഏരണ്ഡമൂലപലാശാത് ഷട്പലം ശാലിപര്ണീപൃശ്നിപര്ണീ ബൃഹതീ കണ്ടകാരികാ ഗോക്ഷുരകോ രാസ്നാऽശ്വഗന്ധാ ഗുഡൂചീ വര്ഷാഭൂരാരഗ്വധോ ദേവദാര്വിതി പലികാനി ഖണ്ഡശഃ ക്ലൃപ്താനി ഫലാനി ചാഷ്ടൌ പ്രക്ഷാല്യ ജലാഢകേ ക്ഷീരപാദേ പചേത്| പാദശേഷം കഷായം പൂതം ശതകുസുമാകുഷ്ഠമുസ്തപിപ്പലീഹപുഷാബില്വവചാവത്സകഫലരസാഞ്ജനപ്രിയങ്ഗുയവാനിപ്രക്ഷേപകല്കിതം മധുഘൃതതൈലസൈന്ധവയുക്തം സുഖോഷ്ണം നിരൂഹമേകം ദ്വൌ ത്രീന് വാ ദദ്യാത്| സര്വേഷാം പ്രശസ്തോ വിശേഷതോ ലലിതസുകുമാരസ്ത്രീവിഹാരക്ഷീണക്ഷതസ്ഥവിരചിരാര്ശസാമപത്യകാമാനാം ച (൨)| തദ്വത് സഹചരബലാദര്ഭമൂലസാരിവാസിദ്ധേന പയസാ (൩)| തഥാ ബൃഹതീകണ്ടകാരീശതാവരീച്ഛിന്നരുഹാശൃതേന പയസാ മധുകമദനപിപ്പലീകല്കിതേന പൂര്വവദ്വസ്തിഃ (൪)| തഥാ ബലാതിബലാവിദാരീശാലിപര്ണീപൃശ്നിപര്ണീബൃഹതീകണ്ടകാരികാദര്ഭമൂലപരൂഷകകാശ്മര്യബില്വഫലയവസിദ്ധേന പയസാ മധുകമദനകല്കിതേന മധുഘൃതസൌവര്ചലയുക്തേന കാസജ്വരഗുല്മപ്ലീഹാര്ദിതസ്ത്രീമദ്യക്ലിഷ്ടാനാം സദ്യോബലജനനോ രസായനശ്ച (൫)| ബലാതിബലാരാസ്നാരഗ്വധമദനബില്വഗുഡൂചീപുനര്നവൈരണ്ഡാശ്വഗന്ധാസഹചരപലാശദേവദാരുദ്വിപഞ്ചമൂലാനി പലികാനി യവകോലകുലത്ഥദ്വിപ്രസൃതം ശുഷ്കമൂലകാനാം ച ജലദ്രോണസിദ്ധം നിരൂഹപ്രമാണാവശേഷം കഷായം പൂതം മധുകമദനശതപുഷ്പാകുഷ്ഠപിപ്പലീവചാവത്സകഫലരസാഞ്ജനപ്രിയങ്ഗുയവാനീകല്കികൃതം ഗുഡഘൃതതൈലക്ഷൌദ്രക്ഷീരമാംസരസാമ്ലകാഞ്ജികസൈന്ധവയുക്തം സുഖോഷ്ണം ബസ്തിം ദദ്യാച്ഛുക്രമൂത്രവര്ചഃസങ്ഗേऽനിലജേ ഗുല്മഹൃദ്രോഗാധ്മാനബ്രധ്നപാര്ശ്വപൃഷ്ഠകടീഗ്രഹസഞ്ജ്ഞാനാശബലക്ഷയേഷു ച (൬)| ഹപുഷാര്ധകുഡവോ ദ്വിഗുണാര്ധക്ഷുണ്ണയവഃ ക്ഷീരോദകസിദ്ധഃ ക്ഷീരശേഷോ മധുഘൃതതൈലലവണയുക്തഃ സര്വാങ്ഗവിസൃതവാതരക്തസക്തവിണ്മൂത്രസ്ത്രീഖേദിതഹിതോ വാതഹരോ ബുദ്ധിമേധാഗ്നിബലജനനശ്ച (൭)| ഹ്രസ്വപഞ്ചമൂലീകഷായഃ ക്ഷീരോദകസിദ്ധഃ പിപ്പലീമധുകമദനകല്കീകൃതഃ സഗുഡഘൃതതൈലലവണഃ ക്ഷീണവിഷമജ്വരകര്ശിതസ്യ ബസ്തിഃ (൮)| ബലാതിബലാപാമാര്ഗാത്മഗുപ്താഷ്ടപലാര്ധക്ഷുണ്ണയവാഞ്ജലികഷായഃ സഗുഡഘൃതതൈലലവണയുക്തഃ പൂര്വവദ്ബസ്തിഃസ്ഥവിരദുര്ബലക്ഷീണശുക്രരുധിരാണാം പഥ്യതമഃ (൯)| ബലാമധുകവിദാരീദര്ഭമൂലമൃദ്വീകായവൈഃ കഷായമാജേന പയസാ പക്ത്വാ മധുകമദനകല്കിതം സമധുഘൃതസൈന്ധവം ജ്വരാര്തേഭ്യോ ബസ്തിം ദദ്യാത് (൧൦)| ശാലിപര്ണീപൃശ്നിപര്ണീഗോക്ഷുരകമൂലകാശ്മര്യപരൂഷകഖര്ജൂരഫലമധൂകപുഷ്പൈരജാക്ഷീരജലപ്രസ്ഥാഭ്യാം സിദ്ധഃ കഷായഃ പിപ്പലീമധുകോത്പലകല്കിതഃ സഘൃതസൈന്ധവഃ ക്ഷീണേന്ദ്രിയവിഷമജ്വരകര്ശിതസ്യ ബസ്തിഃ ശസ്തഃ (൧൧)| സ്ഥിരാദിപഞ്ചമൂലീപഞ്ചപലേന ശാലിഷഷ്ടികയവഗോധൂമമാഷപഞ്ചപ്രസൃതേന ഛാഗം പയഃ ശൃതം പാദശേഷം കുക്കുടാണ്ഡരസസമമധുഘൃതശര്കരാസൈന്ധവസൌവര്ചലയുക്തോ വസ്തിര്വൃഷ്യതമോ ബലവര്ണജനനശ്ച | ഇതി യാപനാ ബസ്തയോ ദ്വാദശ||൧൬|| കല്പശ്ചൈഷ ശിഖിഗോനര്ദഹംസസാരസാണ്ഡരസേഷു സ്യാത്||൧൭||

