Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತ ಉತ್ತರಬಸ್ತಿಸಿದ್ಧಿಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथात उत्तरबस्तिसिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
12. uttarabastisiddhiḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
ಅಥ ಸ್ವಲ್ವಾತುರಂ ವೈದ್ಯಃ ಸಂಶುದ್ಧಂ ವಮನಾದಿಭಿಃ| ದುರ್ಬಲಂ ಕೃಶಮಲ್ಪಾಗ್ನಿಂ ಮುಕ್ತಸನ್ಧಾನಬನ್ಧನಮ್||೩|| ನಿರ್ಹೃತಾನಿಲವಿಣ್ಮೂತ್ರಕಫಪಿತ್ತಂ ಕೃಶಾಶಯಮ್| ಶೂನ್ಯದೇಹಂ ಪ್ರತೀಕಾರಾಸಹಿಷ್ಣುಂ ಪರಿಪಾಲಯೇತ್||೪|| ಯಥಾಽಣ್ಡಂ ತರುಣಂ ಪೂರ್ಣಂ ತೈಲಪಾತ್ರಂ ಯಥೈವ ಚ| ಗೋಪಾಲ ಇವ ದಣ್ಡೀ ಗಾಃ ಸರ್ವಸ್ಮಾದಪಚಾರತಃ||೫||
View original
अथ स्वल्वातुरं वैद्यः संशुद्धं वमनादिभिः| दुर्बलं कृशमल्पाग्निं मुक्तसन्धानबन्धनम्||३|| निर्हृतानिलविण्मूत्रकफपित्तं कृशाशयम्| शून्यदेहं प्रतीकारासहिष्णुं परिपालयेत्||४|| यथाऽण्डं तरुणं पूर्णं तैलपात्रं यथैव च| गोपाल इव दण्डी गाः सर्वस्मादपचारतः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6-8) · Śloka 8
ಅಗ್ನಿಸನ್ಧುಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ತು ಪೂರ್ವಂ ಪೇಯಾದಿನಾ ಭಿಷಕ್| ರಸೋತ್ತರೇಣೋಪಚರೇತ್ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ರಮಕೋವಿದಃ||೬|| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಸ್ವಾದುಹೃದ್ಯಾನಿ ತತೋಽಮ್ಲಲವಣೌ ರಸೌ| ಸ್ವಾದುತಿಕ್ತೌ ತತೋ ಭೂಯಃ ಕಷಾಯಕಟುಕೌ ತತಃ||೭|| ಅನ್ಯೋಽನ್ಯಪ್ರತ್ಯನೀಕಾನಾಂ ರಸಾನಾಂ ಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಯೋಃ| ವ್ಯತ್ಯಾಸಾದುಪಯೋಗೇನ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಗಮಯೇದ್ಭಿಷಕ್||೮||
View original
अग्निसन्धुक्षणार्थं तु पूर्वं पेयादिना भिषक्| रसोत्तरेणोपचरेत् क्रमेण क्रमकोविदः||६|| स्निग्धाम्लस्वादुहृद्यानि ततोऽम्ललवणौ रसौ| स्वादुतिक्तौ ततो भूयः कषायकटुकौ ततः||७|| अन्योऽन्यप्रत्यनीकानां रसानां स्निग्धरूक्षयोः| व्यत्यासादुपयोगेन प्रकृतिं गमयेद्भिषक्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
ಸರ್ವಕ್ಷಮೋ ಹ್ಯಸಂಸರ್ಗೋ ರತಿಯುಕ್ತಃ ಸ್ಥಿರೇನ್ದ್ರಿಯಃ| ಬಲವಾನ್ ಸತ್ತ್ವಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಗತಃ||೯||
View original
सर्वक्षमो ह्यसंसर्गो रतियुक्तः स्थिरेन्द्रियः| बलवान् सत्त्वसम्पन्नो विज्ञेयः प्रकृतिं गतः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10-12) · Śloka 12
ಏತಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಮಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸರ್ವವರ್ಜ್ಯಾನಿ ವರ್ಜಯೇತ್| ಮಹಾದೋಷಕರಾಣ್ಯಷ್ಟಾವಿಮಾನಿ ತು ವಿಶೇಷತಃ||೧೦|| ಉಚ್ಚೈರ್ಭಾಷ್ಯಂ ರಥಕ್ಷೋಭಮವಿಚಙ್ಕ್ರಮಣಾಸನೇ| ಅಜೀರ್ಣಾಹಿತಭೋಜ್ಯೇ ಚ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಂ ಸಮೈಥುನಮ್||೧೧|| ತಜ್ಜಾ ದೇಹೋರ್ಧ್ವಸರ್ವಾಧೋಮಧ್ಯಪೀಡಾಮದೋಷಜಾಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಾಃ ಕ್ಷಯಜಾಶ್ಚೈವ ವ್ಯಾಧ್ಯಃ ಸ್ಯುರ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್||೧೨||
View original
एतां प्रकृतिमप्राप्तः सर्ववर्ज्यानि वर्जयेत्| महादोषकराण्यष्टाविमानि तु विशेषतः||१०|| उच्चैर्भाष्यं रथक्षोभमविचङ्क्रमणासने| अजीर्णाहितभोज्ये च दिवास्वप्नं समैथुनम्||११|| तज्जा देहोर्ध्वसर्वाधोमध्यपीडामदोषजाः| श्लेष्मजाः क्षयजाश्चैव व्याध्यः स्युर्यथाक्रमम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13-14) · Śloka 14
ತೇಷಾಂ ವಿಸ್ತರತೋ ಲಿಙ್ಗಮೇಕೈಕಸ್ಯ ಚ ಭೇಷಜಮ್| ಯಥಾವತ್ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಿದ್ಧಾನ್ ಬಸ್ತೀಂಶ್ಚ ಯಾಪನಾನ್||೧೩|| ತತ್ರೋಚ್ಚೈರ್ಭಾಷ್ಯಾತಿಭಾಷ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ಶಿರಸ್ತಾಪಶಙ್ಖಕರ್ಣನಿಸ್ತೋದಶ್ರೋತ್ರೋಪರೋಧಮುಖತಾಲುಕಣ್ಠಶೋಷತೈಮಿರ್ಯಪಿಪಾಸಾಜ್ವರತಮಕ- ಹನುಗ್ರಹಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭನಿಷ್ಠೀವನೋರಃಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಸ್ವರಭೇದಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ (೧)| ರಥಕ್ಷೋಭಾತ್ ಸನ್ಧಿಪರ್ವಶೈಥಿಲ್ಯಹನುನಾಸಾಕರ್ಣಶಿರಃಶೂಲತೋದಕುಕ್ಷಿಕ್ಷೋಭಾಟೋಪಾನ್ತ್ರಕೂಜನಾಧ್ಮಾನಹೃದಯೇನ್ದ್ರಿಯೋಪರೋಧ- ಸ್ಫಿಕ್ಪಾರ್ಶ್ವವಙ್ಕ್ಷಣವೃಷಣಕಟೀಪೃಷ್ಠವೇದನಾಸನ್ಧಿಸ್ಕನ್ಧಗ್ರೀವಾದೌರ್ಬಲ್ಯಾಙ್ಗಾಭಿತಾಪಪಾದಶೋಫಪ್ರಸ್ವಾಪಹರ್ಷಣಾದಯಃ (೨)| ಅತಿಚಙ್ಕಮಣಾತ್ ಪಾದಜಙ್ಘೋರುಜಾನುವಙ್ಕ್ಷಣಶ್ರೋಣೀಪೃಷ್ಠಶೂಲಸಕ್ಥಿಸಾದನಿಸ್ತೋದ- ಪಿಣ್ಡಿಕೋದ್ವೇಷ್ಟನಾಙ್ಗಮರ್ದಾಂಸಾಭಿತಾಪಸಿರಾಧಮನೀಹರ್ಷಶ್ವಾಸಕಾಸಾದಯಃ (೩)| ಅತ್ಯಾಸನಾದ್ರಥಕ್ಷೋಭಜಾಃ ಸ್ಫಿಕ್ಪಾರ್ಶ್ವವಙ್ಕ್ಷಣವೃಷಣಕಟೀಪೃಷ್ಠವೇದನಾದಯಃ (೪)| ಅಜೀರ್ಣಾಧ್ಯಶನಾಭ್ಯಾಂ ತು ಮುಖಶೋಷಾಧ್ಮಾನಶೂಲನಿಸ್ತೋದಪಿಪಾಸಾಗಾತ್ರಸಾದಚ್ಛರ್ದ್ಯತೀಸಾರಮೂರ್ಚ್ಛಾಜ್ವರಪ್ರವಾಹಣಾಮವಿಷಾದಯಃ(೫)| ವಿಷಮಾಹಿತಾಶನಾಭ್ಯಾಮನನ್ನಾಭಿಲಾಷದೌರ್ಬಲ್ಯವೈವರ್ಣ್ಯಕಣ್ಡೂಪಾಮಾಗಾತ್ರಸಾದವಾತಾದಿಪ್ರಕೋಪಜಾಶ್ಚ ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋವಿಕಾರಾದಯಃ (೬)| ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾದರೋಚಕಾವಿಪಾಕಾಗ್ನಿನಾಶಸ್ತೈಮಿತ್ಯಪಾಣ್ಡುತ್ವಕಣ್ಡೂಪಾಮಾದಾಹಚ್ಛರ್ದ್ಯಙ್ಗಮರ್ದಹೃತ್ಸ್ತಮ್ಭಜಾಡ್ಯತನ್ದ್ರಾನಿದ್ರಾ- ಪ್ರಸಙ್ಗಗ್ರನ್ಥಿಜನ್ಮದೌರ್ಬಲ್ಯರಕ್ತಮೂತ್ರಾಕ್ಷಿತಾತಾಲುಲೇಪಾಃ (೭)| ವ್ಯವಾಯಾದಾಶುಬಲನಾಶೋರುಸಾದಶಿರೋಬಸ್ತಿಗುದಮೇಢ್ರವಙ್ಕ್ಷಣೋರುಜಾನುಜಙ್ಘಾಪಾದಶೂಲಹೃದಯಸ್ಪನ್ದನನೇತ್ರಪೀಡಾಙ್ಗಶೈಥಿಲ್ಯ- ಶುಕ್ರಮಾರ್ಗಶೋಣಿತಾಗಮನಕಾಸಶ್ವಾಸಶೋಣಿತಷ್ಠೀವನಸ್ವರಾವಸಾದಕಟೀದೌರ್ಬಲ್ಯೈಕಾಙ್ಗಸರ್ವಾಙ್ಗರೋಗಮುಷ್ಕಶ್ವಯಥು- ವಾತವರ್ಚೋಮೂತ್ರಸಙ್ಗಶುಕ್ರವಿಸರ್ಗಜಾಡ್ಯವೇಪಥುಬಾಧಿರ್ಯವಿಷಾದಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ; ಅವಲುಪ್ಯತ ಇವ ಗುದಃ, ತಾಡ್ಯತ ಇವ ಮೇಢ್ರಮ್, ಅವಸೀದತೀವ ಮನೋ, ವೇಪತೇ ಹೃದಯಂ, ಪೀಡ್ಯನ್ತೇ ಸನ್ಧಯಃ, ತಮಃ ಪ್ರವೇಶ್ಯತ ಇವ ಚ (೮)| ಇತ್ಯೇವಮೇಭಿರಷ್ಟಭಿರಪಚಾರೈರೇತೇ ಪ್ರಾದುರ್ಭವನ್ತ್ಯುಪದ್ರವಾಃ||೧೪||
