Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో విసర్పనాడీస్తనరోగనిదానం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातो विसर्पनाडीस्तनरोगनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
10. visarpanāḍīstanarōganidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
త్వఙ్మాంసశోణితగతాః కుపితాస్తు దోషాః సర్వాంగసారిణమిహాస్థితమాత్మలింగం | కుర్వంతి విస్తృతమనున్నతమాశు శోఫం తం సర్వతో విసరణాచ్చ విసర్పమాహుః ||3||
View original
त्वङ्मांसशोणितगताः कुपितास्तु दोषाः सर्वाङ्गसारिणमिहास्थितमात्मलिङ्गम् | कुर्वन्ति विस्तृतमनुन्नतमाशु शोफं तं सर्वतो विसरणाच्च विसर्पमाहुः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
వాతాత్మకోఽసితమృదుః పరుషోఽంగమర్దసంభేదతోదపవనజ్వరలింగయుక్తః | గండైర్యదా తు విషమైరతిదూషితత్వాద్యుక్తః స ఏవ కథితః ఖలు వర్జనీయః ||4||
View original
वातात्मकोऽसितमृदुः परुषोऽङ्गमर्दसम्भेदतोदपवनज्वरलिङ्गयुक्तः | गण्डैर्यदा तु विषमैरतिदूषितत्वाद्युक्तः स एव कथितः खलु वर्जनीयः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
పిత్తాత్మకో ద్రుతగతిర్జ్వరదాహపాకస్ఫోటప్రభేదబహులః క్షతజప్రకాశః | దోషప్రవృద్ధిహతమాంససిరో యదా స్యాత్ స్రోతోజకర్దమనిభో న తదా స సిధ్యేత్ ||5||
View original
पित्तात्मको द्रुतगतिर्ज्वरदाहपाकस्फोटप्रभेदबहुलः क्षतजप्रकाशः | दोषप्रवृद्धिहतमांससिरो यदा स्यात् स्रोतोजकर्दमनिभो न तदा स सिध्येत् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
శ్లేష్మాత్మకః సరతి మందమశీఘ్రపాకః స్నిగ్ధః సితశ్వయథురల్పరుగుగ్రకండుః |6|
View original
श्लेष्मात्मकः सरति मन्दमशीघ्रपाकः स्निग्धः सितश्वयथुरल्परुगुग्रकण्डुः |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (6) · Śloka 6
సర్వాత్మకస్త్రివిధవర్ణరుజోఽవగాఢః పక్వో న సిధ్యతి చ మాంససిరాప్రశాతాత్ ||6||
View original
सर्वात्मकस्त्रिविधवर्णरुजोऽवगाढः पक्वो न सिध्यति च मांससिराप्रशातात् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (7) · Śloka 7
సద్యఃక్షతవ్రణముపేత్య నరస్య పిత్తం రక్తం చ దోషబహులస్య కరోతి శోఫం | శ్యావం సలోహితమతిజ్వరదాహపాకం స్ఫోటైః కులత్థసదృశైరసితైశ్చ కీర్ణం ||7||
View original
सद्यःक्षतव्रणमुपेत्य नरस्य पित्तं रक्तं च दोषबहुलस्य करोति शोफम् | श्यावं सलोहितमतिज्वरदाहपाकं स्फोटैः कुलत्थसदृशैरसितैश्च कीर्णम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (8) · Śloka 8
సిధ్యంతి వాతకఫపిత్తకృతా విసర్పాః సర్వాత్మకః క్షతకృతశ్చ న సిద్ధిమేతి | పైత్తానిలావపి చ దర్శితపూర్వలింగౌ సర్వే చ మర్మసు భవంతి హి కృచ్ఛ్రసాధ్యాః ||8||
View original
सिध्यन्ति वातकफपित्तकृता विसर्पाः सर्वात्मकः क्षतकृतश्च न सिद्धिमेति | पैत्तानिलावपि च दर्शितपूर्वलिङ्गौ सर्वे च मर्मसु भवन्ति हि कृच्छ्रसाध्याः ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (9) · Śloka 10
శోఫం న పక్వమితి పక్వముపేక్షతే యో యో వా వ్రణం ప్రచురపూయమసాధువృత్తః | అభ్యంతరం ప్రవిశతి ప్రవిదార్య తస్య స్థానాని పూర్వవిహితాని తతః స పూయః ||9|| తస్యాతిమాత్రగమనాద్గతిరిత్యతశ్చ నాడీవ యద్వహతి తేన మతా తు నాడీ |10|
View original
