Adhikarana galagaNDasya sAmAnyalakShaNam (1) · Śloka 1
അഥ ഗലഗണ്ഡ-ഗണ്ഡമാലാപചീ-ഗ്രന്ഥ്യര്ബുദനിദാനമ് | നിബദ്ധഃ ശ്വയഥുര്യസ്യ മുഷ്കവല്ലമ്ബതേ ഗലേ | മഹാന് വാ യദി വാ ഹ്രസ്വോ ഗലഗണ്ഡം തമാദിശേത് ||൧|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
अथ गलगण्ड-गण्डमालापची-ग्रन्थ्यर्बुदनिदानम् | निबद्धः श्वयथुर्यस्य मुष्कवल्लम्बते गले | महान् वा यदि वा ह्रस्वो गलगण्डं तमादिशेत् ||१|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galagaNDasamprAptiH (2) · Śloka 2
വാതഃ കഫശ്ചാപി ഗലേ പ്രദുഷ്ടോ മന്യേ ച സംശ്രിത്യ തഥൈവ മേദഃ | കുര്വന്തി ഗണ്ഡം ക്രമശഃ സ്വലിങ്ഗൈഃ സമന്വിതം തം ഗലഗണ്ഡമാഹുഃ ||൨|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
वातः कफश्चापि गले प्रदुष्टो मन्ये च संश्रित्य तथैव मेदः | कुर्वन्ति गण्डं क्रमशः स्वलिङ्गैः समन्वितं तं गलगण्डमाहुः ||२|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajagalagaNDalakShaNam (3) · Śloka 4
തോദാന്വിതഃ കൃഷ്ണസിരാവനദ്ധഃ ശ്യാവോऽരുണോ വാ പവനാത്മകസ്തു | പാരുഷ്യയുക്തശ്ചിരവൃദ്ധ്യപാകോ യദൃച്ഛയാ പാകമിയാത്കദാചിത് ||൩|| വൈരസ്യമാസ്യസ്യ ച തസ്യ ജന്തോര്ഭവേത്തഥാ താലുഗലപ്രശോഷഃ |൪| (സു. നി. അ. ൧൧) |
तोदान्वितः कृष्णसिरावनद्धः श्यावोऽरुणो वा पवनात्मकस्तु | पारुष्ययुक्तश्चिरवृद्ध्यपाको यदृच्छया पाकमियात्कदाचित् ||३|| वैरस्यमास्यस्य च तस्य जन्तोर्भवेत्तथा तालुगलप्रशोषः |४| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmajagalagaNDalakShaNam (4-5) · Śloka 5
സ്ഥിരഃ സവര്ണോ ഗുരുരുഗ്രകണ്ഡൂഃ ശീതോ മഹാംശ്ചാപി കഫാത്മകസ്തു ||൪|| ചിരാഭിവൃദ്ധിം ഭജതേ ചിരാദ്വാ പ്രപച്യതേ മന്ദരുജഃ കദാചിത് | മാധുര്യമാസ്യസ്യ ച തസ്യ ജന്തോര്ഭവേത്തഥാ താലുഗലപ്രലേപഃ ||൫|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
स्थिरः सवर्णो गुरुरुग्रकण्डूः शीतो महांश्चापि कफात्मकस्तु ||४|| चिराभिवृद्धिं भजते चिराद्वा प्रपच्यते मन्दरुजः कदाचित् | माधुर्यमास्यस्य च तस्य जन्तोर्भवेत्तथा तालुगलप्रलेपः ||५|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medojagalagaNDalakShaNam (6) · Śloka 7
സ്നിഗ്ധോ ഗുരുഃ പാണ്ഡുരനിഷ്ടഗന്ധോ മേദോഭവഃ കണ്ഡുയുതോऽല്പരുക് ച | പ്രലമ്ബതേऽലാബുവദല്പമൂലോ ദേഹാനുരൂപക്ഷയവൃദ്ധിയുക്തഃ ||൬|| സ്നിഗ്ധാസ്യതാ തസ്യ ഭവേച്ച ജന്തോര്ഗലേऽനുശബ്ദം കുരുതേ ച നിത്യമ് |൭| (സു. നി. അ. ൧൧) |
स्निग्धो गुरुः पाण्डुरनिष्टगन्धो मेदोभवः कण्डुयुतोऽल्परुक् च | प्रलम्बतेऽलाबुवदल्पमूलो देहानुरूपक्षयवृद्धियुक्तः ||६|| स्निग्धास्यता तस्य भवेच्च जन्तोर्गलेऽनुशब्दं कुरुते च नित्यम् |७| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galagaNDasyAsAdhyalakShaNam (7) · Śloka 8
