Adhikarana unmAdaniruktiH (1) · Śloka 1
അഥോന്മാദനിദാനമ് |
മദയന്ത്യുദ്ഗതാ ദോഷാ യസ്മാദുന്മാര്ഗമാഗതാഃ |
മാനസോऽയമതോ വ്യാധിരുന്മാദ ഇതി കീര്തിതഃ ||൧||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൨) |
View original
अथोन्मादनिदानम् |
मदयन्त्युद्गता दोषा यस्मादुन्मार्गमागताः |
मानसोऽयमतो व्याधिरुन्माद इति कीर्तितः ||१||
(सु. उ. तं. अ. ६२) |
Adhikarana unmAdabhedAH (2-3) · Śloka 3
ഏകൈകശഃ സര്വശശ്ച ദോഷൈരത്യര്ഥമൂര്ഛിതൈഃ |
മാനസേന ച ദുഃഖേന സ ച പഞ്ചവിധോ മതഃ ||൨||
വിഷാദ്ഭവതി ഷഷ്ഠശ്ച യഥാസ്വം തത്ര ഭേഷജമ് |
സ ചാപ്രവൃദ്ധസ്തരുണോ മദസഞ്ജ്ഞാം ബിഭര്തി ച ||൩||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൨) |
View original
एकैकशः सर्वशश्च दोषैरत्यर्थमूर्छितैः |
मानसेन च दुःखेन स च पञ्चविधो मतः ||२||
विषाद्भवति षष्ठश्च यथास्वं तत्र भेषजम् |
स चाप्रवृद्धस्तरुणो मदसञ्ज्ञां बिभर्ति च ||३||
(सु. उ. तं. अ. ६२) |
Adhikarana unmAdasAmAnyanidAnam (4) · Śloka 4
വിരുദ്ധദുഷ്ടാശുചിഭോജനനി പ്രധര്ഷണം ദേവഗുരുദ്വിജാനാമ് |
ഉന്മാദഹേതുര്ഭയഹര്ഷപൂര്വോ മനോऽഭിഘാതോ വിഷമാശ്ച ചേഷ്ടാഃ ||൪||
(ച. ചി. അ. ൯) |
View original
विरुद्धदुष्टाशुचिभोजननि प्रधर्षणं देवगुरुद्विजानाम् |
उन्मादहेतुर्भयहर्षपूर्वो मनोऽभिघातो विषमाश्च चेष्टाः ||४||
(च. चि. अ. ९) |
Adhikarana unmAdasamprAptiH (5) · Śloka 5
തൈരല്പസത്ത്വസ്യ മലാഃ പ്രദുഷ്ടാ ബുദ്ധേര്നിവാസം ഹൃദയം പ്രദൂഷ്യ |
സ്രോതാംസ്യധിഷ്ഠായ മനോവഹാനി പ്രമോഹയന്ത്യാശു നരസ്യ ചേതഃ ||൫||
(ച. ചി. അ. ൧) |
View original
तैरल्पसत्त्वस्य मलाः प्रदुष्टा बुद्धेर्निवासं हृदयं प्रदूष्य |
स्रोतांस्यधिष्ठाय मनोवहानि प्रमोहयन्त्याशु नरस्य चेतः ||५||
(च. चि. अ. १) |
Adhikarana unmAdasAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
ധീവിഭ്രമഃ സത്ത്വപരിപ്ലവശ്ച പര്യാകുലാ ദൃഷ്ടിരധീരതാ ച |
അബദ്ധവാക്ത്വം ഹൃദയം ച ശൂന്യം സാമാന്യമുന്മാദഗദസ്യ ലിങ്ഗമ് ||൬||
(ച. ചി. അ. ൯) |
View original
धीविभ्रमः सत्त्वपरिप्लवश्च पर्याकुला दृष्टिरधीरता च |
अबद्धवाक्त्वं हृदयं च शून्यं सामान्यमुन्मादगदस्य लिङ्गम् ||६||
(च. चि. अ. ९) |
Adhikarana vAtikonmAdasya nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (7-8) · Śloka 8
രൂക്ഷാല്പശീതാന്നവിരേകധാതുക്ഷയോപവാസൈരനിലോऽതിവൃദ്ധഃ |
