Adhikarana viShasya sthAvaraja~ggamabhedena dvaividhyam (1) · Śloka 1
అథ విషరోగనిదానం | స్థావరం జంగమం చైవ ద్వివిధం విషముచ్యతే | మూలాద్యాత్మకమాద్యం స్యాత్ పరం సర్పాదిసంభవం ||1||
अथ विषरोगनिदानम् | स्थावरं जङ्गमं चैव द्विविधं विषमुच्यते | मूलाद्यात्मकमाद्यं स्यात् परं सर्पादिसम्भवम् ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~ggamaviShasya sAmAnyali~ggam (2) · Śloka 3
నిద్రాం తంద్రాం క్లమం దాహమపాకం లోమహర్షణం | శోథం చైవాతిసారం చ జంగమం కురుతే విషం ||2|| (చ. చి. అ. 23) |3|
निद्रां तन्द्रां क्लमं दाहमपाकं लोमहर्षणम् | शोथं चैवातिसारं च जङ्गमं कुरुते विषम् ||२|| (च. चि. अ. २३) |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya sAmAnyali~ggam (3) · Śloka 4
స్థావరం చ జ్వరం హిక్కాం దంతహర్షం గలగ్రహం | ఫేనచ్ఛర్ద్యరుచిశ్వాసం మూర్ఛాం చ కురుతే భృశం ||3|| (చ. చి. అ. 23) |4|
स्थावरं च ज्वरं हिक्कां दन्तहर्षं गलग्रहम् | फेनच्छर्द्यरुचिश्वासं मूर्छां च कुरुते भृशम् ||३|| (च. चि. अ. २३) |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadAtRulakShaNam (4-7) · Śloka 7
ఇంగితజ్ఞో మనుష్యాణాం వాక్చేష్టాముఖవైకృతైః | జానీయాద్విషదాతారమేభిర్లింగైశ్చ బుద్ధిమాన్ ||4|| న దదాత్యుత్తరం పృష్టో వివక్షుర్మోహమేతి చ | అపార్థం బహు సంకీర్ణం భాషతే చాపి మూఢవత్ ||5|| హసత్యకస్మాత్ స్ఫోటయత్యంగులీర్విలిఖేన్మహీం | వేపథుశ్చాస్య భవతి త్రస్తశ్చాన్యోన్యమీక్షతే ||6|| వివర్ణవక్త్రో ధ్యామశ్చ నఖైః కించిచ్ఛినత్త్యపి | ఆలభేతాసనం దీనం కరేణ వ శిరోరుహం ||7|| వర్తతే విపరీతం చ విషదాతా విచేతనః | (సు. క. అ. 1) |
इङ्गितज्ञो मनुष्याणां वाक्चेष्टामुखवैकृतैः | जानीयाद्विषदातारमेभिर्लिङ्गैश्च बुद्धिमान् ||४|| न ददात्युत्तरं पृष्टो विवक्षुर्मोहमेति च | अपार्थं बहु सङ्कीर्णं भाषते चापि मूढवत् ||५|| हसत्यकस्मात् स्फोटयत्यङ्गुलीर्विलिखेन्महीम् | वेपथुश्चास्य भवति त्रस्तश्चान्योन्यमीक्षते ||६|| विवर्णवक्त्रो ध्यामश्च नखैः किञ्चिच्छिनत्त्यपि | आलभेतासनं दीनं करेण व शिरोरुहम् ||७|| वर्तते विपरीतं च विषदाता विचेतनः | (सु. क. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUlaviSha-patraviSha-phalaviSha-puShpaviSha-tvaksAraniryAsaviSha-kShIraviSha-dhAtuviShalakShaNam (8-12) · Śloka 12
ఉద్వేష్టనం మూలవిషైః ప్రలాపో మోహ ఏవ చ ||8|| జృంభణం వేపనం శ్వాసో మోహః పత్రవిషేణ తు | ముష్కశోథః ఫలవిషైర్దాహోऽన్నద్వేష ఏవ చ ||9|| భవేత్ పుష్పవిషైశ్ఛర్దిరాధ్మానం శ్వాస ఏవ చ | త్వక్సారనిర్యాసవిషైరుపయుక్తైర్భవంతి హి ||10|| ఆస్యదౌర్గంధ్యపారుష్యశిరోరుక్కఫసంస్రవాః | ఫేనాగమః క్షీరవిషైర్విడ్భేదో గురుగాత్రతా ||11|| హృత్పీడనం ధాతువిషైర్మూర్ఛా దాహశ్చ తాలుని | ప్రాయేణ కాలఘాతీని విషాణ్యేతాని నిర్దిశేత్ ||12|| (సు. క. అ. 2) |
