Adhikarana kuShThanidAnam (1-6) · Śloka 6
ಅಥ ಕುಷ್ಠನಿದಾನಮ್ |
ವಿರೋಧೀನ್ಯನ್ನಪಾನಾನಿ ದ್ರವಸ್ನಿಗ್ಧಗುರೂಣಿ ಚ |
ಭಜತಾಮಾಗತಾಂ ಛರ್ದಿಂ ವೇಗಾಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ ಪ್ರತಿಘ್ನತಾಮ್ ||೧||
ವ್ಯಾಯಾಮಮತಿಸನ್ತಾಪಮತಿಭುಕ್ತ್ವಾ ನಿಷೇವಿಣಾಮ್ |
ಘರ್ಮಶ್ರಮಭಯಾರ್ತಾನಾಂ ದ್ರುತಂ ಶೀತಾಮ್ಬುಸೇವಿನಾಮ್ ||೨||
ಅಜೀರ್ಣಾಧ್ಯಶಿನಾಂ ಚೈವ ಪಞ್ಚಕರ್ಮಾಪಚಾರಿಣಾಮ್ |
ನವಾನ್ನದಧಿಮತ್ಸ್ಯಾತಿಲವಣಾಮ್ಲನಿಷೇವಿಣಾಮ್ ||೩||
ಮಾಷಮೂಲಕಪಿಷ್ಟಾನ್ನತಿಲಕ್ಷೀರಗುಡಾಶಿನಾಮ್ |
ವ್ಯವಾಯಂ ಚಾಪ್ಯಜೀರ್ಣೇಽನ್ನೇ ನಿದ್ರಾಂ ಚ ಭಜತಾಂ ದಿವಾ ||೪||
ವಿಪ್ರಾನ್ ಗುರೂನ್ ಧರ್ಷಯತಾಂ ಪಾಪಂ ಕರ್ಮ ಚ ಕುರ್ವತಾಮ್ |
ವಾತಾದಯಸ್ತ್ರಯೋ ದುಷ್ಟಾಸ್ತ್ವಗ್ರಕ್ತಂ ಮಾಂಸಮಮ್ಬು ಚ ||೫||
ದೂಷಯನ್ತಿ ಸ ಕುಷ್ಠಾನಾಂ ಸಪ್ತಕೋ ದ್ರವ್ಯಸಙ್ಗ್ರಹಃ |
ಅತಃ ಕುಷ್ಠಾನಿ ಜಾಯನ್ತೇ ಸಪ್ತ ಚೈಕಾದಶೈವ ಚ ||೬||
(ಚ. ಚಿ. ಅ. ೭) |
View original
अथ कुष्ठनिदानम् |
विरोधीन्यन्नपानानि द्रवस्निग्धगुरूणि च |
भजतामागतां छर्दिं वेगांश्चान्यान् प्रतिघ्नताम् ||१||
व्यायाममतिसन्तापमतिभुक्त्वा निषेविणाम् |
घर्मश्रमभयार्तानां द्रुतं शीताम्बुसेविनाम् ||२||
अजीर्णाध्यशिनां चैव पञ्चकर्मापचारिणाम् |
नवान्नदधिमत्स्यातिलवणाम्लनिषेविणाम् ||३||
माषमूलकपिष्टान्नतिलक्षीरगुडाशिनाम् |
व्यवायं चाप्यजीर्णेऽन्ने निद्रां च भजतां दिवा ||४||
विप्रान् गुरून् धर्षयतां पापं कर्म च कुर्वताम् |
वातादयस्त्रयो दुष्टास्त्वग्रक्तं मांसमम्बु च ||५||
दूषयन्ति स कुष्ठानां सप्तको द्रव्यसङ्ग्रहः |
अतः कुष्ठानि जायन्ते सप्त चैकादशैव च ||६||
(च. चि. अ. ७) |
Adhikarana kuShThAnAM tridoShajatve~apyulbaNadoSheNa saptaprakAratA (7) · Śloka 7
ಕುಷ್ಠಾನಿ ಸಪ್ತಧಾ ದೋಷೈಃ ಪೃಥಗ್ದ್ವನ್ದ್ವೈಃ ಸಮಾಗತೈಃ |
ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ತ್ರಿದೋಷೇಷು ವ್ಯಪದೇಶೋಽಧಿಕಸ್ತ್ವತಃ ||೭||
(ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧೪) |
View original
कुष्ठानि सप्तधा दोषैः पृथग्द्वन्द्वैः समागतैः |
