Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

15. bhagnanidānam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ பக்நாநாஂ நிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातो भग्नानां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

பதநபீடநப்ரஹாராக்ஷேபணவ்யாலமகதஶநப்ரபதிபிரபிகாதவிஶேஷைரநேகவிதமஸ்த்நாஂ பங்கமுபதிஶந்தி ||௩||

View original

पतनपीडनप्रहाराक्षेपणव्यालमृगदशनप्रभृतिभिरभिघातविशेषैरनेकविधमस्थ्नां भङ्गमुपदिशन्ति ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

தத்ர பங்க(க்ந)ஜாதமநேகவிதமநுஸார்யமாணஂ த்விவிதமேவோபபத்யதே ஸந்திமுக்தஂ, காண்டபக்நஂ ச | தத்ர ஷட்விதஂ ஸந்திமுக்தஂ, த்வாதஶவிதஂ காண்டபக்நஂ பவதி ||௪||

View original

तत्र भङ्ग(ग्न)जातमनेकविधमनुसार्यमाणं द्विविधमेवोपपद्यते सन्धिमुक्तं, काण्डभग्नं च | तत्र षड्विधं सन्धिमुक्तं, द्वादशविधं काण्डभग्नं भवति ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

தத்ர ஸந்திமுக்தம்- உத்பிஷ்டஂ, விஶ்லிஷ்டஂ, விவர்திதம், அவக்ஷிப்தம், அதிக்ஷிப்தஂ, திர்யக்க்ஷிப்தமிதி ஷட்விதம் ||௫||

View original

तत्र सन्धिमुक्तम्- उत्पिष्टं, विश्लिष्टं, विवर्तितम्, अवक्षिप्तम्, अतिक्षिप्तं, तिर्यक्क्षिप्तमिति षड्विधम् ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

தத்ர ப்ரஸாரணாகுஞ்சநவிவர்தநாக்ஷேபணாஶக்திருக்ரருஜத்வஂ ஸ்பர்ஶாஸஹத்வஂ சேதி ஸாமாந்யஂ ஸந்திமுக்தலக்ஷணமுக்தம் ||௬||

View original

तत्र प्रसारणाकुञ्चनविवर्तनाक्षेपणाशक्तिरुग्ररुजत्वं स्पर्शासहत्वं चेति सामान्यं सन्धिमुक्तलक्षणमुक्तम् ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

வைஶேஷிகஂ தூத்பிஷ்டே ஸந்தாவுபயதஃ ஶோபோ வேதநாப்ராதுர்பாவோ விஶேஷதஶ்ச நாநாப்ரகாரா வேதநா ராத்ரௌ ப்ராதுர்பவந்தி; விஶ்லிஷ்டேऽல்பஃ ஶோபோ வேதநாஸாதத்யஂ ஸந்திவிக்ரியா ச; விவர்திதே து ஸந்திபார்ஶ்வாபகமநாத்விஷமாங்கதா வேதநா ச; அவக்ஷிப்தே ஸந்திவிஶ்லேஷஸ்தீவ்ரருஜத்வஂ ச; அதிக்ஷிப்தே த்வயோஃ ஸந்த்யஸ்த்நோரதிக்ராந்ததா வேதநா ச; திர்யக்க்ஷிப்தே த்வேகாஸ்திபார்ஶ்வாபகமநமத்யர்தஂ வேதநா சேதி ||௭||

View original

वैशेषिकं तूत्पिष्टे सन्धावुभयतः शोफो वेदनाप्रादुर्भावो विशेषतश्च नानाप्रकारा वेदना रात्रौ प्रादुर्भवन्ति; विश्लिष्टेऽल्पः शोफो वेदनासातत्यं सन्धिविक्रिया च; विवर्तिते तु सन्धिपार्श्वापगमनाद्विषमाङ्गता वेदना च; अवक्षिप्ते सन्धिविश्लेषस्तीव्ररुजत्वं च; अतिक्षिप्ते द्वयोः सन्ध्यस्थ्नोरतिक्रान्तता वेदना च; तिर्यक्क्षिप्ते त्वेकास्थिपार्श्वापगमनमत्यर्थं वेदना चेति ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