ചിന്താദിദുഷ്ടം ഹൃദയം പ്രദൂഷ്യ ബുദ്ധിം സ്മൃതിം ചാപ്യുപഹന്തി ശീഘ്രമ് ||൭||
അസ്ഥാനഹാസസ്മിതനൃത്യഗീതവാഗങ്ഗവിക്ഷേപണരോദനാനി |
പാരുഷ്യകാര്ശ്യാരുണവര്ണതാശ്ച ജീര്ണേ ബലം ചാനിലജസ്യ രൂപമ് ||൮||
(ച. ചി. അ. ൯) |
View original
रूक्षाल्पशीतान्नविरेकधातुक्षयोपवासैरनिलोऽतिवृद्धः |
चिन्तादिदुष्टं हृदयं प्रदूष्य बुद्धिं स्मृतिं चाप्युपहन्ति शीघ्रम् ||७||
अस्थानहासस्मितनृत्यगीतवागङ्गविक्षेपणरोदनानि |
पारुष्यकार्श्यारुणवर्णताश्च जीर्णे बलं चानिलजस्य रूपम् ||८||
(च. चि. अ. ९) |
Adhikarana paittikonmAdasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (9-10) · Śloka 10
അജീര്ണകട്വമ്ലവിദാഹ്യശീതൈര്ഭോജ്യൈശ്ചിതം പിത്തമുദീര്ണവേഗമ് |
ഉന്മാദമത്യുഗ്രമനാത്മകസ്യ ഹൃദി സ്ഥിതം പൂര്വവദാശു കുര്യാത് ||൯||
അമര്ഷസംരമ്ഭവിനഗ്നഭാവാഃ സന്തര്ജനാതിദ്രവണൌഷ്ണ്യരോഷാഃ |
പ്രച്ഛായശീതാന്നജലാഭിലാഷഃ പീതാ ച ഭാഃ പിത്തകൃതസ്യ ലിങ്ഗമ് ||൧൦||
(ച. ചി. അ. ൯) |
View original
अजीर्णकट्वम्लविदाह्यशीतैर्भोज्यैश्चितं पित्तमुदीर्णवेगम् |
उन्मादमत्युग्रमनात्मकस्य हृदि स्थितं पूर्ववदाशु कुर्यात् ||९||
अमर्षसंरम्भविनग्नभावाः सन्तर्जनातिद्रवणौष्ण्यरोषाः |
प्रच्छायशीतान्नजलाभिलाषः पीता च भाः पित्तकृतस्य लिङ्गम् ||१०||
(च. चि. अ. ९) |
Adhikarana shlaiShmikonmAdasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (11-12) · Śloka 12
സമ്പൂരണൈര്മന്ദവിചേഷ്ടിതസ്യ സോഷ്മാ കഫോ മര്മണി സമ്പ്രദുഷ്ടഃ |
ബുദ്ധിം സ്മൃതിം ചാപ്യുപഹത്യ ചിത്തം പ്രമോഹയന് സഞ്ജനയേദ്വികാരമ് ||൧൧||
വാക്ചേഷ്ടിതം മന്ദമരോചകശ്ച നാരീവിവിക്തപ്രിയതാऽതിനിദ്രാ |
ഛര്ദിശ്ച ലാലാ ച ബലം ച ഭുക്തേ നഖാദിശൌക്ല്യം ച കഫാത്മകേ സ്യാത് |
(ച. ചി. അ. ൯) ||൧൨||
View original
सम्पूरणैर्मन्दविचेष्टितस्य सोष्मा कफो मर्मणि सम्प्रदुष्टः |
बुद्धिं स्मृतिं चाप्युपहत्य चित्तं प्रमोहयन् सञ्जनयेद्विकारम् ||११||
वाक्चेष्टितं मन्दमरोचकश्च नारीविविक्तप्रियताऽतिनिद्रा |
छर्दिश्च लाला च बलं च भुक्ते नखादिशौक्ल्यं च कफात्मके स्यात् |
(च. चि. अ. ९) ||१२||
Adhikarana sAnnipAtikonmAdasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (13) · Śloka 13
യഃ സന്നിപാതപ്രഭവോऽതിഘോരഃ സര്വൈഃ സമസ്തൈഃ സ ച ഹേതുഭിഃ സ്യാത് |
സര്വാണി രൂപാണി ബിഭര്തി താദൃഗ്വിരുദ്ധഭൈഷജ്യവിധിര്വിവര്ജ്യഃ ||൧൩||