सर्वेष्वपि त्रिदोषेषु व्यपदेशोऽधिकस्त्वतः ||७||
(वा. नि. अ. १४) |
Adhikarana kuShThapUrvarUpam (8-9) · Śloka 9
ಅತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಖರಸ್ಪರ್ಶಸ್ವೇದಾಸ್ವೇದವಿವರ್ಣತಾಃ |
ದಾಹಃ ಕಣ್ಡೂಸ್ತ್ವಚಿ ಸ್ವಾಪಸ್ತೋದಃ ಕೋಠೋನ್ನತಿರ್ಭ್ರಮಃ ||೮||
ವ್ರಣಾನಾಮಧಿಕಂ ಶೂಲಂ ಶೀಘ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಶ್ಚಿರಸ್ಥಿತಿಃ |
ರೂಢಾನಾಮಪಿ ರೂಕ್ಷತ್ವಂ ನಿಮಿತ್ತಽಲ್ಪೇಽತಿಕೋಪನಮ್ ||೯||
ರೋಮಹರ್ಷೋಽಸೃಜಃ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಂ ಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮಗ್ರಜಮ್ |
(ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧೪) |
View original
अतिश्लक्ष्णखरस्पर्शस्वेदास्वेदविवर्णताः |
दाहः कण्डूस्त्वचि स्वापस्तोदः कोठोन्नतिर्भ्रमः ||८||
व्रणानामधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश्चिरस्थितिः |
रूढानामपि रूक्षत्वं निमित्तऽल्पेऽतिकोपनम् ||९||
रोमहर्षोऽसृजः कार्ष्ण्यं कुष्ठलक्षणमग्रजम् |
(वा. नि. अ. १४) |
Adhikarana kApAla-audumbara-maNDala-RuShyajihva-puNDarIka-sidhma-kAkaNakalakShaNam (10-16) · Śloka 16
ಕೃಷ್ಣಾರುಣಕಪಾಲಾಭಂ ಯದ್ರೂಕ್ಷಂ ಪರುಷಂ ತನು ||೧೦||
ಕಾಪಾಲಂ ತೋದಬಹುಲಂ ತತ್ಕುಷ್ಠಂ ವಿಷಮಂ ಸ್ಮೃತಮ್ |
ರುಗ್ದಾಹರಾಗಕಣ್ಡೂಭಿಃ ಪರೀತಂ ರೋಮಪಿಞ್ಜರಮ್ ||೧೧||
ಉದುಮ್ಬರಫಲಾಭಾಸಂ ಕುಷ್ಠಮೌದುಮ್ಬರಂ ವದೇತ್ |
ಶ್ವೇತಂ ರಕ್ತಂ ಸ್ಥಿರಂ ಸ್ತ್ಯಾನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮುತ್ಸನ್ನಮಣ್ಡಲಮ್ ||೧೨||
ಕೃಚ್ಛ್ರಮನ್ಯೋನ್ಯಸಂಯುಕ್ತಂ ಕುಷ್ಠಂ ಮಣ್ಡಲಮುಚ್ಯತೇ |
ಕರ್ಕಶಂ ರಕ್ತಪರ್ಯನ್ತಮನ್ತಃಶ್ಯಾವಂ ಸವೇದನಮ್ ||೧೩||
ಯದೃಷ್ಯಜಿಹ್ವಸಂಸ್ಥಾನಮೃಷ್ಯಜಿಹ್ವಂ ತದುಚ್ಯತೇ |
ಸಶ್ವೇತಂ ರಕ್ತಪರ್ಯನ್ತಂ ಪುಣ್ಡರೀಕದಲೋಪಮಮ್ ||೧೪||
ಸೋತ್ಸೇಧಂ ಚ ಸರಾಗಂ ಚ ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ತದುಚ್ಯತೇ |
ಶ್ವೇತಂ ತಾಮ್ರಂ ತನು ಚ ಯದ್ರಜೋ ಘೃಷ್ಟಂ ವಿಮುಞ್ಚತಿ ||೧೫||