காண்டபக்நமத ஊர்த்வஂ வக்ஷ்யாமஃ- கர்கடகம், அஶ்வகர்ணஂ, சூர்ணிதஂ, பிச்சிதம், அஸ்திச்சல்லிதஂ, காண்டபக்நஂ, மஜ்ஜாநுகதம், அதிபாதிதஂ, வக்ரஂ, சிந்நஂ, பாடிதஂ, ஸ்புடிதமிதி த்வாதஶவிதம் ||௮||

View original

काण्डभग्नमत ऊर्ध्वं वक्ष्यामः- कर्कटकम्, अश्वकर्णं, चूर्णितं, पिच्चितम्, अस्थिच्छल्लितं, काण्डभग्नं, मज्जानुगतम्, अतिपातितं, वक्रं, छिन्नं, पाटितं, स्फुटितमिति द्वादशविधम् ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

ஶ்வயதுபாஹுல்யஂ ஸ்பந்தநவிவர்தநஸ்பர்ஶாஸஹிஷ்ணுத்வமவபீட்யமாநே ஶப்தஃ ஸ்ரஸ்தாங்கதா விவிதவேதநாப்ராதுர்பாவஃ ஸர்வாஸ்வவஸ்தாஸு ந ஶர்மலாப இதி ஸமாஸேந காண்டபக்நலக்ஷணமுக்தம் ||௯||

View original

श्वयथुबाहुल्यं स्पन्दनविवर्तनस्पर्शासहिष्णुत्वमवपीड्यमाने शब्दः स्रस्ताङ्गता विविधवेदनाप्रादुर्भावः सर्वास्ववस्थासु न शर्मलाभ इति समासेन काण्डभग्नलक्षणमुक्तम् ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

விஶேஷஸ்து ஸம்மூடமுபயதோऽஸ்தி மத்யே ப(ல)க்நஂ க்ரந்திரிவோந்நதஂ கர்கடகம், அஶ்வகர்ணவதுத்கதமஶ்வகர்ணகஂ, ஸ்பஶ்யமாநஂ ஶப்தவச்சூர்ணிதமவகச்சேத், பிச்சிதஂ பதுதாஂ கதமநல்பஶோபஂ , பார்ஶ்வயோரஸ்தி ஹீநோத்கதமஸ்திச்சலிதஂ, வேல்லதே ப்ரகம்பமாநஂ காண்டபக்நம், அஸ்த்யவயவோऽஸ்திமத்யமநுப்ரவிஶ்ய மஜ்ஜாநமுந்நஹ்யதீதி மஜ்ஜாநுகதம், அஸ்தி நிஃஶேஷதஶ்சிந்நமதிபாதிதம், ஆபுக்நமவிமுக்தாஸ்தி வக்ரம், அந்யதரபார்ஶ்வாவஶிஷ்டஂ சிந்நஂ, பாடிதமணுபஹுவிதாரிதஂ வேதநாவச்ச, ஶூகபூர்ணமிவாத்மாதஂ விபுலஂ விஸ்புடிதஂ ஸ்புடிதமிதி ||௧௦||

View original

विशेषस्तु सम्मूढमुभयतोऽस्थि मध्ये भ(ल)ग्नं ग्रन्थिरिवोन्नतं कर्कटकम्, अश्वकर्णवदुद्गतमश्वकर्णकं, स्पृश्यमानं शब्दवच्चूर्णितमवगच्छेत्, पिच्चितं पृथुतां गतमनल्पशोफं , पार्श्वयोरस्थि हीनोद्गतमस्थिच्छलितं, वेल्लते प्रकम्पमानं काण्डभग्नम्, अस्थ्यवयवोऽस्थिमध्यमनुप्रविश्य मज्जानमुन्नह्यतीति मज्जानुगतम्, अस्थि निःशेषतश्छिन्नमतिपातितम्, आभुग्नमविमुक्तास्थि वक्रम्, अन्यतरपार्श्वावशिष्टं छिन्नं, पाटितमणुबहुविदारितं वेदनावच्च, शूकपूर्णमिवाध्मातं विपुलं विस्फुटितं स्फुटितमिति ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

