Adhikarana raktapittasya nidAnapUrvikA samprAptiH (1-3) · Śloka 3
அத ரக்தபித்தநிதாநம் |
கர்மவ்யாயாமஶோகாத்வவ்யவாயைரதிஸேவிதைஃ |
தீக்ஷ்ணோஷ்ணக்ஷாரலவணைரம்லைஃ கடுபிரேவ ச ||௧||
பித்தஂ விதக்தஂ ஸ்வகுணைர்விதஹத்யாஶு ஶோணிதம் |
ததஃ ப்ரவர்ததே ரக்தமூர்த்வஂ சாதோ த்விதாऽபி வா ||௨||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௫) |
ஊர்த்வஂ நாஸாக்ஷிகர்ணாஸ்யைர்மேட்ரயோநிகுதைரதஃ |
குபிதஂ ரோமகூபைஶ்ச ஸமஸ்தைஸ்தத்ப்ரவர்ததே ||௩||
(ஆமாஶயாத்வ்ரஜேதூர்த்வமதஃ பக்வாஶயாத்வ்ரஜேத் |
விதக்தயோர்த்வயோஶ்சாபி த்விதா மார்கஂ ப்ரவர்ததே) |
View original
अथ रक्तपित्तनिदानम् |
घर्मव्यायामशोकाध्वव्यवायैरतिसेवितैः |
तीक्ष्णोष्णक्षारलवणैरम्लैः कटुभिरेव च ||१||
पित्तं विदग्धं स्वगुणैर्विदहत्याशु शोणितम् |
ततः प्रवर्तते रक्तमूर्ध्वं चाधो द्विधाऽपि वा ||२||
(सु. उ. तं. अ. ४५) |
ऊर्ध्वं नासाक्षिकर्णास्यैर्मेढ्रयोनिगुदैरधः |
कुपितं रोमकूपैश्च समस्तैस्तत्प्रवर्तते ||३||
(आमाशयाद्व्रजेदूर्ध्वमधः पक्वाशयाद्व्रजेत् |
विदग्धयोर्द्वयोश्चापि द्विधा मार्गं प्रवर्तते) |
Adhikarana raktapittapUrvarUpam (4) · Śloka 4
ஸதநஂ ஶீதகாமித்வஂ கண்டதூமாயநஂ வமிஃ |
லோஹகந்திஶ்ச நிஃஶ்வாஸோ பவத்யஸ்மிந் பவிஷ்யதி ||௪||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௫) |
View original
सदनं शीतकामित्वं कण्ठधूमायनं वमिः |
लोहगन्धिश्च निःश्वासो भवत्यस्मिन् भविष्यति ||४||
(सु. उ. तं. अ. ४५) |
Adhikarana shlaiShmikaraktapittalakShaNam (5) · Śloka 5
ஸாந்த்ரஂ ஸபாண்டு ஸஸ்நேஹஂ பிச்சிலஂ ச கபாந்விதம் |௫|
(ச. சி. அ. ௪) |
View original
सान्द्रं सपाण्डु सस्नेहं पिच्छिलं च कफान्वितम् |५|
(च. चि. अ. ४) |
Adhikarana vAtikaraktapittalakShaNam (5) · Śloka 5
ஶ்யாவாருணஂ ஸபேநஂ ச தநு ரூக்ஷஂ ச வாதிகம் ||௫||
(ச. சி. அ. ௪) |
View original
श्यावारुणं सफेनं च तनु रूक्षं च वातिकम् ||५||
(च. चि. अ. ४) |
Adhikarana paittikaraktapittalakShaNam (6) · Śloka 6
ரக்தபித்தஂ கஷாயாபஂ கஷ்ணஂ கோமூத்ரஸந்நிபம் |
மேசகாகாரதூமாபமஞ்ஜநாபஂ ச பைத்திகம் ||௬||
(ச. சி. அ. ௪) |
ஸஂஸஷ்டலிங்கஂ ஸஂஸர்காத்த்ரிலிங்கஂ ஸாந்நிபாதிகம் |
(ச. சி. அ. ௪) |
View original
रक्तपित्तं कषायाभं कृष्णं गोमूत्रसन्निभम् |
मेचकागारधूमाभमञ्जनाभं च पैत्तिकम् ||६||
(च. चि. अ. ४) |
संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम् |
(च. चि. अ. ४) |
Adhikarana dvandvajasya tridoShajasya ca raktapittasya lakShaNam (7) · Śloka 7
ஊர்த்வகஂ கபஸஂஸஷ்டமதோகஂ பவநாநுகம் |
த்விமார்கஂ கபவாதாப்யாமுபாப்யாமநுவர்ததே ||௭||
(ச. சி. அ. ௪) |
View original
ऊर्ध्वगं कफसंसृष्टमधोगं पवनानुगम् |
द्विमार्गं कफवाताभ्यामुभाभ्यामनुवर्तते ||७||
(च. चि. अ. ४) |
Adhikarana saMsargavisheSheNa mArgabhedAH (8) · Śloka 8
ஊர்த்வஂ ஸாத்யமதோ யாப்யமஸாத்யஂ யுகபத்கதம் |௮|
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௫) |
View original