View original
तेषां विस्तरतो लिङ्गमेकैकस्य च भेषजम्| यथावत्सम्प्रवक्ष्यामि सिद्धान् बस्तींश्च यापनान्||१३|| तत्रोच्चैर्भाष्यातिभाष्याभ्यां शिरस्तापशङ्खकर्णनिस्तोदश्रोत्रोपरोधमुखतालुकण्ठशोषतैमिर्यपिपासाज्वरतमक- हनुग्रहमन्यास्तम्भनिष्ठीवनोरःपार्श्वशूलस्वरभेदहिक्काश्वासादयः स्युः (१)| रथक्षोभात् सन्धिपर्वशैथिल्यहनुनासाकर्णशिरःशूलतोदकुक्षिक्षोभाटोपान्त्रकूजनाध्मानहृदयेन्द्रियोपरोध- स्फिक्पार्श्ववङ्क्षणवृषणकटीपृष्ठवेदनासन्धिस्कन्धग्रीवादौर्बल्याङ्गाभितापपादशोफप्रस्वापहर्षणादयः (२)| अतिचङ्कमणात् पादजङ्घोरुजानुवङ्क्षणश्रोणीपृष्ठशूलसक्थिसादनिस्तोद- पिण्डिकोद्वेष्टनाङ्गमर्दांसाभितापसिराधमनीहर्षश्वासकासादयः (३)| अत्यासनाद्रथक्षोभजाः स्फिक्पार्श्ववङ्क्षणवृषणकटीपृष्ठवेदनादयः (४)| अजीर्णाध्यशनाभ्यां तु मुखशोषाध्मानशूलनिस्तोदपिपासागात्रसादच्छर्द्यतीसारमूर्च्छाज्वरप्रवाहणामविषादयः(५)| विषमाहिताशनाभ्यामनन्नाभिलाषदौर्बल्यवैवर्ण्यकण्डूपामागात्रसादवातादिप्रकोपजाश्च ग्रहण्यर्शोविकारादयः (६)| दिवास्वप्नादरोचकाविपाकाग्निनाशस्तैमित्यपाण्डुत्वकण्डूपामादाहच्छर्द्यङ्गमर्दहृत्स्तम्भजाड्यतन्द्रानिद्रा- प्रसङ्गग्रन्थिजन्मदौर्बल्यरक्तमूत्राक्षितातालुलेपाः (७)| व्यवायादाशुबलनाशोरुसादशिरोबस्तिगुदमेढ्रवङ्क्षणोरुजानुजङ्घापादशूलहृदयस्पन्दननेत्रपीडाङ्गशैथिल्य- शुक्रमार्गशोणितागमनकासश्वासशोणितष्ठीवनस्वरावसादकटीदौर्बल्यैकाङ्गसर्वाङ्गरोगमुष्कश्वयथु- वातवर्चोमूत्रसङ्गशुक्रविसर्गजाड्यवेपथुबाधिर्यविषादादयः स्युः; अवलुप्यत इव गुदः, ताड्यत इव मेढ्रम्, अवसीदतीव मनो, वेपते हृदयं, पीड्यन्ते सन्धयः, तमः प्रवेश्यत इव च (८)| इत्येवमेभिरष्टभिरपचारैरेते प्रादुर्भवन्त्युपद्रवाः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (15) · Śloka 15
ತೇಷಾಂ ಸಿದ್ಧಿಃ- ತತ್ರೋಚ್ಚೈರ್ಭಾಷ್ಯಾತಿಭಾಷ್ಯಜಾನಾಮಭ್ಯಙ್ಗಸ್ವೇದೋಪನಾಹಧೂಮನಸ್ಯೋಪರಿಭಕ್ತಸ್ನೇಹಪಾನರಸಕ್ಷೀರಾದಿರ್ವಾತಹರಃ ಸರ್ವೋ ವಿಧಿರ್ಮೌನಂ ಚ (೧)| ರಥಕ್ಷೋಭಾತಿಚಙ್ಕ್ರಮಣಾತ್ಯಾಸನಜಾನಾಂ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾದಿವಾತಹರಂ ಕರ್ಮ ಸರ್ವಂ ನಿದಾನವರ್ಜನಂ ಚ (೨)| ಅಜೀರ್ಣಾಧ್ಯಶನಜಾನಾಂ ನಿರವಶೇಷತಶ್ಛರ್ದನಂ ರೂಕ್ಷಃ ಸ್ವೇದೋ ಲಙ್ಘನೀಯಪಾಚನೀಯದೀಪನೀಯೌಷಧಾವಚಾರಣಂ ಚ (೩)| ವಿಷಮಾಹಿತಾಶನಜಾನಾಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ದೋಷಹರಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ (೪)| ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಜಾನಾಂ ಧೂಮಪಾನಲಙ್ಘನವಮನಶಿರೋವಿರೇಚನವ್ಯಾಯಾಮರೂಕ್ಷಾಶನಾರಿಷ್ಟದೀಪನೀಯೌಷಧೋಪಯೋಗಃ ಪ್ರಘರ್ಷಣೋನ್ಮರ್ದನಪರಿಷೇಚನಾದಿಶ್ಚ ಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಃ ಸರ್ವೋ ವಿಧಿಃ (೫)| ಮೈಥುನಜಾನಾಂ ಜೀವನೀಯಸಿದ್ಧಯೋಃ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷೋರುಪಯೋಗಃ, ತಥಾ ವಾತಹರಾಃ ಸ್ವೇದಾಭ್ಯಙ್ಗೋಪನಾಹಾ ವೃಷ್ಯಾಶ್ಚಾಹಾರಾಃ ಸ್ನೇಹಾಃ ಸ್ನೇಹವಿಧಯೋ ಯಾಪನಾಬಸ್ತಯೋಽನುವಾಸನಂ ಚ; ಮೂತ್ರವೈಕೃತಬಸ್ತಿಶೂಲೇಷು ಚೋತ್ತರಬಸ್ತಿರ್ವಿದಾರೀಗನ್ಧಾದಿಗಣಜೀವನೀಯಕ್ಷೀರಸಂಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಸ್ಯಾತ್||೧೫||
View original
तेषां सिद्धिः- तत्रोच्चैर्भाष्यातिभाष्यजानामभ्यङ्गस्वेदोपनाहधूमनस्योपरिभक्तस्नेहपानरसक्षीरादिर्वातहरः सर्वो विधिर्मौनं च (१)| रथक्षोभातिचङ्क्रमणात्यासनजानां स्नेहस्वेदादिवातहरं कर्म सर्वं निदानवर्जनं च (२)| अजीर्णाध्यशनजानां निरवशेषतश्छर्दनं रूक्षः स्वेदो लङ्घनीयपाचनीयदीपनीयौषधावचारणं च (३)| विषमाहिताशनजानां यथास्वं दोषहराः क्रियाः (४)| दिवास्वप्नजानां धूमपानलङ्घनवमनशिरोविरेचनव्यायामरूक्षाशनारिष्टदीपनीयौषधोपयोगः प्रघर्षणोन्मर्दनपरिषेचनादिश्च श्लेष्महरः सर्वो विधिः (५)| मैथुनजानां जीवनीयसिद्धयोः क्षीरसर्पिषोरुपयोगः, तथा वातहराः स्वेदाभ्यङ्गोपनाहा वृष्याश्चाहाराः स्नेहाः स्नेहविधयो यापनाबस्तयोऽनुवासनं च; मूत्रवैकृतबस्तिशूलेषु चोत्तरबस्तिर्विदारीगन्धादिगणजीवनीयक्षीरसंसिद्धं तैलं स्यात्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (16-17) · Śloka 17
ಯಾಪನಾಶ್ಚ ಬಸ್ತಯಃ ಸರ್ವಕಾಲಂ ದೇಯಾಃ; ತಾನುಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ಮುಸ್ತೋಶೀರಬಲಾರಗ್ವಧರಾಸ್ನಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಕಟುರೋಹಿಣೀತ್ರಾಯಮಾಣಾಪುನರ್ನವಾಬಿಭೀತಕಗುಡೂಚೀಸ್ಥಿರಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲಾನಿ ಪಲಿಕಾನಿ ಖಣ್ಡಶಃ ಕ್ಲೃಪ್ತಾನ್ಯಷ್ಟೌ ಚ ಮದನಫಲಾನಿ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಜಲಾಢಕೇ ಪರಿಕ್ವಾಥ್ಯ ಪಾದಶೇಷೋ ರಸಃ ಕ್ಷೀರದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಸಂಯುಕ್ತಃ ಪುನಃ ಶೃತಃ ಕ್ಷೀರಾವಶೇಷಃ ಪಾದಜಾಙ್ಗಲರಸಸ್ತುಲ್ಯಮಧುಘೃತಃ ಶತಕುಸುಮಾಮಧುಕಕುಟಜಫಲರಸಾಞ್ಜನಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಲ್ಕೀಕೃತಃ ಸಸೈನ್ಧವಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ಬಸ್ತಿಃ ಶುಕ್ರಮಾಂಸಬಲಜನನಃ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಕಾಸಗುಲ್ಮಶೂಲವಿಷಮಜ್ವರಬ್ರಧ್ನ(ವರ್ಧ್ಮ)- ಕುಣ್ಡಲೋದಾವರ್ತಕುಕ್ಷಿಶೂಲಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಾಸೃಗ್ರಜೋವಿಸರ್ಪಪ್ರವಾಹಿಕಾಶಿರೋರುಜಾ- ಜಾನೂರುಜಙ್ಘಾಬಸ್ತಿಗ್ರಹಾಶ್ಮರ್ಯುನ್ಮಾದಾರ್ಶಃಪ್ರಮೇಹಾಧ್ಮಾನವಾತರಕ್ತಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮವ್ಯಾಧಿಹರಃ ಸದ್ಯೋ ಬಲಜನನೋ ರಸಾಯನಶ್ಚೇತಿ (೧)| ಏರಣ್ಡಮೂಲಪಲಾಶಾತ್ ಷಟ್ಪಲಂ ಶಾಲಿಪರ್ಣೀಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಬೃಹತೀ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾ ಗೋಕ್ಷುರಕೋ ರಾಸ್ನಾಽಶ್ವಗನ್ಧಾ ಗುಡೂಚೀ ವರ್ಷಾಭೂರಾರಗ್ವಧೋ ದೇವದಾರ್ವಿತಿ ಪಲಿಕಾನಿ ಖಣ್ಡಶಃ ಕ್ಲೃಪ್ತಾನಿ ಫಲಾನಿ ಚಾಷ್ಟೌ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಜಲಾಢಕೇ ಕ್ಷೀರಪಾದೇ ಪಚೇತ್| ಪಾದಶೇಷಂ ಕಷಾಯಂ ಪೂತಂ ಶತಕುಸುಮಾಕುಷ್ಠಮುಸ್ತಪಿಪ್ಪಲೀಹಪುಷಾಬಿಲ್ವವಚಾವತ್ಸಕಫಲರಸಾಞ್ಜನಪ್ರಿಯಙ್ಗುಯವಾನಿಪ್ರಕ್ಷೇಪಕಲ್ಕಿತಂ ಮಧುಘೃತತೈಲಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತಂ ಸುಖೋಷ್ಣಂ ನಿರೂಹಮೇಕಂ ದ್ವೌ ತ್ರೀನ್ ವಾ ದದ್ಯಾತ್| ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಶಸ್ತೋ ವಿಶೇಷತೋ ಲಲಿತಸುಕುಮಾರಸ್ತ್ರೀವಿಹಾರಕ್ಷೀಣಕ್ಷತಸ್ಥವಿರಚಿರಾರ್ಶಸಾಮಪತ್ಯಕಾಮಾನಾಂ ಚ (೨)| ತದ್ವತ್ ಸಹಚರಬಲಾದರ್ಭಮೂಲಸಾರಿವಾಸಿದ್ಧೇನ ಪಯಸಾ (೩)| ತಥಾ ಬೃಹತೀಕಣ್ಟಕಾರೀಶತಾವರೀಚ್ಛಿನ್ನರುಹಾಶೃತೇನ ಪಯಸಾ ಮಧುಕಮದನಪಿಪ್ಪಲೀಕಲ್ಕಿತೇನ ಪೂರ್ವವದ್ವಸ್ತಿಃ (೪)| ತಥಾ ಬಲಾತಿಬಲಾವಿದಾರೀಶಾಲಿಪರ್ಣೀಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಬೃಹತೀಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾದರ್ಭಮೂಲಪರೂಷಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಬಿಲ್ವಫಲಯವಸಿದ್ಧೇನ ಪಯಸಾ ಮಧುಕಮದನಕಲ್ಕಿತೇನ ಮಧುಘೃತಸೌವರ್ಚಲಯುಕ್ತೇನ ಕಾಸಜ್ವರಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಾರ್ದಿತಸ್ತ್ರೀಮದ್ಯಕ್ಲಿಷ್ಟಾನಾಂ ಸದ್ಯೋಬಲಜನನೋ ರಸಾಯನಶ್ಚ (೫)| ಬಲಾತಿಬಲಾರಾಸ್ನಾರಗ್ವಧಮದನಬಿಲ್ವಗುಡೂಚೀಪುನರ್ನವೈರಣ್ಡಾಶ್ವಗನ್ಧಾಸಹಚರಪಲಾಶದೇವದಾರುದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಾನಿ ಪಲಿಕಾನಿ ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥದ್ವಿಪ್ರಸೃತಂ ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಾನಾಂ ಚ ಜಲದ್ರೋಣಸಿದ್ಧಂ ನಿರೂಹಪ್ರಮಾಣಾವಶೇಷಂ ಕಷಾಯಂ ಪೂತಂ ಮಧುಕಮದನಶತಪುಷ್ಪಾಕುಷ್ಠಪಿಪ್ಪಲೀವಚಾವತ್ಸಕಫಲರಸಾಞ್ಜನಪ್ರಿಯಙ್ಗುಯವಾನೀಕಲ್ಕಿಕೃತಂ ಗುಡಘೃತತೈಲಕ್ಷೌದ್ರಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸಾಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತಂ ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾಚ್ಛುಕ್ರಮೂತ್ರವರ್ಚಃಸಙ್ಗೇಽನಿಲಜೇ ಗುಲ್ಮಹೃದ್ರೋಗಾಧ್ಮಾನಬ್ರಧ್ನಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಕಟೀಗ್ರಹಸಞ್ಜ್ಞಾನಾಶಬಲಕ್ಷಯೇಷು ಚ (೬)| ಹಪುಷಾರ್ಧಕುಡವೋ ದ್ವಿಗುಣಾರ್ಧಕ್ಷುಣ್ಣಯವಃ ಕ್ಷೀರೋದಕಸಿದ್ಧಃ ಕ್ಷೀರಶೇಷೋ ಮಧುಘೃತತೈಲಲವಣಯುಕ್ತಃ ಸರ್ವಾಙ್ಗವಿಸೃತವಾತರಕ್ತಸಕ್ತವಿಣ್ಮೂತ್ರಸ್ತ್ರೀಖೇದಿತಹಿತೋ ವಾತಹರೋ ಬುದ್ಧಿಮೇಧಾಗ್ನಿಬಲಜನನಶ್ಚ (೭)| ಹ್ರಸ್ವಪಞ್ಚಮೂಲೀಕಷಾಯಃ ಕ್ಷೀರೋದಕಸಿದ್ಧಃ ಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಕಮದನಕಲ್ಕೀಕೃತಃ ಸಗುಡಘೃತತೈಲಲವಣಃ ಕ್ಷೀಣವಿಷಮಜ್ವರಕರ್ಶಿತಸ್ಯ ಬಸ್ತಿಃ (೮)| ಬಲಾತಿಬಲಾಪಾಮಾರ್ಗಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಷ್ಟಪಲಾರ್ಧಕ್ಷುಣ್ಣಯವಾಞ್ಜಲಿಕಷಾಯಃ ಸಗುಡಘೃತತೈಲಲವಣಯುಕ್ತಃ ಪೂರ್ವವದ್ಬಸ್ತಿಃಸ್ಥವಿರದುರ್ಬಲಕ್ಷೀಣಶುಕ್ರರುಧಿರಾಣಾಂ ಪಥ್ಯತಮಃ (೯)| ಬಲಾಮಧುಕವಿದಾರೀದರ್ಭಮೂಲಮೃದ್ವೀಕಾಯವೈಃ ಕಷಾಯಮಾಜೇನ ಪಯಸಾ ಪಕ್ತ್ವಾ ಮಧುಕಮದನಕಲ್ಕಿತಂ ಸಮಧುಘೃತಸೈನ್ಧವಂ ಜ್ವರಾರ್ತೇಭ್ಯೋ ಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾತ್ (೧೦)| ಶಾಲಿಪರ್ಣೀಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಗೋಕ್ಷುರಕಮೂಲಕಾಶ್ಮರ್ಯಪರೂಷಕಖರ್ಜೂರಫಲಮಧೂಕಪುಷ್ಪೈರಜಾಕ್ಷೀರಜಲಪ್ರಸ್ಥಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಃ ಕಷಾಯಃ ಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಕೋತ್ಪಲಕಲ್ಕಿತಃ ಸಘೃತಸೈನ್ಧವಃ ಕ್ಷೀಣೇನ್ದ್ರಿಯವಿಷಮಜ್ವರಕರ್ಶಿತಸ್ಯ ಬಸ್ತಿಃ ಶಸ್ತಃ (೧೧)| ಸ್ಥಿರಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲೀಪಞ್ಚಪಲೇನ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಯವಗೋಧೂಮಮಾಷಪಞ್ಚಪ್ರಸೃತೇನ ಛಾಗಂ ಪಯಃ ಶೃತಂ ಪಾದಶೇಷಂ ಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡರಸಸಮಮಧುಘೃತಶರ್ಕರಾಸೈನ್ಧವಸೌವರ್ಚಲಯುಕ್ತೋ ವಸ್ತಿರ್ವೃಷ್ಯತಮೋ ಬಲವರ್ಣಜನನಶ್ಚ | ಇತಿ ಯಾಪನಾ ಬಸ್ತಯೋ ದ್ವಾದಶ||೧೬|| ಕಲ್ಪಶ್ಚೈಷ ಶಿಖಿಗೋನರ್ದಹಂಸಸಾರಸಾಣ್ಡರಸೇಷು ಸ್ಯಾತ್||೧೭||
View original
यापनाश्च बस्तयः सर्वकालं देयाः; तानुपदेक्ष्यामः- मुस्तोशीरबलारग्वधरास्नामञ्जिष्ठाकटुरोहिणीत्रायमाणापुनर्नवाबिभीतकगुडूचीस्थिरादिपञ्चमूलानि पलिकानि खण्डशः क्लृप्तान्यष्टौ च मदनफलानि प्रक्षाल्य जलाढके परिक्वाथ्य पादशेषो रसः क्षीरद्विप्रस्थसंयुक्तः पुनः शृतः क्षीरावशेषः पादजाङ्गलरसस्तुल्यमधुघृतः शतकुसुमामधुककुटजफलरसाञ्जनप्रियङ्गुकल्कीकृतः ससैन्धवः सुखोष्णो बस्तिः शुक्रमांसबलजननः क्षतक्षीणकासगुल्मशूलविषमज्वरब्रध्न(वर्ध्म)- कुण्डलोदावर्तकुक्षिशूलमूत्रकृच्छ्रासृग्रजोविसर्पप्रवाहिकाशिरोरुजा- जानूरुजङ्घाबस्तिग्रहाश्मर्युन्मादार्शःप्रमेहाध्मानवातरक्तपित्तश्लेष्मव्याधिहरः सद्यो बलजननो रसायनश्चेति (१)| एरण्डमूलपलाशात् षट्पलं शालिपर्णीपृश्निपर्णी बृहती कण्टकारिका गोक्षुरको रास्नाऽश्वगन्धा गुडूची वर्षाभूरारग्वधो देवदार्विति पलिकानि खण्डशः क्लृप्तानि फलानि चाष्टौ प्रक्षाल्य जलाढके क्षीरपादे पचेत्| पादशेषं कषायं पूतं शतकुसुमाकुष्ठमुस्तपिप्पलीहपुषाबिल्ववचावत्सकफलरसाञ्जनप्रियङ्गुयवानिप्रक्षेपकल्कितं मधुघृततैलसैन्धवयुक्तं सुखोष्णं निरूहमेकं द्वौ त्रीन् वा दद्यात्| सर्वेषां प्रशस्तो विशेषतो ललितसुकुमारस्त्रीविहारक्षीणक्षतस्थविरचिरार्शसामपत्यकामानां च (२)| तद्वत् सहचरबलादर्भमूलसारिवासिद्धेन पयसा (३)| तथा बृहतीकण्टकारीशतावरीच्छिन्नरुहाशृतेन पयसा मधुकमदनपिप्पलीकल्कितेन पूर्ववद्वस्तिः (४)| तथा बलातिबलाविदारीशालिपर्णीपृश्निपर्णीबृहतीकण्टकारिकादर्भमूलपरूषककाश्मर्यबिल्वफलयवसिद्धेन पयसा मधुकमदनकल्कितेन मधुघृतसौवर्चलयुक्तेन कासज्वरगुल्मप्लीहार्दितस्त्रीमद्यक्लिष्टानां