Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাত উত্তরবস্তিসিদ্ধিং ব্যাখ্যাস্যামঃ||১|| ইতি হ স্মাহ ভগবানাত্রেযঃ||২||
View original
अथात उत्तरबस्तिसिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
12. uttarabastisiddhiḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
অথ স্বল্বাতুরং বৈদ্যঃ সংশুদ্ধং বমনাদিভিঃ| দুর্বলং কৃশমল্পাগ্নিং মুক্তসন্ধানবন্ধনম্||৩|| নির্হৃতানিলবিণ্মূত্রকফপিত্তং কৃশাশযম্| শূন্যদেহং প্রতীকারাসহিষ্ণুং পরিপালযেত্||৪|| যথাঽণ্ডং তরুণং পূর্ণং তৈলপাত্রং যথৈব চ| গোপাল ইব দণ্ডী গাঃ সর্বস্মাদপচারতঃ||৫||
View original
अथ स्वल्वातुरं वैद्यः संशुद्धं वमनादिभिः| दुर्बलं कृशमल्पाग्निं मुक्तसन्धानबन्धनम्||३|| निर्हृतानिलविण्मूत्रकफपित्तं कृशाशयम्| शून्यदेहं प्रतीकारासहिष्णुं परिपालयेत्||४|| यथाऽण्डं तरुणं पूर्णं तैलपात्रं यथैव च| गोपाल इव दण्डी गाः सर्वस्मादपचारतः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6-8) · Śloka 8
অগ্নিসন্ধুক্ষণার্থং তু পূর্বং পেযাদিনা ভিষক্| রসোত্তরেণোপচরেত্ ক্রমেণ ক্রমকোবিদঃ||৬|| স্নিগ্ধাম্লস্বাদুহৃদ্যানি ততোঽম্ললবণৌ রসৌ| স্বাদুতিক্তৌ ততো ভূযঃ কষাযকটুকৌ ততঃ||৭|| অন্যোঽন্যপ্রত্যনীকানাং রসানাং স্নিগ্ধরূক্ষযোঃ| ব্যত্যাসাদুপযোগেন প্রকৃতিং গমযেদ্ভিষক্||৮||
View original
अग्निसन्धुक्षणार्थं तु पूर्वं पेयादिना भिषक्| रसोत्तरेणोपचरेत् क्रमेण क्रमकोविदः||६|| स्निग्धाम्लस्वादुहृद्यानि ततोऽम्ललवणौ रसौ| स्वादुतिक्तौ ततो भूयः कषायकटुकौ ततः||७|| अन्योऽन्यप्रत्यनीकानां रसानां स्निग्धरूक्षयोः| व्यत्यासादुपयोगेन प्रकृतिं गमयेद्भिषक्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
সর্বক্ষমো হ্যসংসর্গো রতিযুক্তঃ স্থিরেন্দ্রিযঃ| বলবান্ সত্ত্বসম্পন্নো বিজ্ঞেযঃ প্রকৃতিং গতঃ||৯||
View original
सर्वक्षमो ह्यसंसर्गो रतियुक्तः स्थिरेन्द्रियः| बलवान् सत्त्वसम्पन्नो विज्ञेयः प्रकृतिं गतः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10-12) · Śloka 12
এতাং প্রকৃতিমপ্রাপ্তঃ সর্ববর্জ্যানি বর্জযেত্| মহাদোষকরাণ্যষ্টাবিমানি তু বিশেষতঃ||১০|| উচ্চৈর্ভাষ্যং রথক্ষোভমবিচঙ্ক্রমণাসনে| অজীর্ণাহিতভোজ্যে চ দিবাস্বপ্নং সমৈথুনম্||১১|| তজ্জা দেহোর্ধ্বসর্বাধোমধ্যপীডামদোষজাঃ| শ্লেষ্মজাঃ ক্ষযজাশ্চৈব ব্যাধ্যঃ স্যুর্যথাক্রমম্||১২||
View original
एतां प्रकृतिमप्राप्तः सर्ववर्ज्यानि वर्जयेत्| महादोषकराण्यष्टाविमानि तु विशेषतः||१०|| उच्चैर्भाष्यं रथक्षोभमविचङ्क्रमणासने| अजीर्णाहितभोज्ये च दिवास्वप्नं समैथुनम्||११|| तज्जा देहोर्ध्वसर्वाधोमध्यपीडामदोषजाः| श्लेष्मजाः क्षयजाश्चैव व्याध्यः स्युर्यथाक्रमम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13-14) · Śloka 14
তেষাং বিস্তরতো লিঙ্গমেকৈকস্য চ ভেষজম্| যথাবত্সম্প্রবক্ষ্যামি সিদ্ধান্ বস্তীংশ্চ যাপনান্||১৩|| তত্রোচ্চৈর্ভাষ্যাতিভাষ্যাভ্যাং শিরস্তাপশঙ্খকর্ণনিস্তোদশ্রোত্রোপরোধমুখতালুকণ্ঠশোষতৈমির্যপিপাসাজ্বরতমক- হনুগ্রহমন্যাস্তম্ভনিষ্ঠীবনোরঃপার্শ্বশূলস্বরভেদহিক্কাশ্বাসাদযঃ স্যুঃ (১)| রথক্ষোভাত্ সন্ধিপর্বশৈথিল্যহনুনাসাকর্ণশিরঃশূলতোদকুক্ষিক্ষোভাটোপান্ত্রকূজনাধ্মানহৃদযেন্দ্রিযোপরোধ- স্ফিক্পার্শ্ববঙ্ক্ষণবৃষণকটীপৃষ্ঠবেদনাসন্ধিস্কন্ধগ্রীবাদৌর্বল্যাঙ্গাভিতাপপাদশোফপ্রস্বাপহর্ষণাদযঃ (২)| অতিচঙ্কমণাত্ পাদজঙ্ঘোরুজানুবঙ্ক্ষণশ্রোণীপৃষ্ঠশূলসক্থিসাদনিস্তোদ- পিণ্ডিকোদ্বেষ্টনাঙ্গমর্দাংসাভিতাপসিরাধমনীহর্ষশ্বাসকাসাদযঃ (৩)| অত্যাসনাদ্রথক্ষোভজাঃ স্ফিক্পার্শ্ববঙ্ক্ষণবৃষণকটীপৃষ্ঠবেদনাদযঃ (৪)| অজীর্ণাধ্যশনাভ্যাং তু মুখশোষাধ্মানশূলনিস্তোদপিপাসাগাত্রসাদচ্ছর্দ্যতীসারমূর্চ্ছাজ্বরপ্রবাহণামবিষাদযঃ(৫)| বিষমাহিতাশনাভ্যামনন্নাভিলাষদৌর্বল্যবৈবর্ণ্যকণ্ডূপামাগাত্রসাদবাতাদিপ্রকোপজাশ্চ গ্রহণ্যর্শোবিকারাদযঃ (৬)| দিবাস্বপ্নাদরোচকাবিপাকাগ্নিনাশস্তৈমিত্যপাণ্ডুত্বকণ্ডূপামাদাহচ্ছর্দ্যঙ্গমর্দহৃত্স্তম্ভজাড্যতন্দ্রানিদ্রা- প্রসঙ্গগ্রন্থিজন্মদৌর্বল্যরক্তমূত্রাক্ষিতাতালুলেপাঃ (৭)| ব্যবাযাদাশুবলনাশোরুসাদশিরোবস্তিগুদমেঢ্রবঙ্ক্ষণোরুজানুজঙ্ঘাপাদশূলহৃদযস্পন্দননেত্রপীডাঙ্গশৈথিল্য- শুক্রমার্গশোণিতাগমনকাসশ্বাসশোণিতষ্ঠীবনস্বরাবসাদকটীদৌর্বল্যৈকাঙ্গসর্বাঙ্গরোগমুষ্কশ্বযথু- বাতবর্চোমূত্রসঙ্গশুক্রবিসর্গজাড্যবেপথুবাধির্যবিষাদাদযঃ স্যুঃ; অবলুপ্যত ইব গুদঃ, তাড্যত ইব মেঢ্রম্, অবসীদতীব মনো, বেপতে হৃদযং, পীড্যন্তে সন্ধযঃ, তমঃ প্রবেশ্যত ইব চ (৮)| ইত্যেবমেভিরষ্টভিরপচারৈরেতে প্রাদুর্ভবন্ত্যুপদ্রবাঃ||১৪||
View original
तेषां विस्तरतो लिङ्गमेकैकस्य च भेषजम्| यथावत्सम्प्रवक्ष्यामि सिद्धान् बस्तींश्च यापनान्||१३|| तत्रोच्चैर्भाष्यातिभाष्याभ्यां शिरस्तापशङ्खकर्णनिस्तोदश्रोत्रोपरोधमुखतालुकण्ठशोषतैमिर्यपिपासाज्वरतमक- हनुग्रहमन्यास्तम्भनिष्ठीवनोरःपार्श्वशूलस्वरभेदहिक्काश्वासादयः स्युः (१)| रथक्षोभात् सन्धिपर्वशैथिल्यहनुनासाकर्णशिरःशूलतोदकुक्षिक्षोभाटोपान्त्रकूजनाध्मानहृदयेन्द्रियोपरोध- स्फिक्पार्श्ववङ्क्षणवृषणकटीपृष्ठवेदनासन्धिस्कन्धग्रीवादौर्बल्याङ्गाभितापपादशोफप्रस्वापहर्षणादयः (२)| अतिचङ्कमणात् पादजङ्घोरुजानुवङ्क्षणश्रोणीपृष्ठशूलसक्थिसादनिस्तोद- पिण्डिकोद्वेष्टनाङ्गमर्दांसाभितापसिराधमनीहर्षश्वासकासादयः (३)| अत्यासनाद्रथक्षोभजाः स्फिक्पार्श्ववङ्क्षणवृषणकटीपृष्ठवेदनादयः (४)| अजीर्णाध्यशनाभ्यां तु मुखशोषाध्मानशूलनिस्तोदपिपासागात्रसादच्छर्द्यतीसारमूर्च्छाज्वरप्रवाहणामविषादयः(५)| विषमाहिताशनाभ्यामनन्नाभिलाषदौर्बल्यवैवर्ण्यकण्डूपामागात्रसादवातादिप्रकोपजाश्च ग्रहण्यर्शोविकारादयः (६)| दिवास्वप्नादरोचकाविपाकाग्निनाशस्तैमित्यपाण्डुत्वकण्डूपामादाहच्छर्द्यङ्गमर्दहृत्स्तम्भजाड्यतन्द्रानिद्रा- प्रसङ्गग्रन्थिजन्मदौर्बल्यरक्तमूत्राक्षितातालुलेपाः (७)| व्यवायादाशुबलनाशोरुसादशिरोबस्तिगुदमेढ्रवङ्क्षणोरुजानुजङ्घापादशूलहृदयस्पन्दननेत्रपीडाङ्गशैथिल्य- शुक्रमार्गशोणितागमनकासश्वासशोणितष्ठीवनस्वरावसादकटीदौर्बल्यैकाङ्गसर्वाङ्गरोगमुष्कश्वयथु- वातवर्चोमूत्रसङ्गशुक्रविसर्गजाड्यवेपथुबाधिर्यविषादादयः स्युः; अवलुप्यत इव गुदः, ताड्यत इव मेढ्रम्, अवसीदतीव मनो, वेपते हृदयं, पीड्यन्ते सन्धयः, तमः प्रवेश्यत इव च (८)| इत्येवमेभिरष्टभिरपचारैरेते प्रादुर्भवन्त्युपद्रवाः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (15) · Śloka 15
তেষাং সিদ্ধিঃ- তত্রোচ্চৈর্ভাষ্যাতিভাষ্যজানামভ্যঙ্গস্বেদোপনাহধূমনস্যোপরিভক্তস্নেহপানরসক্ষীরাদির্বাতহরঃ সর্বো বিধির্মৌনং চ (১)| রথক্ষোভাতিচঙ্ক্রমণাত্যাসনজানাং স্নেহস্বেদাদিবাতহরং কর্ম সর্বং নিদানবর্জনং চ (২)| অজীর্ণাধ্যশনজানাং নিরবশেষতশ্ছর্দনং রূক্ষঃ স্বেদো লঙ্ঘনীযপাচনীযদীপনীযৌষধাবচারণং চ (৩)| বিষমাহিতাশনজানাং যথাস্বং দোষহরাঃ ক্রিযাঃ (৪)| দিবাস্বপ্নজানাং ধূমপানলঙ্ঘনবমনশিরোবিরেচনব্যাযামরূক্ষাশনারিষ্টদীপনীযৌষধোপযোগঃ প্রঘর্ষণোন্মর্দনপরিষেচনাদিশ্চ শ্লেষ্মহরঃ সর্বো বিধিঃ (৫)| মৈথুনজানাং জীবনীযসিদ্ধযোঃ ক্ষীরসর্পিষোরুপযোগঃ, তথা বাতহরাঃ স্বেদাভ্যঙ্গোপনাহা বৃষ্যাশ্চাহারাঃ স্নেহাঃ স্নেহবিধযো যাপনাবস্তযোঽনুবাসনং চ; মূত্রবৈকৃতবস্তিশূলেষু চোত্তরবস্তির্বিদারীগন্ধাদিগণজীবনীযক্ষীরসংসিদ্ধং তৈলং স্যাত্||১৫||
View original
तेषां सिद्धिः- तत्रोच्चैर्भाष्यातिभाष्यजानामभ्यङ्गस्वेदोपनाहधूमनस्योपरिभक्तस्नेहपानरसक्षीरादिर्वातहरः सर्वो विधिर्मौनं च (१)| रथक्षोभातिचङ्क्रमणात्यासनजानां स्नेहस्वेदादिवातहरं कर्म सर्वं निदानवर्जनं च (२)| अजीर्णाध्यशनजानां निरवशेषतश्छर्दनं रूक्षः स्वेदो लङ्घनीयपाचनीयदीपनीयौषधावचारणं च (३)| विषमाहिताशनजानां यथास्वं दोषहराः क्रियाः (४)| दिवास्वप्नजानां धूमपानलङ्घनवमनशिरोविरेचनव्यायामरूक्षाशनारिष्टदीपनीयौषधोपयोगः प्रघर्षणोन्मर्दनपरिषेचनादिश्च श्लेष्महरः सर्वो विधिः (५)| मैथुनजानां जीवनीयसिद्धयोः क्षीरसर्पिषोरुपयोगः, तथा वातहराः स्वेदाभ्यङ्गोपनाहा वृष्याश्चाहाराः स्नेहाः स्नेहविधयो यापनाबस्तयोऽनुवासनं च; मूत्रवैकृतबस्तिशूलेषु चोत्तरबस्तिर्विदारीगन्धादिगणजीवनीयक्षीरसंसिद्धं तैलं स्यात्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (16-17) · Śloka 17
যাপনাশ্চ বস্তযঃ সর্বকালং দেযাঃ; তানুপদেক্ষ্যামঃ- মুস্তোশীরবলারগ্বধরাস্নামঞ্জিষ্ঠাকটুরোহিণীত্রাযমাণাপুনর্নবাবিভীতকগুডূচীস্থিরাদিপঞ্চমূলানি পলিকানি খণ্ডশঃ ক্লৃপ্তান্যষ্টৌ চ মদনফলানি প্রক্ষাল্য জলাঢকে পরিক্বাথ্য পাদশেষো রসঃ ক্ষীরদ্বিপ্রস্থসংযুক্তঃ পুনঃ শৃতঃ ক্ষীরাবশেষঃ পাদজাঙ্গলরসস্তুল্যমধুঘৃতঃ শতকুসুমামধুককুটজফলরসাঞ্জনপ্রিযঙ্গুকল্কীকৃতঃ সসৈন্ধবঃ সুখোষ্ণো বস্তিঃ শুক্রমাংসবলজননঃ ক্ষতক্ষীণকাসগুল্মশূলবিষমজ্বরব্রধ্ন(বর্ধ্ম)- কুণ্ডলোদাবর্তকুক্ষিশূলমূত্রকৃচ্ছ্রাসৃগ্রজোবিসর্পপ্রবাহিকাশিরোরুজা- জানূরুজঙ্ঘাবস্তিগ্রহাশ্মর্যুন্মাদার্শঃপ্রমেহাধ্মানবাতরক্তপিত্তশ্লেষ্মব্যাধিহরঃ সদ্যো বলজননো রসাযনশ্চেতি (১)| এরণ্ডমূলপলাশাত্ ষট্পলং শালিপর্ণীপৃশ্নিপর্ণী বৃহতী কণ্টকারিকা গোক্ষুরকো রাস্নাঽশ্বগন্ধা গুডূচী বর্ষাভূরারগ্বধো দেবদার্বিতি পলিকানি খণ্ডশঃ ক্লৃপ্তানি ফলানি চাষ্টৌ প্রক্ষাল্য জলাঢকে ক্ষীরপাদে পচেত্| পাদশেষং কষাযং পূতং শতকুসুমাকুষ্ঠমুস্তপিপ্পলীহপুষাবিল্ববচাবত্সকফলরসাঞ্জনপ্রিযঙ্গুযবানিপ্রক্ষেপকল্কিতং মধুঘৃততৈলসৈন্ধবযুক্তং সুখোষ্ণং নিরূহমেকং দ্বৌ ত্রীন্ বা দদ্যাত্| সর্বেষাং প্রশস্তো বিশেষতো ললিতসুকুমারস্ত্রীবিহারক্ষীণক্ষতস্থবিরচিরার্শসামপত্যকামানাং চ (২)| তদ্বত্ সহচরবলাদর্ভমূলসারিবাসিদ্ধেন পযসা (৩)| তথা বৃহতীকণ্টকারীশতাবরীচ্ছিন্নরুহাশৃতেন পযসা মধুকমদনপিপ্পলীকল্কিতেন পূর্ববদ্বস্তিঃ (৪)| তথা বলাতিবলাবিদারীশালিপর্ণীপৃশ্নিপর্ণীবৃহতীকণ্টকারিকাদর্ভমূলপরূষককাশ্মর্যবিল্বফলযবসিদ্ধেন পযসা মধুকমদনকল্কিতেন মধুঘৃতসৌবর্চলযুক্তেন কাসজ্বরগুল্মপ্লীহার্দিতস্ত্রীমদ্যক্লিষ্টানাং সদ্যোবলজননো রসাযনশ্চ (৫)| বলাতিবলারাস্নারগ্বধমদনবিল্বগুডূচীপুনর্নবৈরণ্ডাশ্বগন্ধাসহচরপলাশদেবদারুদ্বিপঞ্চমূলানি পলিকানি যবকোলকুলত্থদ্বিপ্রসৃতং শুষ্কমূলকানাং চ জলদ্রোণসিদ্ধং নিরূহপ্রমাণাবশেষং কষাযং পূতং মধুকমদনশতপুষ্পাকুষ্ঠপিপ্পলীবচাবত্সকফলরসাঞ্জনপ্রিযঙ্গুযবানীকল্কিকৃতং গুডঘৃততৈলক্ষৌদ্রক্ষীরমাংসরসাম্লকাঞ্জিকসৈন্ধবযুক্তং সুখোষ্ণং বস্তিং দদ্যাচ্ছুক্রমূত্রবর্চঃসঙ্গেঽনিলজে গুল্মহৃদ্রোগাধ্মানব্রধ্নপার্শ্বপৃষ্ঠকটীগ্রহসঞ্জ্ঞানাশবলক্ষযেষু চ (৬)| হপুষার্ধকুডবো দ্বিগুণার্ধক্ষুণ্ণযবঃ ক্ষীরোদকসিদ্ধঃ ক্ষীরশেষো মধুঘৃততৈললবণযুক্তঃ সর্বাঙ্গবিসৃতবাতরক্তসক্তবিণ্মূত্রস্ত্রীখেদিতহিতো বাতহরো বুদ্ধিমেধাগ্নিবলজননশ্চ (৭)| হ্রস্বপঞ্চমূলীকষাযঃ ক্ষীরোদকসিদ্ধঃ পিপ্পলীমধুকমদনকল্কীকৃতঃ সগুডঘৃততৈললবণঃ ক্ষীণবিষমজ্বরকর্শিতস্য বস্তিঃ (৮)| বলাতিবলাপামার্গাত্মগুপ্তাষ্টপলার্ধক্ষুণ্ণযবাঞ্জলিকষাযঃ সগুডঘৃততৈললবণযুক্তঃ পূর্ববদ্বস্তিঃস্থবিরদুর্বলক্ষীণশুক্ররুধিরাণাং পথ্যতমঃ (৯)| বলামধুকবিদারীদর্ভমূলমৃদ্বীকাযবৈঃ কষাযমাজেন পযসা পক্ত্বা মধুকমদনকল্কিতং সমধুঘৃতসৈন্ধবং জ্বরার্তেভ্যো বস্তিং দদ্যাত্ (১০)| শালিপর্ণীপৃশ্নিপর্ণীগোক্ষুরকমূলকাশ্মর্যপরূষকখর্জূরফলমধূকপুষ্পৈরজাক্ষীরজলপ্রস্থাভ্যাং সিদ্ধঃ কষাযঃ পিপ্পলীমধুকোত্পলকল্কিতঃ সঘৃতসৈন্ধবঃ ক্ষীণেন্দ্রিযবিষমজ্বরকর্শিতস্য বস্তিঃ শস্তঃ (১১)| স্থিরাদিপঞ্চমূলীপঞ্চপলেন শালিষষ্টিকযবগোধূমমাষপঞ্চপ্রসৃতেন ছাগং পযঃ শৃতং পাদশেষং কুক্কুটাণ্ডরসসমমধুঘৃতশর্করাসৈন্ধবসৌবর্চলযুক্তো বস্তির্বৃষ্যতমো বলবর্ণজননশ্চ | ইতি যাপনা বস্তযো দ্বাদশ||১৬|| কল্পশ্চৈষ শিখিগোনর্দহংসসারসাণ্ডরসেষু স্যাত্||১৭||
View original
यापनाश्च बस्तयः सर्वकालं देयाः; तानुपदेक्ष्यामः- मुस्तोशीरबलारग्वधरास्नामञ्जिष्ठाकटुरोहिणीत्रायमाणापुनर्नवाबिभीतकगुडूचीस्थिरादिपञ्चमूलानि पलिकानि खण्डशः क्लृप्तान्यष्टौ च मदनफलानि प्रक्षाल्य जलाढके परिक्वाथ्य पादशेषो रसः क्षीरद्विप्रस्थसंयुक्तः पुनः शृतः क्षीरावशेषः पादजाङ्गलरसस्तुल्यमधुघृतः शतकुसुमामधुककुटजफलरसाञ्जनप्रियङ्गुकल्कीकृतः ससैन्धवः सुखोष्णो बस्तिः शुक्रमांसबलजननः क्षतक्षीणकासगुल्मशूलविषमज्वरब्रध्न(वर्ध्म)- कुण्डलोदावर्तकुक्षिशूलमूत्रकृच्छ्रासृग्रजोविसर्पप्रवाहिकाशिरोरुजा- जानूरुजङ्घाबस्तिग्रहाश्मर्युन्मादार्शःप्रमेहाध्मानवातरक्तपित्तश्लेष्मव्याधिहरः सद्यो बलजननो रसायनश्चेति (१)| एरण्डमूलपलाशात् षट्पलं शालिपर्णीपृश्निपर्णी बृहती कण्टकारिका गोक्षुरको रास्नाऽश्वगन्धा गुडूची वर्षाभूरारग्वधो देवदार्विति पलिकानि खण्डशः क्लृप्तानि फलानि चाष्टौ प्रक्षाल्य जलाढके क्षीरपादे पचेत्| पादशेषं कषायं पूतं शतकुसुमाकुष्ठमुस्तपिप्पलीहपुषाबिल्ववचावत्सकफलरसाञ्जनप्रियङ्गुयवानिप्रक्षेपकल्कितं मधुघृततैलसैन्धवयुक्तं सुखोष्णं निरूहमेकं द्वौ त्रीन् वा दद्यात्| सर्वेषां प्रशस्तो विशेषतो ललितसुकुमारस्त्रीविहारक्षीणक्षतस्थविरचिरार्शसामपत्यकामानां च (२)| तद्वत् सहचरबलादर्भमूलसारिवासिद्धेन पयसा (३)| तथा बृहतीकण्टकारीशतावरीच्छिन्नरुहाशृतेन पयसा मधुकमदनपिप्पलीकल्कितेन पूर्ववद्वस्तिः (४)| तथा बलातिबलाविदारीशालिपर्णीपृश्निपर्णीबृहतीकण्टकारिकादर्भमूलपरूषककाश्मर्यबिल्वफलयवसिद्धेन पयसा मधुकमदनकल्कितेन मधुघृतसौवर्चलयुक्तेन कासज्वरगुल्मप्लीहार्दितस्त्रीमद्यक्लिष्टानां सद्योबलजननो रसायनश्च (५)| बलातिबलारास्नारग्वधमदनबिल्वगुडूचीपुनर्नवैरण्डाश्वगन्धासहचरपलाशदेवदारुद्विपञ्चमूलानि पलिकानि यवकोलकुलत्थद्विप्रसृतं शुष्कमूलकानां च जलद्रोणसिद्धं निरूहप्रमाणावशेषं कषायं पूतं मधुकमदनशतपुष्पाकुष्ठपिप्पलीवचावत्सकफलरसाञ्जनप्रियङ्गुयवानीकल्किकृतं गुडघृततैलक्षौद्रक्षीरमांसरसाम्लकाञ्जिकसैन्धवयुक्तं सुखोष्णं बस्तिं दद्याच्छुक्रमूत्रवर्चःसङ्गेऽनिलजे