Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātaḥ śūkadōṣanidānaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
View original
अथातः शूकदोषनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
14. śūkadōṣanidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
liṅgavr̥ddhimicchatāmakramapravr̥ttānāṁ śūkadōṣanimittā daśa cāṣṭau ca vyādhayō jāyantē | tadyathā sarṣapikā, aṣṭhīlikā, grathitaṁ, kumbhīkā, alajī, mr̥ditaṁ, sammūḍhapiḍakā, avamanthaḥ, puṣkarikā, sparśahāniḥ, uttamā, śatapōnakaḥ, tvakpākaḥ, śōṇitārbudaṁ, māṁsārbudaṁ, māṁsapākaḥ, vidradhiḥ, tilakālakaścēti ||3||
View original
लिङ्गवृद्धिमिच्छतामक्रमप्रवृत्तानां शूकदोषनिमित्ता दश चाष्टौ च व्याधयो जायन्ते | तद्यथा सर्षपिका, अष्ठीलिका, ग्रथितं, कुम्भीका, अलजी, मृदितं, सम्मूढपिडका, अवमन्थः, पुष्करिका, स्पर्शहानिः, उत्तमा, शतपोनकः, त्वक्पाकः, शोणितार्बुदं, मांसार्बुदं, मांसपाकः, विद्रधिः, तिलकालकश्चेति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
gaurasarṣapatulyā tu śūkadurbhagnahētukā | piḍakā kapharaktābhyāṁ jñēyā sarṣapikā budhaiḥ ||4||
View original
गौरसर्षपतुल्या तु शूकदुर्भग्नहेतुका | पिडका कफरक्ताभ्यां ज्ञेया सर्षपिका बुधैः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
kaṭhinā viṣamairantairmārutasya prakōpataḥ | śūkaistu viṣasambhugnaiḥ piḍakā'ṣṭhīlikā bhavēt ||5||
View original
कठिना विषमैरन्तैर्मारुतस्य प्रकोपतः | शूकैस्तु विषसम्भुग्नैः पिडकाऽष्ठीलिका भवेत् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
śūkairyat pūritaṁ śaśvadgrathitaṁ tat kaphōtthitam |6|
View original
शूकैर्यत् पूरितं शश्वद्ग्रथितं तत् कफोत्थितम् |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (6) · Śloka 6
kumbhīkā raktapittōtthā jāmbavāsthinibhā'śubhā ||6||
View original
कुम्भीका रक्तपित्तोत्था जाम्बवास्थिनिभाऽशुभा ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (7) · Śloka 7
alajīlakṣaṇairyuktāmalajīṁ ca vitarkayēt | mr̥ditaṁ pīḍitaṁ yattu saṁrabdhaṁ vāyukōpataḥ ||7||
View original
अलजीलक्षणैर्युक्तामलजीं च वितर्कयेत् | मृदितं पीडितं यत्तु संरब्धं वायुकोपतः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (8) · Śloka 8
pāṇibhyāṁ bhr̥śasammūḍhē sammūḍhapiḍakā bhavēt |8|
View original
पाणिभ्यां भृशसम्मूढे सम्मूढपिडका भवेत् |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (8) · Śloka 9
dīrghā bahvyaśca piḍakā dīryantē madhyatastu yāḥ ||8|| sō'vamanthaḥ kaphāsr̥gbhyāṁ vēdanārōmaharṣakr̥t |9|
View original
दीर्घा बह्व्यश्च पिडका दीर्यन्ते मध्यतस्तु याः ||८|| सोऽवमन्थः कफासृग्भ्यां वेदनारोमहर्षकृत् |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (9) · Śloka 10
pittaśōṇitasambhūtā piḍakā piḍakācitā ||9|| padmapuṣkarasaṁsthānā jñēyā puṣkarikēti sā |10|
View original
पित्तशोणितसम्भूता पिडका पिडकाचिता ||९|| पद्मपुष्करसंस्थाना ज्ञेया पुष्करिकेति सा |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (10) · Śloka 10