सद्योबलजननो रसायनश्च (५)| बलातिबलारास्नारग्वधमदनबिल्वगुडूचीपुनर्नवैरण्डाश्वगन्धासहचरपलाशदेवदारुद्विपञ्चमूलानि पलिकानि यवकोलकुलत्थद्विप्रसृतं शुष्कमूलकानां च जलद्रोणसिद्धं निरूहप्रमाणावशेषं कषायं पूतं मधुकमदनशतपुष्पाकुष्ठपिप्पलीवचावत्सकफलरसाञ्जनप्रियङ्गुयवानीकल्किकृतं गुडघृततैलक्षौद्रक्षीरमांसरसाम्लकाञ्जिकसैन्धवयुक्तं सुखोष्णं बस्तिं दद्याच्छुक्रमूत्रवर्चःसङ्गेऽनिलजे गुल्महृद्रोगाध्मानब्रध्नपार्श्वपृष्ठकटीग्रहसञ्ज्ञानाशबलक्षयेषु च (६)| हपुषार्धकुडवो द्विगुणार्धक्षुण्णयवः क्षीरोदकसिद्धः क्षीरशेषो मधुघृततैललवणयुक्तः सर्वाङ्गविसृतवातरक्तसक्तविण्मूत्रस्त्रीखेदितहितो वातहरो बुद्धिमेधाग्निबलजननश्च (७)| ह्रस्वपञ्चमूलीकषायः क्षीरोदकसिद्धः पिप्पलीमधुकमदनकल्कीकृतः सगुडघृततैललवणः क्षीणविषमज्वरकर्शितस्य बस्तिः (८)| बलातिबलापामार्गात्मगुप्ताष्टपलार्धक्षुण्णयवाञ्जलिकषायः सगुडघृततैललवणयुक्तः पूर्ववद्बस्तिःस्थविरदुर्बलक्षीणशुक्ररुधिराणां पथ्यतमः (९)| बलामधुकविदारीदर्भमूलमृद्वीकायवैः कषायमाजेन पयसा पक्त्वा मधुकमदनकल्कितं समधुघृतसैन्धवं ज्वरार्तेभ्यो बस्तिं दद्यात् (१०)| शालिपर्णीपृश्निपर्णीगोक्षुरकमूलकाश्मर्यपरूषकखर्जूरफलमधूकपुष्पैरजाक्षीरजलप्रस्थाभ्यां सिद्धः कषायः पिप्पलीमधुकोत्पलकल्कितः सघृतसैन्धवः क्षीणेन्द्रियविषमज्वरकर्शितस्य बस्तिः शस्तः (११)| स्थिरादिपञ्चमूलीपञ्चपलेन शालिषष्टिकयवगोधूममाषपञ्चप्रसृतेन छागं पयः शृतं पादशेषं कुक्कुटाण्डरससममधुघृतशर्करासैन्धवसौवर्चलयुक्तो वस्तिर्वृष्यतमो बलवर्णजननश्च | इति यापना बस्तयो द्वादश||१६|| कल्पश्चैष शिखिगोनर्दहंससारसाण्डरसेषु स्यात्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (18) · Śloka 18
ಸತಿತ್ತಿರಿಃ ಸಮಯೂರಃ ಸರಾಜಹಂಸಃ ಪಞ್ಚಮೂಲೀಪಯಃ ಸಿದ್ಧಃ ಶತಪುಷ್ಪಾಮಧುಕರಾಸ್ನಾಕುಟಜಮದನಫಲಪಿಪ್ಪಲೀ ಕಲ್ಕೋ ಘೃತತೈಲಗುಡಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತೋ ಬಸ್ತಿರ್ಬಲವರ್ಣಶುಕ್ರಜನನೋ ರಸಾಯನಶ್ಚ (೧)| ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲೀಕುಕ್ಕುಟರಸಸಿದ್ಧಂ ಪಯಃ ಪಾದಶೇಷಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಕರಾಸ್ನಾಮದನಕಲ್ಕಂ ಶರ್ಕರಾಮಧುಘೃತಯುಕ್ತಂ ಸ್ತ್ರೀಷ್ವತಿಕಾಮಾನಾಂ ಬಲಜನನೋ ಬಸ್ತಿಃ (೨)| ಮಯೂರಮಪಿತ್ತಪಕ್ಷಪಾದಾಸ್ಯಾನ್ತ್ರಂ ಸ್ಥಿರಾದಿಭಿಃ ಪಲಿಕೈಃ ಸಜಲೇ ಪಯಸಿ ಪಕ್ತ್ವಾ ಕ್ಷೀರಶೇಷಂ ಮದನಪಿಪ್ಪಲೀವಿದಾರೀಶತಕುಸುಮಾಮಧುಕಕಲ್ಕೀಕೃತಂ ಮಧುಘೃತಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತಂ ಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾತ್ ಸ್ತ್ರೀಷ್ವತಿಪ್ರಸಕ್ತಕ್ಷೀಣೇನ್ದ್ರಿಯೇಭ್ಯೋ ಬಲವರ್ಣಕರಮ್ (೩)| ಕಲ್ಪಶ್ಚೈಷ ವಿಷ್ಕಿರಪ್ರತುದಪ್ರಸಹಾಮ್ಬುಚರೇಷು ಸ್ಯಾತ್, ಅಕ್ಷೀರೋ ರೋಹಿತಾದಿಷು ಚ ಮತ್ಸ್ಯೇಷು (೪)| ಗೋಧಾನಕುಲಮಾರ್ಜಾರಮೂಷಿಕಶಲ್ಲಕಮಾಂಸಾನಾಂ ದಶಪಲಾನ್ ಭಾಗಾನ್ ಸಪಞ್ಚಮೂಲಾನ್ ಪಯಸಿ ಪಕ್ತ್ವಾ ತತ್ಪಯಃಪಿಪ್ಪಲೀಫಲಕಲ್ಕಸೈನ್ಧವಸೌವರ್ಚಲಶರ್ಕರಾಮಧುಘೃತತೈಲಯುಕ್ತೋ ಬಸ್ತಿರ್ಬಲ್ಯೋ ರಸಾಯನಃ ಕ್ಷೀಣಕ್ಷತಸ್ಯ ಸನ್ಧಾನಕರೋ ಮಥಿತೋರಸ್ಕರಥಗಜಹಯಭಗ್ನವಾತಬಲಾಸಕಪ್ರಭೃತ್ಯುದಾವರ್ತವಾತಸಕ್ತಮೂತ್ರವರ್ಚಶ್ಶುಕಾಣಾಂ ಹಿತತಮಶ್ಚ (೫)| ಕೂರ್ಮಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಪಿಶಿತಸಿದ್ಧಂ ಪಯೋ ಗೋವೃಷನಾಗಹಯನಕ್ರಹಂಸಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡರಸಮಧುಘೃತಶರ್ಕರಾಸೈನ್ಧವೇಕ್ಷುರಕಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಫಲಕಲ್ಕಸಂಸೃಷ್ಟೋ ಬಸ್ತಿರ್ವೃದ್ಧಾನಾಮಪಿ ಬಲಜನನಃ (೬)| ಕರ್ಕಟಕರಸಶ್ಚಟಕಾಣ್ಡರಸಯುಕ್ತಃ ಸಮಧುಘೃತಶರ್ಕರೋ ಬಸ್ತಿಃ; ಇತ್ಯೇತೇ ಬಸ್ತಯಃ ಪರಮವೃಷ್ಯಾಃ ಉಚ್ಚಟಕೇಕ್ಷುರಕಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಶೃತಕ್ಷೀರಪ್ರತಿಭೋಜನಾನುಪಾನಾತ್ ಸ್ತ್ರೀಶತಗಾಮಿನಂ ನರಂ ಕುರ್ಯುಃ (೭)| ಗೋವೃಷಬಸ್ತವರಾಹವೃಷಣಕರ್ಕಟಚಟಕಸಿದ್ಧಂ ಕ್ಷೀರಮುಚ್ಚಟಕೇಕ್ಷುರಕಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಮಧುಘೃತಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತಃ ಕಿಞ್ಚಿಲ್ಲವಣಿತೋ ಬಸ್ತಿಃ (೮)| ದಶಮೂಲಮಯೂರಹಂಸಕುಕ್ಕುಟಕ್ವಾಥಾತ್ ಪಞ್ಚಪ್ರಸೃತಂ ತೈಲಘೃತವಸಾಮಜ್ಜಚತುಷ್ಪ್ರಸೃತಯುಕ್ತಂ ಶತಪುಷ್ಪಾಮುಸ್ತಹಪುಷಾಕಲ್ಕೀಕೃತಃ ಸಲವಣೋ ಬಸ್ತಿಃ ಪಾದಗುಲ್ಫೋರುಜಾನುಜಙ್ಘಾತ್ರಿಕವಙ್ಕ್ಷಣಬಸ್ತಿವೃಷಣಾನಿಲರೋಗಹರಃ (೯)| ಮೃಗವಿಷ್ಕಿರಾನೂಪಬಿಲೇಶಯಾನಾಮೇತೇನೈವ ಕಲ್ಪೇನ ಬಸ್ತಯೋ ದೇಯಾಃ (೧೦)| ಮಧುಘೃತದ್ವಿಪ್ರಸೃತಸ್ತುಲ್ಯೋಷ್ಣೋದಕಃ ಶತಪುಷ್ಪಾರ್ಧಪಲಃ ಸೈನ್ಧವಾರ್ಧಾಕ್ಷಯುಕ್ತೋ ಬಸ್ತಿರ್ವೃಷ್ಯತಮೋ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಪಿತ್ತವಾತಹರಃ (೧೧)| ಸದ್ಯೋಘೃತತೈಲವಸಾಮಜ್ಜಚತುಷ್ಪ್ರಸ್ಥಂ ಹಪುಷಾರ್ಧಪಲಂ ಸೈನ್ಧವಾರ್ಧಾಕ್ಷಯುಕ್ತೋ ಬಸ್ತಿರ್ವೃಷ್ಯತಮೋ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಪಿತ್ತವ್ಯಾಧಿಹರೋ ರಸಾಯನಃ (೧೨)| ಮಧುತೈಲಂ ಚತುಃಪ್ರಸೃತಂ ಶತಪುಷ್ಪಾರ್ಧಪಲಂ ಸೈನ್ಧವಾರ್ಧಾಕ್ಷಯುಕ್ತೋ ಬಸ್ತಿರ್ದೀಪನೋ ಬೃಂಹಣೋ ಬಲವರ್ಣಕರೋ ನಿರುಪದ್ರವೋ ವೃಷ್ಯತಮೋ ರಸಾಯನಃ ಕ್ರಿಮಿಕುಷ್ಠೋದಾವರ್ತಗುಲ್ಮಾರ್ಶೋಬ್ರಧ್ನಪ್ಲೀಹಮೇಹಹರಃ (೧೩)| ತದ್ವನ್ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಪಯಸ್ತುಲ್ಯೋ ಬಸ್ತಿಃ ಪೂರ್ವಕಲ್ಕೇನ ಬಲವರ್ಣಕರೋ ವೃಷ್ಯತಮೋ ನಿರುಪದ್ರವೋ ಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರಪಾಕಪರಿಕರ್ತಿಕಾಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಪಿತ್ತವ್ಯಾಧಿಹರೋ ರಸಾಯನಶ್ಚ (೧೪)| ತದ್ವನ್ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಮಾಂಸರಸತುಲ್ಯೋ ಮುಸ್ತಾಕ್ಷಯುಕ್ತಃ ಪೂರ್ವವದ್ಬಸ್ತಿರ್ವಾತಬಲಾಸಪಾದಹರ್ಷಗುಲ್ಮತ್ರಿಕೋರುಜಾನೂರುನಿಕುಞ್ಚನಬಸ್ತಿವೃಷಣಮೇಢ್ರತ್ರಿಕಪೃಷ್ಠಶೂಲಹರಃ (೧೫)| ಸುರಾಸೌವೀರಕಕುಲತ್ಥಮಾಂಸರಸಮಧುಘೃತತೈಲಸಪ್ತಪ್ರಸೃತೋ ಮುಸ್ತಶತಾಹ್ವಾಕಲ್ಕಿತಃ ಸಲವಣೋ ಬಸ್ತಿಃ ಸರ್ವವಾತರೋಗಹರಃ (೧೬)| ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲತ್ರಿಫಲಾಬಿಲ್ವಮದನಫಲಕಷಾಯೋ ಗೋಮೂತ್ರಸಿದ್ಧಃ ಕುಟಜಮದನಫಲಮುಸ್ತಪಾಠಾಕಲ್ಕಿತಃ ಸೈನ್ಧವಯಾವಶೂಕಕ್ಷೌದ್ರತೈಲಯುಕ್ತೋ ಬಸ್ತಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವ್ಯಾಧಿಬಸ್ತ್ಯಾಟೋಪವಾತಶುಕ್ರಸಙ್ಗಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಜೀರ್ಣವಿಸೂಚಿಕಾಲಸಕೇಷು ದೇಯ ಇತಿ||೧೮||