गुल्महृद्रोगाध्मानब्रध्नपार्श्वपृष्ठकटीग्रहसञ्ज्ञानाशबलक्षयेषु च (६)| हपुषार्धकुडवो द्विगुणार्धक्षुण्णयवः क्षीरोदकसिद्धः क्षीरशेषो मधुघृततैललवणयुक्तः सर्वाङ्गविसृतवातरक्तसक्तविण्मूत्रस्त्रीखेदितहितो वातहरो बुद्धिमेधाग्निबलजननश्च (७)| ह्रस्वपञ्चमूलीकषायः क्षीरोदकसिद्धः पिप्पलीमधुकमदनकल्कीकृतः सगुडघृततैललवणः क्षीणविषमज्वरकर्शितस्य बस्तिः (८)| बलातिबलापामार्गात्मगुप्ताष्टपलार्धक्षुण्णयवाञ्जलिकषायः सगुडघृततैललवणयुक्तः पूर्ववद्बस्तिःस्थविरदुर्बलक्षीणशुक्ररुधिराणां पथ्यतमः (९)| बलामधुकविदारीदर्भमूलमृद्वीकायवैः कषायमाजेन पयसा पक्त्वा मधुकमदनकल्कितं समधुघृतसैन्धवं ज्वरार्तेभ्यो बस्तिं दद्यात् (१०)| शालिपर्णीपृश्निपर्णीगोक्षुरकमूलकाश्मर्यपरूषकखर्जूरफलमधूकपुष्पैरजाक्षीरजलप्रस्थाभ्यां सिद्धः कषायः पिप्पलीमधुकोत्पलकल्कितः सघृतसैन्धवः क्षीणेन्द्रियविषमज्वरकर्शितस्य बस्तिः शस्तः (११)| स्थिरादिपञ्चमूलीपञ्चपलेन शालिषष्टिकयवगोधूममाषपञ्चप्रसृतेन छागं पयः शृतं पादशेषं कुक्कुटाण्डरससममधुघृतशर्करासैन्धवसौवर्चलयुक्तो वस्तिर्वृष्यतमो बलवर्णजननश्च | इति यापना बस्तयो द्वादश||१६|| कल्पश्चैष शिखिगोनर्दहंससारसाण्डरसेषु स्यात्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (18) · Śloka 18
সতিত্তিরিঃ সমযূরঃ সরাজহংসঃ পঞ্চমূলীপযঃ সিদ্ধঃ শতপুষ্পামধুকরাস্নাকুটজমদনফলপিপ্পলী কল্কো ঘৃততৈলগুডসৈন্ধবযুক্তো বস্তির্বলবর্ণশুক্রজননো রসাযনশ্চ (১)| দ্বিপঞ্চমূলীকুক্কুটরসসিদ্ধং পযঃ পাদশেষং পিপ্পলীমধুকরাস্নামদনকল্কং শর্করামধুঘৃতযুক্তং স্ত্রীষ্বতিকামানাং বলজননো বস্তিঃ (২)| মযূরমপিত্তপক্ষপাদাস্যান্ত্রং স্থিরাদিভিঃ পলিকৈঃ সজলে পযসি পক্ত্বা ক্ষীরশেষং মদনপিপ্পলীবিদারীশতকুসুমামধুককল্কীকৃতং মধুঘৃতসৈন্ধবযুক্তং বস্তিং দদ্যাত্ স্ত্রীষ্বতিপ্রসক্তক্ষীণেন্দ্রিযেভ্যো বলবর্ণকরম্ (৩)| কল্পশ্চৈষ বিষ্কিরপ্রতুদপ্রসহাম্বুচরেষু স্যাত্, অক্ষীরো রোহিতাদিষু চ মত্স্যেষু (৪)| গোধানকুলমার্জারমূষিকশল্লকমাংসানাং দশপলান্ ভাগান্ সপঞ্চমূলান্ পযসি পক্ত্বা তত্পযঃপিপ্পলীফলকল্কসৈন্ধবসৌবর্চলশর্করামধুঘৃততৈলযুক্তো বস্তির্বল্যো রসাযনঃ ক্ষীণক্ষতস্য সন্ধানকরো মথিতোরস্করথগজহযভগ্নবাতবলাসকপ্রভৃত্যুদাবর্তবাতসক্তমূত্রবর্চশ্শুকাণাং হিততমশ্চ (৫)| কূর্মাদীনামন্যতমপিশিতসিদ্ধং পযো গোবৃষনাগহযনক্রহংসকুক্কুটাণ্ডরসমধুঘৃতশর্করাসৈন্ধবেক্ষুরকাত্মগুপ্তাফলকল্কসংসৃষ্টো বস্তির্বৃদ্ধানামপি বলজননঃ (৬)| কর্কটকরসশ্চটকাণ্ডরসযুক্তঃ সমধুঘৃতশর্করো বস্তিঃ; ইত্যেতে বস্তযঃ পরমবৃষ্যাঃ উচ্চটকেক্ষুরকাত্মগুপ্তাশৃতক্ষীরপ্রতিভোজনানুপানাত্ স্ত্রীশতগামিনং নরং কুর্যুঃ (৭)| গোবৃষবস্তবরাহবৃষণকর্কটচটকসিদ্ধং ক্ষীরমুচ্চটকেক্ষুরকাত্মগুপ্তামধুঘৃতসৈন্ধবযুক্তঃ কিঞ্চিল্লবণিতো বস্তিঃ (৮)| দশমূলমযূরহংসকুক্কুটক্বাথাত্ পঞ্চপ্রসৃতং তৈলঘৃতবসামজ্জচতুষ্প্রসৃতযুক্তং শতপুষ্পামুস্তহপুষাকল্কীকৃতঃ সলবণো বস্তিঃ পাদগুল্ফোরুজানুজঙ্ঘাত্রিকবঙ্ক্ষণবস্তিবৃষণানিলরোগহরঃ (৯)| মৃগবিষ্কিরানূপবিলেশযানামেতেনৈব কল্পেন বস্তযো দেযাঃ (১০)| মধুঘৃতদ্বিপ্রসৃতস্তুল্যোষ্ণোদকঃ শতপুষ্পার্ধপলঃ সৈন্ধবার্ধাক্ষযুক্তো বস্তির্বৃষ্যতমো মূত্রকৃচ্ছ্রপিত্তবাতহরঃ (১১)| সদ্যোঘৃততৈলবসামজ্জচতুষ্প্রস্থং হপুষার্ধপলং সৈন্ধবার্ধাক্ষযুক্তো বস্তির্বৃষ্যতমো মূত্রকৃচ্ছ্রপিত্তব্যাধিহরো রসাযনঃ (১২)| মধুতৈলং চতুঃপ্রসৃতং শতপুষ্পার্ধপলং সৈন্ধবার্ধাক্ষযুক্তো বস্তির্দীপনো বৃংহণো বলবর্ণকরো নিরুপদ্রবো বৃষ্যতমো রসাযনঃ ক্রিমিকুষ্ঠোদাবর্তগুল্মার্শোব্রধ্নপ্লীহমেহহরঃ (১৩)| তদ্বন্মধুঘৃতাভ্যাং পযস্তুল্যো বস্তিঃ পূর্বকল্কেন বলবর্ণকরো বৃষ্যতমো নিরুপদ্রবো বস্তিমেঢ্রপাকপরিকর্তিকামূত্রকৃচ্ছ্রপিত্তব্যাধিহরো রসাযনশ্চ (১৪)| তদ্বন্মধুঘৃতাভ্যাং মাংসরসতুল্যো মুস্তাক্ষযুক্তঃ পূর্ববদ্বস্তির্বাতবলাসপাদহর্ষগুল্মত্রিকোরুজানূরুনিকুঞ্চনবস্তিবৃষণমেঢ্রত্রিকপৃষ্ঠশূলহরঃ (১৫)| সুরাসৌবীরককুলত্থমাংসরসমধুঘৃততৈলসপ্তপ্রসৃতো মুস্তশতাহ্বাকল্কিতঃ সলবণো বস্তিঃ সর্ববাতরোগহরঃ (১৬)| দ্বিপঞ্চমূলত্রিফলাবিল্বমদনফলকষাযো গোমূত্রসিদ্ধঃ কুটজমদনফলমুস্তপাঠাকল্কিতঃ সৈন্ধবযাবশূকক্ষৌদ্রতৈলযুক্তো বস্তিঃ শ্লেষ্মব্যাধিবস্ত্যাটোপবাতশুক্রসঙ্গপাণ্ডুরোগাজীর্ণবিসূচিকালসকেষু দেয ইতি||১৮||
View original
