44. virēcanadravyavikalpavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯವಿಕಲ್ಪವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

ಅರುಣಾಭಂ ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಮೂಲವಿರೇಚನೇ | ಪ್ರಧಾನಂ ತಿಲ್ವಕಸ್ತ್ವಕ್ಷು ಫಲೇಷ್ವಪಿ ಹರೀತಕೀ ||೩|| ತೈಲೇಷ್ವೇರಣ್ಡಜಂ ತೈಲಂ ಸ್ವರಸೇ ಕಾರವೇಲ್ಲಿಕಾ | ಸುಧಾಪಯಃ ಪಯಃಸೂಕ್ತಮಿತಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಸಙ್ಗ್ರಹಃ | ತೇಷಾಂ ವಿಧಾನಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಥಾವದನುಪೂರ್ವಶಃ ||೪||

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

ವೈರೇಚನದ್ರವ್ಯರಸಾನುಪೀತಂ ಮೂಲಂ ಮಹತ್ತ್ರೈವೃತಮಸ್ತದೋಷಮ್ | ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಸೈನ್ಧವನಾಗರಾಢ್ಯಮಮ್ಲೈಃ ಪಿಬೇನ್ಮಾರುತರೋಗಜುಷ್ಟಃ ||೫||

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

ಇಕ್ಷೋರ್ವಿಕಾರೈರ್ಮಧುರೈ ರಸೈಸ್ತತ್ ಪೈತ್ತೇ ಗದೇ ಕ್ಷೀರಯುತಂ ಪಿಬೇಚ್ಚ |೬|

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ಗುಡೂಚ್ಯರಿಷ್ಟತ್ರಿಫಲಾರಸೇನ ಸವ್ಯೋಷಮೂತ್ರಂ ಕಫಜೇ ಪಿಬೇತ್ತತ್ ||೬||

Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8

ತ್ರಿವರ್ಣಕತ್ರ್ಯೂಷಣಯುಕ್ತಮೇತದ್ಗುಡೇನ ಲಿಹ್ಯಾದನವೇನ ಚೂರ್ಣಮ್ | ಪ್ರಸ್ಥೇ ಚ ತನ್ಮೂಲರಸಸ್ಯ ದತ್ವಾ ತನ್ಮೂಲಕಲ್ಕಂ ಕುಡವಪ್ರಮಾಣಮ್ ||೭|| ಕರ್ಷೋನ್ಮಿತೇ ಸೈನ್ಧವನಾಗರೇ ಚ ವಿಪಾಚ್ಯ ಕಲ್ಕೀಕೃತಮೇತದದ್ಯಾತ್ | ತತ್ಕಲ್ಕಭಾಗಃ ಸಮಹೌಷಧಾರ್ಧಃ ಸಸೈನ್ಧವೋ ಮೂತ್ರಯುತಶ್ಚ ಪೇಯಃ ||೮||

Adhikarana 7 (9-11) · Śloka 11

ಸಮಾಸ್ತ್ರಿವೃನ್ನಾಗರಕಾಭಯಾಃ ಸ್ಯುರ್ಭಾಗಾರ್ಧಕಂ ಪೂಗಫಲಂ ಸುಪಕ್ವಮ್ | ವಿಡಙ್ಗಸಾರೋ ಮರಿಚಂ ಸದಾರು ಯೋಗಃ ಸಸಿನ್ಧೂದ್ಭವಮೂತ್ರಯುಕ್ತಃ ||೯|| (ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯಭವಂ ತು ಚೂರ್ಣಂ ರಸೇನ ತೇಷಾಂ ಭಿಷಜಾ ವಿಮೃದ್ಯ | ತನ್ಮೂಲಸಿದ್ಧೇನ ಚ ಸರ್ಪಿಷಾಽಽಕ್ತಂ ಸೇವ್ಯಂ ತದಾಜ್ಯೇ ಗುಟಿಕೀಕೃತಂ ಚ ||೧೦|| ಗುಡೇ ಚ ಪಾಕಾಭಿಮುಖೇ ನಿಧಾಯ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಸಮ್ಯಗಿದಂ ವಿಪಾಚ್ಯ | ಶೀತಂ ತ್ರಿಜಾತಾಕ್ತಮಥೋ ವಿಮೃದ್ಯ ಯೋಗಾನುರೂಪಾ ಗುಟಿಕಾಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ) ||೧೧||

