Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
অথাতোঽনুবাসনোত্তরবস্তিচিকিত্সিতং ব্যাখ্যাস্যামঃ ||১|| যথোবাচ ভগবান্ ধন্বন্তরিঃ ||২|| বিরেচনাত্ সপ্তরাত্রে গতে জাতবলায বৈ | কৃতান্নাযানুবাস্যায সম্যগ্দেযোঽনুবাসনঃ ||৩||
अथातोऽनुवासनोत्तरबस्तिचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| विरेचनात् सप्तरात्रे गते जातबलाय वै | कृतान्नायानुवास्याय सम्यग्देयोऽनुवासनः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
যথাবযো নিরূহাণাং যা মাত্রাঃ পরিকীর্তিতাঃ | পাদাবকৃষ্টাস্তাঃ কার্যাঃ স্নেহবস্তিষু দেহিনাম্ ||৪||
यथावयो निरूहाणां या मात्राः परिकीर्तिताः | पादावकृष्टास्ताः कार्याः स्नेहबस्तिषु देहिनाम् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6
উত্সৃষ্টানিলবিণ্মূত্রে নরে বস্তিং বিধাপযেত্ | এতৈর্হি বিহতঃ স্নেহো নৈবান্তঃ প্রতিপদ্যতে ||৫|| স্নেহবস্তির্বিধেযস্তু নাবিশুদ্ধস্য দেহিনঃ | স্নেহবীর্যং তথা দত্তে দেহং চানুবিসর্পতি ||৬||
उत्सृष्टानिलविण्मूत्रे नरे बस्तिं विधापयेत् | एतैर्हि विहतः स्नेहो नैवान्तः प्रतिपद्यते ||५|| स्नेहबस्तिर्विधेयस्तु नाविशुद्धस्य देहिनः | स्नेहवीर्यं तथा दत्ते देहं चानुविसर्पति ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-14) · Śloka 14
অত ঊর্ধ্বং প্রবক্ষ্যামি তৈলানীহ যথাক্রমম্ | পানান্বাসননস্যেষু যানি হন্যুর্গদান্ বহূন্ ||৭|| শটীপুষ্করকৃষ্ণাহ্বামদনামরদারুভিঃ | শতাহ্বাকুষ্ঠযষ্ট্যাহ্ববচাবিল্বহুতাশনৈঃ ||৮|| সুপিষ্টৈর্দ্বিগুণক্ষীরং তৈলং তোযচতুর্গুণম্ | পক্ত্বা বস্তৌ বিধাতব্যং মূঢবাতানুলোমনম্ ||৯|| অর্শাংসি গ্রহণীদোষমানাহং বিষমজ্বরম্ | কট্যূরুপৃষ্ঠকোষ্ঠস্থান্ বাতরোগাংশ্চ নাশযেত্ ||১০|| বচাপুষ্করকুষ্ঠৈলামদনামরসিন্ধুজৈঃ | কাকোলীদ্বযযষ্ট্যাহ্বমেদাযুগ্মনরাধিপৈঃ ||১১|| পাঠাজীবকজীবন্তীভার্গীচন্দনকট্ফলৈঃ | সরলাগুরুবিল্বাম্বুবাজিগন্ধাগ্নিবৃদ্ধিভিঃ ||১২|| বিডঙ্গারগ্বধশ্যামাত্রিবৃন্মাগধিকর্ধিভিঃ | পিষ্টৈস্তৈলং পচেত্ ক্ষীরপঞ্চমূলরসান্বিতম্ ||১৩|| গুল্মানাহাগ্নিষঙ্গার্শোগ্রহণীমূত্রসঙ্গিনাম্ | অন্বাসনবিধৌ যুক্তং শস্যতেঽনিলরোগিণাম্ ||১৪||
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि तैलानीह यथाक्रमम् | पानान्वासननस्येषु यानि हन्युर्गदान् बहून् ||७|| शटीपुष्करकृष्णाह्वामदनामरदारुभिः | शताह्वाकुष्ठयष्ट्याह्ववचाबिल्वहुताशनैः ||८|| सुपिष्टैर्द्विगुणक्षीरं तैलं तोयचतुर्गुणम् | पक्त्वा बस्तौ विधातव्यं मूढवातानुलोमनम् ||९|| अर्शांसि ग्रहणीदोषमानाहं विषमज्वरम् | कट्यूरुपृष्ठकोष्ठस्थान् वातरोगांश्च नाशयेत् ||१०|| वचापुष्करकुष्ठैलामदनामरसिन्धुजैः | काकोलीद्वययष्ट्याह्वमेदायुग्मनराधिपैः ||११|| पाठाजीवकजीवन्तीभार्गीचन्दनकट्फलैः | सरलागुरुबिल्वाम्बुवाजिगन्धाग्निवृद्धिभिः ||१२|| विडङ्गारग्वधश्यामात्रिवृन्मागधिकर्धिभिः | पिष्टैस्तैलं पचेत् क्षीरपञ्चमूलरसान्वितम् ||१३|| गुल्मानाहाग्निषङ्गार्शोग्रहणीमूत्रसङ्गिनाम् | अन्वासनविधौ युक्तं शस्यतेऽनिलरोगिणाम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (15-18) · Śloka 18
চিত্রকাতিবিষাপাঠাদন্তীবিল্ববচামিষৈঃ | সরলাংশুমতীরাস্নানীলিনীচতুরঙ্গুলৈঃ ||১৫|| চব্যাজমোদকাকোলীমেদাযুগ্মসুরদ্রুমৈঃ | জীবকর্ষভবর্ষাভূবস্তগন্ধাশতাহ্বযৈঃ ||১৬|| রেণ্বশ্বগন্ধামঞ্জিষ্ঠাশটীপুষ্করতস্করৈঃ | সক্ষীরং বিপচেত্তৈলং মারুতামযনাশনম্ ||১৭|| গৃধ্রসীখঞ্জকুব্জাঢ্যমূত্রোদাবর্তরোগিণাম্ | শস্যতেঽল্পবলাগ্নীনাং বস্তাবাশু নিযোজিতম্ ||১৮||
चित्रकातिविषापाठादन्तीबिल्ववचामिषैः | सरलांशुमतीरास्नानीलिनीचतुरङ्गुलैः ||१५|| चव्याजमोदकाकोलीमेदायुग्मसुरद्रुमैः | जीवकर्षभवर्षाभूबस्तगन्धाशताह्वयैः ||१६|| रेण्वश्वगन्धामञ्जिष्ठाशटीपुष्करतस्करैः | सक्षीरं विपचेत्तैलं मारुतामयनाशनम् ||१७|| गृध्रसीखञ्जकुब्जाढ्यमूत्रोदावर्तरोगिणाम् | शस्यतेऽल्पबलाग्नीनां बस्तावाशु नियोजितम् ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (19-26) · Śloka 26
