19. dāhanidānam

Adhikarana madyajadAhalakShaNam (1) · Śloka 1

अथ दाहनिदानम्| त्वचं प्राप्तः स पानोष्मा पित्तरक्ताभिमूर्छितः | दाहं प्रकुरुते घोरं पित्तवत्तत्र भेषजम् ||१||

Adhikarana raktajadAhalakShaNam (2-3) · Śloka 2

कृत्स्नदेहानुगं रक्तमुद्रिक्तं दहति ध्रुवम् | स उष्यते तृष्यते च ताम्राभस्ताम्रलोचनः ||२|| लोहगन्धाङ्गवदनो वह्निनेवावकीर्यते | (सु. उ. तं. अ. ४७) |

Adhikarana pittajadAhalakShaNam (3) · Śloka 3

पित्तज्वरसमः पित्तात्स चाप्यस्य विधिः स्मृतः ||३|| (सु. उ. तं. अ. ४७) |

Adhikarana tRuShNAnirodhajadAhalakShaNam (4) · Śloka 4

तृष्णानिरोधादब्धातौ क्षीणे तेजः समुद्धतम् | सबाह्याभ्यन्तरं देहं प्रदहेन्मन्दचेतसः ||४|| संशुष्कगलताल्वोष्ठो जिह्वां निष्कृष्य वेपते | (सु. उ. तं. अ. ४७) |

Adhikarana raktapUrNakoShThajadAhalakShaNam (5) · Śloka 5

असृजः पूर्णकोष्ठस्य दाहोऽन्यः स्यात् सुदुःसहः ||५|| (सु. उ. तं. अ. ४७) |

Adhikarana dhAtukShayajadAhalakShaNam (6) · Śloka 6

धातुक्षयोत्थो यो दाहस्तेन मूर्छातृडर्दितः | क्षामस्वरः क्रियाहीनः स सीदेद्भृशपीडितः ||६|| (सु. उ. तं. अ. ४७) |

Adhikarana kShatajadAhalakShaNaM, marmAbhighAtajadAhalakShaNaM, dAhAnAmasAdhyalakShaNaM ca (7-8) · Śloka 8

क्षतजोऽनश्नतश्चान्नं शोचतो वाऽप्यनेकधा | तेनान्तर्दह्यतेऽत्यर्थं तृष्णामूर्छाप्रलापवान् ||७|| मर्माभिघातजोऽप्यस्ति सोऽसाध्यः सप्तमो मतः | सर्व एव च वर्ज्याः स्युः शीतगात्रस्य देहिनः ||८|| (सु. उ. तं. अ. ४७) |

Adhikarana puShpikA · Śloka 19

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने दाहनिदानं समाप्तम् ||१९||