Adhikarana 8 (12-13) · Śloka 13

ವೈರೇಕೀಯದ್ರವ್ಯಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಭಾಗಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸಾರ್ಧಂ ಕ್ವಾಥಭಾಗೈಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ | ಆಮೃದ್ನೀಯಾತ್ ಸರ್ಪಿಷಾ ತಚ್ಛೃತೇನ ತತ್ಕ್ವಾಥೋಷ್ಮಸ್ವೇದಿತಂ ಸಾಮಿತಂ ಚ ||೧೨|| ಪಾಕಪ್ರಾಪ್ತೇ ಫಾಣಿತೇ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತತ್ ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಪಕ್ವಂ ಚಾವತಾರ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನಾತ್ | ಶೀತೀಭೂತಾ ಮೋದಕಾ ಹೃದ್ಯಗನ್ಧಾಃ ಕಾರ್ಯಾಸ್ತ್ವೇತೇ ಭಕ್ಷ್ಯಕಲ್ಪಾಃ ಸಮಾಸಾತ್ ||೧೩||

Adhikarana 9 (14) · Śloka 14

ರಸೇನ ತೇಷಾಂ ಪರಿಭಾವ್ಯ ಮುದ್ಗಾನ್ ಯೂಷಃ ಸಸಿನ್ಧೂದ್ಭವಸರ್ಪಿರಿಷ್ಟಃ | ವೈರೇಚನೇಽನ್ಯೈರಪಿ ವೈದಲೈಃ ಸ್ಯಾದೇವಂ ವಿದಧ್ಯಾದ್ವಮನೌಷಧೈಶ್ಚ ||೧೪||

Adhikarana 10 (15) · Śloka 15

ಭಿತ್ತ್ವಾ ದ್ವಿಧೇಕ್ಷುಂ ಪರಿಲಿಪ್ಯ ಕಲ್ಕೈಸ್ತ್ರಿಭಣ್ಡಿಜಾತೈಃ ಪ್ರತಿಬಧ್ಯ ರಜ್ಜ್ವಾ | ಪಕ್ವಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ ಪುಟಪಾಕಯುಕ್ತ್ಯಾ ಖಾದೇತ್ತು ತಂ ಪಿತ್ತಗದೀ ಸುಶೀತಮ್ ||೧೫||

Adhikarana 11 (16-22) · Śloka 22

ಸಿತಾಜಗನ್ಧಾತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀವಿದಾರೀತ್ರಿವೃತಃ ಸಮಾಃ | ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ತು ತೃಡ್ದಾಹಜ್ವರಶಾನ್ತಯೇ ||೧೬|| ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುಕ್ತಂ ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಾವಚೂರ್ಣಿತಮ್ | ರೇಚನಂ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಂ ತ್ವಕ್ಪತ್ರಮರಿಚಾಂಶಕಮ್ ||೧೭|| ಪಚೇಲ್ಲೇಹಂ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಪಲಾರ್ಧಕುಡವಾನ್ವಿತಮ್ | ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಯುತಂ ಶೀತಂ ಪಿತ್ತಘ್ನಂ ತದ್ವಿರೇಚನಮ್ ||೧೮|| ತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾಕ್ಷಾರಶುಣ್ಠೀಪಿಪ್ಪಲೀರ್ಮಧುನಾಽಽಪ್ನುಯಾತ್ | ಸರ್ವಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಕಾರಾಣಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮೇತದ್ವಿರೇಚನಮ್ ||೧೯|| ಬೀಜಾಢ್ಯಪಥ್ಯಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಧಾತ್ರೀದಾಡಿಮಕೋಲಜಾನ್ | ತೈಲಭೃಷ್ಟಾನ್ ರಸಾನಮ್ಲಫಲೈರಾವಾಪ್ಯ ಸಾಧಯೇತ್ ||೨೦|| ಘನೀಭೂತಂ ತ್ರಿಸೌಗನ್ಧ್ಯತ್ರಿವೃತ್ಕ್ಷೌದ್ರಸಮನ್ವಿತಮ್ | ಲೇಹ್ಯಮೇತತ್ಕಫಪ್ರಾಯೈಃ ಸುಕುಮಾರೈರ್ವಿರೇಚನಮ್ ||೨೧|| ನೀಲೀತುಲ್ಯಂ ತ್ವಗೇಲಂ ಚ ತೈಸ್ತ್ರಿವೃತ್ಸಸಿತೋಪಲಾ | ಚೂರ್ಣಂ ಸನ್ತರ್ಪಣಂ ಕ್ಷೌದ್ರಫಲಾಮ್ಲಂ ಸನ್ನಿಪಾತನುತ್ ||೨೨||