ভূতিকৈরণ্ডবর্ষাভূরাস্নাবৃষকরোহিষৈঃ | দশমূলসহাভার্গীষড্গ্রন্থামরদারুভিঃ ||১৯|| বলানাগবলামূর্বাবাজিগন্ধামৃতাদ্বযৈঃ | সহাচরবরীবিশ্বাকাকনাসাবিদারিভিঃ ||২০|| যবমাষাতসীকোলকুলত্থৈঃ ক্বথিতৈঃ শৃতম্ | জীবনীযপ্রতীবাপং তৈলং ক্ষীরচতুর্গুণম্ ||২১|| জঙ্ঘোরুত্রিকপার্শ্বাংসবাহুমন্যাশিরঃস্থিতান্ | হন্যাদ্বাতবিকারাংস্তু বস্তিযোগৈর্নিষেবিতম্ ||২২|| জীবন্ত্যতিবলামেদাকাকোলীদ্বযজীবকৈঃ | ঋষভাতিবিষাকৃষ্ণাকাকনাসাবচামরৈঃ ||২৩|| রাস্নামদনযষ্ট্যাহ্বসরলাভীরুচন্দনৈঃ | স্বযঙ্গুপ্তাশটীশৃঙ্গীকলসীসারিবাদ্বযৈঃ ||২৪|| পিষ্টৈস্তৈলঘৃতং পক্বং ক্ষীরেণাষ্টগুণেন তু | তচ্চানুবাসনে দেযং শুক্রাগ্নিবলবর্ধনম্ ||২৫|| বৃংহণং বাতপিত্তঘ্নং গুল্মানাহহরং পরম্ | নস্যে পানে চ সংযুক্তমূর্ধ্বজত্রুগদাপহম্ ||২৬||
भूतिकैरण्डवर्षाभूरास्नावृषकरोहिषैः | दशमूलसहाभार्गीषड्ग्रन्थामरदारुभिः ||१९|| बलानागबलामूर्वावाजिगन्धामृताद्वयैः | सहाचरवरीविश्वाकाकनासाविदारिभिः ||२०|| यवमाषातसीकोलकुलत्थैः क्वथितैः शृतम् | जीवनीयप्रतीवापं तैलं क्षीरचतुर्गुणम् ||२१|| जङ्घोरुत्रिकपार्श्वांसबाहुमन्याशिरःस्थितान् | हन्याद्वातविकारांस्तु बस्तियोगैर्निषेवितम् ||२२|| जीवन्त्यतिबलामेदाकाकोलीद्वयजीवकैः | ऋषभातिविषाकृष्णाकाकनासावचामरैः ||२३|| रास्नामदनयष्ट्याह्वसरलाभीरुचन्दनैः | स्वयङ्गुप्ताशटीशृङ्गीकलसीसारिवाद्वयैः ||२४|| पिष्टैस्तैलघृतं पक्वं क्षीरेणाष्टगुणेन तु | तच्चानुवासने देयं शुक्राग्निबलवर्धनम् ||२५|| बृंहणं वातपित्तघ्नं गुल्मानाहहरं परम् | नस्ये पाने च संयुक्तमूर्ध्वजत्रुगदापहम् ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (27-29) · Śloka 29
মধুকোশীরকাশ্মর্যকটুকোত্পলচন্দনৈঃ | শ্যামাপদ্মকজীমূতশক্রাহ্বাতিবিষাম্বুভিঃ ||২৭|| তৈলপাদং পচেত্ সর্পিঃ পযসাঽষ্টগুণেন চ | ন্যগ্রোধাদিগণক্বাথযুক্তং বস্তিষু যোজিতম্ ||১৮|| দাহাসৃগ্দরবীসর্পবাতশোণিতবিদ্রধীন্ | পিত্তরক্তজ্বরাদ্যাংশ্চ হন্যাত্ পিত্তকৃতান্ গদান্ ||২৯||
मधुकोशीरकाश्मर्यकटुकोत्पलचन्दनैः | श्यामापद्मकजीमूतशक्राह्वातिविषाम्बुभिः ||२७|| तैलपादं पचेत् सर्पिः पयसाऽष्टगुणेन च | न्यग्रोधादिगणक्वाथयुक्तं बस्तिषु योजितम् ||१८|| दाहासृग्दरवीसर्पवातशोणितविद्रधीन् | पित्तरक्तज्वराद्यांश्च हन्यात् पित्तकृतान् गदान् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (30-32) · Śloka 32
মৃণালোত্পলশালূকসারিবাদ্বযকেশরৈঃ | চন্দনদ্বযভূনিম্বপদ্মবীজকসেরুকৈঃ ||৩০|| পটোলকটুকারক্তাগুন্দ্রাপর্পটবাসকৈঃ | পিষ্টৈস্তৈলঘৃতং পক্বং তৃণমূলরসেন চ ||৩১|| ক্ষীরদ্বিগুণসংযুক্তং বস্তিকর্মণি যোজিতম্ | নস্যেঽভ্যঞ্জনপানে বা হন্যাত্ পিত্তগদান্ বহূন্ ||৩২||
मृणालोत्पलशालूकसारिवाद्वयकेशरैः | चन्दनद्वयभूनिम्बपद्मबीजकसेरुकैः ||३०|| पटोलकटुकारक्तागुन्द्रापर्पटवासकैः | पिष्टैस्तैलघृतं पक्वं तृणमूलरसेन च ||३१|| क्षीरद्विगुणसंयुक्तं बस्तिकर्मणि योजितम् | नस्येऽभ्यञ्जनपाने वा हन्यात् पित्तगदान् बहून् ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (33-42) · Śloka 42
ত্রিফলাতিবিষামূর্বাত্রিবৃচ্চিত্রকবাসকৈঃ | নিম্বারগ্বধষড্গ্রন্থাসপ্তপর্ণনিশাদ্বযৈঃ ||৩৩|| গুডূচীন্দ্রসুরাকৃষ্ণাকুষ্ঠসর্ষপনাগরৈঃ | তৈলমেভিঃ সমৈঃ পক্বং সুরসাদিরসাপ্লুতম্ ||৩৪|| পানাভ্যঞ্জনগণ্ডূষনস্যবস্তিষু যোজিতম্ | স্থূলতালস্যকণ্ড্বাদীন্ জযেত্কফকৃতান্ গদান্ ||৩৫|| পাঠাজমোদাশার্ঙ্গেষ্টাপিপ্পলীদ্বযনাগরৈঃ | সরলাগুরুকালীযভার্গীচব্যামরদ্রুমৈঃ ||৩৬|| মরিচৈলাভযাকট্বীশটীগ্রন্থিককট্ফলৈঃ | তৈলমেরণ্ডতৈলং বা পক্বমেভিঃ সমাযুতম্ ||৩৭|| বল্লীকণ্টকমূলাভ্যাং ক্বাথেন দ্বিগুণেন চ | হন্যাদন্বাসনৈর্দত্তং সর্বান্ কফকৃতান্ গদান্ ||৩৮|| বিডঙ্গোদীচ্যসিন্ধূত্থশটীপুষ্করচিত্রকৈঃ | কট্ফলাতিবিষাভার্ঙ্গীবচাকুষ্ঠসুরাহ্বযৈঃ ||৩৯|| মেদামদনযষ্ট্যাহ্বশ্যামানিচুলনাগরৈঃ | শতাহ্বানীলিনীরাস্নাকলসীবৃষরেণুভিঃ ||৪০|| বিল্বাজমোদকৃষ্ণাহ্বাদন্তীচব্যনরাধিপৈঃ | তৈলমেরণ্ডতৈলং বা মুষ্ককাদিরসাপ্লুতম্ ||৪১|| প্লীহোদাবর্তবাতাসৃগ্গুল্মানাহকফামযান্ | প্রমেহশর্করার্শাংসি হন্যাদাশ্বনুবাসনৈঃ ||৪২||