Adhikarana 9 (18) · Śloka 18

സതിത്തിരിഃ സമയൂരഃ സരാജഹംസഃ പഞ്ചമൂലീപയഃ സിദ്ധഃ ശതപുഷ്പാമധുകരാസ്നാകുടജമദനഫലപിപ്പലീ കല്കോ ഘൃതതൈലഗുഡസൈന്ധവയുക്തോ ബസ്തിര്ബലവര്ണശുക്രജനനോ രസായനശ്ച (൧)| ദ്വിപഞ്ചമൂലീകുക്കുടരസസിദ്ധം പയഃ പാദശേഷം പിപ്പലീമധുകരാസ്നാമദനകല്കം ശര്കരാമധുഘൃതയുക്തം സ്ത്രീഷ്വതികാമാനാം ബലജനനോ ബസ്തിഃ (൨)| മയൂരമപിത്തപക്ഷപാദാസ്യാന്ത്രം സ്ഥിരാദിഭിഃ പലികൈഃ സജലേ പയസി പക്ത്വാ ക്ഷീരശേഷം മദനപിപ്പലീവിദാരീശതകുസുമാമധുകകല്കീകൃതം മധുഘൃതസൈന്ധവയുക്തം ബസ്തിം ദദ്യാത് സ്ത്രീഷ്വതിപ്രസക്തക്ഷീണേന്ദ്രിയേഭ്യോ ബലവര്ണകരമ് (൩)| കല്പശ്ചൈഷ വിഷ്കിരപ്രതുദപ്രസഹാമ്ബുചരേഷു സ്യാത്, അക്ഷീരോ രോഹിതാദിഷു ച മത്സ്യേഷു (൪)| ഗോധാനകുലമാര്ജാരമൂഷികശല്ലകമാംസാനാം ദശപലാന് ഭാഗാന് സപഞ്ചമൂലാന് പയസി പക്ത്വാ തത്പയഃപിപ്പലീഫലകല്കസൈന്ധവസൌവര്ചലശര്കരാമധുഘൃതതൈലയുക്തോ ബസ്തിര്ബല്യോ രസായനഃ ക്ഷീണക്ഷതസ്യ സന്ധാനകരോ മഥിതോരസ്കരഥഗജഹയഭഗ്നവാതബലാസകപ്രഭൃത്യുദാവര്തവാതസക്തമൂത്രവര്ചശ്ശുകാണാം ഹിതതമശ്ച (൫)| കൂര്മാദീനാമന്യതമപിശിതസിദ്ധം പയോ ഗോവൃഷനാഗഹയനക്രഹംസകുക്കുടാണ്ഡരസമധുഘൃതശര്കരാസൈന്ധവേക്ഷുരകാത്മഗുപ്താഫലകല്കസംസൃഷ്ടോ ബസ്തിര്വൃദ്ധാനാമപി ബലജനനഃ (൬)| കര്കടകരസശ്ചടകാണ്ഡരസയുക്തഃ സമധുഘൃതശര്കരോ ബസ്തിഃ; ഇത്യേതേ ബസ്തയഃ പരമവൃഷ്യാഃ ഉച്ചടകേക്ഷുരകാത്മഗുപ്താശൃതക്ഷീരപ്രതിഭോജനാനുപാനാത് സ്ത്രീശതഗാമിനം നരം കുര്യുഃ (൭)| ഗോവൃഷബസ്തവരാഹവൃഷണകര്കടചടകസിദ്ധം ക്ഷീരമുച്ചടകേക്ഷുരകാത്മഗുപ്താമധുഘൃതസൈന്ധവയുക്തഃ കിഞ്ചില്ലവണിതോ ബസ്തിഃ (൮)| ദശമൂലമയൂരഹംസകുക്കുടക്വാഥാത് പഞ്ചപ്രസൃതം തൈലഘൃതവസാമജ്ജചതുഷ്പ്രസൃതയുക്തം ശതപുഷ്പാമുസ്തഹപുഷാകല്കീകൃതഃ സലവണോ ബസ്തിഃ പാദഗുല്ഫോരുജാനുജങ്ഘാത്രികവങ്ക്ഷണബസ്തിവൃഷണാനിലരോഗഹരഃ (൯)| മൃഗവിഷ്കിരാനൂപബിലേശയാനാമേതേനൈവ കല്പേന ബസ്തയോ ദേയാഃ (൧൦)| മധുഘൃതദ്വിപ്രസൃതസ്തുല്യോഷ്ണോദകഃ ശതപുഷ്പാര്ധപലഃ സൈന്ധവാര്ധാക്ഷയുക്തോ ബസ്തിര്വൃഷ്യതമോ മൂത്രകൃച്ഛ്രപിത്തവാതഹരഃ (൧൧)| സദ്യോഘൃതതൈലവസാമജ്ജചതുഷ്പ്രസ്ഥം ഹപുഷാര്ധപലം സൈന്ധവാര്ധാക്ഷയുക്തോ ബസ്തിര്വൃഷ്യതമോ മൂത്രകൃച്ഛ്രപിത്തവ്യാധിഹരോ രസായനഃ (൧൨)| മധുതൈലം ചതുഃപ്രസൃതം ശതപുഷ്പാര്ധപലം സൈന്ധവാര്ധാക്ഷയുക്തോ ബസ്തിര്ദീപനോ ബൃംഹണോ ബലവര്ണകരോ നിരുപദ്രവോ വൃഷ്യതമോ രസായനഃ ക്രിമികുഷ്ഠോദാവര്തഗുല്മാര്ശോബ്രധ്നപ്ലീഹമേഹഹരഃ (൧൩)| തദ്വന്മധുഘൃതാഭ്യാം പയസ്തുല്യോ ബസ്തിഃ പൂര്വകല്കേന ബലവര്ണകരോ വൃഷ്യതമോ നിരുപദ്രവോ ബസ്തിമേഢ്രപാകപരികര്തികാമൂത്രകൃച്ഛ്രപിത്തവ്യാധിഹരോ രസായനശ്ച (൧൪)| തദ്വന്മധുഘൃതാഭ്യാം മാംസരസതുല്യോ മുസ്താക്ഷയുക്തഃ പൂര്വവദ്ബസ്തിര്വാതബലാസപാദഹര്ഷഗുല്മത്രികോരുജാനൂരുനികുഞ്ചനബസ്തിവൃഷണമേഢ്രത്രികപൃഷ്ഠശൂലഹരഃ (൧൫)| സുരാസൌവീരകകുലത്ഥമാംസരസമധുഘൃതതൈലസപ്തപ്രസൃതോ മുസ്തശതാഹ്വാകല്കിതഃ സലവണോ ബസ്തിഃ സര്വവാതരോഗഹരഃ (൧൬)| ദ്വിപഞ്ചമൂലത്രിഫലാബില്വമദനഫലകഷായോ ഗോമൂത്രസിദ്ധഃ കുടജമദനഫലമുസ്തപാഠാകല്കിതഃ സൈന്ധവയാവശൂകക്ഷൌദ്രതൈലയുക്തോ ബസ്തിഃ ശ്ലേഷ്മവ്യാധിബസ്ത്യാടോപവാതശുക്രസങ്ഗപാണ്ഡുരോഗാജീര്ണവിസൂചികാലസകേഷു ദേയ ഇതി||൧൮||

