Adhikarana AmavAtasya nidAnapUrvikA samprAptiH (1-5) · Śloka 5
అథామవాతనిదానం |
విరుద్ధాహారచేష్టస్య మందాగ్నేర్నిశ్చలస్య చ |
స్నిగ్ధం భుక్తవతో హ్యన్నం వ్యాయామం కుర్వతస్తథా ||1||
వాయునా ప్రేరితో హ్యామః శ్లేష్మస్థానం ప్రధావతి |
తేనాత్యర్థం విదగ్ధోऽసౌ ధమనీః ప్రతిపద్యతే ||2||
వాతపిత్తకఫైర్భూయో దూషితః సోऽన్నజో రసః |
స్రోతాంస్యభిష్యందయతి నానావర్ణోऽతిపిచ్ఛిలః ||3||
జనయత్యాశు దౌర్బల్యం గౌరవం హృదయస్య చ |
వ్యాధీనామాశ్రయో హ్యేష ఆమసంజ్ఞోऽతిదారుణః ||4||
యుగపత్కుపితావంతస్త్రికసంధిప్రవేశకౌ |
స్తబ్ధం చ కురుతో గాత్రమామవాతః స ఉచ్యతే ||5||
View original
अथामवातनिदानम् |
विरुद्धाहारचेष्टस्य मन्दाग्नेर्निश्चलस्य च |
स्निग्धं भुक्तवतो ह्यन्नं व्यायामं कुर्वतस्तथा ||१||
वायुना प्रेरितो ह्यामः श्लेष्मस्थानं प्रधावति |
तेनात्यर्थं विदग्धोऽसौ धमनीः प्रतिपद्यते ||२||
वातपित्तकफैर्भूयो दूषितः सोऽन्नजो रसः |
स्रोतांस्यभिष्यन्दयति नानावर्णोऽतिपिच्छिलः ||३||
जनयत्याशु दौर्बल्यं गौरवं हृदयस्य च |
व्याधीनामाश्रयो ह्येष आमसञ्ज्ञोऽतिदारुणः ||४||
युगपत्कुपितावन्तस्त्रिकसन्धिप्रवेशकौ |
स्तब्धं च कुरुतो गात्रमामवातः स उच्यते ||५||
Adhikarana AmavAtasya sAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
అంగమర్దోऽరుచిస్తృష్ణా ఆలస్యం గౌరవం జ్వరః |
అపాకః శూనతాऽంగానామామవాతస్య లక్షణం ||6||
View original
अङ्गमर्दोऽरुचिस्तृष्णा आलस्यं गौरवं ज्वरः |
अपाकः शूनताऽङ्गानामामवातस्य लक्षणम् ||६||
Adhikarana prakupitasyAmavAtasya lakShaNam (7-10) · Śloka 10
స కష్టః సర్వరోగాణాం యదా ప్రకుపితో భవేత్ |
హస్తపాదశిరోగుల్ఫత్రికజానూరుసంధిషు ||7||
కరోతి సరుజం శోథం యత్ర దోషః ప్రపద్యతే |
స దేశో రుజ్యతేऽత్యర్థం వ్యావిద్ధ ఇవ వృశ్చికైః ||8||
జనయేత్ సోऽగ్నిదౌర్బల్యం ప్రసేకారుచిగౌరవం |
ఉత్సాహహానిం వైరస్యం దాహం చ బహుమూత్రతాం ||9||
కుక్షౌ కఠినతాం శూలం తథా నిద్రావిపర్యయం |
తృట్ఛర్దిభ్రమమూర్ఛాశ్చ హృద్గ్రహం విడ్విబద్ధతాం |
జాడ్యాంత్రకూజమానాహం కష్టాంశ్చాన్యానుపద్రవాన్ ||10||
View original
स कष्टः सर्वरोगाणां यदा प्रकुपितो भवेत् |
हस्तपादशिरोगुल्फत्रिकजानूरुसन्धिषु ||७||
करोति सरुजं शोथं यत्र दोषः प्रपद्यते |
स देशो रुज्यतेऽत्यर्थं व्याविद्ध इव वृश्चिकैः ||८||
जनयेत् सोऽग्निदौर्बल्यं प्रसेकारुचिगौरवम् |
उत्साहहानिं वैरस्यं दाहं च बहुमूत्रताम् ||९||
कुक्षौ कठिनतां शूलं तथा निद्राविपर्ययम् |
तृट्छर्दिभ्रममूर्छाश्च हृद्ग्रहं विड्विबद्धताम् |
जाड्यान्त्रकूजमानाहं कष्टांश्चान्यानुपद्रवान् ||१०||
Adhikarana AmavAtasya visheShalakShaNAni (11) · Śloka 11
పిత్తాత్ సదాహరాగం చ, సశూలం పవనానుగం |
స్తిమితం గురుకండూం చ కఫదుష్టం తమాదిశేత్ ||11||
View original
पित्तात् सदाहरागं च, सशूलं पवनानुगम् |
स्तिमितं गुरुकण्डूं च कफदुष्टं तमादिशेत् ||११||
Adhikarana AmavAtasya sAdhyAsAdhyavicAraH (12) · Śloka 12
ఏకదోషానుగః సాధ్యో, ద్విదోషో యాప్య ఉచ్యతే |
సర్వదేహచరః శోథః స కృచ్ఛ్రః సాన్నిపాతికః ||12||
View original
एकदोषानुगः साध्यो, द्विदोषो याप्य उच्यते |
सर्वदेहचरः शोथः स कृच्छ्रः सान्निपातिकः ||१२||
Adhikarana puShpikA · Śloka 25
ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే ఆమవాతనిదానం సమాప్తం ||25||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने आमवातनिदानं समाप्तम् ||२५||