(ച. ചി. അ. ൯) |
View original
यः सन्निपातप्रभवोऽतिघोरः सर्वैः समस्तैः स च हेतुभिः स्यात् |
सर्वाणि रूपाणि बिभर्ति तादृग्विरुद्धभैषज्यविधिर्विवर्ज्यः ||१३||
(च. चि. अ. ९) |
Adhikarana shokAdijonmAdasya nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (14) · Śloka 14
ചോരൈര്നരേന്ദ്രപുരുഷൈരരിഭിസ്തഥാऽന്യൈര്വിത്രാസിതസ്യ ധനബാന്ധവസങ്ക്ഷയാദ്വാ |
ഗാഢം ക്ഷതേ മനസി ച പ്രിയയാ രിരംസോര്ജായേത ചോത്കടതമോ മനസോ വികാരഃ ||൧൪||
ചിത്രം ബ്രവീതി ച മനോऽനുഗതം വിസഞ്ജ്ഞോ ഗായത്യഥോ ഹസതി രോദിതി ചാപി മൂഢഃ |
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൨) |
View original
चोरैर्नरेन्द्रपुरुषैररिभिस्तथाऽन्यैर्वित्रासितस्य धनबान्धवसङ्क्षयाद्वा |
गाढं क्षते मनसि च प्रियया रिरंसोर्जायेत चोत्कटतमो मनसो विकारः ||१४||
चित्रं ब्रवीति च मनोऽनुगतं विसञ्ज्ञो गायत्यथो हसति रोदिति चापि मूढः |
(सु. उ. तं. अ. ६२) |
Adhikarana viShajonmAdalakShaNam (15) · Śloka 15
രക്തേക്ഷണോ ഹതബലേന്ദ്രിയഭാഃ സുദീനഃ ശ്യാവാനനോ വിഷകൃതേऽഥ ഭവേദ്വിസഞ്ജ്ഞഃ ||൧൫||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൨) |
View original
रक्तेक्षणो हतबलेन्द्रियभाः सुदीनः श्यावाननो विषकृतेऽथ भवेद्विसञ्ज्ञः ||१५||
(सु. उ. तं. अ. ६२) |
Adhikarana unmAdasyAsAdhyalakShaNam (16) · Śloka 16
അവാഞ്ചീ വാऽപ്യുദഞ്ചീ വാ ക്ഷീണമാംസബലോ നരഃ |
ജാഗരൂകോ ഹ്യസന്ദേഹമുന്മാദേന വിനശ്യതി ||൧൬||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൨) |
View original
अवाञ्ची वाऽप्युदञ्ची वा क्षीणमांसबलो नरः |
जागरूको ह्यसन्देहमुन्मादेन विनश्यति ||१६||
(सु. उ. तं. अ. ६२) |
Adhikarana bhUtonmAdasAmAnyalakShaNam (17) · Śloka 17
അമര്ത്യവാഗ്വിക്രമവീര്യചേഷ്ടോ ജ്ഞാനാദിവിജ്ഞാനബലാദിഭിര്യഃ |
ഉന്മാദകാലോऽനിയതശ്ച തസ്യ ഭൂതോത്ഥമുന്മാദമുദാഹരേത്തമ് ||൧൭||
(ച. ചി. അ. ൯) |
View original
अमर्त्यवाग्विक्रमवीर्यचेष्टो ज्ञानादिविज्ञानबलादिभिर्यः |
उन्मादकालोऽनियतश्च तस्य भूतोत्थमुन्मादमुदाहरेत्तम् ||१७||
(च. चि. अ. ९) |
Adhikarana devajuShTalakShaNam (18) · Śloka 18
സന്തുഷ്ടഃ ശുചിരതിദിവ്യമാല്യഗന്ധോ നിസ്തന്ദ്രീരവിതഥസംസ്കൃതപ്രഭാഷീ |
തേജസ്വീ സ്ഥിരനയനോ വരപ്രദാതാ ബ്രഹ്മണ്യോ ഭവതി നരഃ സ ദേവജുഷ്ടഃ ||൧൮||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