കൃച്ഛ്രാച്ഛ്വസന്തം മൃദുസര്വഗാത്രം സംവത്സരാതീതമരോചകാര്തമ് ||൭|| ക്ഷീണം ച വൈദ്യോ ഗലഗണ്ഡയുക്തം ഭിന്നസ്വരം ചാപി വിവര്ജയേച്ച |൮| (സു. നി. അ. ൧൧) |
कृच्छ्राच्छ्वसन्तं मृदुसर्वगात्रं संवत्सरातीतमरोचकार्तम् ||७|| क्षीणं च वैद्यो गलगण्डयुक्तं भिन्नस्वरं चापि विवर्जयेच्च |८| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gaNDamAlAlakShaNam (8) · Śloka 9
കര്കന്ധുകോലാമലകപ്രമാണൈഃ കക്ഷാംസമന്യാഗലവങ്ക്ഷണേഷു ||൮|| മേദഃകഫാഭ്യാം ചിരമന്ദപാകൈഃ സ്യാദ്ഗണ്ഡമാലാ ബഹുഭിശ്ച ഗണ്ഡൈഃ |൯| (സു. നി. അ. ൧൧) |
कर्कन्धुकोलामलकप्रमाणैः कक्षांसमन्यागलवङ्क्षणेषु ||८|| मेदःकफाभ्यां चिरमन्दपाकैः स्याद्गण्डमाला बहुभिश्च गण्डैः |९| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apacIlakShaNam (9-10) · Śloka 10
തേ ഗ്രന്ഥയഃ കേചിദവാപ്തപാകാഃ സ്രവന്തി നശ്യന്തി ഭവന്തി ചാന്യേ ||൯|| കാലാനുബന്ധം ചിരമാദധാതി സൈവാപചീതി പ്രവദന്തി തജ്ജ്ഞാഃ | സാധ്യാഃ സ്മൃതാഃ പീനസപാര്ശ്വശൂലകാസജ്വരച്ഛര്ദിയുതാസ്ത്വസാധ്യാഃ ||൧൦||
ते ग्रन्थयः केचिदवाप्तपाकाः स्रवन्ति नश्यन्ति भवन्ति चान्ये ||९|| कालानुबन्धं चिरमादधाति सैवापचीति प्रवदन्ति तज्ज्ञाः | साध्याः स्मृताः पीनसपार्श्वशूलकासज्वरच्छर्दियुतास्त्वसाध्याः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grantherlakShaNam (11) · Śloka 11
വാതാദയോ മാംസമസൃക് പ്രദുഷ്ടാഃ സന്ദൂഷ്യ മേദശ്ച തഥാ സിരാശ്ച | വൃത്തോന്നതം വിഗ്രഥിതം ച ശോഥം കുര്വന്ത്യതോ ഗ്രന്ഥിരിതി പ്രദിഷ്ടഃ ||൧൧|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
वातादयो मांसमसृक् प्रदुष्टाः सन्दूष्य मेदश्च तथा सिराश्च | वृत्तोन्नतं विग्रथितं च शोथं कुर्वन्त्यतो ग्रन्थिरिति प्रदिष्टः ||११|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajagranthilakShaNam (12) · Śloka 12
ആയമ്യതേ വൃശ്ച്യതി തുദ്യതേ ച പ്രത്യസ്യതേ മഥ്യതി ഭിദ്യതേ ച | കൃഷ്ണോ മൃദുര്ബസ്തിരിവാതതശ്ച ഭിന്നഃ സ്രവേച്ചാനിലജോऽസ്രമച്ഛമ് ||൧൨|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
आयम्यते वृश्च्यति तुद्यते च प्रत्यस्यते मथ्यति भिद्यते च | कृष्णो मृदुर्बस्तिरिवाततश्च भिन्नः स्रवेच्चानिलजोऽस्रमच्छम् ||१२|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajagranthilakShaNam (13) · Śloka 13
ദന്ദഹ്യതേ ധൂപ്യതി വൃശ്ച്യതേ ച പാപച്യതേ പ്രജ്വലതീവ ചാപി | രക്തഃ സപീതോऽപ്യഥവാऽപി പിത്താദ്ഭിന്നഃ സ്രവേദുഷ്ണമതീവ ചാസ്രമ് ||൧൩|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
दन्दह्यते धूप्यति वृश्च्यते च पापच्यते प्रज्वलतीव चापि | रक्तः सपीतोऽप्यथवाऽपि पित्ताद्भिन्नः स्रवेदुष्णमतीव चास्रम् ||१३|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajagranthilakShaNam (14) · Śloka 14