View original
सतित्तिरिः समयूरः सराजहंसः पञ्चमूलीपयः सिद्धः शतपुष्पामधुकरास्नाकुटजमदनफलपिप्पली कल्को घृततैलगुडसैन्धवयुक्तो बस्तिर्बलवर्णशुक्रजननो रसायनश्च (१)| द्विपञ्चमूलीकुक्कुटरससिद्धं पयः पादशेषं पिप्पलीमधुकरास्नामदनकल्कं शर्करामधुघृतयुक्तं स्त्रीष्वतिकामानां बलजननो बस्तिः (२)| मयूरमपित्तपक्षपादास्यान्त्रं स्थिरादिभिः पलिकैः सजले पयसि पक्त्वा क्षीरशेषं मदनपिप्पलीविदारीशतकुसुमामधुककल्कीकृतं मधुघृतसैन्धवयुक्तं बस्तिं दद्यात् स्त्रीष्वतिप्रसक्तक्षीणेन्द्रियेभ्यो बलवर्णकरम् (३)| कल्पश्चैष विष्किरप्रतुदप्रसहाम्बुचरेषु स्यात्, अक्षीरो रोहितादिषु च मत्स्येषु (४)| गोधानकुलमार्जारमूषिकशल्लकमांसानां दशपलान् भागान् सपञ्चमूलान् पयसि पक्त्वा तत्पयःपिप्पलीफलकल्कसैन्धवसौवर्चलशर्करामधुघृततैलयुक्तो बस्तिर्बल्यो रसायनः क्षीणक्षतस्य सन्धानकरो मथितोरस्करथगजहयभग्नवातबलासकप्रभृत्युदावर्तवातसक्तमूत्रवर्चश्शुकाणां हिततमश्च (५)| कूर्मादीनामन्यतमपिशितसिद्धं पयो गोवृषनागहयनक्रहंसकुक्कुटाण्डरसमधुघृतशर्करासैन्धवेक्षुरकात्मगुप्ताफलकल्कसंसृष्टो बस्तिर्वृद्धानामपि बलजननः (६)| कर्कटकरसश्चटकाण्डरसयुक्तः समधुघृतशर्करो बस्तिः; इत्येते बस्तयः परमवृष्याः उच्चटकेक्षुरकात्मगुप्ताशृतक्षीरप्रतिभोजनानुपानात् स्त्रीशतगामिनं नरं कुर्युः (७)| गोवृषबस्तवराहवृषणकर्कटचटकसिद्धं क्षीरमुच्चटकेक्षुरकात्मगुप्तामधुघृतसैन्धवयुक्तः किञ्चिल्लवणितो बस्तिः (८)| दशमूलमयूरहंसकुक्कुटक्वाथात् पञ्चप्रसृतं तैलघृतवसामज्जचतुष्प्रसृतयुक्तं शतपुष्पामुस्तहपुषाकल्कीकृतः सलवणो बस्तिः पादगुल्फोरुजानुजङ्घात्रिकवङ्क्षणबस्तिवृषणानिलरोगहरः (९)| मृगविष्किरानूपबिलेशयानामेतेनैव कल्पेन बस्तयो देयाः (१०)| मधुघृतद्विप्रसृतस्तुल्योष्णोदकः शतपुष्पार्धपलः सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्वृष्यतमो मूत्रकृच्छ्रपित्तवातहरः (११)| सद्योघृततैलवसामज्जचतुष्प्रस्थं हपुषार्धपलं सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्वृष्यतमो मूत्रकृच्छ्रपित्तव्याधिहरो रसायनः (१२)| मधुतैलं चतुःप्रसृतं शतपुष्पार्धपलं सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्दीपनो बृंहणो बलवर्णकरो निरुपद्रवो वृष्यतमो रसायनः क्रिमिकुष्ठोदावर्तगुल्मार्शोब्रध्नप्लीहमेहहरः (१३)| तद्वन्मधुघृताभ्यां पयस्तुल्यो बस्तिः पूर्वकल्केन बलवर्णकरो वृष्यतमो निरुपद्रवो बस्तिमेढ्रपाकपरिकर्तिकामूत्रकृच्छ्रपित्तव्याधिहरो रसायनश्च (१४)| तद्वन्मधुघृताभ्यां मांसरसतुल्यो मुस्ताक्षयुक्तः पूर्ववद्बस्तिर्वातबलासपादहर्षगुल्मत्रिकोरुजानूरुनिकुञ्चनबस्तिवृषणमेढ्रत्रिकपृष्ठशूलहरः (१५)| सुरासौवीरककुलत्थमांसरसमधुघृततैलसप्तप्रसृतो मुस्तशताह्वाकल्कितः सलवणो बस्तिः सर्ववातरोगहरः (१६)| द्विपञ्चमूलत्रिफलाबिल्वमदनफलकषायो गोमूत्रसिद्धः कुटजमदनफलमुस्तपाठाकल्कितः सैन्धवयावशूकक्षौद्रतैलयुक्तो बस्तिः श्लेष्मव्याधिबस्त्याटोपवातशुक्रसङ्गपाण्डुरोगाजीर्णविसूचिकालसकेषु देय इति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (19(1)) · Śloka 19
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ವೃಷ್ಯತಮಾನ್ ಸ್ನೇಹಾನ್ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ| ಶತಾವರೀಗುಡೂಚೀಕ್ಷುವಿದಾರ್ಯಾಮಲಕದ್ರಾಕ್ಷಾಖರ್ಜೂರಾಣಾಂ ಯನ್ತ್ರಪೀಡಿತಾನಾಂ ರಸಪ್ರಸ್ಥಂ ಪೃಥಗೇಕೈಕಂ ತದ್ವದ್ಘೃತತೈಲಗೋಮಹಿಷ್ಯಜಾಕ್ಷೀರಾಣಾಂ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ದದ್ಯಾತ್, ಜೀವಕರ್ಷಭಕಮೇದಾಮಹಾಮೇದಾತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಶೃಙ್ಗಾಟಕಮಧೂಲಿಕಾಮಧುಕೋಚ್ಚಟಾಪಿಪ್ಪಲೀಪುಷ್ಕರಬೀಜನೀಲೋತ್ಪಲಕದಮ್ಬಪುಷ್ಪ- ಪುಣ್ಡರೀಕಕೇಶರಕಲ್ಕಾನ್ ಪೃಷತತರಕ್ಷುಮಾಂಸಕುಕ್ಕುಟಚಟಕಚಕೋರಮತ್ತಾಕ್ಷಬರ್ಹಿಜೀವಞ್ಜೀವಕುಲಿಙ್ಗಹಂಸಾಣ್ಡರಸವಸಾಮಜ್ಜಾದೇಶ್ಚ ಪ್ರಸ್ಥಂ ದತ್ತ್ವಾ ಸಾಧಯೇತ್| ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷಶಙ್ಖಪಟಹಭೇರೀನಿನಾದೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಸಿತಚ್ಛತ್ರಕೃತಚ್ಛಾಯಂ ಗಜಸ್ಕನ್ಧಮಾರೋಪಯೇದ್ಭಗವನ್ತಂ ವೃಷಧ್ವಜಮಭಿಪೂಜ್ಯ, ತಂ ಸ್ನೇಹಂ ತ್ರಿಭಾಗಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಮಙ್ಗಲಾಶೀಃ ಸ್ತುತಿದೇವತಾರ್ಚನೈರ್ಬಸ್ತಿಂ ಗಮಯೇತ್| ನೃಣಾಂ ಸ್ತ್ರೀವಿಹಾರಿಣಾಂ ನಷ್ಟರೇತಸಾಂ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣವಿಷಮಜ್ವರಾರ್ತಾನಾಂ ವ್ಯಾಪನ್ನಯೋನೀನಾಂ ವನ್ಧ್ಯಾನಾಂ ರಕ್ತಗುಲ್ಮಿನೀನಾಂ ಮೃತಾಪತ್ಯಾನಾಮನಾರ್ತವಾನಾಂ ಚ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಕ್ಷೀಣಮಾಂಸರುಧಿರಾಣಾಂ ಪಥ್ಯತಮಂ ರಸಾಯನಮುತ್ತಮಂ ವಲೀಪಲಿತನಾಶನಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೧)|೧೯|
View original
अत ऊर्ध्वं वृष्यतमान् स्नेहान् वक्ष्यामः| शतावरीगुडूचीक्षुविदार्यामलकद्राक्षाखर्जूराणां यन्त्रपीडितानां रसप्रस्थं पृथगेकैकं तद्वद्घृततैलगोमहिष्यजाक्षीराणां द्वौ द्वौ दद्यात्, जीवकर्षभकमेदामहामेदात्वक्क्षीरीशृङ्गाटकमधूलिकामधुकोच्चटापिप्पलीपुष्करबीजनीलोत्पलकदम्बपुष्प- पुण्डरीककेशरकल्कान् पृषततरक्षुमांसकुक्कुटचटकचकोरमत्ताक्षबर्हिजीवञ्जीवकुलिङ्गहंसाण्डरसवसामज्जादेश्च प्रस्थं दत्त्वा साधयेत्| ब्रह्मघोषशङ्खपटहभेरीनिनादैः सिद्धं सितच्छत्रकृतच्छायं गजस्कन्धमारोपयेद्भगवन्तं वृषध्वजमभिपूज्य, तं स्नेहं त्रिभागमाक्षिकं मङ्गलाशीः स्तुतिदेवतार्चनैर्बस्तिं गमयेत्| नृणां स्त्रीविहारिणां नष्टरेतसां क्षतक्षीणविषमज्वरार्तानां व्यापन्नयोनीनां वन्ध्यानां रक्तगुल्मिनीनां मृतापत्यानामनार्तवानां च स्त्रीणां क्षीणमांसरुधिराणां पथ्यतमं रसायनमुत्तमं वलीपलितनाशनं विद्यात् (१)|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (19(2)) · Śloka 19