सतित्तिरिः समयूरः सराजहंसः पञ्चमूलीपयः सिद्धः शतपुष्पामधुकरास्नाकुटजमदनफलपिप्पली कल्को घृततैलगुडसैन्धवयुक्तो बस्तिर्बलवर्णशुक्रजननो रसायनश्च (१)| द्विपञ्चमूलीकुक्कुटरससिद्धं पयः पादशेषं पिप्पलीमधुकरास्नामदनकल्कं शर्करामधुघृतयुक्तं स्त्रीष्वतिकामानां बलजननो बस्तिः (२)| मयूरमपित्तपक्षपादास्यान्त्रं स्थिरादिभिः पलिकैः सजले पयसि पक्त्वा क्षीरशेषं मदनपिप्पलीविदारीशतकुसुमामधुककल्कीकृतं मधुघृतसैन्धवयुक्तं बस्तिं दद्यात् स्त्रीष्वतिप्रसक्तक्षीणेन्द्रियेभ्यो बलवर्णकरम् (३)| कल्पश्चैष विष्किरप्रतुदप्रसहाम्बुचरेषु स्यात्, अक्षीरो रोहितादिषु च मत्स्येषु (४)| गोधानकुलमार्जारमूषिकशल्लकमांसानां दशपलान् भागान् सपञ्चमूलान् पयसि पक्त्वा तत्पयःपिप्पलीफलकल्कसैन्धवसौवर्चलशर्करामधुघृततैलयुक्तो बस्तिर्बल्यो रसायनः क्षीणक्षतस्य सन्धानकरो मथितोरस्करथगजहयभग्नवातबलासकप्रभृत्युदावर्तवातसक्तमूत्रवर्चश्शुकाणां हिततमश्च (५)| कूर्मादीनामन्यतमपिशितसिद्धं पयो गोवृषनागहयनक्रहंसकुक्कुटाण्डरसमधुघृतशर्करासैन्धवेक्षुरकात्मगुप्ताफलकल्कसंसृष्टो बस्तिर्वृद्धानामपि बलजननः (६)| कर्कटकरसश्चटकाण्डरसयुक्तः समधुघृतशर्करो बस्तिः; इत्येते बस्तयः परमवृष्याः उच्चटकेक्षुरकात्मगुप्ताशृतक्षीरप्रतिभोजनानुपानात् स्त्रीशतगामिनं नरं कुर्युः (७)| गोवृषबस्तवराहवृषणकर्कटचटकसिद्धं क्षीरमुच्चटकेक्षुरकात्मगुप्तामधुघृतसैन्धवयुक्तः किञ्चिल्लवणितो बस्तिः (८)| दशमूलमयूरहंसकुक्कुटक्वाथात् पञ्चप्रसृतं तैलघृतवसामज्जचतुष्प्रसृतयुक्तं शतपुष्पामुस्तहपुषाकल्कीकृतः सलवणो बस्तिः पादगुल्फोरुजानुजङ्घात्रिकवङ्क्षणबस्तिवृषणानिलरोगहरः (९)| मृगविष्किरानूपबिलेशयानामेतेनैव कल्पेन बस्तयो देयाः (१०)| मधुघृतद्विप्रसृतस्तुल्योष्णोदकः शतपुष्पार्धपलः सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्वृष्यतमो मूत्रकृच्छ्रपित्तवातहरः (११)| सद्योघृततैलवसामज्जचतुष्प्रस्थं हपुषार्धपलं सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्वृष्यतमो मूत्रकृच्छ्रपित्तव्याधिहरो रसायनः (१२)| मधुतैलं चतुःप्रसृतं शतपुष्पार्धपलं सैन्धवार्धाक्षयुक्तो बस्तिर्दीपनो बृंहणो बलवर्णकरो निरुपद्रवो वृष्यतमो रसायनः क्रिमिकुष्ठोदावर्तगुल्मार्शोब्रध्नप्लीहमेहहरः (१३)| तद्वन्मधुघृताभ्यां पयस्तुल्यो बस्तिः पूर्वकल्केन बलवर्णकरो वृष्यतमो निरुपद्रवो बस्तिमेढ्रपाकपरिकर्तिकामूत्रकृच्छ्रपित्तव्याधिहरो रसायनश्च (१४)| तद्वन्मधुघृताभ्यां मांसरसतुल्यो मुस्ताक्षयुक्तः पूर्ववद्बस्तिर्वातबलासपादहर्षगुल्मत्रिकोरुजानूरुनिकुञ्चनबस्तिवृषणमेढ्रत्रिकपृष्ठशूलहरः (१५)| सुरासौवीरककुलत्थमांसरसमधुघृततैलसप्तप्रसृतो मुस्तशताह्वाकल्कितः सलवणो बस्तिः सर्ववातरोगहरः (१६)| द्विपञ्चमूलत्रिफलाबिल्वमदनफलकषायो गोमूत्रसिद्धः कुटजमदनफलमुस्तपाठाकल्कितः सैन्धवयावशूकक्षौद्रतैलयुक्तो बस्तिः श्लेष्मव्याधिबस्त्याटोपवातशुक्रसङ्गपाण्डुरोगाजीर्णविसूचिकालसकेषु देय इति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (19(1)) · Śloka 19
অত ঊর্ধ্বং বৃষ্যতমান্ স্নেহান্ বক্ষ্যামঃ| শতাবরীগুডূচীক্ষুবিদার্যামলকদ্রাক্ষাখর্জূরাণাং যন্ত্রপীডিতানাং রসপ্রস্থং পৃথগেকৈকং তদ্বদ্ঘৃততৈলগোমহিষ্যজাক্ষীরাণাং দ্বৌ দ্বৌ দদ্যাত্, জীবকর্ষভকমেদামহামেদাত্বক্ক্ষীরীশৃঙ্গাটকমধূলিকামধুকোচ্চটাপিপ্পলীপুষ্করবীজনীলোত্পলকদম্বপুষ্প- পুণ্ডরীককেশরকল্কান্ পৃষততরক্ষুমাংসকুক্কুটচটকচকোরমত্তাক্ষবর্হিজীবঞ্জীবকুলিঙ্গহংসাণ্ডরসবসামজ্জাদেশ্চ প্রস্থং দত্ত্বা সাধযেত্| ব্রহ্মঘোষশঙ্খপটহভেরীনিনাদৈঃ সিদ্ধং সিতচ্ছত্রকৃতচ্ছাযং গজস্কন্ধমারোপযেদ্ভগবন্তং বৃষধ্বজমভিপূজ্য, তং স্নেহং ত্রিভাগমাক্ষিকং মঙ্গলাশীঃ স্তুতিদেবতার্চনৈর্বস্তিং গমযেত্| নৃণাং স্ত্রীবিহারিণাং নষ্টরেতসাং ক্ষতক্ষীণবিষমজ্বরার্তানাং ব্যাপন্নযোনীনাং বন্ধ্যানাং রক্তগুল্মিনীনাং মৃতাপত্যানামনার্তবানাং চ স্ত্রীণাং ক্ষীণমাংসরুধিরাণাং পথ্যতমং রসাযনমুত্তমং বলীপলিতনাশনং বিদ্যাত্ (১)|১৯|
View original
अत ऊर्ध्वं वृष्यतमान् स्नेहान् वक्ष्यामः| शतावरीगुडूचीक्षुविदार्यामलकद्राक्षाखर्जूराणां यन्त्रपीडितानां रसप्रस्थं पृथगेकैकं तद्वद्घृततैलगोमहिष्यजाक्षीराणां द्वौ द्वौ दद्यात्, जीवकर्षभकमेदामहामेदात्वक्क्षीरीशृङ्गाटकमधूलिकामधुकोच्चटापिप्पलीपुष्करबीजनीलोत्पलकदम्बपुष्प- पुण्डरीककेशरकल्कान् पृषततरक्षुमांसकुक्कुटचटकचकोरमत्ताक्षबर्हिजीवञ्जीवकुलिङ्गहंसाण्डरसवसामज्जादेश्च प्रस्थं दत्त्वा साधयेत्| ब्रह्मघोषशङ्खपटहभेरीनिनादैः सिद्धं सितच्छत्रकृतच्छायं गजस्कन्धमारोपयेद्भगवन्तं वृषध्वजमभिपूज्य, तं स्नेहं त्रिभागमाक्षिकं मङ्गलाशीः स्तुतिदेवतार्चनैर्बस्तिं गमयेत्| नृणां स्त्रीविहारिणां नष्टरेतसां क्षतक्षीणविषमज्वरार्तानां व्यापन्नयोनीनां वन्ध्यानां रक्तगुल्मिनीनां मृतापत्यानामनार्तवानां च स्त्रीणां क्षीणमांसरुधिराणां पथ्यतमं रसायनमुत्तमं वलीपलितनाशनं विद्यात् (१)|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (19(2)) · Śloka 19