Adhikarana 10 (19(1)) · Śloka 19

അത ഊര്ധ്വം വൃഷ്യതമാന് സ്നേഹാന് വക്ഷ്യാമഃ| ശതാവരീഗുഡൂചീക്ഷുവിദാര്യാമലകദ്രാക്ഷാഖര്ജൂരാണാം യന്ത്രപീഡിതാനാം രസപ്രസ്ഥം പൃഥഗേകൈകം തദ്വദ്ഘൃതതൈലഗോമഹിഷ്യജാക്ഷീരാണാം ദ്വൌ ദ്വൌ ദദ്യാത്, ജീവകര്ഷഭകമേദാമഹാമേദാത്വക്ക്ഷീരീശൃങ്ഗാടകമധൂലികാമധുകോച്ചടാപിപ്പലീപുഷ്കരബീജനീലോത്പലകദമ്ബപുഷ്പ- പുണ്ഡരീകകേശരകല്കാന് പൃഷതതരക്ഷുമാംസകുക്കുടചടകചകോരമത്താക്ഷബര്ഹിജീവഞ്ജീവകുലിങ്ഗഹംസാണ്ഡരസവസാമജ്ജാദേശ്ച പ്രസ്ഥം ദത്ത്വാ സാധയേത്| ബ്രഹ്മഘോഷശങ്ഖപടഹഭേരീനിനാദൈഃ സിദ്ധം സിതച്ഛത്രകൃതച്ഛായം ഗജസ്കന്ധമാരോപയേദ്ഭഗവന്തം വൃഷധ്വജമഭിപൂജ്യ, തം സ്നേഹം ത്രിഭാഗമാക്ഷികം മങ്ഗലാശീഃ സ്തുതിദേവതാര്ചനൈര്ബസ്തിം ഗമയേത്| നൃണാം സ്ത്രീവിഹാരിണാം നഷ്ടരേതസാം ക്ഷതക്ഷീണവിഷമജ്വരാര്താനാം വ്യാപന്നയോനീനാം വന്ധ്യാനാം രക്തഗുല്മിനീനാം മൃതാപത്യാനാമനാര്തവാനാം ച സ്ത്രീണാം ക്ഷീണമാംസരുധിരാണാം പഥ്യതമം രസായനമുത്തമം വലീപലിതനാശനം വിദ്യാത് (൧)|൧൯|