ಬಲಾಗೋಕ್ಷುರಕರಾಸ್ನಾಶ್ವಗನ್ಧಾಶತಾವರೀಸಹಚರಾಣಾಂ ಶತಂ ಶತಮಾಪೋಥ್ಯ ಜಲದ್ರೋಣಶತೇ ಪ್ರಸಾಧ್ಯಂ, ತಸ್ಮಿನ್ ಜಲದ್ರೋಣಾವಶೇಷೇ ರಸೇ ವಸ್ತ್ರಪೂತೇ ವಿದಾರ್ಯಾಮಲಕಸ್ವರಸಯೋರ್ಬಸ್ತಮಹಿಷವರಾಹವೃಷಕುಕ್ಕುಟಬರ್ಹಿಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಸಾರಸಾಣ್ಡರಸಾನಾಂ ಘೃತತೈಲಯೋಶ್ಚೈಕೈಕಂ ಪ್ರಸ್ಥಮಷ್ಟೌ ಪ್ರಸ್ಥಾನ್ ಕ್ಷೀರಸ್ಯ ದತ್ತ್ವಾ ಚನ್ದನಮಧುಕಮಧೂಲಿಕಾತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಬಿಸಮೃಣಾಲನೀಲೋತ್ಪಲಪಟೋಲಾತ್ಮಗುಪ್ತಾನ್ನಪಾಕಿತಾಲಮಸ್ತಕಖರ್ಜೂರಮೃದ್ವೀಕಾತಾಮಲಕೀ- ಕಣ್ಟಕಾರೀಜೀವಕರ್ಷಭಕಕ್ಷುದ್ರಸಹಾಮಹಾಸಹಾಶತಾವರೀಮೇದಾಪಿಪ್ಪಲೀಹ್ರೀಬೇರತ್ವಕ್ಪತ್ರಕಲ್ಕಾಂಶ್ಚ ದತ್ತ್ವಾ ಸಾಧಯೇತ್| ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷಾದಿನಾ ವಿಧಿನಾ ಸಿದ್ಧಂ ಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾತ್| ತೇನ ಸ್ತ್ರೀಶತಂ ಗಚ್ಛೇತ್; ನ ಚಾತ್ರಾಸ್ತೇ ವಿಹಾರಾಹಾರಯನ್ತ್ರಣಾ ಕಾಚಿತ್| ಏಷ ವೃಷ್ಯೋ ಬಲ್ಯೋ ಬೃಂಹಣ ಆಯುಷ್ಯೋ ವಲೀಪಲಿತನುತ್ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣನಷ್ಟಶುಕ್ರವಿಷಮಜ್ವರಾರ್ತಾನಾಂ ವ್ಯಾಪನ್ನಯೋನೀನಾಂ ಚ ಪಥ್ಯತಮಃ (೨)|೧೯|
View original
बलागोक्षुरकरास्नाश्वगन्धाशतावरीसहचराणां शतं शतमापोथ्य जलद्रोणशते प्रसाध्यं, तस्मिन् जलद्रोणावशेषे रसे वस्त्रपूते विदार्यामलकस्वरसयोर्बस्तमहिषवराहवृषकुक्कुटबर्हिहंसकारण्डवसारसाण्डरसानां घृततैलयोश्चैकैकं प्रस्थमष्टौ प्रस्थान् क्षीरस्य दत्त्वा चन्दनमधुकमधूलिकात्वक्क्षीरीबिसमृणालनीलोत्पलपटोलात्मगुप्तान्नपाकितालमस्तकखर्जूरमृद्वीकातामलकी- कण्टकारीजीवकर्षभकक्षुद्रसहामहासहाशतावरीमेदापिप्पलीह्रीबेरत्वक्पत्रकल्कांश्च दत्त्वा साधयेत्| ब्रह्मघोषादिना विधिना सिद्धं बस्तिं दद्यात्| तेन स्त्रीशतं गच्छेत्; न चात्रास्ते विहाराहारयन्त्रणा काचित्| एष वृष्यो बल्यो बृंहण आयुष्यो वलीपलितनुत् क्षतक्षीणनष्टशुक्रविषमज्वरार्तानां व्यापन्नयोनीनां च पथ्यतमः (२)|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
ಸಹಚರಪಲಶತಮುದಕದ್ರೋಣಚತುಷ್ಟ್ಯೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ದ್ರೋಣಶೇಷೇ ರಸೇ ಸುಪೂತೇ ವಿದಾರೀಕ್ಷುರಸಪ್ರಸ್ಥಾಭ್ಯಾಮಷ್ಟಗುಣಕ್ಷೀರಂ ಘೃತತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಬಲಾಮಧುಕಮಧೂಕಚನ್ದನಮಧೂಲಿಕಾಸಾರಿವಾಮೇದಾಮಹಾಮೇದಾಕಾಕೋಲಿಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಪಯಸ್ಯಾಗುರುಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾವ್ಯಾಘ್ರನಖ- ಶಟೀಸಹಚರಸಹಸ್ರವೀರ್ಯಾವರಾಙ್ಗಲೋಧ್ರಾಣಾಮಕ್ಷಮಾತ್ರೈರ್ದ್ವಿಗುಣಶರ್ಕರೈಃ ಕಲ್ಕೈಃ ಸಾಧಯೇತ್| ಬಹ್ಮಘೋಷಾದಿನಾ ವಿಧಿನಾ ಸಿದ್ಧಂ ಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾತ್| ಏಷ ಸರ್ವರೋಗಹರೋ ರಸಾಯನೋ ಲಲಿತಾನಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋಽನ್ತಃಪುರಚಾರಿಣೀನಾಂ ಕ್ಷತಕ್ಷಯವಾತಪಿತ್ತವೇದನಾಶ್ವಾಸಕಾಸಹರಸ್ತ್ರಿಭಾಗಮಾಕ್ಷಿಕೋ ವಲೀಪಲಿತನುದ್ವರ್ಣರೂಪಬಲಮಾಂಸಶುಕ್ರವರ್ಧನಃ (೩)| ಇತ್ಯೇತೇ ರಸಾಯನಾಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಯಃ ಸತಿ ವಿಭವೇ ಶತಪಾಕಾಃ ಸಹಸ್ರಪಾಕಾ ವಾ ಕಾರ್ಯಾ ವೀರ್ಯಬಲಾಧಾನಾರ್ಥಮಿತಿ||೧೯||
View original
सहचरपलशतमुदकद्रोणचतुष्ट्ये पक्त्वा द्रोणशेषे रसे सुपूते विदारीक्षुरसप्रस्थाभ्यामष्टगुणक्षीरं घृततैलप्रस्थं बलामधुकमधूकचन्दनमधूलिकासारिवामेदामहामेदाकाकोलिक्षीरकाकोलीपयस्यागुरुमञ्जिष्ठाव्याघ्रनख- शटीसहचरसहस्रवीर्यावराङ्गलोध्राणामक्षमात्रैर्द्विगुणशर्करैः कल्कैः साधयेत्| बह्मघोषादिना विधिना सिद्धं बस्तिं दद्यात्| एष सर्वरोगहरो रसायनो ललितानां श्रेष्ठोऽन्तःपुरचारिणीनां क्षतक्षयवातपित्तवेदनाश्वासकासहरस्त्रिभागमाक्षिको वलीपलितनुद्वर्णरूपबलमांसशुक्रवर्धनः (३)| इत्येते रसायनाः स्नेहबस्तयः सति विभवे शतपाकाः सहस्रपाका वा कार्या वीर्यबलाधानार्थमिति||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20-22) · Śloka 22
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಇತ್ಯೇತೇ ಬಸ್ತಯಃ ಸ್ನೇಹಾಶ್ಚೋಕ್ತಾ ಯಾಪನಸಞ್ಜ್ಞಿತಾಃ| ಸ್ವಸ್ಥಾನಾಮಾತುರಾಣಾಂ ಚ ವೃದ್ಧಾನಾಂ ಚಾವಿರೋಧಿನಾಃ||೨೦|| ಅತಿವ್ಯವಾಯಶೀಲಾನಾಂ ಶುಕ್ರಮಾಂಸಬಲಪ್ರದಾಃ| ಸರ್ವರೋಗಪ್ರಶಮನಾಃ ಸರ್ವೇಷ್ವೃತುಷು ಯೌಗಿಕಾಃ||೨೧|| ನಾರೀಣಾಮಪ್ರಜಾತಾನಾಂ ನರಾಣಾಂ ಚಾಪ್ಯಪತ್ಯದಾಃ| ಉಭಯಾರ್ಥಕರಾ ದೃಷ್ಟಾಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿನಿರೂಹಯೋಃ||೨೨||
View original
भवन्ति चात्र- इत्येते बस्तयः स्नेहाश्चोक्ता यापनसञ्ज्ञिताः| स्वस्थानामातुराणां च वृद्धानां चाविरोधिनाः||२०|| अतिव्यवायशीलानां शुक्रमांसबलप्रदाः| सर्वरोगप्रशमनाः सर्वेष्वृतुषु यौगिकाः||२१|| नारीणामप्रजातानां नराणां चाप्यपत्यदाः| उभयार्थकरा दृष्टाः स्नेहबस्तिनिरूहयोः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (23) · Śloka 23
ವ್ಯಾಯಾಮೋ ಮೈಥುನಂ ಮದ್ಯಂ ಮಧೂನಿ ಶಿಶಿರಾಮ್ಬು ಚ| ಸಮ್ಭೋಜನಂ ರಥಕ್ಷೋಭೋ ಬಸ್ತಿಷ್ವೇತೇಷು ಗರ್ಹಿತಮ್||೨೩||
View original
व्यायामो मैथुनं मद्यं मधूनि शिशिराम्बु च| सम्भोजनं रथक्षोभो बस्तिष्वेतेषु गर्हितम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (24-28) · Śloka 29