ಪ್ರಾಯಶ್ಚೋರಸಿ ತತ್ ಸಿಧ್ಮಮಲಾಬುಕುಸುಮೋಪಮಮ್ |
ಯತ್ ಕಾಕಣನ್ತಿಕಾವರ್ಣಂ ಸಪಾಕಂ ತೀವ್ರವೇದನಮ್ ||೧೬||
ತ್ರಿದೋಷಲಿಙ್ಗಂ ತತ್ ಕುಷ್ಠಂ ಕಾಕಣಂ ನೈವ ಸಿಧ್ಯತಿ |
(ಚ. ಚಿ. ಅ. ೭) |
View original
कृष्णारुणकपालाभं यद्रूक्षं परुषं तनु ||१०||
कापालं तोदबहुलं तत्कुष्ठं विषमं स्मृतम् |
रुग्दाहरागकण्डूभिः परीतं रोमपिञ्जरम् ||११||
उदुम्बरफलाभासं कुष्ठमौदुम्बरं वदेत् |
श्वेतं रक्तं स्थिरं स्त्यानं स्निग्धमुत्सन्नमण्डलम् ||१२||
कृच्छ्रमन्योन्यसंयुक्तं कुष्ठं मण्डलमुच्यते |
कर्कशं रक्तपर्यन्तमन्तःश्यावं सवेदनम् ||१३||
यदृष्यजिह्वसंस्थानमृष्यजिह्वं तदुच्यते |
सश्वेतं रक्तपर्यन्तं पुण्डरीकदलोपमम् ||१४||
सोत्सेधं च सरागं च पुण्डरीकं तदुच्यते |
श्वेतं ताम्रं तनु च यद्रजो घृष्टं विमुञ्चति ||१५||
प्रायश्चोरसि तत् सिध्ममलाबुकुसुमोपमम् |
यत् काकणन्तिकावर्णं सपाकं तीव्रवेदनम् ||१६||
त्रिदोषलिङ्गं तत् कुष्ठं काकणं नैव सिध्यति |
(च. चि. अ. ७) |
Adhikarana ekakuShTha-carmAkhya-kiTibha-vaipAdika-alasaka-dadru-carmadala-pAmA-kacchu-visphoTa-shatAru-vicarcikAlakShaNam (17-22) · Śloka 22
ಅಸ್ವೇದನಂ ಮಹಾವಾಸ್ತು ಯನ್ಮತ್ಸ್ಯಶಕಲೋಪಮಮ್ ||೧೭||
ತದೇಕಕುಷ್ಠಂ, ಚರ್ಮಾಖ್ಯಂ ಬಹಲಂ ಹಸ್ತಿಚರ್ಮವತ್ |
ಶ್ಯಾವಂ ಕಿಣಖರಸ್ಪರ್ಶಂ ಪರುಷಂ ಕಿಟಿಭಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ||೧೮||
ವೈಪಾದಿಕಂ ಪಾಣಿಪಾದಸ್ಫುಟನಂ ತೀವ್ರವೇದನಮ್ |
ಕಣ್ಡೂಮದ್ಭಿಃ ಸರಾಗೈಶ್ಚಃ ಗಣ್ಡೈರಲಸಕಂ ಚಿತಮ್ ||೧೯||
ಸಕಣ್ಡೂರಾಗಪಿಡಕಂ ದದ್ರುಮಣ್ಡಲಮುದ್ಗತಮ್ |
ರಕ್ತಂ ಸಶೂಲಂ ಕಣ್ಡೂಮತ್ ಸಸ್ಫೋಟಂ ಯದ್ಗಲತ್ಯಪಿ |
ತಚ್ಚರ್ಮದಲಮಾಖ್ಯಾತಂ ಸಂಸ್ಪರ್ಶಾಸಹಮುಚ್ಯತೇ ||೨೦||
(ಚ. ಚಿ. ಅ. ೭) |
ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಬಹ್ವ್ಯಃ ಪಿಡಕಾಃ ಸ್ರಾವವತ್ಯಃ ಪಾಮೇತ್ಯುಕ್ತಾಃ ಕಣ್ಡುಮತ್ಯಃ ಸದಾಹಾಃ |
ಸೈವ ಸ್ಫೋಟೈಸ್ತೀವ್ರದಾಹೈರುಪೇತಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಪಾಣ್ಯೋಃ ಕಚ್ಛುರುಗ್ರಾ ಸ್ಫಿಚೋಶ್ಚ ||೨೧||
ಸ್ಫೋಟಾಃ ಶ್ಯಾವಾರುಣಾಭಾಸಾ ವಿಸ್ಫೋಟಾಃ ಸ್ಯುಸ್ತನುತ್ವಚಃ |