Adhikarana 11 (19(2)) · Śloka 19

ബലാഗോക്ഷുരകരാസ്നാശ്വഗന്ധാശതാവരീസഹചരാണാം ശതം ശതമാപോഥ്യ ജലദ്രോണശതേ പ്രസാധ്യം, തസ്മിന് ജലദ്രോണാവശേഷേ രസേ വസ്ത്രപൂതേ വിദാര്യാമലകസ്വരസയോര്ബസ്തമഹിഷവരാഹവൃഷകുക്കുടബര്ഹിഹംസകാരണ്ഡവസാരസാണ്ഡരസാനാം ഘൃതതൈലയോശ്ചൈകൈകം പ്രസ്ഥമഷ്ടൌ പ്രസ്ഥാന് ക്ഷീരസ്യ ദത്ത്വാ ചന്ദനമധുകമധൂലികാത്വക്ക്ഷീരീബിസമൃണാലനീലോത്പലപടോലാത്മഗുപ്താന്നപാകിതാലമസ്തകഖര്ജൂരമൃദ്വീകാതാമലകീ- കണ്ടകാരീജീവകര്ഷഭകക്ഷുദ്രസഹാമഹാസഹാശതാവരീമേദാപിപ്പലീഹ്രീബേരത്വക്പത്രകല്കാംശ്ച ദത്ത്വാ സാധയേത്| ബ്രഹ്മഘോഷാദിനാ വിധിനാ സിദ്ധം ബസ്തിം ദദ്യാത്| തേന സ്ത്രീശതം ഗച്ഛേത്; ന ചാത്രാസ്തേ വിഹാരാഹാരയന്ത്രണാ കാചിത്| ഏഷ വൃഷ്യോ ബല്യോ ബൃംഹണ ആയുഷ്യോ വലീപലിതനുത് ക്ഷതക്ഷീണനഷ്ടശുക്രവിഷമജ്വരാര്താനാം വ്യാപന്നയോനീനാം ച പഥ്യതമഃ (൨)|൧൯|

Adhikarana 12 (19) · Śloka 19

സഹചരപലശതമുദകദ്രോണചതുഷ്ട്യേ പക്ത്വാ ദ്രോണശേഷേ രസേ സുപൂതേ വിദാരീക്ഷുരസപ്രസ്ഥാഭ്യാമഷ്ടഗുണക്ഷീരം ഘൃതതൈലപ്രസ്ഥം ബലാമധുകമധൂകചന്ദനമധൂലികാസാരിവാമേദാമഹാമേദാകാകോലിക്ഷീരകാകോലീപയസ്യാഗുരുമഞ്ജിഷ്ഠാവ്യാഘ്രനഖ- ശടീസഹചരസഹസ്രവീര്യാവരാങ്ഗലോധ്രാണാമക്ഷമാത്രൈര്ദ്വിഗുണശര്കരൈഃ കല്കൈഃ സാധയേത്| ബഹ്മഘോഷാദിനാ വിധിനാ സിദ്ധം ബസ്തിം ദദ്യാത്| ഏഷ സര്വരോഗഹരോ രസായനോ ലലിതാനാം ശ്രേഷ്ഠോऽന്തഃപുരചാരിണീനാം ക്ഷതക്ഷയവാതപിത്തവേദനാശ്വാസകാസഹരസ്ത്രിഭാഗമാക്ഷികോ വലീപലിതനുദ്വര്ണരൂപബലമാംസശുക്രവര്ധനഃ (൩)| ഇത്യേതേ രസായനാഃ സ്നേഹബസ്തയഃ സതി വിഭവേ ശതപാകാഃ സഹസ്രപാകാ വാ കാര്യാ വീര്യബലാധാനാര്ഥമിതി||൧൯||