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ - ಶಿಖಿಗೋನರ್ದಹಂಸಾಣ್ಡೈರ್ದಕ್ಷವದ್ಬಸ್ತಯಸ್ತ್ರಯಃ| ವಿಂಶತಿರ್ವಿಷ್ಕಿರೈಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಪ್ರತುದೈಃ ಪ್ರಸಹೈರ್ನವ||೨೪|| ವಿಂಶತಿಶ್ಚ ತಥಾ ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಶ್ಚಾಮ್ಬುಚಾರಿಭಿಃ| ನವ ಮತ್ಸ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚೈವ ಶಿಖಿಕಲ್ಪೇನ ಬಸ್ತಯಃ||೨೫|| ದಶ ಕರ್ಕಟಕಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಕೂರ್ಮಕಲ್ಕೇನ ಬಸ್ತಯಃ| ಮೃಗೈಃ ಸಪ್ತದಶೈಕೋನವಿಂಶತಿರ್ವಿಷ್ಕಿರೈರ್ದಶ ||೨೬|| ಆನೂಪೈರ್ದಕ್ಷಶಿಖಿವದ್ಭೂಶಯೈಶ್ಚ ಚತುರ್ದಶ| ಏಕೋನತ್ರಿಂಶದಿತ್ಯೇತೇ ಸಹ ಸ್ನೇಹೈಃ ಸಮಾಸತಃ||೨೭|| ಪ್ರೋಕ್ತಾ ವಿಸ್ತರಶೋ ಭಿನ್ನಾ ದ್ವೇ ಶತೇ ಷೋಡಶೋತ್ತರೇ| ಏತೇ ಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುಕ್ತಾಃ ಕುರ್ವನ್ತ್ಯತಿವೃಷಂ ನರಮ್||೨೮|| ನಾತಿಯೋಗಂ ನ ವಾಽಯೋಗಂ ಸ್ತಮ್ಭಿತಾಸ್ತೇ ಚ ಕುರ್ವತೇ|೨೯|
View original
तत्र श्लोकाः - शिखिगोनर्दहंसाण्डैर्दक्षवद्बस्तयस्त्रयः| विंशतिर्विष्किरैस्त्रिंशत्प्रतुदैः प्रसहैर्नव||२४|| विंशतिश्च तथा सप्तविंशतिश्चाम्बुचारिभिः| नव मत्स्यादिभिश्चैव शिखिकल्पेन बस्तयः||२५|| दश कर्कटकाद्यैश्च कूर्मकल्केन बस्तयः| मृगैः सप्तदशैकोनविंशतिर्विष्किरैर्दश ||२६|| आनूपैर्दक्षशिखिवद्भूशयैश्च चतुर्दश| एकोनत्रिंशदित्येते सह स्नेहैः समासतः||२७|| प्रोक्ता विस्तरशो भिन्ना द्वे शते षोडशोत्तरे| एते माक्षिकसंयुक्ताः कुर्वन्त्यतिवृषं नरम्||२८|| नातियोगं न वाऽयोगं स्तम्भितास्ते च कुर्वते|२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (29) · Śloka 30
ಮೃದುತ್ವಾನ್ನ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ಯಸ್ಯ ತ್ವೇತೇ ಪ್ರಯೋಜಿತಾಃ||೨೯|| ಸಮೂತ್ರೈರ್ಬಸ್ತಿಭಿಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರಾಸ್ಥಾಪ್ಯಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಮೇವ ಸಃ|೩೦|
View original
मृदुत्वान्न निवर्तन्ते यस्य त्वेते प्रयोजिताः||२९|| समूत्रैर्बस्तिभिस्तीक्ष्णैरास्थाप्यः क्षिप्रमेव सः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (30) · Śloka 31
ಶೋಫಾಗ್ನಿನಾಶಪಾಣ್ಡುತ್ವಶೂಲಾರ್ಶಃಪರಿಕರ್ತಿಕಾಃ||೩೦|| ಸ್ಯುರ್ಜ್ವರಶ್ಚಾತಿಸಾರಶ್ಚ ಯಾಪನಾತ್ಯರ್ಥಸೇವನಾತ್|೩೧|
View original
शोफाग्निनाशपाण्डुत्वशूलार्शःपरिकर्तिकाः||३०|| स्युर्ज्वरश्चातिसारश्च यापनात्यर्थसेवनात्|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (31-32) · Śloka 33
ಅರಿಷ್ಟಕ್ಷೀರಸೀಧ್ವಾದ್ಯಾ ತತ್ರೇಷ್ಟಾ ದೀಪನೀ ಕ್ರಿಯಾ||೩೧|| ಯುಕ್ತ್ಯಾ ತಸ್ಮಾನ್ನಿಷೇವೇತ ಯಾಪನಾನ್ನ ಪ್ರಸಙ್ಗತಃ| ಇತ್ಯುಚ್ಚೈರ್ಭಾಷ್ಯಪೂರ್ವಾಣಾಂ ವ್ಯಾಪದಃ ಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಾಃ||೩೨|| ವಿಸ್ತರೇಣ ಪೃಥಕ್ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತೇಭ್ಯೋ ರಕ್ಷೇನ್ನರಂ ಸದಾ|೩೩|
View original
अरिष्टक्षीरसीध्वाद्या तत्रेष्टा दीपनी क्रिया||३१|| युक्त्या तस्मान्निषेवेत यापनान्न प्रसङ्गतः| इत्युच्चैर्भाष्यपूर्वाणां व्यापदः सचिकित्सिताः||३२|| विस्तरेण पृथक् प्रोक्तास्तेभ्यो रक्षेन्नरं सदा|३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (33) · Śloka 34
ಕರ್ಮಣಾಂ ವಮನಾದಿನಾಮಸಮ್ಯಕ್ಕರಣಾಪದಾಮ್||೩೩|| ಯತ್ರೋಕ್ತಂ ಸಾಧನಂ ಸ್ಥಾನೇ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನಂ ತದುಚ್ಯತೇ|೩೪|
View original
कर्मणां वमनादिनामसम्यक्करणापदाम्||३३|| यत्रोक्तं साधनं स्थाने सिद्धिस्थानं तदुच्यते|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (34) · Śloka 35
ಇತ್ಯಧ್ಯಾಯಶತಂ ವಿಂಶಮಾತ್ರೇಯಮುನಿವಾಙ್ಮಯಮ್||೩೪|| ಹಿತಾರ್ಥಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪ್ರೋಕ್ತಮಗ್ನಿವೇಶೇನ ಧೀಮತಾ|೩೫|
View original
इत्यध्यायशतं विंशमात्रेयमुनिवाङ्मयम्||३४|| हितार्थं प्राणिनां प्रोक्तमग्निवेशेन धीमता|३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (35) · Śloka 36
ದೀರ್ಘಮಾಯುರ್ಯಶಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ತ್ರಿವರ್ಗಂ ಚಾಪಿ ಪುಷ್ಕಲಮ್||೩೫|| ಸಿದ್ಧಿಂ ಚಾನುತ್ತಮಾಂ ಲೋಕೇ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ವಿಧಿನಾ ಪಠನ್|೩೬|
View original
दीर्घमायुर्यशः स्वास्थ्यं त्रिवर्गं चापि पुष्कलम्||३५|| सिद्धिं चानुत्तमां लोके प्राप्नोति विधिना पठन्|३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (36-40) · Śloka 41
ವಿಸ್ತಾರಯತಿ ಲೇಶೋಕ್ತಂ ಸಙ್ಕ್ಷಿಪತ್ಯತಿವಿಸ್ತರಮ್||೩೬|| ಸಂಸ್ಕರ್ತಾ ಕುರುತೇ ತನ್ತ್ರಂ ಪುರಾಣಂ ಚ ಪುನರ್ನವಮ್| ಅತಸ್ತನ್ತ್ರೋತ್ತಮಮಿದಂ ಚರಕೇಣಾತಿಬುದ್ಧಿನಾ||೩೭|| ಸಂಸ್ಕೃತಂ ತತ್ತ್ವಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ತ್ರಿಭಾಗೇನೋಪಲಕ್ಷ್ಯತೇ| ತಚ್ಛಙ್ಕರಂ ಭೂತಪತಿಂ ಸಮ್ಪ್ರಸಾದ್ಯ ಸಮಾಪಯತ್||೩೮|| ಅಖಣ್ಡಾರ್ಥಂ ದೃಢಬಲೋ ಜಾತಃ ಪಞ್ಚನದೇ ಪುರೇ| ಕೃತ್ವಾ ಬಹುಭ್ಯಸ್ತನ್ತ್ರೇಭ್ಯೋ ವಿಶೇಷೋಞ್ಛಶಿಲೋಚ್ಚಯಮ್||೩೯|| ಸಪ್ತದಶೌಷಧಾಧ್ಯಾಯಸಿದ್ಧಿಕಲ್ಪೈರಪೂರಯತ್| ಇದಮನ್ಯೂನಶಬ್ದಾರ್ಥಂ ತನ್ತ್ರದೋಷವಿವರ್ಜಿತಮ್||೪೦|| ಷಡ್ವಿಂಶತಾ ವಿಚಿತ್ರಾಭಿರ್ಭೂಷಿತಂ ತನ್ತ್ರಯುಕ್ತಿಭಿಃ|೪೧|
View original
विस्तारयति लेशोक्तं सङ्क्षिपत्यतिविस्तरम्||३६|| संस्कर्ता कुरुते तन्त्रं पुराणं च पुनर्नवम्| अतस्तन्त्रोत्तममिदं चरकेणातिबुद्धिना||३७|| संस्कृतं तत्त्वसम्पूर्णं त्रिभागेनोपलक्ष्यते| तच्छङ्करं भूतपतिं सम्प्रसाद्य समापयत्||३८|| अखण्डार्थं दृढबलो जातः पञ्चनदे पुरे| कृत्वा बहुभ्यस्तन्त्रेभ्यो विशेषोञ्छशिलोच्चयम्||३९|| सप्तदशौषधाध्यायसिद्धिकल्पैरपूरयत्| इदमन्यूनशब्दार्थं तन्त्रदोषविवर्जितम्||४०|| षड्विंशता विचित्राभिर्भूषितं तन्त्रयुक्तिभिः|४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (41-44) · Śloka 45