View original
सन्तुष्टः शुचिरतिदिव्यमाल्यगन्धो निस्तन्द्रीरवितथसंस्कृतप्रभाषी |
तेजस्वी स्थिरनयनो वरप्रदाता ब्रह्मण्यो भवति नरः स देवजुष्टः ||१८||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
Adhikarana asurajuShTalakShaNam (19) · Śloka 19
സംസ്വേദീ ദ്വിജഗുരുദേവദോഷവക്താ ജിഹ്മാക്ഷോ വിഗതഭയോ വിമാര്ഗദൃഷ്ടിഃ |
സന്തുഷ്ടോ ന ഭവതി ചാന്നപാനജാതൈര്ദുഷ്ടാത്മാ ഭവതി സ ദേവശത്രുജുഷ്ടഃ ||൧൯||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
View original
संस्वेदी द्विजगुरुदेवदोषवक्ता जिह्माक्षो विगतभयो विमार्गदृष्टिः |
सन्तुष्टो न भवति चान्नपानजातैर्दुष्टात्मा भवति स देवशत्रुजुष्टः ||१९||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
Adhikarana gandharvAviShTalakShaNam (20) · Śloka 20
ഹൃഷ്ടാത്മാ പുലിനവനാന്തരോപസേവീ സ്വാചാരഃ പ്രിയപരിഗീതഗന്ധമാല്യഃ |
നൃത്യന് വൈ പ്രഹസതി ചാരു ചാല്പശബ്ദം ഗന്ധര്വഗ്രഹപരിപീഡിതോ മനുഷ്യഃ ||൨൦||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
View original
हृष्टात्मा पुलिनवनान्तरोपसेवी स्वाचारः प्रियपरिगीतगन्धमाल्यः |
नृत्यन् वै प्रहसति चारु चाल्पशब्दं गन्धर्वग्रहपरिपीडितो मनुष्यः ||२०||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
Adhikarana yakShAviShTalakShaNam (21) · Śloka 21
താമ്രാക്ഷഃ പ്രിയതനുരക്തവസ്ത്രധാരീ ഗമ്ഭീരോ ദ്രുതഗതിരല്പവാക്സഹിഷ്ണുഃ |
തേജസ്വീ വദതി ച കിം ദദാമി കസ്മൈ യോ യക്ഷഗ്രഹപരിപീഡിതോ മനുഷ്യഃ ||൨൧||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
View original
ताम्राक्षः प्रियतनुरक्तवस्त्रधारी गम्भीरो द्रुतगतिरल्पवाक्सहिष्णुः |
तेजस्वी वदति च किं ददामि कस्मै यो यक्षग्रहपरिपीडितो मनुष्यः ||२१||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
Adhikarana pitRujuShTalakShaNam (22) · Śloka 22
പ്രേതാനാം സ ദിശതി സംസ്തരേഷു പിണ്ഡാന് ശാന്താത്മാ ജലമപി ചാപസവ്യവസ്ത്രഃ |
മാംസേപ്സുസ്തിലഗുഡപായസാഭികാമസ്തദ്ഭക്തോ ഭവതി പിതൃഗ്രഹാഭിജുഷ്ടഃ ||൨൨||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
View original
प्रेतानां स दिशति संस्तरेषु पिण्डान् शान्तात्मा जलमपि चापसव्यवस्त्रः |
मांसेप्सुस्तिलगुडपायसाभिकामस्तद्भक्तो भवति पितृग्रहाभिजुष्टः ||२२||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