Adhikarana 13 (20-22) · Śloka 22

ഭവന്തി ചാത്ര- ഇത്യേതേ ബസ്തയഃ സ്നേഹാശ്ചോക്താ യാപനസഞ്ജ്ഞിതാഃ| സ്വസ്ഥാനാമാതുരാണാം ച വൃദ്ധാനാം ചാവിരോധിനാഃ||൨൦|| അതിവ്യവായശീലാനാം ശുക്രമാംസബലപ്രദാഃ| സര്വരോഗപ്രശമനാഃ സര്വേഷ്വൃതുഷു യൌഗികാഃ||൨൧|| നാരീണാമപ്രജാതാനാം നരാണാം ചാപ്യപത്യദാഃ| ഉഭയാര്ഥകരാ ദൃഷ്ടാഃ സ്നേഹബസ്തിനിരൂഹയോഃ||൨൨||

Adhikarana 14 (23) · Śloka 23

വ്യായാമോ മൈഥുനം മദ്യം മധൂനി ശിശിരാമ്ബു ച| സമ്ഭോജനം രഥക്ഷോഭോ ബസ്തിഷ്വേതേഷു ഗര്ഹിതമ്||൨൩||

Adhikarana 15 (24-28) · Śloka 29

തത്ര ശ്ലോകാഃ - ശിഖിഗോനര്ദഹംസാണ്ഡൈര്ദക്ഷവദ്ബസ്തയസ്ത്രയഃ| വിംശതിര്വിഷ്കിരൈസ്ത്രിംശത്പ്രതുദൈഃ പ്രസഹൈര്നവ||൨൪|| വിംശതിശ്ച തഥാ സപ്തവിംശതിശ്ചാമ്ബുചാരിഭിഃ| നവ മത്സ്യാദിഭിശ്ചൈവ ശിഖികല്പേന ബസ്തയഃ||൨൫|| ദശ കര്കടകാദ്യൈശ്ച കൂര്മകല്കേന ബസ്തയഃ| മൃഗൈഃ സപ്തദശൈകോനവിംശതിര്വിഷ്കിരൈര്ദശ ||൨൬|| ആനൂപൈര്ദക്ഷശിഖിവദ്ഭൂശയൈശ്ച ചതുര്ദശ| ഏകോനത്രിംശദിത്യേതേ സഹ സ്നേഹൈഃ സമാസതഃ||൨൭|| പ്രോക്താ വിസ്തരശോ ഭിന്നാ ദ്വേ ശതേ ഷോഡശോത്തരേ| ഏതേ മാക്ഷികസംയുക്താഃ കുര്വന്ത്യതിവൃഷം നരമ്||൨൮|| നാതിയോഗം ന വാऽയോഗം സ്തമ്ഭിതാസ്തേ ച കുര്വതേ|൨൯|

Adhikarana 16 (29) · Śloka 30

മൃദുത്വാന്ന നിവര്തന്തേ യസ്യ ത്വേതേ പ്രയോജിതാഃ||൨൯|| സമൂത്രൈര്ബസ്തിഭിസ്തീക്ഷ്ണൈരാസ്ഥാപ്യഃ ക്ഷിപ്രമേവ സഃ|൩൦|

Adhikarana 17 (30) · Śloka 31

ശോഫാഗ്നിനാശപാണ്ഡുത്വശൂലാര്ശഃപരികര്തികാഃ||൩൦|| സ്യുര്ജ്വരശ്ചാതിസാരശ്ച യാപനാത്യര്ഥസേവനാത്|൩൧|