उद्वेष्टनं मूलविषैः प्रलापो मोह एव च ||८|| जृम्भणं वेपनं श्वासो मोहः पत्रविषेण तु | मुष्कशोथः फलविषैर्दाहोऽन्नद्वेष एव च ||९|| भवेत् पुष्पविषैश्छर्दिराध्मानं श्वास एव च | त्वक्सारनिर्यासविषैरुपयुक्तैर्भवन्ति हि ||१०|| आस्यदौर्गन्ध्यपारुष्यशिरोरुक्कफसंस्रवाः | फेनागमः क्षीरविषैर्विड्भेदो गुरुगात्रता ||११|| हृत्पीडनं धातुविषैर्मूर्छा दाहश्च तालुनि | प्रायेण कालघातीनि विषाण्येतानि निर्दिशेत् ||१२|| (सु. क. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaliptashastrahatali~ggam (13-15) · Śloka 15
సద్యఃక్షతం పచ్యతే యస్య జంతోః స్రవేద్రక్తం పచ్యతే చాప్యభీక్ష్ణం | కృష్ణీభూతం క్లిన్నమత్యర్థపూతి క్షతాన్మాంసం శీర్యతే చాపి యస్య ||13|| తృష్ణా మూర్ఛా జ్వరదాహౌ చ యస్య దిగ్ధాహతం తం పురుషం వ్యవస్యేత్ | లింగాన్యేతాన్యేవ కుర్యాదమిత్రైర్వ్రణే విషం యస్య దత్తం ప్రమాదాత్ ||14|| సపీతం గృహధూమాభం పురీషం యోऽతిసార్యతే | ఫేనముద్వమతే చాపి విషపీతం తమాదిశేత్ ||15|| (సు. క. అ. 3) |
सद्यःक्षतं पच्यते यस्य जन्तोः स्रवेद्रक्तं पच्यते चाप्यभीक्ष्णम् | कृष्णीभूतं क्लिन्नमत्यर्थपूति क्षतान्मांसं शीर्यते चापि यस्य ||१३|| तृष्णा मूर्छा ज्वरदाहौ च यस्य दिग्धाहतं तं पुरुषं व्यवस्येत् | लिङ्गान्येतान्येव कुर्यादमित्रैर्व्रणे विषं यस्य दत्तं प्रमादात् ||१४|| सपीतं गृहधूमाभं पुरीषं योऽतिसार्यते | फेनमुद्वमते चापि विषपीतं तमादिशेत् ||१५|| (सु. क. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhogimaNDalirAjilAnAM vAtapittakaphAtmakatvam (16) · Śloka 16
వాతపిత్తకఫాత్మానో భోగిమండలిరాజిలాః | యథాక్రమం సమాఖ్యాతా ద్వ్యంతరా ద్వంద్వరూపిణః ||16||
वातपित्तकफात्मानो भोगिमण्डलिराजिलाः | यथाक्रमं समाख्याता द्व्यन्तरा द्वन्द्वरूपिणः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhogiprabhRutibhiH kRutadaMsheShu vAtAdInAM li~ggam (17-18) · Śloka 18
దంశో భోగికృతః కృష్ణః సర్వవాతవికారకృత్ | పీతో మండలిజః శోథో మృదుః పిత్తవికారవాన్ ||17|| రాజిలోత్థో భవేద్దంశః స్థిరశోథశ్చ పిచ్ఛిలః | పాండుః స్నిగ్ధోऽతిసాంద్రసృక్ సర్వశ్లేష్మవికారకృత్ ||18||
दंशो भोगिकृतः कृष्णः सर्ववातविकारकृत् | पीतो मण्डलिजः शोथो मृदुः पित्तविकारवान् ||१७|| राजिलोत्थो भवेद्दंशः स्थिरशोथश्च पिच्छिलः | पाण्डुः स्निग्धोऽतिसान्द्रसृक् सर्वश्लेष्मविकारकृत् ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vishiShTadeshAdidaShTasyAsAdhyatvam (19) · Śloka 19