ರಕ್ತಂ ಶ್ಯಾವಂ ಸದಾಹಾರ್ತಿ ಶತಾರುಃ ಸ್ಯಾದ್ಬಹುವ್ರಣಮ್ ||೨೨||
ಸಕಣ್ಡೂಃ ಪಿಡಕಾ ಶ್ಯಾವಾ ಬಹುಸ್ರಾವಾ ವಿಚರ್ಚಿಕಾ |
(ಚ. ಚಿ. ಅ. ೭) |
View original
अस्वेदनं महावास्तु यन्मत्स्यशकलोपमम् ||१७||
तदेककुष्ठं, चर्माख्यं बहलं हस्तिचर्मवत् |
श्यावं किणखरस्पर्शं परुषं किटिभं स्मृतम् ||१८||
वैपादिकं पाणिपादस्फुटनं तीव्रवेदनम् |
कण्डूमद्भिः सरागैश्चः गण्डैरलसकं चितम् ||१९||
सकण्डूरागपिडकं दद्रुमण्डलमुद्गतम् |
रक्तं सशूलं कण्डूमत् सस्फोटं यद्गलत्यपि |
तच्चर्मदलमाख्यातं संस्पर्शासहमुच्यते ||२०||
(च. चि. अ. ७) |
सूक्ष्मा बह्व्यः पिडकाः स्राववत्यः पामेत्युक्ताः कण्डुमत्यः सदाहाः |
सैव स्फोटैस्तीव्रदाहैरुपेता ज्ञेया पाण्योः कच्छुरुग्रा स्फिचोश्च ||२१||
स्फोटाः श्यावारुणाभासा विस्फोटाः स्युस्तनुत्वचः |
रक्तं श्यावं सदाहार्ति शतारुः स्याद्बहुव्रणम् ||२२||
सकण्डूः पिडका श्यावा बहुस्रावा विचर्चिका |
(च. चि. अ. ७) |
Adhikarana doShatrayaniyataM kuShThali~ggam (23-24) · Śloka 25
ಖರಂ ಶ್ಯಾವಾರುಣಂ ರೂಕ್ಷಂ ವಾತಾತ್ ಕುಷ್ಠಂ ಸವೇದನಮ್ ||೨೩||
ಪಿತ್ತಾತ್ ಪ್ರಕ್ವಥಿತಂ ದಾಹರಾಗಸ್ರಾವಾನ್ವಿತಂ ಮತಮ್ |
ಕಫಾತ್ ಕ್ಲೇದಿ ಘನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸಕಣ್ಡೂಶೈತ್ಯಗೌರವಮ್ ||೨೪||
ದ್ವಿಲಿಙ್ಗಂ ದ್ವನ್ದ್ವಜಂ ಕುಷ್ಠಂ, ತ್ರಿಲಿಙ್ಗಂ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಮ್ |೨೫|
View original
खरं श्यावारुणं रूक्षं वातात् कुष्ठं सवेदनम् ||२३||
पित्तात् प्रक्वथितं दाहरागस्रावान्वितं मतम् |
कफात् क्लेदि घनं स्निग्धं सकण्डूशैत्यगौरवम् ||२४||
द्विलिङ्गं द्वन्द्वजं कुष्ठं, त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम् |२५|
Adhikarana tvagAdisaptadhAtugatakuShThasya lakShaNAni (25-30) · Śloka 30
ತ್ವಕ್ಸ್ಥೇ ವೈವರ್ಣ್ಯಮಙ್ಗೇಷು ಕುಷ್ಠೇ ರೌಕ್ಷ್ಯಂ ಚ ಜಾಯತೇ ||೨೫||
ತ್ವಕ್ಸ್ವಾಪೋ ರೋಮಹರ್ಷಶ್ಚ ಸ್ವೇದಸ್ಯಾತಿಪ್ರವರ್ತನಮ್ |