தேஷு சூர்ணிதச்சிந்நாதிபாதிதமஜ்ஜாநுகதாநி கச்ச்ரஸாத்யாநி, கஶவத்தபாலாநாஂ க்ஷதக்ஷீணகுஷ்டிஶ்வாஸிநாஂ ஸந்த்யுபகதஂ சேதி ||௧௧||

View original

तेषु चूर्णितच्छिन्नातिपातितमज्जानुगतानि कृच्छ्रसाध्यानि, कृशवृद्धबालानां क्षतक्षीणकुष्ठिश्वासिनां सन्ध्युपगतं चेति ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (12-14) · Śloka 15

பவந்தி சாத்ர- பிந்நஂ கபாலஂ கட்யாஂ து ஸந்திமுக்தஂ ததா ச்யுதம் | ஜகநஂ ப்ரதி பிஷ்டஂ ச வர்ஜயேத்தச்சிகித்ஸகஃ ||௧௨|| அஸஂஶ்லிஷ்டஂ கபாலஂ து லலாடே சூர்ணிதஂ ச யத் | பக்நஂ ஸ்தநாந்தரே ஶங்கே பஷ்டே மூர்த்நி ச வர்ஜயேத் ||௧௩|| ஆதிதோ யச்ச துர்ஜாதமஸ்தி ஸந்திரதாபி வா | ஸம்யக்யமிதமப்யஸ்தி துர்ந்யாஸாத்துர்நிபந்தநாத் ||௧௪|| ஸங்க்ஷோபாத்வாऽபி யத்கச்சேத்விக்ரியாஂ தச்ச வர்ஜயேத் |௧௫|

View original

भवन्ति चात्र- भिन्नं कपालं कट्यां तु सन्धिमुक्तं तथा च्युतम् | जघनं प्रति पिष्टं च वर्जयेत्तच्चिकित्सकः ||१२|| असंश्लिष्टं कपालं तु ललाटे चूर्णितं च यत् | भग्नं स्तनान्तरे शङ्खे पृष्ठे मूर्ध्नि च वर्जयेत् ||१३|| आदितो यच्च दुर्जातमस्थि सन्धिरथापि वा | सम्यग्यमितमप्यस्थि दुर्न्यासाद्दुर्निबन्धनात् ||१४|| सङ्क्षोभाद्वाऽपि यद्गच्छेद्विक्रियां तच्च वर्जयेत् |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (15) · Śloka 16

மத்யஸ்ய வயஸோऽவஸ்தாஸ்திஸ்ரோ யாஃ பரிகீர்திதாஃ ||௧௫|| தத்ர ஸ்திரோ பவேஜ்ஜந்துருபக்ராந்தோ விஜாநதா |௧௬|

View original

मध्यस्य वयसोऽवस्थास्तिस्रो याः परिकीर्तिताः ||१५|| तत्र स्थिरो भवेज्जन्तुरुपक्रान्तो विजानता |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (16) · Śloka 17

தருணாஸ்தீநி நம்யந்தே பஜ்யந்தே நலகாநி து ||௧௬|| கபாலாநி விபித்யந்தே ஸ்புடந்தி ருசகாநி ச ||௧௭||

View original

तरुणास्थीनि नम्यन्ते भज्यन्ते नलकानि तु ||१६|| कपालानि विभिद्यन्ते स्फुटन्ति रुचकानि च ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 15

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே பக்நநிதாநஂ நாம பஞ்சதஶோऽத்யாயஃ ||௧௫||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने भग्ननिदानं नाम पञ्चदशोऽध्यायः ||१५||

🔊 Audio coming soon