అశ్వత్థదేవాయతనశ్మశానవల్మీకసంధ్యాసు చతుష్పథేషు | యామ్యే చ దష్టాః పరివర్జనీయా ఋక్షే సిరామర్మసు యే చ దష్టాః ||19|| (సు. క. అ. 3) |
अश्वत्थदेवायतनश्मशानवल्मीकसन्ध्यासु चतुष्पथेषु | याम्ये च दष्टाः परिवर्जनीया ऋक्षे सिरामर्मसु ये च दष्टाः ||१९|| (सु. क. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana darvIkaraviShasyAshughAtitvam, uShNe viShasya dviguNaprabhAvaM ca (20) · Śloka 20
దర్వీకరాణాం విషమాశుఘాతి సర్వాణి చోష్ణే ద్విగుణీభవంతి |20| (సు. క. అ. 3) |
दर्वीकराणां विषमाशुघाति सर्वाणि चोष्णे द्विगुणीभवन्ति |२०| (सु. क. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyAvasthAsvapi viShasyAshughAtitvam (20) · Śloka 20
అజీర్ణపిత్తాతపపీడితేషు బాలేషు వృద్ధేషు బుభుక్షితేషు ||20|| క్షీణక్షతే మేహిని కుష్ఠయుక్తే రూక్షేऽబలే గర్భవతీషు చాపి | (సు. క. అ. 3) |
अजीर्णपित्तातपपीडितेषु बालेषु वृद्धेषु बुभुक्षितेषु ||२०|| क्षीणक्षते मेहिनि कुष्ठयुक्ते रूक्षेऽबले गर्भवतीषु चापि | (सु. क. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyAvasthAsu viShasyAsAdhyatvam (21-24) · Śloka 24
శస్త్రక్షతే యస్య న రక్తమేతి రాజ్యో లతాభిశ్చ న సంభవంతి ||21|| శీతాభిరద్భిశ్చ న రోమహర్షో విషాభిభూతం పరివర్జయేత్తం | జిహ్మం ముఖం యస్య చ కేశశాతో నాసావసాదశ్చ సకంఠభంగః ||22|| కృష్ణః సరక్తః శ్వయథుశ్చ దంశే హన్వోః స్థిరత్వం చ వివర్జనీయః | వర్తిర్ఘనా యస్య నిరేతి వక్త్రాద్రక్తం స్రవేదూర్ధ్వమధశ్చ యస్య ||23|| దంష్ట్రానిపాతాశ్చతురశ్చ యస్య తం చాపి వైద్యః పరివర్జయేచ్చ | ఉన్మత్తమత్యర్థముపద్రుతం వా హీనస్వరం వాऽప్యథ వా వివర్ణం ||24|| సారిష్టమత్యర్థమవేగినం చ జ్ఞాత్వా నరం కర్మ న తత్ర కుర్యాత్ | (సు. క. అ. 3) |
शस्त्रक्षते यस्य न रक्तमेति राज्यो लताभिश्च न सम्भवन्ति ||२१|| शीताभिरद्भिश्च न रोमहर्षो विषाभिभूतं परिवर्जयेत्तम् | जिह्मं मुखं यस्य च केशशातो नासावसादश्च सकण्ठभङ्गः ||२२|| कृष्णः सरक्तः श्वयथुश्च दंशे हन्वोः स्थिरत्वं च विवर्जनीयः | वर्तिर्घना यस्य निरेति वक्त्राद्रक्तं स्रवेदूर्ध्वमधश्च यस्य ||२३|| दंष्ट्रानिपाताश्चतुरश्च यस्य तं चापि वैद्यः परिवर्जयेच्च | उन्मत्तमत्यर्थमुपद्रुतं वा हीनस्वरं वाऽप्यथ वा विवर्णम् ||२४|| सारिष्टमत्यर्थमवेगिनं च ज्ञात्वा नरं कर्म न तत्र कुर्यात् | (सु. क. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraja~ggamaviShANAM jIrNatvAdibhirvisheShairdUShIviShatvam (25) · Śloka 25
జీర్ణం విషఘ్నౌషధిభిర్హతం వా దావాగ్నివాతాతపశోషితం వా ||25|| స్వభావతో వా గుణవిప్రహీనం విషం హి దూషీవిషతాముపైతి | (సు. క. అ. 2) |