त्रिफलातिविषामूर्वात्रिवृच्चित्रकवासकैः | निम्बारग्वधषड्ग्रन्थासप्तपर्णनिशाद्वयैः ||३३|| गुडूचीन्द्रसुराकृष्णाकुष्ठसर्षपनागरैः | तैलमेभिः समैः पक्वं सुरसादिरसाप्लुतम् ||३४|| पानाभ्यञ्जनगण्डूषनस्यबस्तिषु योजितम् | स्थूलतालस्यकण्ड्वादीन् जयेत्कफकृतान् गदान् ||३५|| पाठाजमोदाशार्ङ्गेष्टापिप्पलीद्वयनागरैः | सरलागुरुकालीयभार्गीचव्यामरद्रुमैः ||३६|| मरिचैलाभयाकट्वीशटीग्रन्थिककट्फलैः | तैलमेरण्डतैलं वा पक्वमेभिः समायुतम् ||३७|| वल्लीकण्टकमूलाभ्यां क्वाथेन द्विगुणेन च | हन्यादन्वासनैर्दत्तं सर्वान् कफकृतान् गदान् ||३८|| विडङ्गोदीच्यसिन्धूत्थशटीपुष्करचित्रकैः | कट्फलातिविषाभार्ङ्गीवचाकुष्ठसुराह्वयैः ||३९|| मेदामदनयष्ट्याह्वश्यामानिचुलनागरैः | शताह्वानीलिनीरास्नाकलसीवृषरेणुभिः ||४०|| बिल्वाजमोदकृष्णाह्वादन्तीचव्यनराधिपैः | तैलमेरण्डतैलं वा मुष्ककादिरसाप्लुतम् ||४१|| प्लीहोदावर्तवातासृग्गुल्मानाहकफामयान् | प्रमेहशर्करार्शांसि हन्यादाश्वनुवासनैः ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (43) · Śloka 43
অশুদ্ধমপি বাতেন কেবলেনাতিপীডিতম্ | অহোরাত্রস্য কালেষু সর্বেষ্বেবানুবাসযেত্ ||৪৩||
अशुद्धमपि वातेन केवलेनातिपीडितम् | अहोरात्रस्य कालेषु सर्वेष्वेवानुवासयेत् ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (44) · Śloka 44
রূক্ষস্য বহুবাতস্য দ্বৌ ত্রীনপ্যনুবাসনান্ | দত্ত্বা স্নিগ্ধতনুং জ্ঞাত্বা ততঃ পশ্চান্নিরূহযেত্ ||৪৪||
रूक्षस्य बहुवातस्य द्वौ त्रीनप्यनुवासनान् | दत्त्वा स्निग्धतनुं ज्ञात्वा ततः पश्चान्निरूहयेत् ||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (45) · Śloka 45
অস্নিগ্ধমপি বাতেন কেবলেনাতিপীডিতম্ | স্নেহপ্রগাঢৈর্মতিমান্নিরূহৈঃ সমুপাচরেত্ ||৪৫||
अस्निग्धमपि वातेन केवलेनातिपीडितम् | स्नेहप्रगाढैर्मतिमान्निरूहैः समुपाचरेत् ||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (46) · Śloka 46
অথ সম্যঙ্নিরূঢং তু বাতাদিষ্বনুবাসযেত্ | বিল্বযষ্ট্যাহ্বমদনফলতৈলৈর্যথাক্রমম্ ||৪৬||
अथ सम्यङ्निरूढं तु वातादिष्वनुवासयेत् | बिल्वयष्ट्याह्वमदनफलतैलैर्यथाक्रमम् ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (47) · Śloka 47
রাত্রৌ বস্তিং ন দদ্যাত্তু দোষোত্ক্লেশো হি রাত্রিজঃ | স্নেহবীর্যযুতঃ কুর্যাদাধ্মানং গৌরবং জ্বরম্ ||৪৭||
रात्रौ बस्तिं न दद्यात्तु दोषोत्क्लेशो हि रात्रिजः | स्नेहवीर्ययुतः कुर्यादाध्मानं गौरवं ज्वरम् ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (48) · Śloka 48
অহ্নি স্থানস্থিতে দোষে বহ্নৌ চান্নরসান্বিতে | স্ফুটস্রোতোমুখে দেহে স্নেহৌজঃ পরিসর্পতি ||৪৮||
अह्नि स्थानस्थिते दोषे वह्नौ चान्नरसान्विते | स्फुटस्रोतोमुखे देहे स्नेहौजः परिसर्पति ||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (49-50) · Śloka 50
পিত্তেঽধিকে কফে ক্ষীণে রূক্ষে বাতরুগর্দিতে | নরে রাত্রৌ তু দাতব্যং কালে চোষ্ণেঽনুবাসনম্ ||৪৯|| উষ্ণে পিত্তাধিকে বাঽপি দিবা দাহাদযো গদাঃ | সম্ভবন্তি যতস্তস্মাত্ প্রদোষে যোজযেদ্ভিষক্ ||৫০||
पित्तेऽधिके कफे क्षीणे रूक्षे वातरुगर्दिते | नरे रात्रौ तु दातव्यं काले चोष्णेऽनुवासनम् ||४९|| उष्णे पित्ताधिके वाऽपि दिवा दाहादयो गदाः | सम्भवन्ति यतस्तस्मात् प्रदोषे योजयेद्भिषक् ||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (51) · Śloka 51
শীতে বসন্তে চ দিবা গ্রীষ্মপ্রাবৃড্ঘনাত্যযে | স্নেহ্যো দিনান্তে পানোক্তান্ দোষান্ পরিজিহীর্ষতা ||৫১||
शीते वसन्ते च दिवा ग्रीष्मप्रावृड्घनात्यये | स्नेह्यो दिनान्ते पानोक्तान् दोषान् परिजिहीर्षता ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (52) · Śloka 52
অহোরাত্রস্য কালেষু সর্বেষ্বেবানিলাধিকম্ | তীব্রাযাং রুজি জীর্ণান্নং ভোজযিত্বাঽনুবাসযেত্ ||৫২||
अहोरात्रस्य कालेषु सर्वेष्वेवानिलाधिकम् | तीव्रायां रुजि जीर्णान्नं भोजयित्वाऽनुवासयेत् ||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (53) · Śloka 53