ಕಣ್ಡೂರ್ವಿಪೂಯಕಶ್ಚೈವ ಕುಷ್ಠೇ ಶೋಣಿತಸಂಶ್ರಿತೇ ||೨೬||
ಬಾಹುಲ್ಯಂ ವಕ್ತ್ರಶೋಷಶ್ಚ ಕಾರ್ಕಶ್ಯಂ ಪಿಡಕೋದ್ಗಮಃ |
ತೋದಃ ಸ್ಫೋಟಃ ಸ್ಥಿರತ್ವಂ ಚ ಕುಷ್ಠೇ ಮಾಂಸಸಮಾಶ್ರಿತೇ ||೨೭||
ಕೌಣ್ಯಂ ಗತಿಕ್ಷಯೋಽಙ್ಗಾನಾಂ ಸಮ್ಭೇದಃ ಕ್ಷತಸರ್ಪಣಮ್ |
ಮೇದಃಸ್ಥಾನಗತೇ ಲಿಙ್ಗಂ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಾನಿ ತಥೈವ ಚ ||೨೮||
ನಾಸಾಭಙ್ಗೋಽಕ್ಷಿರಾಗಶ್ಚ ಕ್ಷತೇಷು ಕ್ರಿಮಿಸಮ್ಭವಃ |
ಸ್ವರೋಪಘಾತಶ್ಚ ಭವೇದಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸಮಾಶ್ರಿತೇ ||೨೯||
ದಮ್ಪತ್ಯೋಃ ಕುಷ್ಠಬಾಹುಲ್ಯಾದ್ದುಷ್ಟಶೋಣಿತಶುಕ್ರಯೋಃ |
ಯದಪತ್ಯಂ ತಯೋರ್ಜಾತಂ ಜ್ಞೇಯಂ ತದಪಿ ಕುಷ್ಠಿತಮ್ ||೩೦||
(ಸು. ನಿ. ಅ. ೫) |
View original
त्वक्स्थे वैवर्ण्यमङ्गेषु कुष्ठे रौक्ष्यं च जायते ||२५||
त्वक्स्वापो रोमहर्षश्च स्वेदस्यातिप्रवर्तनम् |
कण्डूर्विपूयकश्चैव कुष्ठे शोणितसंश्रिते ||२६||
बाहुल्यं वक्त्रशोषश्च कार्कश्यं पिडकोद्गमः |
तोदः स्फोटः स्थिरत्वं च कुष्ठे मांससमाश्रिते ||२७||
कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां सम्भेदः क्षतसर्पणम् |
मेदःस्थानगते लिङ्गं प्रागुक्तानि तथैव च ||२८||
नासाभङ्गोऽक्षिरागश्च क्षतेषु क्रिमिसम्भवः |
स्वरोपघातश्च भवेदस्थिमज्जसमाश्रिते ||२९||
दम्पत्योः कुष्ठबाहुल्याद्दुष्टशोणितशुक्रयोः |
यदपत्यं तयोर्जातं ज्ञेयं तदपि कुष्ठितम् ||३०||
(सु. नि. अ. ५) |
Adhikarana kuShThasya sAdhyAsAdhyavicAraH (31-32) · Śloka 32
ಸಾಧ್ಯಂ ತ್ವಗ್ರಕ್ತಮಾಂಸಸ್ಥಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕಂ ಚ ಯತ್ |
ಮೇದಸಿ ದ್ವನ್ದ್ವಜಂ ಯಾಪ್ಯಂ ವರ್ಜ್ಯಂ ಮಜ್ಜಾಸ್ಥಿಸಂಶ್ರಿತಮ್ ||೩೧||
ಕ್ರಿಮಿತೃಡ್ದಾಹಮನ್ದಾಗ್ನಿಸಂಯುಕ್ತಂ ಯತ್ತ್ರಿದೋಷಜಮ್ |
ಪ್ರಭಿನ್ನಂ ಪ್ರಸ್ರುತಾಙ್ಗಂ ಚ ರಕ್ತನೇತ್ರಂ ಹತಸ್ವರಮ್ ||೩೨||
ಪಞ್ಚಕರ್ಮಗುಣಾತೀತಂ ಕುಷ್ಠಂ ಹನ್ತೀಹ ಮಾನವಮ್ |
(ಸು. ಸೂ. ಅ. ೩೩) |
View original
साध्यं त्वग्रक्तमांसस्थं वातश्लेष्माधिकं च यत् |
मेदसि द्वन्द्वजं याप्यं वर्ज्यं मज्जास्थिसंश्रितम् ||३१||