जीर्णं विषघ्नौषधिभिर्हतं वा दावाग्निवातातपशोषितं वा ||२५|| स्वभावतो वा गुणविप्रहीनं विषं हि दूषीविषतामुपैति | (सु. क. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guNahInatAyAH kAryeNa darshanam (26-27) · Śloka 27
వీర్యాల్పభావాన్న నిపాతయేత్తత్ కఫాన్వితం వర్షగణానుబంధి ||26|| తేనార్దితో భిన్నపురీషవర్ణో వైగంధ్యవైరస్యయుతః పిపాసీ | మూర్ఛాం భ్రమం గద్గదవాగ్వమిం చ విచేష్టమానోऽరతిమాప్నుయాద్వా ||27|| (సు. క. అ. 2) |
वीर्याल्पभावान्न निपातयेत्तत् कफान्वितं वर्षगणानुबन्धि ||२६|| तेनार्दितो भिन्नपुरीषवर्णो वैगन्ध्यवैरस्ययुतः पिपासी | मूर्छां भ्रमं गद्गदवाग्वमिं च विचेष्टमानोऽरतिमाप्नुयाद्वा ||२७|| (सु. क. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasya sthAnavisheSheNa vishiShTali~ggam (28) · Śloka 28
ఆమాశయస్థే కఫవాతరోగీ పక్వాశయస్థేऽనిలపిత్తరోగీ | భవేత్ సముద్ధ్వస్తశిరోరుహాంగో విలూనపక్షస్తు యథా విహంగః ||28|| (సు. క. అ. 2) |
आमाशयस्थे कफवातरोगी पक्वाशयस्थेऽनिलपित्तरोगी | भवेत् समुद्ध्वस्तशिरोरुहाङ्गो विलूनपक्षस्तु यथा विहङ्गः ||२८|| (सु. क. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAdidhAtugatadUShIviShalakShaNam (29) · Śloka 29
స్థితం రసాదిష్వథవా యథోక్తాన్ కరోతి ధాతుప్రభవాన్ వికారాన్ | కోపం చ శీతానిలదుర్దినేషు యాత్యాశు పూర్వం శృణు తస్య రూపం ||29|| (సు. క. అ. 2) |
स्थितं रसादिष्वथवा यथोक्तान् करोति धातुप्रभवान् विकारान् | कोपं च शीतानिलदुर्दिनेषु यात्याशु पूर्वं शृणु तस्य रूपम् ||२९|| (सु. क. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShakopapUrvarUpaM, rUpaM ca (30-31) · Śloka 31
నిద్రాగురుత్వం చ విజృంభణం చ విశ్లేషహర్షావథవాऽంగమర్దం | తతః కరోత్యన్నమదావిపాకావరోచకం మండలకోఠజన్మ ||30|| మాంసక్షయం పాదకరప్రశోథం మూర్ఛాం తథా ఛర్దిమథాతిసారం | దూషీవిషం శ్వాసతృషాజ్వరాంశ్చ కుర్యాత్ ప్రవృద్ధిం జఠరస్య చాపి ||31|| (సు. క. అ. 2) |
निद्रागुरुत्वं च विजृम्भणं च विश्लेषहर्षावथवाऽङ्गमर्दम् | ततः करोत्यन्नमदाविपाकावरोचकं मण्डलकोठजन्म ||३०|| मांसक्षयं पादकरप्रशोथं मूर्छां तथा छर्दिमथातिसारम् | दूषीविषं श्वासतृषाज्वरांश्च कुर्यात् प्रवृद्धिं जठरस्य चापि ||३१|| (सु. क. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasya nAnAvikArakAritvam (32) · Śloka 32
ఉన్మాదమన్యజ్జనయేత్తథాऽన్యదానాహమన్యత్ క్షపయేచ్చ శుక్రం | గాద్గద్యమన్యజ్జనయేచ్చ కుష్ఠం తాంస్తాన్ వికారాంశ్చ బహుప్రకారాన్ ||32|| (సు. క. అ. 2) |
