Adhikarana AmavAtasya nidAnapUrvikA samprAptiH (1-5) · Śloka 5
ಅಥಾಮವಾತನಿದಾನಮ್ |
ವಿರುದ್ಧಾಹಾರಚೇಷ್ಟಸ್ಯ ಮನ್ದಾಗ್ನೇರ್ನಿಶ್ಚಲಸ್ಯ ಚ |
ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಭುಕ್ತವತೋ ಹ್ಯನ್ನಂ ವ್ಯಾಯಾಮಂ ಕುರ್ವತಸ್ತಥಾ ||೧||
ವಾಯುನಾ ಪ್ರೇರಿತೋ ಹ್ಯಾಮಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರಧಾವತಿ |
ತೇನಾತ್ಯರ್ಥಂ ವಿದಗ್ಧೋಽಸೌ ಧಮನೀಃ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ ||೨||
ವಾತಪಿತ್ತಕಫೈರ್ಭೂಯೋ ದೂಷಿತಃ ಸೋಽನ್ನಜೋ ರಸಃ |
ಸ್ರೋತಾಂಸ್ಯಭಿಷ್ಯನ್ದಯತಿ ನಾನಾವರ್ಣೋಽತಿಪಿಚ್ಛಿಲಃ ||೩||
ಜನಯತ್ಯಾಶು ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಗೌರವಂ ಹೃದಯಸ್ಯ ಚ |
ವ್ಯಾಧೀನಾಮಾಶ್ರಯೋ ಹ್ಯೇಷ ಆಮಸಞ್ಜ್ಞೋಽತಿದಾರುಣಃ ||೪||
ಯುಗಪತ್ಕುಪಿತಾವನ್ತಸ್ತ್ರಿಕಸನ್ಧಿಪ್ರವೇಶಕೌ |
ಸ್ತಬ್ಧಂ ಚ ಕುರುತೋ ಗಾತ್ರಮಾಮವಾತಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ||೫||
View original
अथामवातनिदानम् |
विरुद्धाहारचेष्टस्य मन्दाग्नेर्निश्चलस्य च |
स्निग्धं भुक्तवतो ह्यन्नं व्यायामं कुर्वतस्तथा ||१||
वायुना प्रेरितो ह्यामः श्लेष्मस्थानं प्रधावति |
तेनात्यर्थं विदग्धोऽसौ धमनीः प्रतिपद्यते ||२||
वातपित्तकफैर्भूयो दूषितः सोऽन्नजो रसः |
स्रोतांस्यभिष्यन्दयति नानावर्णोऽतिपिच्छिलः ||३||
जनयत्याशु दौर्बल्यं गौरवं हृदयस्य च |
व्याधीनामाश्रयो ह्येष आमसञ्ज्ञोऽतिदारुणः ||४||
युगपत्कुपितावन्तस्त्रिकसन्धिप्रवेशकौ |
स्तब्धं च कुरुतो गात्रमामवातः स उच्यते ||५||
Adhikarana AmavAtasya sAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
ಅಙ್ಗಮರ್ದೋಽರುಚಿಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಆಲಸ್ಯಂ ಗೌರವಂ ಜ್ವರಃ |
ಅಪಾಕಃ ಶೂನತಾಽಙ್ಗಾನಾಮಾಮವಾತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ||೬||
View original
अङ्गमर्दोऽरुचिस्तृष्णा आलस्यं गौरवं ज्वरः |
अपाकः शूनताऽङ्गानामामवातस्य लक्षणम् ||६||
Adhikarana prakupitasyAmavAtasya lakShaNam (7-10) · Śloka 10
ಸ ಕಷ್ಟಃ ಸರ್ವರೋಗಾಣಾಂ ಯದಾ ಪ್ರಕುಪಿತೋ ಭವೇತ್ |
ಹಸ್ತಪಾದಶಿರೋಗುಲ್ಫತ್ರಿಕಜಾನೂರುಸನ್ಧಿಷು ||೭||
ಕರೋತಿ ಸರುಜಂ ಶೋಥಂ ಯತ್ರ ದೋಷಃ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ |
ಸ ದೇಶೋ ರುಜ್ಯತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ವ್ಯಾವಿದ್ಧ ಇವ ವೃಶ್ಚಿಕೈಃ ||೮||
ಜನಯೇತ್ ಸೋಽಗ್ನಿದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಪ್ರಸೇಕಾರುಚಿಗೌರವಮ್ |
ಉತ್ಸಾಹಹಾನಿಂ ವೈರಸ್ಯಂ ದಾಹಂ ಚ ಬಹುಮೂತ್ರತಾಮ್ ||೯||
ಕುಕ್ಷೌ ಕಠಿನತಾಂ ಶೂಲಂ ತಥಾ ನಿದ್ರಾವಿಪರ್ಯಯಮ್ |
ತೃಟ್ಛರ್ದಿಭ್ರಮಮೂರ್ಛಾಶ್ಚ ಹೃದ್ಗ್ರಹಂ ವಿಡ್ವಿಬದ್ಧತಾಮ್ |
ಜಾಡ್ಯಾನ್ತ್ರಕೂಜಮಾನಾಹಂ ಕಷ್ಟಾಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನುಪದ್ರವಾನ್ ||೧೦||
View original
स कष्टः सर्वरोगाणां यदा प्रकुपितो भवेत् |
हस्तपादशिरोगुल्फत्रिकजानूरुसन्धिषु ||७||
करोति सरुजं शोथं यत्र दोषः प्रपद्यते |
स देशो रुज्यतेऽत्यर्थं व्याविद्ध इव वृश्चिकैः ||८||
जनयेत् सोऽग्निदौर्बल्यं प्रसेकारुचिगौरवम् |
उत्साहहानिं वैरस्यं दाहं च बहुमूत्रताम् ||९||
कुक्षौ कठिनतां शूलं तथा निद्राविपर्ययम् |
तृट्छर्दिभ्रममूर्छाश्च हृद्ग्रहं विड्विबद्धताम् |
जाड्यान्त्रकूजमानाहं कष्टांश्चान्यानुपद्रवान् ||१०||
Adhikarana AmavAtasya visheShalakShaNAni (11) · Śloka 11
ಪಿತ್ತಾತ್ ಸದಾಹರಾಗಂ ಚ, ಸಶೂಲಂ ಪವನಾನುಗಮ್ |
ಸ್ತಿಮಿತಂ ಗುರುಕಣ್ಡೂಂ ಚ ಕಫದುಷ್ಟಂ ತಮಾದಿಶೇತ್ ||೧೧||
View original
पित्तात् सदाहरागं च, सशूलं पवनानुगम् |
स्तिमितं गुरुकण्डूं च कफदुष्टं तमादिशेत् ||११||
Adhikarana AmavAtasya sAdhyAsAdhyavicAraH (12) · Śloka 12
ಏಕದೋಷಾನುಗಃ ಸಾಧ್ಯೋ, ದ್ವಿದೋಷೋ ಯಾಪ್ಯ ಉಚ್ಯತೇ |
ಸರ್ವದೇಹಚರಃ ಶೋಥಃ ಸ ಕೃಚ್ಛ್ರಃ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಃ ||೧೨||
View original
एकदोषानुगः साध्यो, द्विदोषो याप्य उच्यते |
सर्वदेहचरः शोथः स कृच्छ्रः सान्निपातिकः ||१२||
Adhikarana puShpikA · Śloka 25
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಆಮವಾತನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೨೫||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने आमवातनिदानं समाप्तम् ||२५||