शोफं न पक्वमिति पक्वमुपेक्षते यो यो वा व्रणं प्रचुरपूयमसाधुवृत्तः | अभ्यन्तरं प्रविशति प्रविदार्य तस्य स्थानानि पूर्वविहितानि ततः स पूयः ||९|| तस्यातिमात्रगमनाद्गतिरित्यतश्च नाडीव यद्वहति तेन मता तु नाडी |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (10) · Śloka 10
దోషైస్త్రిభిర్భవతి సా పృథగేకశశ్చ సమ్మూర్చ్ఛితైరపి చ శల్యనిమిత్తతోఽన్యా ||10||
View original
दोषैस्त्रिभिर्भवति सा पृथगेकशश्च सम्मूर्च्छितैरपि च शल्यनिमित्ततोऽन्या ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (11) · Śloka 11
తత్రానిలాత్ పరుషసూక్ష్మముఖీ సశూలా ఫేనానువిద్ధమధికం స్రవతి క్షపాయాం |11|
View original
तत्रानिलात् परुषसूक्ष्ममुखी सशूला फेनानुविद्धमधिकं स्रवति क्षपायाम् |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (11) · Śloka 11
తృట్తాపతోదసదనజ్వరభేదహేతుః పీతం స్రవత్యధికముష్ణమహఃసు పిత్తాత్ ||11||
View original
तृट्तापतोदसदनज्वरभेदहेतुः पीतं स्रवत्यधिकमुष्णमहःसु पित्तात् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (12) · Śloka 12
జ్ఞేయా కఫాద్బహుఘనార్జునపిచ్ఛిలాస్రా రాత్రిస్రుతిః స్తిమితరుక్కఠినా సకండూః |12|
View original
ज्ञेया कफाद्बहुघनार्जुनपिच्छिलास्रा रात्रिस्रुतिः स्तिमितरुक्कठिना सकण्डूः |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
దోషద్వయాభిహితలక్షణదర్శనేన తిస్రో గతీర్వ్యతికరప్రభవాస్తు విద్యాత్ ||12||
View original
दोषद्वयाभिहितलक्षणदर्शनेन तिस्रो गतीर्व्यतिकरप्रभवास्तु विद्यात् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
దాహజ్వరశ్వసనమూర్చ్ఛనవక్త్రశోషా యస్యాం భవంత్యభిహితాని చ లక్షణాని | తామాదిశేత్ పవనపిత్తకఫప్రకోపాద్ధోరామసుక్షయకరీమివ కాలరాత్రిం ||13||
View original
दाहज्वरश्वसनमूर्च्छनवक्त्रशोषा यस्यां भवन्त्यभिहितानि च लक्षणानि | तामादिशेत् पवनपित्तकफप्रकोपाद्धोरामसुक्षयकरीमिव कालरात्रिम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (14) · Śloka 14
నష్టం కథంచిదనుమార్గముదీరితేషు స్థానేషు శల్యమచిరేణ గతిం కరోతి | సా ఫేనిలం మథితమచ్ఛమసృగ్విమిశ్రముష్ణం స్రవేత సహసా సరుజా చ నిత్యం ||14||
View original
नष्टं कथञ्चिदनुमार्गमुदीरितेषु स्थानेषु शल्यमचिरेण गतिं करोति | सा फेनिलं मथितमच्छमसृग्विमिश्रमुष्णं स्रवेत सहसा सरुजा च नित्यम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (15) · Śloka 15
యావత్యో గతయో యైశ్చ కారణైః సంభవంతి హి | తావంతః స్తనరోగాః స్యుః స్త్రీణాం తైరేవ హేతుభిః ||15||
View original
यावत्यो गतयो यैश्च कारणैः सम्भवन्ति हि | तावन्तः स्तनरोगाः स्युः स्त्रीणां तैरेव हेतुभिः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (16) · Śloka 16
ధమన్యః సంవృతద్వారాః కన్యానాం స్తనసంశ్రితాః | దోషావిసరణాత్తాసాం న భవంతి స్తనామయాః ||16||
View original
धमन्यः संवृतद्वाराः कन्यानां स्तनसंश्रिताः | दोषाविसरणात्तासां न भवन्ति स्तनामयाः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (17) · Śloka 17
తాసామేవ ప్రజాతానాం గర్భిణీనాం చ తాః పునః | స్వభావాదేవ వివృతా జాయంతే సంభవంత్యతః ||17||
View original