उन्मादमन्यज्जनयेत्तथाऽन्यदानाहमन्यत् क्षपयेच्च शुक्रम् | गाद्गद्यमन्यज्जनयेच्च कुष्ठं तांस्तान् विकारांश्च बहुप्रकारान् ||३२|| (सु. क. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvarUpalakShaNe dUShIviShaniruktiH, dUShIviShasya sAdhyAsAdhyavicArashca (33-34) · Śloka 34
దూషితం దేశకాలాన్నదివాస్వప్నైరభీక్ష్ణశః | యస్మాత్ సందూషయేద్ధాతూన్ తస్మాద్దూషీవిషం స్మృతం ||33|| సాధ్యమాత్మవతః సద్యో యాప్యం సంవత్సరోత్థితం | దూషీవిషమసాధ్యం స్యాత్ క్షీణస్యాహితసేవినః ||34|| (సు. క. అ. 2) |
दूषितं देशकालान्नदिवास्वप्नैरभीक्ष्णशः | यस्मात् सन्दूषयेद्धातून् तस्माद्दूषीविषं स्मृतम् ||३३|| साध्यमात्मवतः सद्यो याप्यं संवत्सरोत्थितम् | दूषीविषमसाध्यं स्यात् क्षीणस्याहितसेविनः ||३४|| (सु. क. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garalakShaNam (35-37) · Śloka 37
సౌభాగ్యార్థం స్త్రియః స్వేదం రజో నానాంగజాన్ మలాన్ | శత్రుప్రయుక్తాంశ్చ గరాన్ ప్రయచ్ఛంత్యన్నమిశ్రితాన్ ||35|| తైః స్యాత్ పాండుః కృశోऽల్పాగ్నిర్గరశ్చాస్యోపజాయతే | మర్మప్రధమనాధ్మానం హస్తయోః శోథలక్షణం ||36|| జఠరం గ్రహణీదోషో యక్ష్మా గుల్మః క్షయో జ్వరః | ఏవంవిధస్య చాన్యస్య వ్యాధేర్లింగాని దర్శయేత్ ||37||
सौभाग्यार्थं स्त्रियः स्वेदं रजो नानाङ्गजान् मलान् | शत्रुप्रयुक्तांश्च गरान् प्रयच्छन्त्यन्नमिश्रितान् ||३५|| तैः स्यात् पाण्डुः कृशोऽल्पाग्निर्गरश्चास्योपजायते | मर्मप्रधमनाध्मानं हस्तयोः शोथलक्षणम् ||३६|| जठरं ग्रहणीदोषो यक्ष्मा गुल्मः क्षयो ज्वरः | एवंविधस्य चान्यस्य व्याधेर्लिङ्गानि दर्शयेत् ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAyA utpattirniruktishca (38) · Śloka 38
యస్మాల్లూనం తృణం ప్రాప్తా మునేః ప్రస్వేదబిందవః | తస్మాల్లూతాస్తు భాష్యంతే సంఖ్యయా తాశ్చ షోడశ ||38|| (సు. క. అ. 8) |
यस्माल्लूनं तृणं प्राप्ता मुनेः प्रस्वेदबिन्दवः | तस्माल्लूतास्तु भाष्यन्ते सङ्ख्यया ताश्च षोडश ||३८|| (सु. क. अ. ८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lUtAnAM sAmAnyalakShaNam (39-40) · Śloka 42
తాభిర్దష్టే దంశకోథః ప్రవృత్తిః క్షతజస్య చ | జ్వరో దాహోऽతిసారశ్చ గదాః స్యుశ్చ త్రిదోషజాః ||39|| పిడకా వివిధాకారా మండలాని మహాంతి చ | శోథా మహాంతో మృదవో రక్తాః శ్యావాశ్చలాస్తథా ||40|| సామాన్యం సర్వలూతానామేతద్దంశస్య లక్షణం | (సు. క. అ. 8) |42|
ताभिर्दष्टे दंशकोथः प्रवृत्तिः क्षतजस्य च | ज्वरो दाहोऽतिसारश्च गदाः स्युश्च त्रिदोषजाः ||३९|| पिडका विविधाकारा मण्डलानि महान्ति च | शोथा महान्तो मृदवो रक्ताः श्यावाश्चलास्तथा ||४०|| सामान्यं सर्वलूतानामेतद्दंशस्य लक्षणम् | (सु. क. अ. ८) |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShANAM lUtAnAM lakShaNam (41-42) · Śloka 42