বলাগোক্ষুরকরাস্নাশ্বগন্ধাশতাবরীসহচরাণাং শতং শতমাপোথ্য জলদ্রোণশতে প্রসাধ্যং, তস্মিন্ জলদ্রোণাবশেষে রসে বস্ত্রপূতে বিদার্যামলকস্বরসযোর্বস্তমহিষবরাহবৃষকুক্কুটবর্হিহংসকারণ্ডবসারসাণ্ডরসানাং ঘৃততৈলযোশ্চৈকৈকং প্রস্থমষ্টৌ প্রস্থান্ ক্ষীরস্য দত্ত্বা চন্দনমধুকমধূলিকাত্বক্ক্ষীরীবিসমৃণালনীলোত্পলপটোলাত্মগুপ্তান্নপাকিতালমস্তকখর্জূরমৃদ্বীকাতামলকী- কণ্টকারীজীবকর্ষভকক্ষুদ্রসহামহাসহাশতাবরীমেদাপিপ্পলীহ্রীবেরত্বক্পত্রকল্কাংশ্চ দত্ত্বা সাধযেত্| ব্রহ্মঘোষাদিনা বিধিনা সিদ্ধং বস্তিং দদ্যাত্| তেন স্ত্রীশতং গচ্ছেত্; ন চাত্রাস্তে বিহারাহারযন্ত্রণা কাচিত্| এষ বৃষ্যো বল্যো বৃংহণ আযুষ্যো বলীপলিতনুত্ ক্ষতক্ষীণনষ্টশুক্রবিষমজ্বরার্তানাং ব্যাপন্নযোনীনাং চ পথ্যতমঃ (২)|১৯|
View original
बलागोक्षुरकरास्नाश्वगन्धाशतावरीसहचराणां शतं शतमापोथ्य जलद्रोणशते प्रसाध्यं, तस्मिन् जलद्रोणावशेषे रसे वस्त्रपूते विदार्यामलकस्वरसयोर्बस्तमहिषवराहवृषकुक्कुटबर्हिहंसकारण्डवसारसाण्डरसानां घृततैलयोश्चैकैकं प्रस्थमष्टौ प्रस्थान् क्षीरस्य दत्त्वा चन्दनमधुकमधूलिकात्वक्क्षीरीबिसमृणालनीलोत्पलपटोलात्मगुप्तान्नपाकितालमस्तकखर्जूरमृद्वीकातामलकी- कण्टकारीजीवकर्षभकक्षुद्रसहामहासहाशतावरीमेदापिप्पलीह्रीबेरत्वक्पत्रकल्कांश्च दत्त्वा साधयेत्| ब्रह्मघोषादिना विधिना सिद्धं बस्तिं दद्यात्| तेन स्त्रीशतं गच्छेत्; न चात्रास्ते विहाराहारयन्त्रणा काचित्| एष वृष्यो बल्यो बृंहण आयुष्यो वलीपलितनुत् क्षतक्षीणनष्टशुक्रविषमज्वरार्तानां व्यापन्नयोनीनां च पथ्यतमः (२)|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
সহচরপলশতমুদকদ্রোণচতুষ্ট্যে পক্ত্বা দ্রোণশেষে রসে সুপূতে বিদারীক্ষুরসপ্রস্থাভ্যামষ্টগুণক্ষীরং ঘৃততৈলপ্রস্থং বলামধুকমধূকচন্দনমধূলিকাসারিবামেদামহামেদাকাকোলিক্ষীরকাকোলীপযস্যাগুরুমঞ্জিষ্ঠাব্যাঘ্রনখ- শটীসহচরসহস্রবীর্যাবরাঙ্গলোধ্রাণামক্ষমাত্রৈর্দ্বিগুণশর্করৈঃ কল্কৈঃ সাধযেত্| বহ্মঘোষাদিনা বিধিনা সিদ্ধং বস্তিং দদ্যাত্| এষ সর্বরোগহরো রসাযনো ললিতানাং শ্রেষ্ঠোঽন্তঃপুরচারিণীনাং ক্ষতক্ষযবাতপিত্তবেদনাশ্বাসকাসহরস্ত্রিভাগমাক্ষিকো বলীপলিতনুদ্বর্ণরূপবলমাংসশুক্রবর্ধনঃ (৩)| ইত্যেতে রসাযনাঃ স্নেহবস্তযঃ সতি বিভবে শতপাকাঃ সহস্রপাকা বা কার্যা বীর্যবলাধানার্থমিতি||১৯||
View original
सहचरपलशतमुदकद्रोणचतुष्ट्ये पक्त्वा द्रोणशेषे रसे सुपूते विदारीक्षुरसप्रस्थाभ्यामष्टगुणक्षीरं घृततैलप्रस्थं बलामधुकमधूकचन्दनमधूलिकासारिवामेदामहामेदाकाकोलिक्षीरकाकोलीपयस्यागुरुमञ्जिष्ठाव्याघ्रनख- शटीसहचरसहस्रवीर्यावराङ्गलोध्राणामक्षमात्रैर्द्विगुणशर्करैः कल्कैः साधयेत्| बह्मघोषादिना विधिना सिद्धं बस्तिं दद्यात्| एष सर्वरोगहरो रसायनो ललितानां श्रेष्ठोऽन्तःपुरचारिणीनां क्षतक्षयवातपित्तवेदनाश्वासकासहरस्त्रिभागमाक्षिको वलीपलितनुद्वर्णरूपबलमांसशुक्रवर्धनः (३)| इत्येते रसायनाः स्नेहबस्तयः सति विभवे शतपाकाः सहस्रपाका वा कार्या वीर्यबलाधानार्थमिति||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20-22) · Śloka 22
ভবন্তি চাত্র- ইত্যেতে বস্তযঃ স্নেহাশ্চোক্তা যাপনসঞ্জ্ঞিতাঃ| স্বস্থানামাতুরাণাং চ বৃদ্ধানাং চাবিরোধিনাঃ||২০|| অতিব্যবাযশীলানাং শুক্রমাংসবলপ্রদাঃ| সর্বরোগপ্রশমনাঃ সর্বেষ্বৃতুষু যৌগিকাঃ||২১|| নারীণামপ্রজাতানাং নরাণাং চাপ্যপত্যদাঃ| উভযার্থকরা দৃষ্টাঃ স্নেহবস্তিনিরূহযোঃ||২২||
View original
भवन्ति चात्र- इत्येते बस्तयः स्नेहाश्चोक्ता यापनसञ्ज्ञिताः| स्वस्थानामातुराणां च वृद्धानां चाविरोधिनाः||२०|| अतिव्यवायशीलानां शुक्रमांसबलप्रदाः| सर्वरोगप्रशमनाः सर्वेष्वृतुषु यौगिकाः||२१|| नारीणामप्रजातानां नराणां चाप्यपत्यदाः| उभयार्थकरा दृष्टाः स्नेहबस्तिनिरूहयोः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (23) · Śloka 23
ব্যাযামো মৈথুনং মদ্যং মধূনি শিশিরাম্বু চ| সম্ভোজনং রথক্ষোভো বস্তিষ্বেতেষু গর্হিতম্||২৩||
View original
व्यायामो मैथुनं मद्यं मधूनि शिशिराम्बु च| सम्भोजनं रथक्षोभो बस्तिष्वेतेषु गर्हितम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (24-28) · Śloka 29