क्रिमितृड्दाहमन्दाग्निसंयुक्तं यत्त्रिदोषजम् |
प्रभिन्नं प्रस्रुताङ्गं च रक्तनेत्रं हतस्वरम् ||३२||
पञ्चकर्मगुणातीतं कुष्ठं हन्तीह मानवम् |
(सु. सू. अ. ३३) |
Adhikarana kuShTheShu pradhAnadoShavyapadeshaH (33-36) · Śloka 36
ವಾತೇನ ಕುಷ್ಠಂ ಕಾಪಾಲಂ ಪಿತ್ತೇನೌದುಮ್ಬರಂ ಕಫಾತ್ ||೩೩||
ಮಣ್ಡಲಾಖ್ಯಂ ವಿಚರ್ಚೀ ಚ ಋಷ್ಯಾಖ್ಯಂ ವಾತಪಿತ್ತಜಮ್ |
ಚರ್ಮೈಕಕುಷ್ಠಂ ಕಿಟಿಭಂ ಸಿಧ್ಮಾಲಸವಿಪಾದಿಕಾಃ ||೩೪||
ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಾದ್ದದ್ರುಶತಾರುಷೀ |
ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ಸವಿಸ್ಫೋಟಂ ಪಾಮಾ ಚರ್ಮದಲಂ ತಥಾ ||೩೫||
ಸರ್ವೈಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕಾಕಣಂ ಪೂರ್ವತ್ರಿಕಂ ದದ್ರು ಸಕಾಕಣಮ್ |
ಪುಣ್ಡರೀಕರ್ಷ್ಯಜಿಹ್ವೇ ಚ ಮಹಾಕುಷ್ಠಾನಿ ಸಪ್ತ ತು ||೩೬||
(ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧೪) |
View original
वातेन कुष्ठं कापालं पित्तेनौदुम्बरं कफात् ||३३||
मण्डलाख्यं विचर्ची च ऋष्याख्यं वातपित्तजम् |
चर्मैककुष्ठं किटिभं सिध्मालसविपादिकाः ||३४||
वातश्लेष्मोद्भवाः श्लेष्मपित्ताद्दद्रुशतारुषी |
पुण्डरीकं सविस्फोटं पामा चर्मदलं तथा ||३५||
सर्वैः स्यात् काकणं पूर्वत्रिकं दद्रु सकाकणम् |
पुण्डरीकर्ष्यजिह्वे च महाकुष्ठानि सप्त तु ||३६||
(वा. नि. अ. १४) |
Adhikarana kilAsalakShaNam (37-39) · Śloka 39
ಕುಷ್ಠೈಕಸಮ್ಭವಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಕಿಲಾಸಂ ವಾರುಣಂ ಭವೇತ್ |
ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಪರಿಸ್ರಾವಿ ತ್ರಿಧಾತೂದ್ಭವಸಂಶ್ರಯಮ್ ||೩೭||
ವಾತಾದ್ರೂಕ್ಷಾರುಣಂ, ಪಿತ್ತಾತ್ತಾಮ್ರಂ ಕಮಲಪತ್ರವತ್ |
ಸದಾಹಂ ರೋಮವಿಧ್ವಂಸಿ ಕಫಾಚ್ಛ್ವೇತಂ ಘನಂ ಗುರು ||೩೮||
ಸಕಣ್ಡೂರಂ ಕ್ರಮಾದ್ರಕ್ತಮಾಂಸಮೇದಃಸು ಚಾದಿಶೇತ್ |
ವರ್ಣೇನೈವೇದೃಗುಭಯಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ತಚ್ಚೋತ್ತರೋತ್ತರಮ್ ||೩೯||
(ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧೪) |