దంశమధ్యే తు యత్ కృష్ణం శ్యావం వా జాలకాచితం ||41|| ఊర్ధ్వాకృతి భృశం పాకం క్లేదశోథజ్వరాన్వితం | దూషీవిషాభిర్లూతాభిస్తద్దష్టమితి నిర్దిశేత్ ||42|| (చ. చి. అ. 23) |
दंशमध्ये तु यत् कृष्णं श्यावं वा जालकाचितम् ||४१|| ऊर्ध्वाकृति भृशं पाकं क्लेदशोथज्वरान्वितम् | दूषीविषाभिर्लूताभिस्तद्दष्टमिति निर्दिशेत् ||४२|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyalUtAnAM lakShaNam (43) · Śloka 43
, శోథాః శ్వేతాః సితా రక్తాః పీతా వా పిడకా జ్వరః | ప్రాణాంతికాశ్చ జాయంతే శ్వాసహిక్కాశిరోగ్రహాః ||43|| (చ. చి. అ. 23) |
, शोथाः श्वेताः सिता रक्ताः पीता वा पिडका ज्वरः | प्राणान्तिकाश्च जायन्ते श्वासहिक्काशिरोग्रहाः ||४३|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkhudUShIviShalakShaNam (44) · Śloka 44
ఆదంశాచ్ఛోణితం పాండుమండలాని జ్వరోऽరుచిః | లోమహర్షశ్చ దాహశ్చాప్యాఖుదూషీవిషార్దితే ||44|| (చ. చి. అ. 23) |
आदंशाच्छोणितं पाण्डुमण्डलानि ज्वरोऽरुचिः | लोमहर्षश्च दाहश्चाप्याखुदूषीविषार्दिते ||४४|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANaharamUShikalakShaNam (45) · Śloka 45
మూర్ఛాంగశోథవైవర్ణ్యక్లేదశబ్దాశ్రుతిజ్వరాః | శిరోగురుత్వం లాలాసృక్ఛర్దిశ్చాసాధ్యమూషికైః ||45|| (చ. చి. అ. 23) |
मूर्छाङ्गशोथवैवर्ण्यक्लेदशब्दाश्रुतिज्वराः | शिरोगुरुत्वं लालासृक्छर्दिश्चासाध्यमूषिकैः ||४५|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRukalAsadaShTali~ggam (46) · Śloka 46
కార్ష్ణ్యం శ్యావత్వమథవా నానావర్ణత్వమేవ వా | మోహోऽథ వర్చసో భేదో దష్టే స్యాత్ కృకలాసకైః ||46|| (చ. చి. అ. 23) |
कार्ष्ण्यं श्यावत्वमथवा नानावर्णत्वमेव वा | मोहोऽथ वर्चसो भेदो दष्टे स्यात् कृकलासकैः ||४६|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikadaShTali~ggamasAdhyalakShaNaM ca (47-48) · Śloka 48
దహత్యగ్నిరివాదౌ చ భినత్తీవోర్ధ్వమాశు చ | వృశ్చికస్య విషం యాతి దంశే పశ్చాత్తు తిష్ఠతి ||47|| దష్టోऽసాధ్యశ్చ హృద్ఘ్రాణరసనోపహతో నరః | మాంసైః పతద్భిరత్యర్థం వేదనార్తో జహాత్యసూన్ ||48|| (చ. చి. అ. 23) |
दहत्यग्निरिवादौ च भिनत्तीवोर्ध्वमाशु च | वृश्चिकस्य विषं याति दंशे पश्चात्तु तिष्ठति ||४७|| दष्टोऽसाध्यश्च हृद्घ्राणरसनोपहतो नरः | मांसैः पतद्भिरत्यर्थं वेदनार्तो जहात्यसून् ||४८|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNabhadaShTali~ggam (49) · Śloka 49
విసర్పః శ్వయథుః శూలం జ్వరశ్ఛర్దిరథాపి చ | లక్షణం కణభైర్దష్టే దంశశ్చైవావసీదతి ||49|| (చ. చి. అ. 23) |
विसर्पः श्वयथुः शूलं ज्वरश्छर्दिरथापि च | लक्षणं कणभैर्दष्टे दंशश्चैवावसीदति ||४९|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ucciTi~ggadaShTalakShaNam (50) · Śloka 50