ন চাভুক্তবতঃ স্নেহঃ প্রণিধেযঃ কথঞ্চন | শুদ্ধত্বাচ্ছূন্যকোষ্ঠস্য স্নেহ ঊর্ধ্বং সমুত্পতেত্ ||৫৩||
न चाभुक्तवतः स्नेहः प्रणिधेयः कथञ्चन | शुद्धत्वाच्छून्यकोष्ठस्य स्नेह ऊर्ध्वं समुत्पतेत् ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (54-57) · Śloka 57
সদাঽনুবাসযেচ্চাপি ভোজযিত্বাঽঽর্দ্রপাণিনম্ | জ্বরং বিদগ্ধভুক্তস্য কুর্যাত্ স্নেহঃ প্রযোজিতঃ ||৫৪|| ন চাতিস্নিগ্ধমশনং ভোজযিত্বাঽনুবাসযেত্ | মদং মূর্চ্ছাং চ জনযেদ্ দ্বিধা স্নেহঃ প্রযোজিতঃ ||৫৫|| রূক্ষং ভুক্তবতো হ্যন্নং বলং বর্ণং চ হাপযেত্ | যুক্তস্নেহমতো জন্তুং ভোজযিত্বাঽনুবাসযেত্ ||৫৬|| যূষক্ষীররসৈস্তস্মাদ্যথাব্যাধি সমীক্ষ্য বা | যথোচিতাত্ পাদহীনং ভোজযিত্বাঽনুবাসযেত্ ||৫৭||
सदाऽनुवासयेच्चापि भोजयित्वाऽऽर्द्रपाणिनम् | ज्वरं विदग्धभुक्तस्य कुर्यात् स्नेहः प्रयोजितः ||५४|| न चातिस्निग्धमशनं भोजयित्वाऽनुवासयेत् | मदं मूर्च्छां च जनयेद् द्विधा स्नेहः प्रयोजितः ||५५|| रूक्षं भुक्तवतो ह्यन्नं बलं वर्णं च हापयेत् | युक्तस्नेहमतो जन्तुं भोजयित्वाऽनुवासयेत् ||५६|| यूषक्षीररसैस्तस्माद्यथाव्याधि समीक्ष्य वा | यथोचितात् पादहीनं भोजयित्वाऽनुवासयेत् ||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (58-59) · Śloka 59
অথানুবাস্যং স্বভ্যক্তমুষ্ণাম্বুস্বেদিতং শনৈঃ | ভোজযিত্বা যথাশাস্ত্রং কৃতচঙ্ক্রমণং ততঃ ||৫৮|| বিসৃজ্য চ শকৃন্মূত্রং যোজযেত্ স্নেহবস্তিনা | প্রণিধানবিধানং তু নিরূহে সম্প্রবক্ষ্যতে ||৫৯||
अथानुवास्यं स्वभ्यक्तमुष्णाम्बुस्वेदितं शनैः | भोजयित्वा यथाशास्त्रं कृतचङ्क्रमणं ततः ||५८|| विसृज्य च शकृन्मूत्रं योजयेत् स्नेहबस्तिना | प्रणिधानविधानं तु निरूहे सम्प्रवक्ष्यते ||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (60-62) · Śloka 62
ততঃ প্রণিহিতস্নেহ উত্তানো বাক্শতং ভবেত্ | প্রসারিতৈঃ সর্বগাত্রৈস্তথা বীর্যং বিসর্পতি ||৬০|| তাডযেত্তলযোরেনং ত্রীংস্ত্রীন্ বারাঞ্ছনৈঃ শনৈঃ | স্ফিচোশ্চৈনং ততঃ শয্যাং ত্রীন্ বারানুত্ক্ষিপেত্ততঃ ||৬১|| এবং প্রণিহিতে বস্তৌ মন্দাযাসোঽথ মন্দবাক্ | স্বাস্তীর্ণে শযনে কামমাসীতাচারিকে রতঃ ||৬২||
ततः प्रणिहितस्नेह उत्तानो वाक्शतं भवेत् | प्रसारितैः सर्वगात्रैस्तथा वीर्यं विसर्पति ||६०|| ताडयेत्तलयोरेनं त्रींस्त्रीन् वाराञ्छनैः शनैः | स्फिचोश्चैनं ततः शय्यां त्रीन् वारानुत्क्षिपेत्ततः ||६१|| एवं प्रणिहिते बस्तौ मन्दायासोऽथ मन्दवाक् | स्वास्तीर्णे शयने काममासीताचारिके रतः ||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (63-66) · Śloka 66
স তু সৈন্ধবচূর্ণেন শতাহ্বেন চ যোজিতঃ | দেযঃ সুখোষ্ণশ্চ তথা নিরেতি সহসা সুখম্ ||৬৩|| যস্যানুবাসনো দত্তঃ সকৃদন্বক্ষমাব্রজেত্ | অত্যৌষ্ণ্যাদতিতৈক্ষ্ণ্যাদ্বা বাযুনা বা প্রপীডিতঃ ||৬৪|| সবাতোঽধিকমাত্রো বা গুরুত্বাদ্বা সভেষজঃ | তস্যান্যোঽল্পতরো দেযো ন হি স্নিহ্যত্যতিষ্ঠতি ||৬৫|| বিষ্টব্ধানিলবিণ্মূত্রঃ স্নেহহীনেঽনুবাসনে | দাহক্লমপ্রবাহার্তিকরশ্চাত্যনুবাসনঃ ||৬৬||
स तु सैन्धवचूर्णेन शताह्वेन च योजितः | देयः सुखोष्णश्च तथा निरेति सहसा सुखम् ||६३|| यस्यानुवासनो दत्तः सकृदन्वक्षमाव्रजेत् | अत्यौष्ण्यादतितैक्ष्ण्याद्वा वायुना वा प्रपीडितः ||६४|| सवातोऽधिकमात्रो वा गुरुत्वाद्वा सभेषजः | तस्यान्योऽल्पतरो देयो न हि स्निह्यत्यतिष्ठति ||६५|| विष्टब्धानिलविण्मूत्रः स्नेहहीनेऽनुवासने | दाहक्लमप्रवाहार्तिकरश्चात्यनुवासनः ||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (67-69) · Śloka 69
সানিলঃ সপুরীষশ্চ স্নেহঃ প্রত্যেতি যস্য তু | ওষচোষৌ বিনা শীঘ্রং স সম্যগনুবাসিতঃ ||৬৭|| জীর্ণান্নমথ সাযাহ্নে স্নেহে প্রত্যাগতে পুনঃ | লঘ্বন্নং ভোজযেত্ কামং দীপ্তাগ্নিস্তু নরো যদি ||৬৮|| প্রাতরুষ্ণোদকং দেযং ধান্যনাগরসাধিতম্ | তেনাস্য দীপ্যতে বহ্নির্ভক্তাকাঙ্ক্ষা চ জাযতে ||৬৯||
सानिलः सपुरीषश्च स्नेहः प्रत्येति यस्य तु | ओषचोषौ विना शीघ्रं स सम्यगनुवासितः ||६७|| जीर्णान्नमथ सायाह्ने स्नेहे प्रत्यागते पुनः | लघ्वन्नं भोजयेत् कामं दीप्ताग्निस्तु नरो यदि ||६८|| प्रातरुष्णोदकं देयं धान्यनागरसाधितम् | तेनास्य दीप्यते वह्निर्भक्ताकाङ्क्षा च जायते ||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (70) · Śloka 70