ശീതോऽവിവര്ണോऽല്പരുജോऽതികണ്ഡുഃ പാഷാണവത് സംഹനനോപപന്നഃ | ചിരാഭിവൃദ്ധശ്ച കഫപ്രകോപാദ്ഭിന്നഃ സ്രവേച്ഛുക്ലഘനം ച പൂയമ് ||൧൪|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
शीतोऽविवर्णोऽल्परुजोऽतिकण्डुः पाषाणवत् संहननोपपन्नः | चिराभिवृद्धश्च कफप्रकोपाद्भिन्नः स्रवेच्छुक्लघनं च पूयम् ||१४|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medojagranthilakShaNam (15) · Śloka 15
ശരീരവൃദ്ധിക്ഷയവൃദ്ധിഹാനിഃ സ്നിഗ്ധോ മഹാന് കണ്ഡുയുതോऽരുജശ്ച | മേദഃകൃതോ ഗച്ഛതി ചാത്ര ഭിന്നേ പിണ്യാകസര്പിഃപ്രതിമം തു മേദഃ ||൧൫|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
शरीरवृद्धिक्षयवृद्धिहानिः स्निग्धो महान् कण्डुयुतोऽरुजश्च | मेदःकृतो गच्छति चात्र भिन्ने पिण्याकसर्पिःप्रतिमं तु मेदः ||१५|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAjagrantheH samprAptiH lakShaNaM ca (16-17) · Śloka 17
വ്യായാമജാതൈരബലസ്യ തൈസ്തൈരാക്ഷിപ്യ വായുസ്തു സിരാപ്രതാനമ് | സങ്കുച്യ സമ്പിണ്ഡ്യ വിശോഷ്യ ചാപി ഗ്രന്ഥിം കരോത്യുന്നതമാശു വൃത്തമ് ||൧൬|| ഗ്രന്ഥിഃ സിരാജഃ സ തു കൃച്ഛ്രസാധ്യോ ഭവേദ്യദി സ്യാത് സരുജശ്ചലശ്ച | സ ചാരുജ ശ്ചാപ്യചലോ മഹാംശ്ച മര്മോത്ഥിതശ്ചാപി വിവര്ജനീയഃ ||൧൭|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
व्यायामजातैरबलस्य तैस्तैराक्षिप्य वायुस्तु सिराप्रतानम् | सङ्कुच्य सम्पिण्ड्य विशोष्य चापि ग्रन्थिं करोत्युन्नतमाशु वृत्तम् ||१६|| ग्रन्थिः सिराजः स तु कृच्छ्रसाध्यो भवेद्यदि स्यात् सरुजश्चलश्च | स चारुज श्चाप्यचलो महांश्च मर्मोत्थितश्चापि विवर्जनीयः ||१७|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arbudasamprAptiH (18-19) · Śloka 20
ഗാത്രപ്രദേശേ ക്വചിദേവ ദോഷാഃ സമ്മൂര്ഛിതാ മാംസമസൃക് പ്രദൂഷ്യ | വൃത്തം സ്ഥിരം മന്ദരുജം മഹാന്തമനല്പമൂലം ചിരവൃദ്ധ്യപാകമ് ||൧൮|| കുര്വന്തി മാംസോച്ഛ്രയമത്യഗാധം തദര്ബുദം ശാസ്ത്രവിദോ വദന്തി | വാതേന പിത്തേന കഫേന ചാപി രക്തേന മാംസേന ച മേദസാ വാ ||൧൯|| തജ്ജായതേ തസ്യ ച ലക്ഷണാനി ഗ്രന്ഥേഃ സമാനാനി തദാ ഭവന്തി |൨൦| (സു. നി. അ. ൧൧) |
गात्रप्रदेशे क्वचिदेव दोषाः सम्मूर्छिता मांसमसृक् प्रदूष्य | वृत्तं स्थिरं मन्दरुजं महान्तमनल्पमूलं चिरवृद्ध्यपाकम् ||१८|| कुर्वन्ति मांसोच्छ्रयमत्यगाधं तदर्बुदं शास्त्रविदो वदन्ति | वातेन पित्तेन कफेन चापि रक्तेन मांसेन च मेदसा वा ||१९|| तज्जायते तस्य च लक्षणानि ग्रन्थेः समानानि तदा भवन्ति |२०| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktArbudalakShaNam (20-21) · Śloka 21
ദോഷഃ പ്രദുഷ്ടോ രുധിരം സിരാശ്ച സങ്കുച്യ സമ്പിണ്ഡ്യ തതസ്ത്വപാകമ് ||൨൦|| സാസ്രാവമുന്നഹ്യതി മാംസപിണ്ഡം മാംസാങ്കുരൈരാചിതമാശുവൃദ്ധമ് | കരോത്യജസ്രം രുധിരപ്രവൃത്തിമസാധ്യമേതദ്രുധിരാത്മകം തു ||൨൧|| രക്തക്ഷയോപദ്രവപീഡിതത്വാത് പാണ്ഡുര്ഭവേദര്ബുദപീഡിതസ്തു | (സു. നി. അ. ൧൧) |