హృష్టలోమోచ్చిటింగేన స్తబ్ధలింగో భృశార్తిమాన్ | దష్టః శీతోదకేనేవ సిక్తాన్యంగాని మన్యతే ||50|| (చ. చి. అ. 23) |
हृष्टलोमोच्चिटिङ्गेन स्तब्धलिङ्गो भृशार्तिमान् | दष्टः शीतोदकेनेव सिक्तान्यङ्गानि मन्यते ||५०|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDUkadaShTalakShaNaM, saviShamatsyadaShTalakShaNaM, saviShajalaukAdaShTali~ggaM ca (51-52) · Śloka 52
ఏకదంష్ట్రార్దితః శూనః సరుజః పీతకః సతృట్ | ఛర్దిర్నిద్రా చ సవిషైర్మండూకైర్దష్టలక్షణం ||51|| మత్స్యాస్తు సవిషాః కుర్యుర్దాహం శోథం రుజం తథా | కండూం శోథం జ్వరం మూర్ఛాం సవిషాస్తు జలౌకసః ||52|| (చ. చి. అ. 23) |
एकदंष्ट्रार्दितः शूनः सरुजः पीतकः सतृट् | छर्दिर्निद्रा च सविषैर्मण्डूकैर्दष्टलक्षणम् ||५१|| मत्स्यास्तु सविषाः कुर्युर्दाहं शोथं रुजं तथा | कण्डूं शोथं ज्वरं मूर्छां सविषास्तु जलौकसः ||५२|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gRuhagodhikAdaShTali~ggam (53) · Śloka 53
విదాహం శ్వయథుం తోదం స్వేదం చ గృహగోధికా |53| (చ. చి. అ. 23) |
विदाहं श्वयथुं तोदं स्वेदं च गृहगोधिका |५३| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatapadIdaShTali~ggam (53) · Śloka 53
దంశే స్వేదం రుజం దాహం కుర్యాచ్ఛతపదీవిషం ||53|| (చ. చి. అ. 23) |
दंशे स्वेदं रुजं दाहं कुर्याच्छतपदीविषम् ||५३|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mashakadaShTalakShaNam (54) · Śloka 54
కండూమాన్ మశకైరీషచ్ఛోథః స్మాన్మందవేదనః | అసాధ్యకీటసదృశమసాధ్యం మశకక్షతం ||54|| (చ. చి. అ. 23) |
कण्डूमान् मशकैरीषच्छोथः स्मान्मन्दवेदनः | असाध्यकीटसदृशमसाध्यं मशकक्षतम् ||५४|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana makShikAdaShTali~ggam (55) · Śloka 55
సద్యఃప్రస్రావిణీ శ్యావా దాహమూర్ఛాజ్వరాన్వితా | పిడకా మక్షికాదంశే తాసాం తు స్థగికాऽసుహృత్ ||55|| (చ. చి. అ. 23) |
सद्यःप्रस्राविणी श्यावा दाहमूर्छाज्वरान्विता | पिडका मक्षिकादंशे तासां तु स्थगिकाऽसुहृत् ||५५|| (च. चि. अ. २३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana catuShpadbhirdvipadbhishca kRutanakhadantaviShalakShaNam (56) · Śloka 56
చతుష్పద్భిర్ద్విపద్భిశ్చ నఖదంతవిషం చ యత్ | శూయతే పచ్యతే వాऽపి స్రవతి జ్వరయత్యపి ||56||
चतुष्पद्भिर्द्विपद्भिश्च नखदन्तविषं च यत् | शूयते पच्यते वाऽपि स्रवति ज्वरयत्यपि ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShojjhitalakShaNam (57-60) · Śloka 60