Adhikarana 18 (31-32) · Śloka 33

അരിഷ്ടക്ഷീരസീധ്വാദ്യാ തത്രേഷ്ടാ ദീപനീ ക്രിയാ||൩൧|| യുക്ത്യാ തസ്മാന്നിഷേവേത യാപനാന്ന പ്രസങ്ഗതഃ| ഇത്യുച്ചൈര്ഭാഷ്യപൂര്വാണാം വ്യാപദഃ സചികിത്സിതാഃ||൩൨|| വിസ്തരേണ പൃഥക് പ്രോക്താസ്തേഭ്യോ രക്ഷേന്നരം സദാ|൩൩|

Adhikarana 19 (33) · Śloka 34

കര്മണാം വമനാദിനാമസമ്യക്കരണാപദാമ്||൩൩|| യത്രോക്തം സാധനം സ്ഥാനേ സിദ്ധിസ്ഥാനം തദുച്യതേ|൩൪|

Adhikarana 20 (34) · Śloka 35

ഇത്യധ്യായശതം വിംശമാത്രേയമുനിവാങ്മയമ്||൩൪|| ഹിതാര്ഥം പ്രാണിനാം പ്രോക്തമഗ്നിവേശേന ധീമതാ|൩൫|

Adhikarana 21 (35) · Śloka 36

ദീര്ഘമായുര്യശഃ സ്വാസ്ഥ്യം ത്രിവര്ഗം ചാപി പുഷ്കലമ്||൩൫|| സിദ്ധിം ചാനുത്തമാം ലോകേ പ്രാപ്നോതി വിധിനാ പഠന്|൩൬|

Adhikarana 22 (36-40) · Śloka 41

വിസ്താരയതി ലേശോക്തം സങ്ക്ഷിപത്യതിവിസ്തരമ്||൩൬|| സംസ്കര്താ കുരുതേ തന്ത്രം പുരാണം ച പുനര്നവമ്| അതസ്തന്ത്രോത്തമമിദം ചരകേണാതിബുദ്ധിനാ||൩൭|| സംസ്കൃതം തത്ത്വസമ്പൂര്ണം ത്രിഭാഗേനോപലക്ഷ്യതേ| തച്ഛങ്കരം ഭൂതപതിം സമ്പ്രസാദ്യ സമാപയത്||൩൮|| അഖണ്ഡാര്ഥം ദൃഢബലോ ജാതഃ പഞ്ചനദേ പുരേ| കൃത്വാ ബഹുഭ്യസ്തന്ത്രേഭ്യോ വിശേഷോഞ്ഛശിലോച്ചയമ്||൩൯|| സപ്തദശൌഷധാധ്യായസിദ്ധികല്പൈരപൂരയത്| ഇദമന്യൂനശബ്ദാര്ഥം തന്ത്രദോഷവിവര്ജിതമ്||൪൦|| ഷഡ്വിംശതാ വിചിത്രാഭിര്ഭൂഷിതം തന്ത്രയുക്തിഭിഃ|൪൧|

Adhikarana 23 (41-44) · Śloka 45

തത്രാധികരണം യോഗോ ഹേത്വര്ഥോऽര്ഥഃ പദസ്യ ച||൪൧|| പ്രദേശോദ്ദേശനിര്ദേശവാക്യശേഷാഃ പ്രയോജനമ്| ഉപദേശാപദേശാതിദേശാര്ഥാപത്തിനിര്ണയാഃ||൪൨|| പ്രസങ്ഗൈകാന്തനൈകാന്താഃ സാപവര്ഗോ വിപര്യയഃ| പൂര്വപക്ഷവിധാനാനുമതവ്യാഖ്യാനസംശയാഃ||൪൩|| അതീതാനാഗതാവേക്ഷാസ്വസഞ്ജ്ഞോഹ്യസമുച്ചയാഃ| നിദര്ശനം നിര്വചനം സന്നിയോഗോ വികല്പനമ്||൪൪|| പ്രത്യുത്സാരസ്തഥോദ്ധാരഃ സമ്ഭവസ്തന്ത്രയുക്തയഃ|൪൫|

