Adhikarana AmavAtasya nidAnapUrvikA samprAptiH (1-5) · Śloka 5
ਅਥਾਮਵਾਤਨਿਦਾਨਮ੍ |
ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਹਾਰਚੇਸ੍ਟਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚਲਸ੍ਯ ਚ |
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤਵਤੋ ਹ੍ਯਨ੍ਨਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮਂ ਕੁਰ੍ਵਤਸ੍ਤਥਾ ||੧||
ਵਾਯੁਨਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਹ੍ਯਾਮਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਧਾਵਤਿ |
ਤੇਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਦਗ੍ਧੋਸੌ ਧਮਨੀਃ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ ||੨||
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫੈਰ੍ਭੂਯੋ ਦੂਸਿਤਃ ਸੋਨ੍ਨਜੋ ਰਸਃ |
ਸ੍ਰੋਤਾਂਸ੍ਯਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਯਤਿ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣੋਤਿਪਿਚ੍ਛਿਲਃ ||੩||
ਜਨਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਗੌਰਵਂ ਹਦਯਸ੍ਯ ਚ |
ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਮਾਸ਼੍ਰਯੋ ਹ੍ਯੇਸ ਆਮਸਞ੍ਜ੍ਞੋਤਿਦਾਰੁਣਃ ||੪||
ਯੁਗਪਤ੍ਕੁਪਿਤਾਵਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਿਕਸਨ੍ਧਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਕੌ |
ਸ੍ਤਬ੍ਧਂ ਚ ਕੁਰੁਤੋ ਗਾਤ੍ਰਮਾਮਵਾਤਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ||੫||
View original
अथामवातनिदानम् |
विरुद्धाहारचेष्टस्य मन्दाग्नेर्निश्चलस्य च |
स्निग्धं भुक्तवतो ह्यन्नं व्यायामं कुर्वतस्तथा ||१||
वायुना प्रेरितो ह्यामः श्लेष्मस्थानं प्रधावति |
तेनात्यर्थं विदग्धोऽसौ धमनीः प्रतिपद्यते ||२||
वातपित्तकफैर्भूयो दूषितः सोऽन्नजो रसः |
स्रोतांस्यभिष्यन्दयति नानावर्णोऽतिपिच्छिलः ||३||
जनयत्याशु दौर्बल्यं गौरवं हृदयस्य च |
व्याधीनामाश्रयो ह्येष आमसञ्ज्ञोऽतिदारुणः ||४||
युगपत्कुपितावन्तस्त्रिकसन्धिप्रवेशकौ |
स्तब्धं च कुरुतो गात्रमामवातः स उच्यते ||५||
Adhikarana AmavAtasya sAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
ਅਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋਰੁਚਿਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਆਲਸ੍ਯਂ ਗੌਰਵਂ ਜ੍ਵਰਃ |
ਅਪਾਕਃ ਸ਼ੂਨਤਾਙ੍ਗਾਨਾਮਾਮਵਾਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ ||੬||
View original
अङ्गमर्दोऽरुचिस्तृष्णा आलस्यं गौरवं ज्वरः |
अपाकः शूनताऽङ्गानामामवातस्य लक्षणम् ||६||
Adhikarana prakupitasyAmavAtasya lakShaNam (7-10) · Śloka 10
ਸ ਕਸ੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਰੋਗਾਣਾਂ ਯਦਾ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ |
ਹਸ੍ਤਪਾਦਸ਼ਿਰੋਗੁਲ੍ਫਤ੍ਰਿਕਜਾਨੂਰੁਸਨ੍ਧਿਸੁ ||੭||
ਕਰੋਤਿ ਸਰੁਜਂ ਸ਼ੋਥਂ ਯਤ੍ਰ ਦੋਸਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ |
ਸ ਦੇਸ਼ੋ ਰੁਜ੍ਯਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਾਵਿਦ੍ਧ ਇਵ ਵਸ਼੍ਚਿਕੈਃ ||੮||
ਜਨਯੇਤ੍ ਸੋਗ੍ਨਿਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸੇਕਾਰੁਚਿਗੌਰਵਮ੍ |
ਉਤ੍ਸਾਹਹਾਨਿਂ ਵੈਰਸ੍ਯਂ ਦਾਹਂ ਚ ਬਹੁਮੂਤ੍ਰਤਾਮ੍ ||੯||
ਕੁਕ੍ਸੌ ਕਠਿਨਤਾਂ ਸ਼ੂਲਂ ਤਥਾ ਨਿਦ੍ਰਾਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍ |
ਤਟ੍ਛਰ੍ਦਿਭ੍ਰਮਮੂਰ੍ਛਾਸ਼੍ਚ ਹਦ੍ਗ੍ਰਹਂ ਵਿਡ੍ਵਿਬਦ੍ਧਤਾਮ੍ |
ਜਾਡ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਕੂਜਮਾਨਾਹਂ ਕਸ੍ਟਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਨੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ ||੧੦||
View original
स कष्टः सर्वरोगाणां यदा प्रकुपितो भवेत् |
हस्तपादशिरोगुल्फत्रिकजानूरुसन्धिषु ||७||
करोति सरुजं शोथं यत्र दोषः प्रपद्यते |
स देशो रुज्यतेऽत्यर्थं व्याविद्ध इव वृश्चिकैः ||८||
जनयेत् सोऽग्निदौर्बल्यं प्रसेकारुचिगौरवम् |
उत्साहहानिं वैरस्यं दाहं च बहुमूत्रताम् ||९||
कुक्षौ कठिनतां शूलं तथा निद्राविपर्ययम् |
तृट्छर्दिभ्रममूर्छाश्च हृद्ग्रहं विड्विबद्धताम् |
जाड्यान्त्रकूजमानाहं कष्टांश्चान्यानुपद्रवान् ||१०||
Adhikarana AmavAtasya visheShalakShaNAni (11) · Śloka 11
ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਸਦਾਹਰਾਗਂ ਚ, ਸਸ਼ੂਲਂ ਪਵਨਾਨੁਗਮ੍ |
ਸ੍ਤਿਮਿਤਂ ਗੁਰੁਕਣ੍ਡੂਂ ਚ ਕਫਦੁਸ੍ਟਂ ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੧੧||
View original
पित्तात् सदाहरागं च, सशूलं पवनानुगम् |
स्तिमितं गुरुकण्डूं च कफदुष्टं तमादिशेत् ||११||
Adhikarana AmavAtasya sAdhyAsAdhyavicAraH (12) · Śloka 12
ਏਕਦੋਸਾਨੁਗਃ ਸਾਧ੍ਯੋ, ਦ੍ਵਿਦੋਸੋ ਯਾਪ੍ਯ ਉਚ੍ਯਤੇ |
ਸਰ੍ਵਦੇਹਚਰਃ ਸ਼ੋਥਃ ਸ ਕਚ੍ਛ੍ਰਃ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਃ ||੧੨||
View original
एकदोषानुगः साध्यो, द्विदोषो याप्य उच्यते |
सर्वदेहचरः शोथः स कृच्छ्रः सान्निपातिकः ||१२||
Adhikarana puShpikA · Śloka 25
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਧਵਕਰਵਿਰਚਿਤੇ ਮਾਧਵਨਿਦਾਨੇ ਆਮਵਾਤਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ||੨੫||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने आमवातनिदानं समाप्तम् ||२५||