ऊर्ध्वं साध्यमधो याप्यमसाध्यं युगपद्गतम् |८|
(सु. उ. तं. अ. ४५) |
Adhikarana mArgabhedena sAdhyatvAdikam (8-9) · Śloka 8
ஏகமார்கஂ பலவதோ நாதிவேகஂ நவோத்திதம் ||௮||
ரக்தபித்தஂ ஸுகே காலே ஸாத்யஂ ஸ்யாந்நிருபத்ரவம் |
(ச. சி. அ. ௪) |
View original
एकमार्गं बलवतो नातिवेगं नवोत्थितम् ||८||
रक्तपित्तं सुखे काले साध्यं स्यान्निरुपद्रवम् |
(च. चि. अ. ४) |
Adhikarana raktapittasya sAdhyAsAdhyalakShaNam (9-10) · Śloka 10
ஏகதோஷாநுகஂ ஸாத்யஂ த்விதோஷஂ யாப்யமுச்யதே ||௯||
யத்த்ரிதோஷமஸாத்யஂ ஸ்யாந்மந்தாக்நேரதிவேகவத் |
வ்யாதிபிஃ க்ஷீணதேஹஸ்ய வத்தஸ்யாநஶ்நதஶ்ச யத் ||௧௦||
(ச. சி. அ. ௪) |
View original
एकदोषानुगं साध्यं द्विदोषं याप्यमुच्यते ||९||
यत्त्रिदोषमसाध्यं स्यान्मन्दाग्नेरतिवेगवत् |
व्याधिभिः क्षीणदेहस्य वृद्धस्यानश्नतश्च यत् ||१०||
(च. चि. अ. ४) |
Adhikarana raktapittasyopadravAH (11) · Śloka 11
தௌர்பல்யஶ்வாஸகாஸஜ்வரவமதுமதாஃ பாண்டுதாதாஹமூர்சா, புக்தே கோரோ விதாஹஸ்த்வததிரபி ஸதா ஹத்யதுல்யா ச பீடா |
தஷ்ணா கோஷ்டஸ்ய பேதஃ ஶிரஸி ச தபநஂ பூதிநிஷ்டீவநத்வஂ, பக்தத்வேஷாவிபாகௌ விகதிரபி பவேத்ரக்தபித்தோபஸர்காஃ ||௧௧||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௫) |
View original
दौर्बल्यश्वासकासज्वरवमथुमदाः पाण्डुतादाहमूर्छा, भुक्ते घोरो विदाहस्त्वधृतिरपि सदा हृद्यतुल्या च पीडा |
तृष्णा कोष्ठस्य भेदः शिरसि च तपनं पूतिनिष्ठीवनत्वं, भक्तद्वेषाविपाकौ विकृतिरपि भवेद्रक्तपित्तोपसर्गाः ||११||
(सु. उ. तं. अ. ४५) |
Adhikarana raktapittasyAsAdhyalakShaNam (12-14) · Śloka 14
மாஂஸப்ரக்ஷாலநாபஂ குதிதமிவ ச யத் கர்தமாம்போநிபஂ வா, மேதஃபூயாஸ்ரகல்பஂ யகதிவ யதி வா பக்வஜம்பூபலாபம் |
யத் கஷ்ணஂ யச்ச நீலஂ பஶமதிகுணபஂ யத்ர சோக்தா விகாரா ஸ்தத்வர்ஜ்யஂ ரக்தபித்தஂ ஸுரபதிதநுஷா யச்ச துல்யஂ விபாதி ||௧௨||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௪௫) |
யேந சோபஹதோ ரக்தஂ ரக்தபித்தேந மாநவஃ |
பஶ்யேத்தஶ்யஂ வியச்சாபி தச்சாஸாத்யமஸஂஶயம் ||௧௩||
(ச. நி. அ. ௨) |
லோஹிதஂ சர்தயேத்யஸ்து பஹுஶோ லோஹிதேக்ஷணஃ |
லோஹிதோத்காரதர்ஶீ ச ம்ரியதே ரக்தபைத்திகஃ ||௧௪||
(ஸு. ஸூ. அ. ௩௩) |
View original
मांसप्रक्षालनाभं कुथितमिव च यत् कर्दमाम्भोनिभं वा, मेदःपूयास्रकल्पं यकृदिव यदि वा पक्वजम्बूफलाभम् |
यत् कृष्णं यच्च नीलं भृशमतिकुणपं यत्र चोक्ता विकारा स्तद्वर्ज्यं रक्तपित्तं सुरपतिधनुषा यच्च तुल्यं विभाति ||१२||
(सु. उ. तं. अ. ४५) |
येन चोपहतो रक्तं रक्तपित्तेन मानवः |
पश्येद्दृश्यं वियच्चापि तच्चासाध्यमसंशयम् ||१३||
(च. नि. अ. २) |
लोहितं छर्दयेद्यस्तु बहुशो लोहितेक्षणः |
लोहितोद्गारदर्शी च म्रियते रक्तपैत्तिकः ||१४||
(सु. सू. अ. ३३) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே ரக்தபித்தநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௯||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने रक्तपित्तनिदानं समाप्तम् ||९||