স্নেহবস্তিক্রমেষ্বেবং বিধিমাহুর্মনীষিণঃ |৭০|
स्नेहबस्तिक्रमेष्वेवं विधिमाहुर्मनीषिणः |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (70) · Śloka 71
অনেন বিধিনা ষড্ বা সপ্ত বাঽষ্টৌ নবৈব বা ||৭০|| বিধেযা বস্তযস্তেষামন্তরা তু নিরূহণম্ |৭১|
अनेन विधिना षड् वा सप्त वाऽष्टौ नवैव वा ||७०|| विधेया बस्तयस्तेषामन्तरा तु निरूहणम् |७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (71-74) · Śloka 74
দত্তস্তু প্রথমো বস্তিঃ স্নেহযেদ্বস্তিবঙ্ক্ষণৌ ||৭১|| সম্যগ্দত্তো দ্বিতীযস্তু মূর্ধস্থমনিলং জযেত্ | জনযেদ্বলবর্ণৌ চ তৃতীযস্তু প্রযোজিতঃ ||৭২|| রসং চতুর্থো রক্তং তু পঞ্চমঃ স্নেহযেত্তথা | ষষ্ঠস্তু স্নেহযেন্মাংসং মেদঃ সপ্তম এব চ ||৭৩|| অষ্টমো নবমশ্চাস্থি মজ্জানং চ যথাক্রমম্ | এবং শুক্রগতান্ দোষান্ দ্বিগুণঃ সাধু সাধযেত্ ||৭৪||
दत्तस्तु प्रथमो बस्तिः स्नेहयेद्बस्तिवङ्क्षणौ ||७१|| सम्यग्दत्तो द्वितीयस्तु मूर्धस्थमनिलं जयेत् | जनयेद्बलवर्णौ च तृतीयस्तु प्रयोजितः ||७२|| रसं चतुर्थो रक्तं तु पञ्चमः स्नेहयेत्तथा | षष्ठस्तु स्नेहयेन्मांसं मेदः सप्तम एव च ||७३|| अष्टमो नवमश्चास्थि मज्जानं च यथाक्रमम् | एवं शुक्रगतान् दोषान् द्विगुणः साधु साधयेत् ||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (75-76) · Śloka 76
অষ্টাদশাষ্টাদশকান্ বস্তীনাং যো নিষেবতে | যথোক্তেন বিধানেন পরিহারক্রমেণ চ ||৭৫|| স কুঞ্জরবলোঽশ্বস্য জবৈস্তুল্যোঽমরপ্রভঃ | বীতপাপ্মা শ্রুতধরঃ সহস্রাযুর্নরো ভবেত্ ||৭৬||
अष्टादशाष्टादशकान् बस्तीनां यो निषेवते | यथोक्तेन विधानेन परिहारक्रमेण च ||७५|| स कुञ्जरबलोऽश्वस्य जवैस्तुल्योऽमरप्रभः | वीतपाप्मा श्रुतधरः सहस्रायुर्नरो भवेत् ||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (77-78) · Śloka 78
স্নেহবস্তিং নিরূহং বা নৈকমেবাতিশীলযেত্ | স্নেহাদগ্নিবধোত্ক্লেশৌ নিরূহাত্ পবনাদ্ভযম্ ||৭৭|| তস্মান্নিরূঢোঽনুবাস্যো নিরূহ্যশ্চানুবাসিতঃ | নৈবং পিত্তকফোত্ক্লেশৌ স্যাতাং ন পবনাদ্ভযম্ ||৭৮||
स्नेहबस्तिं निरूहं वा नैकमेवातिशीलयेत् | स्नेहादग्निवधोत्क्लेशौ निरूहात् पवनाद्भयम् ||७७|| तस्मान्निरूढोऽनुवास्यो निरूह्यश्चानुवासितः | नैवं पित्तकफोत्क्लेशौ स्यातां न पवनाद्भयम् ||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (79) · Śloka 79
রূক্ষায বহুবাতায স্নেহবস্তিং দিনে দিনে | দদ্যাদ্বৈদ্যস্ততোঽন্যেষামগ্ন্যাবাধভযাত্ত্র্যহাত্ ||৭৯||
रूक्षाय बहुवाताय स्नेहबस्तिं दिने दिने | दद्याद्वैद्यस्ततोऽन्येषामग्न्याबाधभयात्त्र्यहात् ||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (80) · Śloka 80
স্নেহোঽল্পমাত্রো রূক্ষাণাং দীর্ঘকালমনত্যযঃ | তথা নিরূহঃ স্নিগ্ধানামল্পমাত্রঃ প্রশস্যতে ||৮০||
स्नेहोऽल्पमात्रो रूक्षाणां दीर्घकालमनत्ययः | तथा निरूहः स्निग्धानामल्पमात्रः प्रशस्यते ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (81-85) · Śloka 85
অত ঊর্ধ্বং প্রবক্ষ্যামি ব্যাপদঃ স্নেহবস্তিজাঃ | বলবন্তো যদা দোষাঃ কোষ্ঠে স্যুরনিলাদযঃ ||৮১|| অল্পবীর্যং তদা স্নেহমভিভূয পৃথগ্বিধান্ | কুর্বন্ত্যুপদ্রবান্ স্নেহঃ, স চাপি ন নিবর্ততে ||৮২|| তত্র বাতাভিভূতে তু স্নেহে মুখকষাযতা | জৃম্ভা বাতরুজস্তাস্তা বেপথুর্বিষমজ্বরঃ ||৮৩|| পিত্তাভিভূতে স্নেহে তু মুখস্য কটুতা ভবেত্ | দাহস্তৃষ্ণা জ্বরঃ স্বেদো নেত্রমূত্রাঙ্গপীততা ||৮৪|| শ্লেষ্মাভিভূতে স্নেহে তু প্রসেকো মধুরাস্যতা | গৌরবং ছর্দিরুচ্ছ্বাসঃ কৃচ্ছ্রাচ্ছীতজ্বরোঽরুচিঃ ||৮৫||