View original
कुष्ठैकसम्भवं श्वित्रं किलासं वारुणं भवेत् |
निर्दिष्टमपरिस्रावि त्रिधातूद्भवसंश्रयम् ||३७||
वाताद्रूक्षारुणं, पित्तात्ताम्रं कमलपत्रवत् |
सदाहं रोमविध्वंसि कफाच्छ्वेतं घनं गुरु ||३८||
सकण्डूरं क्रमाद्रक्तमांसमेदःसु चादिशेत् |
वर्णेनैवेदृगुभयं कृच्छ्रं तच्चोत्तरोत्तरम् ||३९||
(वा. नि. अ. १४) |
Adhikarana kilAsasya sAdhyAsAdhya vicAraH (40-41) · Śloka 41
ಅಶುಕ್ಲರೋಮಾಽಬಹುಲಮಸಂಶ್ಲಿಷ್ಟಮಥೋ ನವಮ್ |
ಅನಗ್ನಿದಗ್ಧಜಂ ಸಾಧ್ಯಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ವರ್ಜ್ಯಮತೋಽನ್ಯಥಾ ||೪೦||
ಗುಹ್ಯಪಾಣಿತಲೌಷ್ಠೇಷು ಜಾತಮಪ್ಯಚಿರನ್ತನಮ್ |
ವರ್ಜನೀಯಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಕಿಲಾಸಂ ಸಿದ್ಧಿಮಿಚ್ಛತಾ ||೪೧||
(ಅ. ಸಂ. ನಿ. ಅ. ೧೪) |
View original
अशुक्लरोमाऽबहुलमसंश्लिष्टमथो नवम् |
अनग्निदग्धजं साध्यं श्वित्रं वर्ज्यमतोऽन्यथा ||४०||
गुह्यपाणितलौष्ठेषु जातमप्यचिरन्तनम् |
वर्जनीयं विशेषेण किलासं सिद्धिमिच्छता ||४१||
(अ. सं. नि. अ. १४) |
Adhikarana kuShThAdInAM saMsargajatvam (42-43) · Śloka 43
ಪ್ರಸಙ್ಗಾದ್ಗಾತ್ರಸಂಸ್ಪರ್ಶಾನ್ನಿಃಶ್ವಾಸಾತ್ ಸಹಭೋಜನತ್ |
ಏಕಶಯ್ಯಾಸನಾಚ್ಚೈವ ವಸ್ತ್ರಮಾಲ್ಯಾನುಪಲೇನಾತ್ ||೪೨||
ಕುಷ್ಠಂ ಜ್ವರಶ್ಚ ಶೋಷಶ್ಚ ನೇತ್ರಾಭಿಷ್ಯನ್ದ ಏವ ಚ |
ಔಪಸರ್ಗಿಕರೋಗಾಶ್ಚ ಸಙ್ಕ್ರಾಮನ್ತಿ ನರಾನ್ನರಮ್ ||೪೩||
(ಸು. ನಿ. ಅ. ೫) |
View original
प्रसङ्गाद्गात्रसंस्पर्शान्निःश्वासात् सहभोजनत् |
एकशय्यासनाच्चैव वस्त्रमाल्यानुपलेनात् ||४२||
कुष्ठं ज्वरश्च शोषश्च नेत्राभिष्यन्द एव च |
औपसर्गिकरोगाश्च सङ्क्रामन्ति नरान्नरम् ||४३||
(सु. नि. अ. ५) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 49
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಕುಷ್ಠನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೪೯||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने कुष्ठनिदानं समाप्तम् ||४९||