तासामेव प्रजातानां गर्भिणीनां च ताः पुनः | स्वभावादेव विवृता जायन्ते सम्भवन्त्यतः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (18) · Śloka 18
రసప్రసాదో మధురః పక్వాహారనిమిత్తజః | కృత్స్నదేహాత్ స్తనౌ ప్రాప్తః స్తన్యమిత్యభిధీయతే ||18||
View original
रसप्रसादो मधुरः पक्वाहारनिमित्तजः | कृत्स्नदेहात् स्तनौ प्राप्तः स्तन्यमित्यभिधीयते ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (19-22) · Śloka 23
విశస్తేష్వపి గాత్రేషు యథా శుక్రం న దృశ్యతే | సర్వదేహాశ్రితత్వాచ్చ శుక్రలక్షణముచ్యతే ||19|| తదేవ చేష్టయువతేర్దర్శనాత్ స్మరణాదపి | శబ్దసంశ్రవణాత్ స్పర్శాత్ సంహర్షాచ్చ ప్రవర్తతే ||20|| సుప్రసన్నం మనస్తత్ర హర్షణే హేతురుచ్యతే | ఆహారరసయోనిత్వాదేవం స్తన్యమపి స్త్రియాః ||21|| తదేవాపత్యసంస్పర్శాద్దర్శనాత్ స్మరణాదపి | గ్రహణాచ్చ శరీరస్య శుక్రవత్ సంప్రవర్తతే ||22|| స్నేహో నిరంతరస్తత్ర ప్రస్రవే హేతురుచ్యతే |23|
View original
विशस्तेष्वपि गात्रेषु यथा शुक्रं न दृश्यते | सर्वदेहाश्रितत्वाच्च शुक्रलक्षणमुच्यते ||१९|| तदेव चेष्टयुवतेर्दर्शनात् स्मरणादपि | शब्दसंश्रवणात् स्पर्शात् संहर्षाच्च प्रवर्तते ||२०|| सुप्रसन्नं मनस्तत्र हर्षणे हेतुरुच्यते | आहाररसयोनित्वादेवं स्तन्यमपि स्त्रियाः ||२१|| तदेवापत्यसंस्पर्शाद्दर्शनात् स्मरणादपि | ग्रहणाच्च शरीरस्य शुक्रवत् सम्प्रवर्तते ||२२|| स्नेहो निरन्तरस्तत्र प्रस्रवे हेतुरुच्यते |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (23-24) · Śloka 24
తత్ కషాయం భవేద్వాతాత్ క్షిప్తం చ ప్లవతేఽంభసి ||23|| పిత్తాదమ్లం సకటుకం రాజ్యోఽంభసి చ పీతికాః | కఫాద్ఘనం పిచ్ఛిలం చ జలే చాప్యవసీదతి | సర్వైర్దుష్టైః సర్వలింగమభిఘాతాచ్చ దుష్యతి ||24||
View original
तत् कषायं भवेद्वातात् क्षिप्तं च प्लवतेऽम्भसि ||२३|| पित्तादम्लं सकटुकं राज्योऽम्भसि च पीतिकाः | कफाद्घनं पिच्छिलं च जले चाप्यवसीदति | सर्वैर्दुष्टैः सर्वलिङ्गमभिघाताच्च दुष्यति ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (25) · Śloka 25
యత్ క్షీరముదకే క్షిప్తమేకీభవతి పాండురం | మధురం చావివర్ణం చ ప్రసన్నం తద్వినిర్దిశేత్ ||25||
View original
यत् क्षीरमुदके क्षिप्तमेकीभवति पाण्डुरम् | मधुरं चाविवर्णं च प्रसन्नं तद्विनिर्दिशेत् ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
సక్షీరౌ వాఽప్యదుగ్ధౌ వా ప్రాప్య దోషః స్తనౌ స్త్రియాః | రక్తం మాంసం చ సందూష్య స్తనరోగాయ కల్పతే ||26||
View original
सक्षीरौ वाऽप्यदुग्धौ वा प्राप्य दोषः स्तनौ स्त्रियाः | रक्तं मांसं च सन्दूष्य स्तनरोगाय कल्पते ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (27) · Śloka 27
పంచానామపి తేషాం తు హిత్వా శోణితవిద్రధిం | లక్షణాని సమానాని బాహ్యవిద్రధిలక్షణైః ||27||
View original
पञ्चानामपि तेषां तु हित्वा शोणितविद्रधिम् | लक्षणानि समानानि बाह्यविद्रधिलक्षणैः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం నిదానస్థానే విసర్పనాడీస్తనరోగనిదానం నామ దశమోఽధ్యాయః ||10||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने विसर्पनाडीस्तनरोगनिदानं नाम दशमोऽध्यायः ||१०||
🔊 Audio coming soon