శ్వశృగాలతరక్ష్వర్క్షవ్యాఘ్రాదీనాం యదాऽనిలః | శ్లేష్మప్రదుష్టో ముష్ణాతి సంజ్ఞాం సంజ్ఞావహాశ్రితః ||57|| తదా ప్రస్రస్తలాంగూలహనుస్కంధోऽతిలాలవాన్ | అవ్యక్తబధిరాంధశ్చ సోऽన్యోన్యమభిధావతి ||58|| ప్రమూఢోऽన్యతమస్త్వేషాం ఖాదన్ విపరిధావతి | తేనోన్మత్తేన దష్టస్య దంష్ట్రిణా సవిషేణ తు ||59|| సుప్తతా జాయతే దంశే కృష్ణం చాతిస్రవత్యసృక్ | దిగ్ధవిద్ధస్య లింగేన ప్రాయశశ్చోపలక్షితః ||60||
श्वशृगालतरक्ष्वर्क्षव्याघ्रादीनां यदाऽनिलः | श्लेष्मप्रदुष्टो मुष्णाति सञ्ज्ञां सञ्ज्ञावहाश्रितः ||५७|| तदा प्रस्रस्तलाङ्गूलहनुस्कन्धोऽतिलालवान् | अव्यक्तबधिरान्धश्च सोऽन्योन्यमभिधावति ||५८|| प्रमूढोऽन्यतमस्त्वेषां खादन् विपरिधावति | तेनोन्मत्तेन दष्टस्य दंष्ट्रिणा सविषेण तु ||५९|| सुप्तता जायते दंशे कृष्णं चातिस्रवत्यसृक् | दिग्धविद्धस्य लिङ्गेन प्रायशश्चोपलक्षितः ||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalatrAsalakShaNaM, sAdhyAsAdhyalakShaNaM ca (61-64) · Śloka 64
యేన చాపి భవేద్దష్టస్తస్య చేష్టాం రుతం నరః | బహుశః ప్రతికుర్వాణః క్రియాహీనో విపశ్యతి ||61|| దంష్ట్రిణా యేన దష్టశ్చ తద్రూపం యస్తు పశ్యతి | అప్సు చాదర్శబింబే వా తస్య తద్రిష్టమాదిశేత్ ||62|| త్రస్యత్యకస్మాద్యోऽభీక్ష్ణం దృష్ట్వా స్పృష్ట్వాऽపి వా జలం | జలత్రాసం తు తం విద్యాద్రిష్టం తదపి కీర్తితం ||63|| అదష్టో వా జలత్రాసీ న కథంచన సిద్ధ్యతి | ప్రసుప్తో వోత్థితో వాऽపి స్వస్థస్త్రస్తో న సిద్ధ్యతి ||64|| (సు. క. అ. 7) |
येन चापि भवेद्दष्टस्तस्य चेष्टां रुतं नरः | बहुशः प्रतिकुर्वाणः क्रियाहीनो विपश्यति ||६१|| दंष्ट्रिणा येन दष्टश्च तद्रूपं यस्तु पश्यति | अप्सु चादर्शबिम्बे वा तस्य तद्रिष्टमादिशेत् ||६२|| त्रस्यत्यकस्माद्योऽभीक्ष्णं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वाऽपि वा जलम् | जलत्रासं तु तं विद्याद्रिष्टं तदपि कीर्तितम् ||६३|| अदष्टो वा जलत्रासी न कथञ्चन सिद्ध्यति | प्रसुप्तो वोत्थितो वाऽपि स्वस्थस्त्रस्तो न सिद्ध्यति ||६४|| (सु. क. अ. ७) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aviShakShaNam (65) · Śloka 65
ప్రశాంతదోషం ప్రకృతిస్థధాతుమన్నాభికామం సమమూత్రవిట్కం | ప్రసన్నవర్ణేంద్రియచిత్తచేష్టం వైద్యోऽవగచ్ఛేదవిషం మనుష్యం ||65|| (సు. క. అ. 6) |
प्रशान्तदोषं प्रकृतिस्थधातुमन्नाभिकामं सममूत्रविट्कम् | प्रसन्नवर्णेन्द्रियचित्तचेष्टं वैद्योऽवगच्छेदविषं मनुष्यम् ||६५|| (सु. क. अ. ६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 69
ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే విషనిదానం సమాప్తం ||69||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने विषनिदानं समाप्तम् ||६९||
🔊 Audio coming soon