Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ വൃദ്ധ്യുപദംശശ്ലീപദാനാം നിദാനം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो वृद्ध्युपदंशश्लीपदानां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
12. vr̥ddhyupadaṁśaślīpadanidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
വാതപിത്തശ്ലേഷ്മശോണിതമേദോമൂത്രാന്ത്രനിമിത്താഃ സപ്ത വൃദ്ധയോ ഭവന്തി | താസാം മൂത്രാന്ത്രനിമിത്തേ വൃദ്ധീ വാതസമുത്ഥേ, കേവലമുത്പത്തിഹേതുരന്യതമഃ ||൩||
View original
वातपित्तश्लेष्मशोणितमेदोमूत्रान्त्रनिमित्ताः सप्त वृद्धयो भवन्ति | तासां मूत्रान्त्रनिमित्ते वृद्धी वातसमुत्थे, केवलमुत्पत्तिहेतुरन्यतमः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
അധഃ പ്രകുപിതോऽന്യതമോ ഹി ദോഷഃ ഫലകോശവാഹിനീരഭിപ്രപദ്യ ധമനീഃ ഫലകോഷയോര്വൃദ്ധിം ജനയതി, താം വൃദ്ധിമിത്യാചക്ഷതേ ||൪||
View original
अधः प्रकुपितोऽन्यतमो हि दोषः फलकोशवाहिनीरभिप्रपद्य धमनीः फलकोषयोर्वृद्धिं जनयति, तां वृद्धिमित्याचक्षते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
താസാം ഭവിഷ്യതീനാം പൂര്വരൂപാണി- ബസ്തികടീമുഷ്കമേഢ്രേഷു വേദനാ മാരുതനിഗ്രഹഃ ഫലകോശശോഫശ്ചേതി ||൫||
View original
तासां भविष्यतीनां पूर्वरूपाणि- बस्तिकटीमुष्कमेढ्रेषु वेदना मारुतनिग्रहः फलकोशशोफश्चेति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
തത്രാനിലപരിപൂര്ണാം ബസ്തിമിവാതതാം പരുഷാമനിമിത്താനിലരുജാം വാതവൃദ്ധിമാചക്ഷതേ; പക്വോദുമ്ബരസങ്കാശാം ജ്വരദാഹോഷ്മവതീം ചാശുസമുത്ഥാനപാകാം പിത്തവൃദ്ധിം; കഠിനാമല്പവേദനാം ശീതാം കണ്ഡൂമതീം ശ്ലേഷ്മവൃദ്ധിം; കൃഷ്ണസ്ഫോടാവൃതാം പിത്തവൃദ്ധിലിങ്ഗാം രക്തവൃദ്ധിം, മൃദുസ്നിഗ്ധാം കണ്ഡൂമതീമല്പവേദനാം താലഫലപ്രകാശാം മേദോവൃദ്ധിം; മൂത്രസന്ധാരണശീലസ്യ മൂത്രവൃദ്ധിര്ഭവതി, സാ ഗച്ഛതോऽമ്ബുപൂര്ണാ ദൃതിരിവ ക്ഷുഭ്യതി മൂത്രകൃച്ഛ്രവേദനാം വൃഷണയോഃ ശ്വയഥും കോശയോശ്ചാപാദയതി, താം മൂത്രവൃദ്ധിം വിദ്യാത്; ഭാരഹരണബലവദ്വിഗ്രഹവൃക്ഷപ്രപതനാദിഭിരായാസവിശേഷൈര്വായുരഭിപ്രവൃദ്ധഃ പ്രകുപിതശ്ച സ്ഥൂലാന്ത്രസ്യേതരസ്യ ചൈകദേശം വിഗുണമാദായാധോ ഗത്വാ വങ്ക്ഷണസന്ധിമുപേത്യ ഗ്രന്ഥിരൂപേണ സ്ഥിത്വാऽപ്രതിക്രിയമാണേ ച കാലാന്തരേണ ഫലകോശം പ്രവിശ്യ മുഷ്കശോഫമാപാദയതി, ആധ്മാതോ ബസ്തിരിവാതതഃ പ്രദീര്ഘഃ സ ശോഫോ ഭവതി, സശബ്ദമവപീഡിതശ്ചോര്ധ്വമുപൈതി, വിമുക്തശ്ച പുനരാധ്മായതേ , താമന്ത്രവൃദ്ധിമസാധ്യാമിത്യാചക്ഷതേ ||൬||
View original