তত্র শ্লোকাঃ - শিখিগোনর্দহংসাণ্ডৈর্দক্ষবদ্বস্তযস্ত্রযঃ| বিংশতির্বিষ্কিরৈস্ত্রিংশত্প্রতুদৈঃ প্রসহৈর্নব||২৪|| বিংশতিশ্চ তথা সপ্তবিংশতিশ্চাম্বুচারিভিঃ| নব মত্স্যাদিভিশ্চৈব শিখিকল্পেন বস্তযঃ||২৫|| দশ কর্কটকাদ্যৈশ্চ কূর্মকল্কেন বস্তযঃ| মৃগৈঃ সপ্তদশৈকোনবিংশতির্বিষ্কিরৈর্দশ ||২৬|| আনূপৈর্দক্ষশিখিবদ্ভূশযৈশ্চ চতুর্দশ| একোনত্রিংশদিত্যেতে সহ স্নেহৈঃ সমাসতঃ||২৭|| প্রোক্তা বিস্তরশো ভিন্না দ্বে শতে ষোডশোত্তরে| এতে মাক্ষিকসংযুক্তাঃ কুর্বন্ত্যতিবৃষং নরম্||২৮|| নাতিযোগং ন বাঽযোগং স্তম্ভিতাস্তে চ কুর্বতে|২৯|
View original
तत्र श्लोकाः - शिखिगोनर्दहंसाण्डैर्दक्षवद्बस्तयस्त्रयः| विंशतिर्विष्किरैस्त्रिंशत्प्रतुदैः प्रसहैर्नव||२४|| विंशतिश्च तथा सप्तविंशतिश्चाम्बुचारिभिः| नव मत्स्यादिभिश्चैव शिखिकल्पेन बस्तयः||२५|| दश कर्कटकाद्यैश्च कूर्मकल्केन बस्तयः| मृगैः सप्तदशैकोनविंशतिर्विष्किरैर्दश ||२६|| आनूपैर्दक्षशिखिवद्भूशयैश्च चतुर्दश| एकोनत्रिंशदित्येते सह स्नेहैः समासतः||२७|| प्रोक्ता विस्तरशो भिन्ना द्वे शते षोडशोत्तरे| एते माक्षिकसंयुक्ताः कुर्वन्त्यतिवृषं नरम्||२८|| नातियोगं न वाऽयोगं स्तम्भितास्ते च कुर्वते|२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (29) · Śloka 30
মৃদুত্বান্ন নিবর্তন্তে যস্য ত্বেতে প্রযোজিতাঃ||২৯|| সমূত্রৈর্বস্তিভিস্তীক্ষ্ণৈরাস্থাপ্যঃ ক্ষিপ্রমেব সঃ|৩০|
View original
मृदुत्वान्न निवर्तन्ते यस्य त्वेते प्रयोजिताः||२९|| समूत्रैर्बस्तिभिस्तीक्ष्णैरास्थाप्यः क्षिप्रमेव सः|३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (30) · Śloka 31
শোফাগ্নিনাশপাণ্ডুত্বশূলার্শঃপরিকর্তিকাঃ||৩০|| স্যুর্জ্বরশ্চাতিসারশ্চ যাপনাত্যর্থসেবনাত্|৩১|
View original
शोफाग्निनाशपाण्डुत्वशूलार्शःपरिकर्तिकाः||३०|| स्युर्ज्वरश्चातिसारश्च यापनात्यर्थसेवनात्|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (31-32) · Śloka 33
অরিষ্টক্ষীরসীধ্বাদ্যা তত্রেষ্টা দীপনী ক্রিযা||৩১|| যুক্ত্যা তস্মান্নিষেবেত যাপনান্ন প্রসঙ্গতঃ| ইত্যুচ্চৈর্ভাষ্যপূর্বাণাং ব্যাপদঃ সচিকিত্সিতাঃ||৩২|| বিস্তরেণ পৃথক্ প্রোক্তাস্তেভ্যো রক্ষেন্নরং সদা|৩৩|
View original
अरिष्टक्षीरसीध्वाद्या तत्रेष्टा दीपनी क्रिया||३१|| युक्त्या तस्मान्निषेवेत यापनान्न प्रसङ्गतः| इत्युच्चैर्भाष्यपूर्वाणां व्यापदः सचिकित्सिताः||३२|| विस्तरेण पृथक् प्रोक्तास्तेभ्यो रक्षेन्नरं सदा|३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (33) · Śloka 34
কর্মণাং বমনাদিনামসম্যক্করণাপদাম্||৩৩|| যত্রোক্তং সাধনং স্থানে সিদ্ধিস্থানং তদুচ্যতে|৩৪|
View original
कर्मणां वमनादिनामसम्यक्करणापदाम्||३३|| यत्रोक्तं साधनं स्थाने सिद्धिस्थानं तदुच्यते|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (34) · Śloka 35
ইত্যধ্যাযশতং বিংশমাত্রেযমুনিবাঙ্মযম্||৩৪|| হিতার্থং প্রাণিনাং প্রোক্তমগ্নিবেশেন ধীমতা|৩৫|
View original
इत्यध्यायशतं विंशमात्रेयमुनिवाङ्मयम्||३४|| हितार्थं प्राणिनां प्रोक्तमग्निवेशेन धीमता|३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (35) · Śloka 36
দীর্ঘমাযুর্যশঃ স্বাস্থ্যং ত্রিবর্গং চাপি পুষ্কলম্||৩৫|| সিদ্ধিং চানুত্তমাং লোকে প্রাপ্নোতি বিধিনা পঠন্|৩৬|
View original
दीर्घमायुर्यशः स्वास्थ्यं त्रिवर्गं चापि पुष्कलम्||३५|| सिद्धिं चानुत्तमां लोके प्राप्नोति विधिना पठन्|३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (36-40) · Śloka 41
বিস্তারযতি লেশোক্তং সঙ্ক্ষিপত্যতিবিস্তরম্||৩৬|| সংস্কর্তা কুরুতে তন্ত্রং পুরাণং চ পুনর্নবম্| অতস্তন্ত্রোত্তমমিদং চরকেণাতিবুদ্ধিনা||৩৭|| সংস্কৃতং তত্ত্বসম্পূর্ণং ত্রিভাগেনোপলক্ষ্যতে| তচ্ছঙ্করং ভূতপতিং সম্প্রসাদ্য সমাপযত্||৩৮|| অখণ্ডার্থং দৃঢবলো জাতঃ পঞ্চনদে পুরে| কৃত্বা বহুভ্যস্তন্ত্রেভ্যো বিশেষোঞ্ছশিলোচ্চযম্||৩৯|| সপ্তদশৌষধাধ্যাযসিদ্ধিকল্পৈরপূরযত্| ইদমন্যূনশব্দার্থং তন্ত্রদোষবিবর্জিতম্||৪০|| ষড্বিংশতা বিচিত্রাভির্ভূষিতং তন্ত্রযুক্তিভিঃ|৪১|
View original
विस्तारयति लेशोक्तं सङ्क्षिपत्यतिविस्तरम्||३६|| संस्कर्ता कुरुते तन्त्रं पुराणं च पुनर्नवम्| अतस्तन्त्रोत्तममिदं चरकेणातिबुद्धिना||३७|| संस्कृतं तत्त्वसम्पूर्णं त्रिभागेनोपलक्ष्यते| तच्छङ्करं भूतपतिं सम्प्रसाद्य समापयत्||३८|| अखण्डार्थं दृढबलो जातः पञ्चनदे पुरे| कृत्वा बहुभ्यस्तन्त्रेभ्यो विशेषोञ्छशिलोच्चयम्||३९|| सप्तदशौषधाध्यायसिद्धिकल्पैरपूरयत्| इदमन्यूनशब्दार्थं तन्त्रदोषविवर्जितम्||४०|| षड्विंशता विचित्राभिर्भूषितं तन्त्रयुक्तिभिः|४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (41-44) · Śloka 45