दोषः प्रदुष्टो रुधिरं सिराश्च सङ्कुच्य सम्पिण्ड्य ततस्त्वपाकम् ||२०|| सास्रावमुन्नह्यति मांसपिण्डं मांसाङ्कुरैराचितमाशुवृद्धम् | करोत्यजस्रं रुधिरप्रवृत्तिमसाध्यमेतद्रुधिरात्मकं तु ||२१|| रक्तक्षयोपद्रवपीडितत्वात् पाण्डुर्भवेदर्बुदपीडितस्तु | (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsArbudasya samprAptipUrvakaM lakShaNam (22-23) · Śloka 23
മുഷ്ടിപ്രഹാരാദിഭിരര്ദിതേऽങ്ഗേ മാംസം പ്രദുഷ്ടം ജനയേദ്ധി ശോഥമ് ||൨൨|| അവേദനം സ്നിഗ്ധമനന്യവര്ണമപാകമശ്മോപമമപ്രചാല്യമ് | പ്രദുഷ്ടമാംസസ്യ നരസ്യ ഗാഢമേതദ്ഭവേന്മാംസപരായണസ്യ ||൨൩|| മാംസാര്ബുദം ത്വേതദസാധ്യമുക്തം... | (സു. നി. അ. ൧൧) |
मुष्टिप्रहारादिभिरर्दितेऽङ्गे मांसं प्रदुष्टं जनयेद्धि शोथम् ||२२|| अवेदनं स्निग्धमनन्यवर्णमपाकमश्मोपममप्रचाल्यम् | प्रदुष्टमांसस्य नरस्य गाढमेतद्भवेन्मांसपरायणस्य ||२३|| मांसार्बुदं त्वेतदसाध्यमुक्तं... | (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyArbudam (24) · Śloka 24
...സാധ്യേഷ്വപീമാനി തു വര്ജയേച്ച | സമ്പ്രസ്രുതം മര്മണി യച്ച ജാതം സ്രോതഃസു വാ യച്ച ഭവേദചാല്യമ് ||൨൪|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
...साध्येष्वपीमानि तु वर्जयेच्च | सम्प्रस्रुतं मर्मणि यच्च जातं स्रोतःसु वा यच्च भवेदचाल्यम् ||२४|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhyarbudalakShaNam (25) · Śloka 25
യജ്ജായതേऽന്യത് ഖലു പൂര്വജാതേ ജ്ഞേയം തദദ്ധ്യര്ബുദമര്ബുദജ്ഞൈഃ | യദ്ദ്വന്ദ്വജാതം യുഗപത് ക്രമാദ്വാ ദ്വിരര്ബുദം തച്ച ഭവേദസാധ്യമ് ||൨൫|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
यज्जायतेऽन्यत् खलु पूर्वजाते ज्ञेयं तदद्ध्यर्बुदमर्बुदज्ञैः | यद्द्वन्द्वजातं युगपत् क्रमाद्वा द्विरर्बुदं तच्च भवेदसाध्यम् ||२५|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arbudAnAM pAkAbhAve hetuH (26) · Śloka 26
ന പാകമായാന്തി കഫാധികത്വാന്മേദോബഹുത്വാച്ച വിശേഷതസ്തു | ദോഷസ്ഥിരത്വാദ്ഗ്രഥനാച്ച തേഷാം സര്വാര്ബുദാന്യേവ നിസര്ഗതസ്തു ||൨൬|| (സു. നി. അ. ൧൧) |
न पाकमायान्ति कफाधिकत्वान्मेदोबहुत्वाच्च विशेषतस्तु | दोषस्थिरत्वाद्ग्रथनाच्च तेषां सर्वार्बुदान्येव निसर्गतस्तु ||२६|| (सु. नि. अ. ११) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 38
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ ഗലഗണ്ഡഗണ്ഡമാലാപചീഗ്രന്ഥ്യര്ബുദനിദാനം സമാപ്തമ് ||൩൮||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने गलगण्डगण्डमालापचीग्रन्थ्यर्बुदनिदानं समाप्तम् ||३८||
🔊 Audio coming soon