Adhikarana nAgAviShTalakShaNam (23) · Śloka 23
യസ്തൂര്വ്യാം പ്രസരതി സര്പവത് കദാചിത് സൃക്കണ്യൌ വിലിഹതി ജിഹ്വയാ തഥൈവ |
ക്രോധാലുര്ഗുഡമധുദുഗ്ധപായസേപ്സുര്ജ്ഞാതവ്യോ ഭവതി ഭുജങ്ഗമേന ജുഷ്ടഃ ||൨൩||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
View original
यस्तूर्व्यां प्रसरति सर्पवत् कदाचित् सृक्कण्यौ विलिहति जिह्वया तथैव |
क्रोधालुर्गुडमधुदुग्धपायसेप्सुर्ज्ञातव्यो भवति भुजङ्गमेन जुष्टः ||२३||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
Adhikarana rAkShasAviShTalakShaNam (24) · Śloka 24
മാംസാസൃഗ്വിവിധസുരാവികാരലിപ്സുര്നിര്ലജ്ജോ ഭൃശമതിനിഷ്ഠുരോऽതിശൂരഃ |
ക്രോധാലുര്വിപുലബലോ നിശാവിഹാരീ ശൌചദ്വിഡ് ഭവതി സ രാക്ഷസൈര്ഗൃഹീതഃ ||൨൪||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
View original
मांसासृग्विविधसुराविकारलिप्सुर्निर्लज्जो भृशमतिनिष्ठुरोऽतिशूरः |
क्रोधालुर्विपुलबलो निशाविहारी शौचद्विड् भवति स राक्षसैर्गृहीतः ||२४||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
Adhikarana pishAcAviShTalakShaNam (25) · Śloka 25
ഉദ്ധസ്തഃ കൃശപരുഷോ അചിരപ്രലാപീ ദുര്ഗന്ധോ ഭൃശമശുചിസ്തഥാऽതിലോലഃ |
ബഹ്വാശീ വിജനവനാന്തരോപസേവീ വ്യാചേഷ്ടന് ഭ്രമതി രുദന് പിശാചജുഷ്ടഃ ||൨൫||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
View original
उद्धस्तः कृशपरुषो अचिरप्रलापी दुर्गन्धो भृशमशुचिस्तथाऽतिलोलः |
बह्वाशी विजनवनान्तरोपसेवी व्याचेष्टन् भ्रमति रुदन् पिशाचजुष्टः ||२५||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
Adhikarana bhUtonmAdasyAsAdhyalakShaNam (26) · Śloka 26
സ്ഥൂലാക്ഷോ ദ്രുതമടനഃ സ ഫേനലേഹീ നിദ്രാലുഃ പതതി ച കമ്പതേ ച യോ ഹി |
യശ്ചാദ്രിദ്വിരദനഗാദിവിച്യുതഃ സ്യാത് സോऽസാധ്യോ ഭവതി തഥാ ത്രയോദശാബ്ദേ ||൨൬||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
View original
स्थूलाक्षो द्रुतमटनः स फेनलेही निद्रालुः पतति च कम्पते च यो हि |
यश्चाद्रिद्विरदनगादिविच्युतः स्यात् सोऽसाध्यो भवति तथा त्रयोदशाब्दे ||२६||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
Adhikarana devAdInAM grahaNakAlaH (27-28) · Śloka 28
ദേവഗ്രഹാഃ പൌര്ണമാസ്യാമസുരാഃ സന്ധ്യയോരപി |
ഗന്ധര്വാഃ പ്രായശോऽഷ്ടമ്യാം, യക്ഷാശ്ച പ്രതിപദ്യഥ ||൨൭||