তত্রাধিকরণং যোগো হেত্বর্থোঽর্থঃ পদস্য চ||৪১|| প্রদেশোদ্দেশনির্দেশবাক্যশেষাঃ প্রযোজনম্| উপদেশাপদেশাতিদেশার্থাপত্তিনির্ণযাঃ||৪২|| প্রসঙ্গৈকান্তনৈকান্তাঃ সাপবর্গো বিপর্যযঃ| পূর্বপক্ষবিধানানুমতব্যাখ্যানসংশযাঃ||৪৩|| অতীতানাগতাবেক্ষাস্বসঞ্জ্ঞোহ্যসমুচ্চযাঃ| নিদর্শনং নির্বচনং সন্নিযোগো বিকল্পনম্||৪৪|| প্রত্যুত্সারস্তথোদ্ধারঃ সম্ভবস্তন্ত্রযুক্তযঃ|৪৫|
View original
तत्राधिकरणं योगो हेत्वर्थोऽर्थः पदस्य च||४१|| प्रदेशोद्देशनिर्देशवाक्यशेषाः प्रयोजनम्| उपदेशापदेशातिदेशार्थापत्तिनिर्णयाः||४२|| प्रसङ्गैकान्तनैकान्ताः सापवर्गो विपर्ययः| पूर्वपक्षविधानानुमतव्याख्यानसंशयाः||४३|| अतीतानागतावेक्षास्वसञ्ज्ञोह्यसमुच्चयाः| निदर्शनं निर्वचनं सन्नियोगो विकल्पनम्||४४|| प्रत्युत्सारस्तथोद्धारः सम्भवस्तन्त्रयुक्तयः|४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (45) · Śloka 46
তন্ত্রে সমাসব্যাসোক্তে ভবন্ত্যেতা হি কৃত্স্নশঃ||৪৫|| একদেশেন দৃশ্যন্তে সমাসাভিহিতে তথা|৪৬|
View original
तन्त्रे समासव्यासोक्ते भवन्त्येता हि कृत्स्नशः||४५|| एकदेशेन दृश्यन्ते समासाभिहिते तथा|४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (46) · Śloka 47
যথাঽম্বুজবনস্যার্কঃ প্রদীপো বেশ্মনো যথা||৪৬|| প্রবোধনপ্রকাশার্থাস্তথা তন্ত্রস্য যুক্তযঃ|৪৭|
View original
यथाऽम्बुजवनस्यार्कः प्रदीपो वेश्मनो यथा||४६|| प्रबोधनप्रकाशार्थास्तथा तन्त्रस्य युक्तयः|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (47-48) · Śloka 48
একস্মিন্নপি যস্যেহ শাস্ত্রে লব্ধাস্পদা মতিঃ||৪৭|| স শাস্ত্রমন্যদপ্যাশু যুক্তিজ্ঞত্বাত্ প্রবুধ্যতে| অধীযানোঽপি শাস্ত্রাণি তন্ত্রযুক্ত্যা বিনা ভিষক্| নাধিগচ্ছতি শাস্ত্রার্থানর্থান্ ভাগ্যক্ষযে যথা||৪৮||
View original
एकस्मिन्नपि यस्येह शास्त्रे लब्धास्पदा मतिः||४७|| स शास्त्रमन्यदप्याशु युक्तिज्ञत्वात् प्रबुध्यते| अधीयानोऽपि शास्त्राणि तन्त्रयुक्त्या विना भिषक्| नाधिगच्छति शास्त्रार्थानर्थान् भाग्यक्षये यथा||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (49-50) · Śloka 50
দুর্গৃহীতং ক্ষিণোত্যেব শাস্ত্রং শস্ত্রমিবাবুধম্| সুগৃহীতং তদেব জ্ঞং শাস্ত্রং শস্ত্রং চ রক্ষতি||৪৯|| (তস্মাদেতাঃ প্রবক্ষ্যন্তে বিস্তরেণোত্তরে পুনঃ| তত্ত্বজ্ঞানার্থমস্যৈব তন্ত্রস্য গুণদোষতঃ)||৫০||
View original
दुर्गृहीतं क्षिणोत्येव शास्त्रं शस्त्रमिवाबुधम्| सुगृहीतं तदेव ज्ञं शास्त्रं शस्त्रं च रक्षति||४९|| (तस्मादेताः प्रवक्ष्यन्ते विस्तरेणोत्तरे पुनः| तत्त्वज्ञानार्थमस्यैव तन्त्रस्य गुणदोषतः)||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (51) · Śloka 51
ইদমখিলমধীত্য সম্যগর্থান্ বিমৃশতি যোঽবিমনাঃ প্রযোগনিত্যঃ| স মনুজসুখজীবিতপ্রদাতা ভবতি ধৃতিস্মৃতিবুদ্ধিধর্মবৃদ্ধঃ||৫১||
View original
इदमखिलमधीत्य सम्यगर्थान् विमृशति योऽविमनाः प्रयोगनित्यः| स मनुजसुखजीवितप्रदाता भवति धृतिस्मृतिबुद्धिधर्मवृद्धः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (52-55) · Śloka 55
(যস্য দ্বাদশসাহস্রী হৃদি তিষ্ঠতি সংহিতা| সোঽর্থজ্ঞঃ স বিচারজ্ঞশ্চিকিত্সাকুশলশ্চ সঃ||৫২|| রোগাংস্তেষাং চিকিত্সাং চ স কিমর্থং ন বুধ্যতে| চিকিত্সা বহ্নিবেশস্য সুস্থাতুরহিতং প্রতি||৫৩|| যদিহাস্তি তদন্যত্র যন্নেহাস্তি ন তত্ক্বচিত্| অগ্নিবেশকৃতে তন্ত্রে চরকপ্রতিসংস্কৃতে||৫৪|| সিদ্ধিস্থানেঽষ্টমে প্রাপ্তে তস্মিন্ দৃঢবলেন তু| সিদ্ধিস্থানং স্বসিদ্ধ্যর্থং সমাসেন সমাপিতম্)||৫৫||
View original
(यस्य द्वादशसाहस्री हृदि तिष्ठति संहिता| सोऽर्थज्ञः स विचारज्ञश्चिकित्साकुशलश्च सः||५२|| रोगांस्तेषां चिकित्सां च स किमर्थं न बुध्यते| चिकित्सा वह्निवेशस्य सुस्थातुरहितं प्रति||५३|| यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न तत्क्वचित्| अग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते||५४|| सिद्धिस्थानेऽष्टमे प्राप्ते तस्मिन् दृढबलेन तु| सिद्धिस्थानं स्वसिद्ध्यर्थं समासेन समापितम्)||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ইত্যগ্নিবেশকৃতে তন্ত্রে চরকপ্রতিসংস্কৃতেঽপ্রাপ্তে দৃঢবলসম্পূরিতে সিদ্ধিস্থানে উত্তরবস্তিসিদ্ধির্নাম দ্বাদশোঽধ্যাযঃ||১২|| ইতি চরকসংহিতাযাং অষ্টমং সিদ্ধিস্থানং সম্পূর্ণম্| সমাপ্তেযং চরকসংহিতা|
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने उत्तरबस्तिसिद्धिर्नाम द्वादशोऽध्यायः||१२|| इति चरकसंहितायां अष्टमं सिद्धिस्थानं सम्पूर्णम्| समाप्तेयं चरकसंहिता|
🔊 Audio coming soon