Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಭಗ್ನಾನಾಂ ನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो भग्नानां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
15. bhagnanidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಪತನಪೀಡನಪ್ರಹಾರಾಕ್ಷೇಪಣವ್ಯಾಲಮೃಗದಶನಪ್ರಭೃತಿಭಿರಭಿಘಾತವಿಶೇಷೈರನೇಕವಿಧಮಸ್ಥ್ನಾಂ ಭಙ್ಗಮುಪದಿಶನ್ತಿ ||೩||
View original
पतनपीडनप्रहाराक्षेपणव्यालमृगदशनप्रभृतिभिरभिघातविशेषैरनेकविधमस्थ्नां भङ्गमुपदिशन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತತ್ರ ಭಙ್ಗ(ಗ್ನ)ಜಾತಮನೇಕವಿಧಮನುಸಾರ್ಯಮಾಣಂ ದ್ವಿವಿಧಮೇವೋಪಪದ್ಯತೇ ಸನ್ಧಿಮುಕ್ತಂ, ಕಾಣ್ಡಭಗ್ನಂ ಚ | ತತ್ರ ಷಡ್ವಿಧಂ ಸನ್ಧಿಮುಕ್ತಂ, ದ್ವಾದಶವಿಧಂ ಕಾಣ್ಡಭಗ್ನಂ ಭವತಿ ||೪||
View original
तत्र भङ्ग(ग्न)जातमनेकविधमनुसार्यमाणं द्विविधमेवोपपद्यते सन्धिमुक्तं, काण्डभग्नं च | तत्र षड्विधं सन्धिमुक्तं, द्वादशविधं काण्डभग्नं भवति ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ತತ್ರ ಸನ್ಧಿಮುಕ್ತಮ್- ಉತ್ಪಿಷ್ಟಂ, ವಿಶ್ಲಿಷ್ಟಂ, ವಿವರ್ತಿತಮ್, ಅವಕ್ಷಿಪ್ತಮ್, ಅತಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ, ತಿರ್ಯಕ್ಕ್ಷಿಪ್ತಮಿತಿ ಷಡ್ವಿಧಮ್ ||೫||
View original
तत्र सन्धिमुक्तम्- उत्पिष्टं, विश्लिष्टं, विवर्तितम्, अवक्षिप्तम्, अतिक्षिप्तं, तिर्यक्क्षिप्तमिति षड्विधम् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ತತ್ರ ಪ್ರಸಾರಣಾಕುಞ್ಚನವಿವರ್ತನಾಕ್ಷೇಪಣಾಶಕ್ತಿರುಗ್ರರುಜತ್ವಂ ಸ್ಪರ್ಶಾಸಹತ್ವಂ ಚೇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಸನ್ಧಿಮುಕ್ತಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತಮ್ ||೬||
View original
तत्र प्रसारणाकुञ्चनविवर्तनाक्षेपणाशक्तिरुग्ररुजत्वं स्पर्शासहत्वं चेति सामान्यं सन्धिमुक्तलक्षणमुक्तम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ವೈಶೇಷಿಕಂ ತೂತ್ಪಿಷ್ಟೇ ಸನ್ಧಾವುಭಯತಃ ಶೋಫೋ ವೇದನಾಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೋ ವಿಶೇಷತಶ್ಚ ನಾನಾಪ್ರಕಾರಾ ವೇದನಾ ರಾತ್ರೌ ಪ್ರಾದುರ್ಭವನ್ತಿ; ವಿಶ್ಲಿಷ್ಟೇಽಲ್ಪಃ ಶೋಫೋ ವೇದನಾಸಾತತ್ಯಂ ಸನ್ಧಿವಿಕ್ರಿಯಾ ಚ; ವಿವರ್ತಿತೇ ತು ಸನ್ಧಿಪಾರ್ಶ್ವಾಪಗಮನಾದ್ವಿಷಮಾಙ್ಗತಾ ವೇದನಾ ಚ; ಅವಕ್ಷಿಪ್ತೇ ಸನ್ಧಿವಿಶ್ಲೇಷಸ್ತೀವ್ರರುಜತ್ವಂ ಚ; ಅತಿಕ್ಷಿಪ್ತೇ ದ್ವಯೋಃ ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥ್ನೋರತಿಕ್ರಾನ್ತತಾ ವೇದನಾ ಚ; ತಿರ್ಯಕ್ಕ್ಷಿಪ್ತೇ ತ್ವೇಕಾಸ್ಥಿಪಾರ್ಶ್ವಾಪಗಮನಮತ್ಯರ್ಥಂ ವೇದನಾ ಚೇತಿ ||೭||
View original
वैशेषिकं तूत्पिष्टे सन्धावुभयतः शोफो वेदनाप्रादुर्भावो विशेषतश्च नानाप्रकारा वेदना रात्रौ प्रादुर्भवन्ति; विश्लिष्टेऽल्पः शोफो वेदनासातत्यं सन्धिविक्रिया च; विवर्तिते तु सन्धिपार्श्वापगमनाद्विषमाङ्गता वेदना च; अवक्षिप्ते सन्धिविश्लेषस्तीव्ररुजत्वं च; अतिक्षिप्ते द्वयोः सन्ध्यस्थ्नोरतिक्रान्तता वेदना च; तिर्यक्क्षिप्ते त्वेकास्थिपार्श्वापगमनमत्यर्थं वेदना चेति ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ಕಾಣ್ಡಭಗ್ನಮತ ಊರ್ಧ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ಕರ್ಕಟಕಮ್, ಅಶ್ವಕರ್ಣಂ, ಚೂರ್ಣಿತಂ, ಪಿಚ್ಚಿತಮ್, ಅಸ್ಥಿಚ್ಛಲ್ಲಿತಂ, ಕಾಣ್ಡಭಗ್ನಂ, ಮಜ್ಜಾನುಗತಮ್, ಅತಿಪಾತಿತಂ, ವಕ್ರಂ, ಛಿನ್ನಂ, ಪಾಟಿತಂ, ಸ್ಫುಟಿತಮಿತಿ ದ್ವಾದಶವಿಧಮ್ ||೮||
View original
काण्डभग्नमत ऊर्ध्वं वक्ष्यामः- कर्कटकम्, अश्वकर्णं, चूर्णितं, पिच्चितम्, अस्थिच्छल्लितं, काण्डभग्नं, मज्जानुगतम्, अतिपातितं, वक्रं, छिन्नं, पाटितं, स्फुटितमिति द्वादशविधम् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ಶ್ವಯಥುಬಾಹುಲ್ಯಂ ಸ್ಪನ್ದನವಿವರ್ತನಸ್ಪರ್ಶಾಸಹಿಷ್ಣುತ್ವಮವಪೀಡ್ಯಮಾನೇ ಶಬ್ದಃ ಸ್ರಸ್ತಾಙ್ಗತಾ ವಿವಿಧವೇದನಾಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ ಸರ್ವಾಸ್ವವಸ್ಥಾಸು ನ ಶರ್ಮಲಾಭ ಇತಿ ಸಮಾಸೇನ ಕಾಣ್ಡಭಗ್ನಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತಮ್ ||೯||
View original
श्वयथुबाहुल्यं स्पन्दनविवर्तनस्पर्शासहिष्णुत्वमवपीड्यमाने शब्दः स्रस्ताङ्गता विविधवेदनाप्रादुर्भावः सर्वास्ववस्थासु न शर्मलाभ इति समासेन काण्डभग्नलक्षणमुक्तम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ವಿಶೇಷಸ್ತು ಸಮ್ಮೂಢಮುಭಯತೋಽಸ್ಥಿ ಮಧ್ಯೇ ಭ(ಲ)ಗ್ನಂ ಗ್ರನ್ಥಿರಿವೋನ್ನತಂ ಕರ್ಕಟಕಮ್, ಅಶ್ವಕರ್ಣವದುದ್ಗತಮಶ್ವಕರ್ಣಕಂ, ಸ್ಪೃಶ್ಯಮಾನಂ ಶಬ್ದವಚ್ಚೂರ್ಣಿತಮವಗಚ್ಛೇತ್, ಪಿಚ್ಚಿತಂ ಪೃಥುತಾಂ ಗತಮನಲ್ಪಶೋಫಂ , ಪಾರ್ಶ್ವಯೋರಸ್ಥಿ ಹೀನೋದ್ಗತಮಸ್ಥಿಚ್ಛಲಿತಂ, ವೇಲ್ಲತೇ ಪ್ರಕಮ್ಪಮಾನಂ ಕಾಣ್ಡಭಗ್ನಮ್, ಅಸ್ಥ್ಯವಯವೋಽಸ್ಥಿಮಧ್ಯಮನುಪ್ರವಿಶ್ಯ ಮಜ್ಜಾನಮುನ್ನಹ್ಯತೀತಿ ಮಜ್ಜಾನುಗತಮ್, ಅಸ್ಥಿ ನಿಃಶೇಷತಶ್ಛಿನ್ನಮತಿಪಾತಿತಮ್, ಆಭುಗ್ನಮವಿಮುಕ್ತಾಸ್ಥಿ ವಕ್ರಮ್, ಅನ್ಯತರಪಾರ್ಶ್ವಾವಶಿಷ್ಟಂ ಛಿನ್ನಂ, ಪಾಟಿತಮಣುಬಹುವಿದಾರಿತಂ ವೇದನಾವಚ್ಚ, ಶೂಕಪೂರ್ಣಮಿವಾಧ್ಮಾತಂ ವಿಪುಲಂ ವಿಸ್ಫುಟಿತಂ ಸ್ಫುಟಿತಮಿತಿ ||೧೦||
View original
विशेषस्तु सम्मूढमुभयतोऽस्थि मध्ये भ(ल)ग्नं ग्रन्थिरिवोन्नतं कर्कटकम्, अश्वकर्णवदुद्गतमश्वकर्णकं, स्पृश्यमानं शब्दवच्चूर्णितमवगच्छेत्, पिच्चितं पृथुतां गतमनल्पशोफं , पार्श्वयोरस्थि हीनोद्गतमस्थिच्छलितं, वेल्लते प्रकम्पमानं काण्डभग्नम्, अस्थ्यवयवोऽस्थिमध्यमनुप्रविश्य मज्जानमुन्नह्यतीति मज्जानुगतम्, अस्थि निःशेषतश्छिन्नमतिपातितम्, आभुग्नमविमुक्तास्थि वक्रम्, अन्यतरपार्श्वावशिष्टं छिन्नं, पाटितमणुबहुविदारितं वेदनावच्च, शूकपूर्णमिवाध्मातं विपुलं विस्फुटितं स्फुटितमिति ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ತೇಷು ಚೂರ್ಣಿತಚ್ಛಿನ್ನಾತಿಪಾತಿತಮಜ್ಜಾನುಗತಾನಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾನಿ, ಕೃಶವೃದ್ಧಬಾಲಾನಾಂ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಕುಷ್ಠಿಶ್ವಾಸಿನಾಂ ಸನ್ಧ್ಯುಪಗತಂ ಚೇತಿ ||೧೧||