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि व्यापदः स्नेहबस्तिजाः | बलवन्तो यदा दोषाः कोष्ठे स्युरनिलादयः ||८१|| अल्पवीर्यं तदा स्नेहमभिभूय पृथग्विधान् | कुर्वन्त्युपद्रवान् स्नेहः, स चापि न निवर्तते ||८२|| तत्र वाताभिभूते तु स्नेहे मुखकषायता | जृम्भा वातरुजस्तास्ता वेपथुर्विषमज्वरः ||८३|| पित्ताभिभूते स्नेहे तु मुखस्य कटुता भवेत् | दाहस्तृष्णा ज्वरः स्वेदो नेत्रमूत्राङ्गपीतता ||८४|| श्लेष्माभिभूते स्नेहे तु प्रसेको मधुरास्यता | गौरवं छर्दिरुच्छ्वासः कृच्छ्राच्छीतज्वरोऽरुचिः ||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (86) · Śloka 86
তত্র দোষাভিভূতে তু স্নেহে বস্তিং নিধাপযেত্ | যথাস্বং দোষশমনান্যুপযোজ্যানি যানি চ ||৮৬||
तत्र दोषाभिभूते तु स्नेहे बस्तिं निधापयेत् | यथास्वं दोषशमनान्युपयोज्यानि यानि च ||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (87-92) · Śloka 92
অত্যাশিতেঽন্নাভিভবাত্ স্নেহো নৈতি যদা তদা | গুরুরামাশযঃ শূলং বাযোশ্চাপ্রতিসঞ্চরঃ ||৮৭|| হৃত্পীডা মুখবৈরস্যং শ্বাসো মূর্চ্ছা ভ্রমোঽরুচিঃ | তত্রাপতর্পণস্যান্তে দীপনো বিধিরিষ্যতে ||৮৮|| অশুদ্ধস্য মলোন্মিশ্রঃ স্নেহো নৈতি যদা পুনঃ | তদাঽঙ্গসদনাধ্মানে শ্বাসঃ শূলং চ জাযতে ||৮৯|| পক্বাশযগুরুত্বং চ তত্র দদ্যান্নিরূহণম্ | তীক্ষ্ণং তীক্ষ্ণৌষধৈরেব সিদ্ধং চাপ্যনুবাসনম্ ||৯০|| শুদ্ধস্য দূরানুসৃতে স্নেহে স্নেহস্য দর্শনম্ | গাত্রেষু সর্বেন্দ্রিযাণামুপলেপাঽবসাদনম্ ||৯১|| স্নেহগন্ধি মুখং চাপি কাসশ্বাসাবরোচকঃ | অতিপীডিতবত্তত্র সিদ্ধিরাস্থাপনং তথা ||৯২||
अत्याशितेऽन्नाभिभवात् स्नेहो नैति यदा तदा | गुरुरामाशयः शूलं वायोश्चाप्रतिसञ्चरः ||८७|| हृत्पीडा मुखवैरस्यं श्वासो मूर्च्छा भ्रमोऽरुचिः | तत्रापतर्पणस्यान्ते दीपनो विधिरिष्यते ||८८|| अशुद्धस्य मलोन्मिश्रः स्नेहो नैति यदा पुनः | तदाऽङ्गसदनाध्माने श्वासः शूलं च जायते ||८९|| पक्वाशयगुरुत्वं च तत्र दद्यान्निरूहणम् | तीक्ष्णं तीक्ष्णौषधैरेव सिद्धं चाप्यनुवासनम् ||९०|| शुद्धस्य दूरानुसृते स्नेहे स्नेहस्य दर्शनम् | गात्रेषु सर्वेन्द्रियाणामुपलेपाऽवसादनम् ||९१|| स्नेहगन्धि मुखं चापि कासश्वासावरोचकः | अतिपीडितवत्तत्र सिद्धिरास्थापनं तथा ||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (93-94) · Śloka 94
অস্বিন্নস্যাবিশুদ্ধস্য স্নেহোঽল্পঃ সম্প্রযোজিতঃ | শীতো মৃদুশ্চ নাভ্যেতি ততো মন্দং প্রবাহতে ||৯৩|| বিবন্ধগৌরবাধ্মানশূলাঃ পক্বাশযং প্রতি | তত্রাস্থাপনমেবাশু প্রযোজ্যং সানুবাসনম্ ||৯৪||
अस्विन्नस्याविशुद्धस्य स्नेहोऽल्पः सम्प्रयोजितः | शीतो मृदुश्च नाभ्येति ततो मन्दं प्रवाहते ||९३|| विबन्धगौरवाध्मानशूलाः पक्वाशयं प्रति | तत्रास्थापनमेवाशु प्रयोज्यं सानुवासनम् ||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (95-96) · Śloka 96
অল্পং ভুক্তবতোঽল্পো হি স্নেহো মন্দগুণস্তথা | দত্তো নৈতি ক্লমোত্ক্লেশৌ ভৃশং চারতিমাবহেত্ ||৯৫|| তত্রাপ্যাস্থাপনং কার্যং শোধনীযেন বস্তিনা | (অন্বাসনং চ স্নেহেন শোধনীযেন শস্যতে ) ||৯৬||
अल्पं भुक्तवतोऽल्पो हि स्नेहो मन्दगुणस्तथा | दत्तो नैति क्लमोत्क्लेशौ भृशं चारतिमावहेत् ||९५|| तत्राप्यास्थापनं कार्यं शोधनीयेन बस्तिना | (अन्वासनं च स्नेहेन शोधनीयेन शस्यते ) ||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (97) · Śloka 97
অহোরাত্রাদপি স্নেহঃ প্রত্যাগচ্ছন্ন দুষ্যতি | কুর্যাদ্বস্তিগুণাংশ্চাপি জীর্ণস্ত্বল্পগুণো ভবেত্ ||৯৭||
अहोरात्रादपि स्नेहः प्रत्यागच्छन्न दुष्यति | कुर्याद्बस्तिगुणांश्चापि जीर्णस्त्वल्पगुणो भवेत् ||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (98) · Śloka 98
যস্য নোপদ্রবং কুর্যাত্ স্নেহবস্তিরনিঃসৃতঃ | সর্বোঽল্পোবাঽঽবৃতো রৌক্ষ্যাদুপেক্ষ্যঃ স বিজানতা ||৯৮||
यस्य नोपद्रवं कुर्यात् स्नेहबस्तिरनिःसृतः | सर्वोऽल्पोवाऽऽवृतो रौक्ष्यादुपेक्ष्यः स विजानता ||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (99) · Śloka 99
অনাযান্তং ত্বহোরাত্রাত্ স্নেহং সংশোধনৈর্হরেত্ |৯৯|
अनायान्तं त्वहोरात्रात् स्नेहं संशोधनैर्हरेत् |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (99) · Śloka 99
স্নেহবস্তাবনাযাতে নান্যঃ স্নেহো বিধীযতে ||৯৯||
स्नेहबस्तावनायाते नान्यः स्नेहो विधीयते ||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (100) · Śloka 100