Adhikarana 24 (45) · Śloka 46

തന്ത്രേ സമാസവ്യാസോക്തേ ഭവന്ത്യേതാ ഹി കൃത്സ്നശഃ||൪൫|| ഏകദേശേന ദൃശ്യന്തേ സമാസാഭിഹിതേ തഥാ|൪൬|

Adhikarana 25 (46) · Śloka 47

യഥാऽമ്ബുജവനസ്യാര്കഃ പ്രദീപോ വേശ്മനോ യഥാ||൪൬|| പ്രബോധനപ്രകാശാര്ഥാസ്തഥാ തന്ത്രസ്യ യുക്തയഃ|൪൭|

Adhikarana 26 (47-48) · Śloka 48

ഏകസ്മിന്നപി യസ്യേഹ ശാസ്ത്രേ ലബ്ധാസ്പദാ മതിഃ||൪൭|| സ ശാസ്ത്രമന്യദപ്യാശു യുക്തിജ്ഞത്വാത് പ്രബുധ്യതേ| അധീയാനോऽപി ശാസ്ത്രാണി തന്ത്രയുക്ത്യാ വിനാ ഭിഷക്| നാധിഗച്ഛതി ശാസ്ത്രാര്ഥാനര്ഥാന് ഭാഗ്യക്ഷയേ യഥാ||൪൮||

Adhikarana 27 (49-50) · Śloka 50

ദുര്ഗൃഹീതം ക്ഷിണോത്യേവ ശാസ്ത്രം ശസ്ത്രമിവാബുധമ്| സുഗൃഹീതം തദേവ ജ്ഞം ശാസ്ത്രം ശസ്ത്രം ച രക്ഷതി||൪൯|| (തസ്മാദേതാഃ പ്രവക്ഷ്യന്തേ വിസ്തരേണോത്തരേ പുനഃ| തത്ത്വജ്ഞാനാര്ഥമസ്യൈവ തന്ത്രസ്യ ഗുണദോഷതഃ)||൫൦||

Adhikarana 28 (51) · Śloka 51

ഇദമഖിലമധീത്യ സമ്യഗര്ഥാന് വിമൃശതി യോऽവിമനാഃ പ്രയോഗനിത്യഃ| സ മനുജസുഖജീവിതപ്രദാതാ ഭവതി ധൃതിസ്മൃതിബുദ്ധിധര്മവൃദ്ധഃ||൫൧||

Adhikarana 29 (52-55) · Śloka 55

(യസ്യ ദ്വാദശസാഹസ്രീ ഹൃദി തിഷ്ഠതി സംഹിതാ| സോऽര്ഥജ്ഞഃ സ വിചാരജ്ഞശ്ചികിത്സാകുശലശ്ച സഃ||൫൨|| രോഗാംസ്തേഷാം ചികിത്സാം ച സ കിമര്ഥം ന ബുധ്യതേ| ചികിത്സാ വഹ്നിവേശസ്യ സുസ്ഥാതുരഹിതം പ്രതി||൫൩|| യദിഹാസ്തി തദന്യത്ര യന്നേഹാസ്തി ന തത്ക്വചിത്| അഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ||൫൪|| സിദ്ധിസ്ഥാനേऽഷ്ടമേ പ്രാപ്തേ തസ്മിന് ദൃഢബലേന തു| സിദ്ധിസ്ഥാനം സ്വസിദ്ധ്യര്ഥം സമാസേന സമാപിതമ്)||൫൫||

Adhikarana puShpikA · Śloka 12

ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേऽപ്രാപ്തേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ സിദ്ധിസ്ഥാനേ ഉത്തരബസ്തിസിദ്ധിര്നാമ ദ്വാദശോऽധ്യായഃ||൧൨|| ഇതി ചരകസംഹിതായാം അഷ്ടമം സിദ്ധിസ്ഥാനം സമ്പൂര്ണമ്| സമാപ്തേയം ചരകസംഹിതാ|