View original
तेषु चूर्णितच्छिन्नातिपातितमज्जानुगतानि कृच्छ्रसाध्यानि, कृशवृद्धबालानां क्षतक्षीणकुष्ठिश्वासिनां सन्ध्युपगतं चेति ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12-14) · Śloka 15
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಭಿನ್ನಂ ಕಪಾಲಂ ಕಟ್ಯಾಂ ತು ಸನ್ಧಿಮುಕ್ತಂ ತಥಾ ಚ್ಯುತಮ್ | ಜಘನಂ ಪ್ರತಿ ಪಿಷ್ಟಂ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್ತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಕಃ ||೧೨|| ಅಸಂಶ್ಲಿಷ್ಟಂ ಕಪಾಲಂ ತು ಲಲಾಟೇ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಚ ಯತ್ | ಭಗ್ನಂ ಸ್ತನಾನ್ತರೇ ಶಙ್ಖೇ ಪೃಷ್ಠೇ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್ ||೧೩|| ಆದಿತೋ ಯಚ್ಚ ದುರ್ಜಾತಮಸ್ಥಿ ಸನ್ಧಿರಥಾಪಿ ವಾ | ಸಮ್ಯಗ್ಯಮಿತಮಪ್ಯಸ್ಥಿ ದುರ್ನ್ಯಾಸಾದ್ದುರ್ನಿಬನ್ಧನಾತ್ ||೧೪|| ಸಙ್ಕ್ಷೋಭಾದ್ವಾಽಪಿ ಯದ್ಗಚ್ಛೇದ್ವಿಕ್ರಿಯಾಂ ತಚ್ಚ ವರ್ಜಯೇತ್ |೧೫|
View original
भवन्ति चात्र- भिन्नं कपालं कट्यां तु सन्धिमुक्तं तथा च्युतम् | जघनं प्रति पिष्टं च वर्जयेत्तच्चिकित्सकः ||१२|| असंश्लिष्टं कपालं तु ललाटे चूर्णितं च यत् | भग्नं स्तनान्तरे शङ्खे पृष्ठे मूर्ध्नि च वर्जयेत् ||१३|| आदितो यच्च दुर्जातमस्थि सन्धिरथापि वा | सम्यग्यमितमप्यस्थि दुर्न्यासाद्दुर्निबन्धनात् ||१४|| सङ्क्षोभाद्वाऽपि यद्गच्छेद्विक्रियां तच्च वर्जयेत् |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (15) · Śloka 16
ಮಧ್ಯಸ್ಯ ವಯಸೋಽವಸ್ಥಾಸ್ತಿಸ್ರೋ ಯಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ||೧೫|| ತತ್ರ ಸ್ಥಿರೋ ಭವೇಜ್ಜನ್ತುರುಪಕ್ರಾನ್ತೋ ವಿಜಾನತಾ |೧೬|
View original
मध्यस्य वयसोऽवस्थास्तिस्रो याः परिकीर्तिताः ||१५|| तत्र स्थिरो भवेज्जन्तुरुपक्रान्तो विजानता |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 17
ತರುಣಾಸ್ಥೀನಿ ನಮ್ಯನ್ತೇ ಭಜ್ಯನ್ತೇ ನಲಕಾನಿ ತು ||೧೬|| ಕಪಾಲಾನಿ ವಿಭಿದ್ಯನ್ತೇ ಸ್ಫುಟನ್ತಿ ರುಚಕಾನಿ ಚ ||೧೭||
View original
तरुणास्थीनि नम्यन्ते भज्यन्ते नलकानि तु ||१६|| कपालानि विभिद्यन्ते स्फुटन्ति रुचकानि च ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 15
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಭಗ್ನನಿದಾನಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೫||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने भग्ननिदानं नाम पञ्चदशोऽध्यायः ||१५||
🔊 Audio coming soon