Adhikarana AmavAtasya nidAnapUrvikA samprAptiH (1-5) · Śloka 5
അഥാമവാതനിദാനമ് |
വിരുദ്ധാഹാരചേഷ്ടസ്യ മന്ദാഗ്നേര്നിശ്ചലസ്യ ച |
സ്നിഗ്ധം ഭുക്തവതോ ഹ്യന്നം വ്യായാമം കുര്വതസ്തഥാ ||൧||
വായുനാ പ്രേരിതോ ഹ്യാമഃ ശ്ലേഷ്മസ്ഥാനം പ്രധാവതി |
തേനാത്യര്ഥം വിദഗ്ധോऽസൌ ധമനീഃ പ്രതിപദ്യതേ ||൨||
വാതപിത്തകഫൈര്ഭൂയോ ദൂഷിതഃ സോऽന്നജോ രസഃ |
സ്രോതാംസ്യഭിഷ്യന്ദയതി നാനാവര്ണോऽതിപിച്ഛിലഃ ||൩||
ജനയത്യാശു ദൌര്ബല്യം ഗൌരവം ഹൃദയസ്യ ച |
വ്യാധീനാമാശ്രയോ ഹ്യേഷ ആമസഞ്ജ്ഞോऽതിദാരുണഃ ||൪||
യുഗപത്കുപിതാവന്തസ്ത്രികസന്ധിപ്രവേശകൌ |
സ്തബ്ധം ച കുരുതോ ഗാത്രമാമവാതഃ സ ഉച്യതേ ||൫||
View original
अथामवातनिदानम् |
विरुद्धाहारचेष्टस्य मन्दाग्नेर्निश्चलस्य च |
स्निग्धं भुक्तवतो ह्यन्नं व्यायामं कुर्वतस्तथा ||१||
वायुना प्रेरितो ह्यामः श्लेष्मस्थानं प्रधावति |
तेनात्यर्थं विदग्धोऽसौ धमनीः प्रतिपद्यते ||२||
वातपित्तकफैर्भूयो दूषितः सोऽन्नजो रसः |
स्रोतांस्यभिष्यन्दयति नानावर्णोऽतिपिच्छिलः ||३||
जनयत्याशु दौर्बल्यं गौरवं हृदयस्य च |
व्याधीनामाश्रयो ह्येष आमसञ्ज्ञोऽतिदारुणः ||४||
युगपत्कुपितावन्तस्त्रिकसन्धिप्रवेशकौ |
स्तब्धं च कुरुतो गात्रमामवातः स उच्यते ||५||
Adhikarana AmavAtasya sAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
അങ്ഗമര്ദോऽരുചിസ്തൃഷ്ണാ ആലസ്യം ഗൌരവം ജ്വരഃ |
അപാകഃ ശൂനതാऽങ്ഗാനാമാമവാതസ്യ ലക്ഷണമ് ||൬||
View original
अङ्गमर्दोऽरुचिस्तृष्णा आलस्यं गौरवं ज्वरः |
अपाकः शूनताऽङ्गानामामवातस्य लक्षणम् ||६||
Adhikarana prakupitasyAmavAtasya lakShaNam (7-10) · Śloka 10
സ കഷ്ടഃ സര്വരോഗാണാം യദാ പ്രകുപിതോ ഭവേത് |
ഹസ്തപാദശിരോഗുല്ഫത്രികജാനൂരുസന്ധിഷു ||൭||
കരോതി സരുജം ശോഥം യത്ര ദോഷഃ പ്രപദ്യതേ |
സ ദേശോ രുജ്യതേऽത്യര്ഥം വ്യാവിദ്ധ ഇവ വൃശ്ചികൈഃ ||൮||
ജനയേത് സോऽഗ്നിദൌര്ബല്യം പ്രസേകാരുചിഗൌരവമ് |
ഉത്സാഹഹാനിം വൈരസ്യം ദാഹം ച ബഹുമൂത്രതാമ് ||൯||
കുക്ഷൌ കഠിനതാം ശൂലം തഥാ നിദ്രാവിപര്യയമ് |
തൃട്ഛര്ദിഭ്രമമൂര്ഛാശ്ച ഹൃദ്ഗ്രഹം വിഡ്വിബദ്ധതാമ് |
ജാഡ്യാന്ത്രകൂജമാനാഹം കഷ്ടാംശ്ചാന്യാനുപദ്രവാന് ||൧൦||
View original
स कष्टः सर्वरोगाणां यदा प्रकुपितो भवेत् |
हस्तपादशिरोगुल्फत्रिकजानूरुसन्धिषु ||७||
करोति सरुजं शोथं यत्र दोषः प्रपद्यते |
स देशो रुज्यतेऽत्यर्थं व्याविद्ध इव वृश्चिकैः ||८||
जनयेत् सोऽग्निदौर्बल्यं प्रसेकारुचिगौरवम् |
उत्साहहानिं वैरस्यं दाहं च बहुमूत्रताम् ||९||
कुक्षौ कठिनतां शूलं तथा निद्राविपर्ययम् |
तृट्छर्दिभ्रममूर्छाश्च हृद्ग्रहं विड्विबद्धताम् |
जाड्यान्त्रकूजमानाहं कष्टांश्चान्यानुपद्रवान् ||१०||
Adhikarana AmavAtasya visheShalakShaNAni (11) · Śloka 11
പിത്താത് സദാഹരാഗം ച, സശൂലം പവനാനുഗമ് |
സ്തിമിതം ഗുരുകണ്ഡൂം ച കഫദുഷ്ടം തമാദിശേത് ||൧൧||
View original
पित्तात् सदाहरागं च, सशूलं पवनानुगम् |
स्तिमितं गुरुकण्डूं च कफदुष्टं तमादिशेत् ||११||
Adhikarana AmavAtasya sAdhyAsAdhyavicAraH (12) · Śloka 12
ഏകദോഷാനുഗഃ സാധ്യോ, ദ്വിദോഷോ യാപ്യ ഉച്യതേ |
സര്വദേഹചരഃ ശോഥഃ സ കൃച്ഛ്രഃ സാന്നിപാതികഃ ||൧൨||
View original
एकदोषानुगः साध्यो, द्विदोषो याप्य उच्यते |
सर्वदेहचरः शोथः स कृच्छ्रः सान्निपातिकः ||१२||
Adhikarana puShpikA · Śloka 25
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ ആമവാതനിദാനം സമാപ്തമ് ||൨൫||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने आमवातनिदानं समाप्तम् ||२५||