ইত্যুক্তা ব্যাপদঃ সর্বা সলক্ষণচিকিত্সিতাঃ |১০০|
इत्युक्ता व्यापदः सर्वा सलक्षणचिकित्सिताः |१००|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (100-101) · Śloka 101
বস্তেরুত্তরসঞ্জ্ঞস্য বিধিং বক্ষ্যাম্যতঃ পরম্ ||১০০|| চতুর্দশাঙ্গুলং নেত্রমাতুরাঙ্গুলসম্মিতম্ | মালতীপুষ্পবৃন্তাগ্রং ছিদ্রং সর্ষপনির্গমম্ ||১০১||
बस्तेरुत्तरसञ्ज्ञस्य विधिं वक्ष्याम्यतः परम् ||१००|| चतुर्दशाङ्गुलं नेत्रमातुराङ्गुलसम्मितम् | मालतीपुष्पवृन्ताग्रं छिद्रं सर्षपनिर्गमम् ||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (102) · Śloka 102
স্নেহপ্রমাণং পরমং প্রকুঞ্চশ্চাত্র কীর্তিতঃ | পঞ্চবিংশাদধো মাত্রাং বিদধ্যাদ্বুদ্ধিকল্পিতাম্ ||১০২||
स्नेहप्रमाणं परमं प्रकुञ्चश्चात्र कीर्तितः | पञ्चविंशादधो मात्रां विदध्याद्बुद्धिकल्पिताम् ||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (103) · Śloka 104
নিবিষ্টকর্ণিকং মধ্যে, নারীণাং চতুরঙ্গুলে | মূত্রস্রোতঃপরীণাহং মুদ্গবাহি দশাঙ্গুলম্ ||১০৩|| মেঢ্রাযামসমং কেচিদিচ্ছন্তি খলু তদ্বিদঃ |১০৪|
निविष्टकर्णिकं मध्ये, नारीणां चतुरङ्गुले | मूत्रस्रोतःपरीणाहं मुद्गवाहि दशाङ्गुलम् ||१०३|| मेढ्रायामसमं केचिदिच्छन्ति खलु तद्विदः |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (104-105) · Śloka 105
তাসামপত্যমার্গে তু নিদধ্যাচ্চতুরঙ্গুলম্ ||১০৪|| দ্ব্যঙ্গুলং মূত্রমার্গে তু কন্যানাং ত্বেকমঙ্গুলম্ | বিধেযং চাঙ্গুলং তাসাং বিধিবদ্ধক্ষ্যতে যথা ||১০৫||
तासामपत्यमार्गे तु निदध्याच्चतुरङ्गुलम् ||१०४|| द्व्यङ्गुलं मूत्रमार्गे तु कन्यानां त्वेकमङ्गुलम् | विधेयं चाङ्गुलं तासां विधिवद्धक्ष्यते यथा ||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (106) · Śloka 106
স্নেহস্য প্রসৃতং চাত্র স্বাঙ্গুলীমূলসম্মিতম্ | দেযং প্রমাণং পরমমর্বাগ্ বুদ্ধিবিকল্পিতম্ ||১০৬||
स्नेहस्य प्रसृतं चात्र स्वाङ्गुलीमूलसम्मितम् | देयं प्रमाणं परममर्वाग् बुद्धिविकल्पितम् ||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (107) · Śloka 108
ঔরভ্রঃ শৌকরো বাঽপি বস্তিরাজশ্চ পূজিতঃ | তদলাভে প্রযুঞ্জীত গলচর্ম তু পক্ষিণাম্ ||১০৭|| (তস্যালাভে দৃতেঃ পাদো মৃদুচর্ম ততোঽপি বা ) |১০৮|
औरभ्रः शौकरो वाऽपि बस्तिराजश्च पूजितः | तदलाभे प्रयुञ्जीत गलचर्म तु पक्षिणाम् ||१०७|| (तस्यालाभे दृतेः पादो मृदुचर्म ततोऽपि वा ) |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (108-113) · Śloka 114
অথাতুরমুপস্নিগ্ধং স্বিন্নং প্রশিথিলাশযম্ ||১০৮|| যবাগূং সঘৃতক্ষীরাং পীতবন্তং যথাবলম্ | নিষণ্ণমাজানুসমে পীঠে সোপাশ্রযে সমম্ ||১০৯|| স্বভ্যক্তবস্তিমূর্ধানং তৈলেনোষ্ণেন মানবম্ | ততঃ সমং স্থাপযিত্বা নালমস্য প্রহর্ষিতম্ ||১১০|| পূর্বং শলাকযাঽন্বিষ্য ততো নেত্রমনন্তরম্ | শনৈঃ শনৈর্ঘৃতাভ্যক্তং বিদধ্যালানি ষট্ ||১১১|| মেঢ্রযামসমং কেচিদিচ্ছন্তি প্রণিধানকম্ | ততোঽবপীডযেদ্বস্তিং শনৈর্নেত্রং চ নির্হরেত্ ||১১২|| ততঃ প্রত্যাগতস্নেহমপরাহ্ণে বিচক্ষণঃ | ভোজযেত্ পযসা মাত্রাং যূষেণাথ রসেন বা ||১১৩|| অনেন বিধিনা দদ্যাদ্বস্তীংস্ত্রীংশ্চতুরোঽপি বা |১১৪|
अथातुरमुपस्निग्धं स्विन्नं प्रशिथिलाशयम् ||१०८|| यवागूं सघृतक्षीरां पीतवन्तं यथाबलम् | निषण्णमाजानुसमे पीठे सोपाश्रये समम् ||१०९|| स्वभ्यक्तबस्तिमूर्धानं तैलेनोष्णेन मानवम् | ततः समं स्थापयित्वा नालमस्य प्रहर्षितम् ||११०|| पूर्वं शलाकयाऽन्विष्य ततो नेत्रमनन्तरम् | शनैः शनैर्घृताभ्यक्तं विदध्यालानि षट् ||१११|| मेढ्रयामसमं केचिदिच्छन्ति प्रणिधानकम् | ततोऽवपीडयेद्बस्तिं शनैर्नेत्रं च निर्हरेत् ||११२|| ततः प्रत्यागतस्नेहमपराह्णे विचक्षणः | भोजयेत् पयसा मात्रां यूषेणाथ रसेन वा ||११३|| अनेन विधिना दद्याद्बस्तींस्त्रींश्चतुरोऽपि वा |११४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (114-115) · Śloka 115