तत्रानिलपरिपूर्णां बस्तिमिवाततां परुषामनिमित्तानिलरुजां वातवृद्धिमाचक्षते; पक्वोदुम्बरसङ्काशां ज्वरदाहोष्मवतीं चाशुसमुत्थानपाकां पित्तवृद्धिं; कठिनामल्पवेदनां शीतां कण्डूमतीं श्लेष्मवृद्धिं; कृष्णस्फोटावृतां पित्तवृद्धिलिङ्गां रक्तवृद्धिं, मृदुस्निग्धां कण्डूमतीमल्पवेदनां तालफलप्रकाशां मेदोवृद्धिं; मूत्रसन्धारणशीलस्य मूत्रवृद्धिर्भवति, सा गच्छतोऽम्बुपूर्णा दृतिरिव क्षुभ्यति मूत्रकृच्छ्रवेदनां वृषणयोः श्वयथुं कोशयोश्चापादयति, तां मूत्रवृद्धिं विद्यात्; भारहरणबलवद्विग्रहवृक्षप्रपतनादिभिरायासविशेषैर्वायुरभिप्रवृद्धः प्रकुपितश्च स्थूलान्त्रस्येतरस्य चैकदेशं विगुणमादायाधो गत्वा वङ्क्षणसन्धिमुपेत्य ग्रन्थिरूपेण स्थित्वाऽप्रतिक्रियमाणे च कालान्तरेण फलकोशं प्रविश्य मुष्कशोफमापादयति, आध्मातो बस्तिरिवाततः प्रदीर्घः स शोफो भवति, सशब्दमवपीडितश्चोर्ध्वमुपैति, विमुक्तश्च पुनराध्मायते , तामन्त्रवृद्धिमसाध्यामित्याचक्षते ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
തത്രാതിമൈഥുനാദതിബ്രഹ്മചര്യാദ്വാ തഥാऽതിബ്രഹ്മചാരിണീം ചിരോത്സൃഷ്ടാം രജസ്വലാം ദീര്ഘരോമാം കര്കശരോമാം സങ്കീര്ണരോമാം നിഗൂഢരോമാമല്പദ്വാരാം മഹാദ്വാരാമപ്രിയാമകാമാമചൌക്ഷസലിലപ്രക്ഷാലിതയോനിമപ്രക്ഷാലിതയോനിം യോനിരോഗോപസൃഷ്ടാം സ്വഭാവതോ വാ ദുഷ്ടയോനിം വിയോനിം വാ നാരീമത്യര്ഥമുപസേവമാനസ്യ തഥാ കരജദശനവിഷശൂകനിപാതനാദ്ബന്ധനാദ്ധസ്താഭിഘാതാച്ചതുഷ്പദീഗമനാദചൌക്ഷസലിലപ്രക്ഷാലനാദവപീഡനാച്ഛ്രുക്രവേഗവിധാരണാന്മൈഥുനാന്തേ വാऽപ്രക്ഷാലനാദിഭിര്മേഢ്രമാഗമ്യ പ്രകുപിതാ ദോഷാഃ ക്ഷതേऽക്ഷതേ വാ ശ്വയഥുമുപജനയന്തി, തമുപദംശമിത്യാചക്ഷതേ ||൭||
View original
तत्रातिमैथुनादतिब्रह्मचर्याद्वा तथाऽतिब्रह्मचारिणीं चिरोत्सृष्टां रजस्वलां दीर्घरोमां कर्कशरोमां सङ्कीर्णरोमां निगूढरोमामल्पद्वारां महाद्वारामप्रियामकामामचौक्षसलिलप्रक्षालितयोनिमप्रक्षालितयोनिं योनिरोगोपसृष्टां स्वभावतो वा दुष्टयोनिं वियोनिं वा नारीमत्यर्थमुपसेवमानस्य तथा करजदशनविषशूकनिपातनाद्बन्धनाद्धस्ताभिघाताच्चतुष्पदीगमनादचौक्षसलिलप्रक्षालनादवपीडनाच्छ्रुक्रवेगविधारणान्मैथुनान्ते वाऽप्रक्षालनादिभिर्मेढ्रमागम्य प्रकुपिता दोषाः क्षतेऽक्षते वा श्वयथुमुपजनयन्ति, तमुपदंशमित्याचक्षते ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
സ പഞ്ചവിധസ്ത്രിഭിര്ദോഷൈഃ പൃഥക് സമസ്തൈരസൃജാ ചേതി ||൮||
View original
स पञ्चविधस्त्रिभिर्दोषैः पृथक् समस्तैरसृजा चेति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
തത്ര വാതികേ പാരുഷ്യം ത്വക്പരിപുടനം സ്തബ്ധമേഢ്രതാ പരുഷശോഫതാ വിവിധാശ്ച വാതവേദനാഃ; പൈത്തികേ ജ്വരഃ ശ്വയഥുഃ പക്വോഡുമ്ബരസങ്കാശസ്തീവ്രദാഹഃ ക്ഷിപ്രപാകഃ പിത്തവേദനാശ്ച; ശ്ലൈഷ്മികേ ശ്വയഥുഃ കണ്ഡൂമാന് കഠിനഃ സ്നിഗ്ധഃ ശ്ലേഷ്മവേദനാശ്ച; രക്തജേ കൃഷ്ണസ്ഫോടപ്രാദുര്ഭാവോऽത്യര്ഥമസൃക്പ്രവൃത്തിഃ പിത്തലിങ്ഗാന്യത്യര്ഥം ജ്വരദാഹൌ ശോഷശ്ച, യാപ്യശ്ചൈവ കദാചിത്; സര്വജേ സര്വലിങ്ഗദര്ശനമവദരണം ച ശേഫസഃ കൃമിപ്രാദുര്ഭാവോ മരണം ചേതി ||൯||
View original