janayēt sparśahāniṁ tu śōṇitaṁ śūkadūṣitam ||10||
View original
जनयेत् स्पर्शहानिं तु शोणितं शूकदूषितम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (11) · Śloka 11
mudgamāṣōpamā raktā piḍakā raktapittajā | uttamaiṣā tu vijñēyā śūkājīrṇanimittajā ||11||
View original
मुद्गमाषोपमा रक्ता पिडका रक्तपित्तजा | उत्तमैषा तु विज्ञेया शूकाजीर्णनिमित्तजा ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (12) · Śloka 12
chidrairaṇumukhairvastu citaṁ yasya samantataḥ | vātaśōṇitajō vyādhirvijñēyaḥ śatapōnakaḥ ||12||
View original
छिद्रैरणुमुखैर्वस्तु चितं यस्य समन्ततः | वातशोणितजो व्याधिर्विज्ञेयः शतपोनकः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (13) · Śloka 13
pittaraktakr̥tō jñēyastvakpākō jvaradāhavān |13|
View original
पित्तरक्तकृतो ज्ञेयस्त्वक्पाको ज्वरदाहवान् |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
kr̥ṣṇauḥ sphōṭaiḥ saraktaiśca piḍakābhiśca pīḍitam | yasya vastu rujaścōgrā jñēyaṁ tacchōṇitārbudam ||13||
View original
कृष्णौः स्फोटैः सरक्तैश्च पिडकाभिश्च पीडितम् | यस्य वस्तु रुजश्चोग्रा ज्ञेयं तच्छोणितार्बुदम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (14) · Śloka 14
māṁsadōṣēṇa jānīyādarbudaṁ māṁsasambhavam |14|
View original
मांसदोषेण जानीयादर्बुदं मांससम्भवम् |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (14) · Śloka 15
śīryantē yasya māṁsāni yatra sarvāśca vēdanāḥ ||14|| vidyāttaṁ māṁsapākaṁ tu sarvadōṣakr̥taṁ bhiṣak |15|
View original
शीर्यन्ते यस्य मांसानि यत्र सर्वाश्च वेदनाः ||१४|| विद्यात्तं मांसपाकं तु सर्वदोषकृतं भिषक् |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
vidradhiṁ sannipātēna yathōktamabhinirdiśēt ||15||
View original
विद्रधिं सन्निपातेन यथोक्तमभिनिर्दिशेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (16-17) · Śloka 17
kr̥ṣṇāni citrāṇyathavā śūkāni saviṣāṇi ca | pātitāni pacantyāśu mēḍhraṁ niravaśēṣataḥ ||16|| kālāni bhūtvā māṁsāni śīryantē yasya dēhinaḥ | sannipātasamutthānaṁ taṁ vidyāttilakālakam ||17||
View original
कृष्णानि चित्राण्यथवा शूकानि सविषाणि च | पातितानि पचन्त्याशु मेढ्रं निरवशेषतः ||१६|| कालानि भूत्वा मांसानि शीर्यन्ते यस्य देहिनः | सन्निपातसमुत्थानं तं विद्यात्तिलकालकम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (18) · Śloka 18
tatra māṁsārbudaṁ yacca māṁsapākaśca yaḥ smr̥taḥ | vidradhiśca na sidhyanti yē ca syustilakālakāḥ ||18||
View original
तत्र मांसार्बुदं यच्च मांसपाकश्च यः स्मृतः | विद्रधिश्च न सिध्यन्ति ये च स्युस्तिलकालकाः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 14
iti suśrutasaṁhitāyāṁ nidānasthānē śūkadōṣanidānaṁ nāma caturdaśō'dhyāyaḥ ||14||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने शूकदोषनिदानं नाम चतुर्दशोऽध्यायः ||१४||
🔊 Audio coming soon