ঊর্ধ্বজান্বৈ স্ত্রিযৈ দদ্যাদুত্তানাযৈ বিচক্ষণঃ ||১১৪|| সম্যক্ প্রপীডযেদ্যোনিং দদ্যাত্ সুমৃদুপীডিতম্ | ত্রিকর্ণিকেন নেত্রেণ দদ্যাদ্যোনিমুখং প্রতি ||১১৫||
ऊर्ध्वजान्वै स्त्रियै दद्यादुत्तानायै विचक्षणः ||११४|| सम्यक् प्रपीडयेद्योनिं दद्यात् सुमृदुपीडितम् | त्रिकर्णिकेन नेत्रेण दद्याद्योनिमुखं प्रति ||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (116) · Śloka 116
গর্ভাশযবিশুদ্ধ্যর্থং স্নেহেন দ্বিগুণেন তু |১১৬|
गर्भाशयविशुद्ध्यर्थं स्नेहेन द्विगुणेन तु |११६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (116) · Śloka 117
ক্বাথপ্রমাণং প্রসৃতং, স্ত্রিযা দ্বিপ্রসৃতং ভবেত্ ||১১৬|| কন্যেতরস্যাঃ, কন্যাযাস্তদ্বদ্বস্তিপ্রমাণকম্ |১১৭|
क्वाथप्रमाणं प्रसृतं, स्त्रिया द्विप्रसृतं भवेत् ||११६|| कन्येतरस्याः, कन्यायास्तद्वद्बस्तिप्रमाणकम् |११७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (117-122) · Śloka 123
অপ্রত্যাগচ্ছতি ভিষগ্ বস্তাবুত্তরসঞ্জ্ঞিতে ||১১৭|| ভূযো বস্তিং নিদধ্যাত্তু সংযুক্তং শোধনৈর্গণৈঃ | গুদে বর্তিং নিদধ্যাদ্বা শোধনদ্রব্যসম্ভৃতাম্ ||১১৮|| প্রবেশযেদ্বা মতিমান্ বস্তিদ্বারমথৈষণীম্ | পীডযেদ্বাঽপ্যধো নাভের্বলেনোত্তরমুষ্টিনা ||১১৯|| আরগ্বধস্য পত্রৈস্তু নির্গুণ্ড্যাঃ স্বরসেন চ | কুর্যাদ্গোমূত্রপিষ্টেষু বর্তীর্বাঽপি সসৈন্ধবাঃ ||১২০|| মুদ্গৈলাসর্ষপসমাঃ প্রবিভজ্য বযাংসি তু | বস্তেরাগমনার্থায তা নিদধ্যাচ্ছলাকযা ||১২১|| আগারধূমবৃহতীপিপ্পলীফলসৈন্ধবৈঃ | কৃতা বা শুক্তগোমূত্রসুরাপিষ্টৈঃ সনাগরৈঃ ||১২২|| অনুবাসনসিদ্ধিং চ বীক্ষ্য কর্ম প্রযোজযেত্ |১২৩|
अप्रत्यागच्छति भिषग् बस्तावुत्तरसञ्ज्ञिते ||११७|| भूयो बस्तिं निदध्यात्तु संयुक्तं शोधनैर्गणैः | गुदे वर्तिं निदध्याद्वा शोधनद्रव्यसम्भृताम् ||११८|| प्रवेशयेद्वा मतिमान् बस्तिद्वारमथैषणीम् | पीडयेद्वाऽप्यधो नाभेर्बलेनोत्तरमुष्टिना ||११९|| आरग्वधस्य पत्रैस्तु निर्गुण्ड्याः स्वरसेन च | कुर्याद्गोमूत्रपिष्टेषु वर्तीर्वाऽपि ससैन्धवाः ||१२०|| मुद्गैलासर्षपसमाः प्रविभज्य वयांसि तु | बस्तेरागमनार्थाय ता निदध्याच्छलाकया ||१२१|| आगारधूमबृहतीपिप्पलीफलसैन्धवैः | कृता वा शुक्तगोमूत्रसुरापिष्टैः सनागरैः ||१२२|| अनुवासनसिद्धिं च वीक्ष्य कर्म प्रयोजयेत् |१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (123-124) · Śloka 124
শর্করামধুমিশ্রেণ শীতেন মধুকাম্বুনা ||১২৩|| দহ্যমানে তদা বস্তৌ দদ্যাদ্বস্তিং বিচক্ষণঃ | ক্ষীরবৃক্ষকষাযেণ পযসা শীতলেন চ ||১২৪||
शर्करामधुमिश्रेण शीतेन मधुकाम्बुना ||१२३|| दह्यमाने तदा बस्तौ दद्याद्बस्तिं विचक्षणः | क्षीरवृक्षकषायेण पयसा शीतलेन च ||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (125-126) · Śloka 126
শুক্রং দুষ্টং শোণিতং চাঙ্গনানাং পুষ্পোদ্রেকং তস্য নাশং চ কষ্টম্ | মূত্রাঘাতান্মূত্রদোষান্ প্রবৃদ্ধান্ যোনিব্যাধিং সংস্থিতিং চাপরাযাঃ ||১২৫|| শুক্রোত্সেকং শর্করামশ্মরীং চ শূলং বস্তৌ বঙ্ক্ষণে মেহনে চ | ঘোরানন্যান্ বস্তিজাংশ্চাপি রোগান্ হিত্বা মেহানুত্তরো হন্তি বস্তিঃ ||১২৬||
शुक्रं दुष्टं शोणितं चाङ्गनानां पुष्पोद्रेकं तस्य नाशं च कष्टम् | मूत्राघातान्मूत्रदोषान् प्रवृद्धान् योनिव्याधिं संस्थितिं चापरायाः ||१२५|| शुक्रोत्सेकं शर्करामश्मरीं च शूलं बस्तौ वङ्क्षणे मेहने च | घोरानन्यान् बस्तिजांश्चापि रोगान् हित्वा मेहानुत्तरो हन्ति बस्तिः ||१२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (127) · Śloka 127
সম্যগ্দত্তস্য লিঙ্গানি ব্যাপদঃ ক্রম এব চ | বস্তেরুত্তরসঞ্জ্ঞস্য সমানং স্নেহবস্তিনা ||১২৭||
सम्यग्दत्तस्य लिङ्गानि व्यापदः क्रम एव च | बस्तेरुत्तरसञ्ज्ञस्य समानं स्नेहबस्तिना ||१२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 37
ইতি সুশ্রুতসংহিতাযাং চিকিত্সাস্থানেঽনুবাসনোত্তরবস্তিচিকিত্সিতং নাম সপ্তত্রিংশোঽধ্যাযঃ ||৩৭||
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थानेऽनुवासनोत्तरबस्तिचिकित्सितं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः ||३७||
🔊 Audio coming soon