പിത്ര്യാഃ കൃഷ്ണക്ഷയേ ഹിംസ്യുഃ, പഞ്ചമ്യാമപി ചോരഗാഃ |
രക്ഷാംസി രാത്രൌ, പൈശാചാശ്ചതുര്ദശ്യാം വിശന്തി ഹി ||൨൮||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
View original
देवग्रहाः पौर्णमास्यामसुराः सन्ध्ययोरपि |
गन्धर्वाः प्रायशोऽष्टम्यां, यक्षाश्च प्रतिपद्यथ ||२७||
पित्र्याः कृष्णक्षये हिंस्युः, पञ्चम्यामपि चोरगाः |
रक्षांसि रात्रौ, पैशाचाश्चतुर्दश्यां विशन्ति हि ||२८||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
Adhikarana AvishatAM devAdInAmanupalabdhau dRuShTAntaH (29-30) · Śloka 30
ദര്പണാദീന് യഥാ ഛായാ ശീതോഷ്ണം പ്രാണിനോ യഥാ |
സ്വമണിം ഭാസ്കരാര്ചിശ്ച യഥാ ദേഹം ച ദേഹധൃക് |
വിശന്തി ച ന ദൃശ്യന്തേ ഗ്രഹാസ്തദ്വച്ഛരീരിണഃ ||൨൯||
(സു. ഉ. തം. അ. ൬൦) |
പ്രവിശ്യാശു ശരീരം ഹി പീഡാം കുര്വന്തി ദുഃസഹാമ് ||൩൦||
View original
दर्पणादीन् यथा छाया शीतोष्णं प्राणिनो यथा |
स्वमणिं भास्करार्चिश्च यथा देहं च देहधृक् |
विशन्ति च न दृश्यन्ते ग्रहास्तद्वच्छरीरिणः ||२९||
(सु. उ. तं. अ. ६०) |
प्रविश्याशु शरीरं हि पीडां कुर्वन्ति दुःसहाम् ||३०||
Adhikarana grahANAM tIvratapAdiprabhAvavattAkathanam (31-33) · Śloka 33
തപാംസി തീവ്രാണി തഥൈവ ദാനം വ്രതാനി ധര്മോ നിയമശ്ച സത്യമ് |
ഗുണാസ്തഥാऽഷ്ടാവപി തേഷു നിത്യാ വ്യസ്താഃ സമസ്താശ്ച യഥാപ്രഭാവമ് ||൩൧||
ന തേ മനുഷ്യൈഃ സഹ സംവിശന്തി ന വാ മനുഷ്യാന് ക്വചിദാവിശന്തി |
യേ ത്വാവിശന്തീതി വദന്തി മോഹാത്തേ ഭൂതവിദ്യാവിഷയാദപോഹ്യാഃ ||൩൨||
തേഷാം ഗ്രഹാണാം പരിചാരകാ യേ കോടീസഹസ്രായുതപദ്മസങ്ഖ്യാഃ |
അസൃഗ്വസാമാംസഭുജഃ സുഭീമാ നിശാവിഹാരാശ്ച തഥാऽऽവിശന്തി ||൩൩||
View original
तपांसि तीव्राणि तथैव दानं व्रतानि धर्मो नियमश्च सत्यम् |
गुणास्तथाऽष्टावपि तेषु नित्या व्यस्ताः समस्ताश्च यथाप्रभावम् ||३१||
न ते मनुष्यैः सह संविशन्ति न वा मनुष्यान् क्वचिदाविशन्ति |
ये त्वाविशन्तीति वदन्ति मोहात्ते भूतविद्याविषयादपोह्याः ||३२||
तेषां ग्रहाणां परिचारका ये कोटीसहस्रायुतपद्मसङ्ख्याः |
असृग्वसामांसभुजः सुभीमा निशाविहाराश्च तथाऽऽविशन्ति ||३३||
Adhikarana puShpikA · Śloka 20
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാന ഉന്മാദനിദാനം സമാപ്തമ്||൨൦||
||൨൦||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदान उन्मादनिदानं समाप्तम्||२०||
||२०||