तत्र वातिके पारुष्यं त्वक्परिपुटनं स्तब्धमेढ्रता परुषशोफता विविधाश्च वातवेदनाः; पैत्तिके ज्वरः श्वयथुः पक्वोडुम्बरसङ्काशस्तीव्रदाहः क्षिप्रपाकः पित्तवेदनाश्च; श्लैष्मिके श्वयथुः कण्डूमान् कठिनः स्निग्धः श्लेष्मवेदनाश्च; रक्तजे कृष्णस्फोटप्रादुर्भावोऽत्यर्थमसृक्प्रवृत्तिः पित्तलिङ्गान्यत्यर्थं ज्वरदाहौ शोषश्च, याप्यश्चैव कदाचित्; सर्वजे सर्वलिङ्गदर्शनमवदरणं च शेफसः कृमिप्रादुर्भावो मरणं चेति ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
കുപിതാസ്തു ദോഷാ വാതപിത്തശ്ലേഷ്മാണോऽധഃപ്രപന്നാ വങ്ക്ഷണോരുജാനുജങ്ഘാസ്വവതിഷ്ഠമാനാഃ കാലാന്തരേണ പാദമാശ്രിത്യ ശനൈഃ ശോഫം ജനയന്തി, തം ശ്ലീപദമിത്യാചക്ഷതേ | തത്ത്രിവിധം- വാതപിത്തകഫനിമിത്തമിതി ||൧൦||
View original
कुपितास्तु दोषा वातपित्तश्लेष्माणोऽधःप्रपन्ना वङ्क्षणोरुजानुजङ्घास्ववतिष्ठमानाः कालान्तरेण पादमाश्रित्य शनैः शोफं जनयन्ति, तं श्लीपदमित्याचक्षते | तत्त्रिविधं- वातपित्तकफनिमित्तमिति ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
തത്ര, വാതജം ഖരം കൃഷ്ണം പരുഷമനിമിത്താനിലരുജം പരിസ്ഫുടതി ച ബഹുശഃ; പിത്തജം തു പീതാവഭാസമീഷന്മൃദു ജ്വരദാഹപ്രായം ച; ശ്ലേഷ്മജം തു ശ്വേതം സ്നിഗ്ധാവഭാസം മന്ദവേദനം ഭാരികം മഹാഗ്രന്ഥികം കണ്ടകൈരുപചിതം ച ||൧൧||
View original
तत्र, वातजं खरं कृष्णं परुषमनिमित्तानिलरुजं परिस्फुटति च बहुशः; पित्तजं तु पीतावभासमीषन्मृदु ज्वरदाहप्रायं च; श्लेष्मजं तु श्वेतं स्निग्धावभासं मन्दवेदनं भारिकं महाग्रन्थिकं कण्टकैरुपचितं च ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
തത്ര സംവത്സരാതീതമതിമഹദ്വല്മീകജാതം പ്രസൃതമിതി വര്ജനീയാനി ||൧൨||
View original
तत्र संवत्सरातीतमतिमहद्वल्मीकजातं प्रसृतमिति वर्जनीयानि ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ഭവന്തി ചാത്ര- ത്രീണ്യപ്യേതാനി ജാനീയാച്ഛ്ലീപദാനി കഫോച്ഛ്രയാത് | ഗുരുത്വം ച മഹത്ത്വം ച യസ്മാന്നാസ്തി വിനാ കഫാത് ||൧൩||
View original
भवन्ति चात्र- त्रीण्यप्येतानि जानीयाच्छ्लीपदानि कफोच्छ्रयात् | गुरुत्वं च महत्त्वं च यस्मान्नास्ति विना कफात् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
പുരാണോദകഭൂയിഷ്ഠാഃ സര്വര്തുഷു ച ശീതലാഃ | യേ ദേശാസ്തേഷു ജായന്തേ ശ്ലീപദാനി വിശേഷതഃ ||൧൪||
View original
पुराणोदकभूयिष्ठाः सर्वर्तुषु च शीतलाः | ये देशास्तेषु जायन्ते श्लीपदानि विशेषतः ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
പാദവദ്ധസ്തയോശ്ചാപി ശ്ലീപദം ജായതേ നൃണാമ് | കര്ണാക്ഷിനാസികൌഷ്ഠേഷു കേചിദിച്ഛന്തി തദ്വിദഃ ||൧൫||
View original
पादवद्धस्तयोश्चापि श्लीपदं जायते नृणाम् | कर्णाक्षिनासिकौष्ठेषु केचिदिच्छन्ति तद्विदः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം നിദാനസ്ഥാനേ വൃദ്ധ്യുപദംശശ്ലീപദനിദാനം നാമ ദ്വാദശോऽധ്യായഃ ||൧൨||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने वृद्ध्युपदंशश्लीपदनिदानं नाम द्वादशोऽध्यायः ||१२||
🔊 Audio coming soon