ತತ್ರಾಧಿಕರಣಂ ಯೋಗೋ ಹೇತ್ವರ್ಥೋಽರ್ಥಃ ಪದಸ್ಯ ಚ||೪೧|| ಪ್ರದೇಶೋದ್ದೇಶನಿರ್ದೇಶವಾಕ್ಯಶೇಷಾಃ ಪ್ರಯೋಜನಮ್| ಉಪದೇಶಾಪದೇಶಾತಿದೇಶಾರ್ಥಾಪತ್ತಿನಿರ್ಣಯಾಃ||೪೨|| ಪ್ರಸಙ್ಗೈಕಾನ್ತನೈಕಾನ್ತಾಃ ಸಾಪವರ್ಗೋ ವಿಪರ್ಯಯಃ| ಪೂರ್ವಪಕ್ಷವಿಧಾನಾನುಮತವ್ಯಾಖ್ಯಾನಸಂಶಯಾಃ||೪೩|| ಅತೀತಾನಾಗತಾವೇಕ್ಷಾಸ್ವಸಞ್ಜ್ಞೋಹ್ಯಸಮುಚ್ಚಯಾಃ| ನಿದರ್ಶನಂ ನಿರ್ವಚನಂ ಸನ್ನಿಯೋಗೋ ವಿಕಲ್ಪನಮ್||೪೪|| ಪ್ರತ್ಯುತ್ಸಾರಸ್ತಥೋದ್ಧಾರಃ ಸಮ್ಭವಸ್ತನ್ತ್ರಯುಕ್ತಯಃ|೪೫|
View original
तत्राधिकरणं योगो हेत्वर्थोऽर्थः पदस्य च||४१|| प्रदेशोद्देशनिर्देशवाक्यशेषाः प्रयोजनम्| उपदेशापदेशातिदेशार्थापत्तिनिर्णयाः||४२|| प्रसङ्गैकान्तनैकान्ताः सापवर्गो विपर्ययः| पूर्वपक्षविधानानुमतव्याख्यानसंशयाः||४३|| अतीतानागतावेक्षास्वसञ्ज्ञोह्यसमुच्चयाः| निदर्शनं निर्वचनं सन्नियोगो विकल्पनम्||४४|| प्रत्युत्सारस्तथोद्धारः सम्भवस्तन्त्रयुक्तयः|४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (45) · Śloka 46
ತನ್ತ್ರೇ ಸಮಾಸವ್ಯಾಸೋಕ್ತೇ ಭವನ್ತ್ಯೇತಾ ಹಿ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ||೪೫|| ಏಕದೇಶೇನ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಸಮಾಸಾಭಿಹಿತೇ ತಥಾ|೪೬|
View original
तन्त्रे समासव्यासोक्ते भवन्त्येता हि कृत्स्नशः||४५|| एकदेशेन दृश्यन्ते समासाभिहिते तथा|४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (46) · Śloka 47
ಯಥಾಽಮ್ಬುಜವನಸ್ಯಾರ್ಕಃ ಪ್ರದೀಪೋ ವೇಶ್ಮನೋ ಯಥಾ||೪೬|| ಪ್ರಬೋಧನಪ್ರಕಾಶಾರ್ಥಾಸ್ತಥಾ ತನ್ತ್ರಸ್ಯ ಯುಕ್ತಯಃ|೪೭|
View original
यथाऽम्बुजवनस्यार्कः प्रदीपो वेश्मनो यथा||४६|| प्रबोधनप्रकाशार्थास्तथा तन्त्रस्य युक्तयः|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (47-48) · Śloka 48
ಏಕಸ್ಮಿನ್ನಪಿ ಯಸ್ಯೇಹ ಶಾಸ್ತ್ರೇ ಲಬ್ಧಾಸ್ಪದಾ ಮತಿಃ||೪೭|| ಸ ಶಾಸ್ತ್ರಮನ್ಯದಪ್ಯಾಶು ಯುಕ್ತಿಜ್ಞತ್ವಾತ್ ಪ್ರಬುಧ್ಯತೇ| ಅಧೀಯಾನೋಽಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ತನ್ತ್ರಯುಕ್ತ್ಯಾ ವಿನಾ ಭಿಷಕ್| ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಾನರ್ಥಾನ್ ಭಾಗ್ಯಕ್ಷಯೇ ಯಥಾ||೪೮||
View original
एकस्मिन्नपि यस्येह शास्त्रे लब्धास्पदा मतिः||४७|| स शास्त्रमन्यदप्याशु युक्तिज्ञत्वात् प्रबुध्यते| अधीयानोऽपि शास्त्राणि तन्त्रयुक्त्या विना भिषक्| नाधिगच्छति शास्त्रार्थानर्थान् भाग्यक्षये यथा||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (49-50) · Śloka 50
ದುರ್ಗೃಹೀತಂ ಕ್ಷಿಣೋತ್ಯೇವ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಶಸ್ತ್ರಮಿವಾಬುಧಮ್| ಸುಗೃಹೀತಂ ತದೇವ ಜ್ಞಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಶಸ್ತ್ರಂ ಚ ರಕ್ಷತಿ||೪೯|| (ತಸ್ಮಾದೇತಾಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ವಿಸ್ತರೇಣೋತ್ತರೇ ಪುನಃ| ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಾರ್ಥಮಸ್ಯೈವ ತನ್ತ್ರಸ್ಯ ಗುಣದೋಷತಃ)||೫೦||
View original
दुर्गृहीतं क्षिणोत्येव शास्त्रं शस्त्रमिवाबुधम्| सुगृहीतं तदेव ज्ञं शास्त्रं शस्त्रं च रक्षति||४९|| (तस्मादेताः प्रवक्ष्यन्ते विस्तरेणोत्तरे पुनः| तत्त्वज्ञानार्थमस्यैव तन्त्रस्य गुणदोषतः)||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (51) · Śloka 51
ಇದಮಖಿಲಮಧೀತ್ಯ ಸಮ್ಯಗರ್ಥಾನ್ ವಿಮೃಶತಿ ಯೋಽವಿಮನಾಃ ಪ್ರಯೋಗನಿತ್ಯಃ| ಸ ಮನುಜಸುಖಜೀವಿತಪ್ರದಾತಾ ಭವತಿ ಧೃತಿಸ್ಮೃತಿಬುದ್ಧಿಧರ್ಮವೃದ್ಧಃ||೫೧||
View original
इदमखिलमधीत्य सम्यगर्थान् विमृशति योऽविमनाः प्रयोगनित्यः| स मनुजसुखजीवितप्रदाता भवति धृतिस्मृतिबुद्धिधर्मवृद्धः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (52-55) · Śloka 55
(ಯಸ್ಯ ದ್ವಾದಶಸಾಹಸ್ರೀ ಹೃದಿ ತಿಷ್ಠತಿ ಸಂಹಿತಾ| ಸೋಽರ್ಥಜ್ಞಃ ಸ ವಿಚಾರಜ್ಞಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಕುಶಲಶ್ಚ ಸಃ||೫೨|| ರೋಗಾಂಸ್ತೇಷಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಚ ಸ ಕಿಮರ್ಥಂ ನ ಬುಧ್ಯತೇ| ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಹ್ನಿವೇಶಸ್ಯ ಸುಸ್ಥಾತುರಹಿತಂ ಪ್ರತಿ||೫೩|| ಯದಿಹಾಸ್ತಿ ತದನ್ಯತ್ರ ಯನ್ನೇಹಾಸ್ತಿ ನ ತತ್ಕ್ವಚಿತ್| ಅಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ||೫೪|| ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇಽಷ್ಟಮೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ದೃಢಬಲೇನ ತು| ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನಂ ಸ್ವಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಸಮಾಸೇನ ಸಮಾಪಿತಮ್)||೫೫||
View original
(यस्य द्वादशसाहस्री हृदि तिष्ठति संहिता| सोऽर्थज्ञः स विचारज्ञश्चिकित्साकुशलश्च सः||५२|| रोगांस्तेषां चिकित्सां च स किमर्थं न बुध्यते| चिकित्सा वह्निवेशस्य सुस्थातुरहितं प्रति||५३|| यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न तत्क्वचित्| अग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते||५४|| सिद्धिस्थानेऽष्टमे प्राप्ते तस्मिन् दृढबलेन तु| सिद्धिस्थानं स्वसिद्ध्यर्थं समासेन समापितम्)||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ಉತ್ತರಬಸ್ತಿಸಿದ್ಧಿರ್ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೨|| ಇತಿ ಚರಕಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಅಷ್ಟಮಂ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನಂ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮ್| ಸಮಾಪ್ತೇಯಂ ಚರಕಸಂಹಿತಾ|
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने उत्तरबस्तिसिद्धिर्नाम द्वादशोऽध्यायः||१२|| इति चरकसंहितायां अष्टमं सिद्धिस्थानं सम्पूर्णम्| समाप्तेयं चरकसंहिता|
🔊 Audio coming soon