Adhikarana 12 (23) · Śloka 23

ತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾಸಿತಾಕೃಷ್ಣಾತ್ರಿಫಲಾಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ ಸಮೈಃ | ಮೋದಕಾಃ ಸನ್ನಿಪಾತೋರ್ಧ್ವರಕ್ತಪಿತ್ತಜ್ವರಾಪಹಾಃ ||೨೩||

Adhikarana 13 (24-25) · Śloka 26

ತ್ರಿವೃದ್ಭಾಗಾಸ್ತ್ರಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತ್ರಿಫಲಾ ತತ್ಸಮಾ ತಥಾ | ಕ್ಷಾರಕೃಷ್ಣಾವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ ||೨೪|| ಲಿಹ್ಯಾದ್ಗುಡೇನ ಗುಟಿಕಾಃ ಕೃತ್ವಾ ವಾಽಪ್ಯಥ ಭಕ್ಷಯೇತ್ | ಕಫವಾತಕೃತಾನ್ ಗುಲ್ಮಾನ್ ಪ್ಲೀಹೋದರಹಲೀಮಕಾನ್ ||೨೫|| ಹನ್ತ್ಯನ್ಯಾನಪಿ ಚಾಪ್ಯೇತನ್ನಿರಪಾಯಂ ವಿರೇಚನಮ್ |೨೬|

Adhikarana 14 (26-27) · Śloka 27

ಚೂರ್ಣಂ ಶ್ಯಾಮಾ ತ್ರಿವೃನ್ನೀಲೀ ಕಟ್ವೀ ಮುಸ್ತಾ ದುರಾಲಭಾ ||೨೬|| ಚವ್ಯೇನ್ದ್ರಬೀಜಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಸರ್ಪಿರ್ಮಾಂಸರಸಾಮ್ಬುಭಿಃ | ಪೀತಂ ವಿರೇಚನಂ ತದ್ಧಿ ರೂಕ್ಷಾಣಾಮಪಿ ಶಸ್ಯತೇ ||೨೭||

Adhikarana 15 (28-30) · Śloka 30

ವೈರೇಚನಿಕನಿಃಕ್ವಾಥಭಾಗಾಃ ಶೀತಾಸ್ತ್ರಯೋ ಮತಾಃ | ದ್ವೌ ಫಾಣಿತಸ್ಯ ತಚ್ಚಾಪಿ ಪುನರಗ್ನಾವಧಿಶ್ರಯೇತ್ ||೨೮|| ತತ್ ಸಾಧುಸಿದ್ಧಂ ವಿಜ್ಞಾಯ ಶೀತಂ ಕೃತ್ವಾ ನಿಧಾಪಯೇತ್ | ಕಲಸೇ ಕೃತಸಂಸ್ಕಾರೇ ವಿಭಜ್ಯರ್ತೂ ಹಿಮಾಹಿಮೌ ||೨೯|| ಮಾಸಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಜಾತರಸಂ ಮಧುಗನ್ಧಂ ವರಾಸವಮ್ | ಪಿಬೇದಸಾವೇವ ವಿಧಿಃ ಕ್ಷಾರಮೂತ್ರಾಸವೇಷ್ವಪಿ ||೩೦||

Adhikarana 16 (31-34) · Śloka 34

ವೈರೇಚನಿಕಮೂಲಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೇ ಮಾಷಾನ್ ಸುಭಾವಿತಾನ್ | ಸುಧೌತಾಂಸ್ತತ್ಕಷಾಯೇಣ ಶಾಲೀನಾಂ ಚಾಪಿ ತಣ್ಡುಲಾನ್ ||೩೧|| ಅವಕ್ಷುದ್ಯೈಕತಃ ಪಿಣ್ಡಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ಶುಷ್ಕಾನ್ ಸುಚೂರ್ಣಿತಾನ್ | ಶಾಲಿತಣ್ಡುಲಚೂರ್ಣಂ ಚ ತತ್ಕಷಾಯೋಷ್ಮಸಾಧಿತಮ್ ||೩೨|| ತಸ್ಯ ಪಿಷ್ಟಸ್ಯ ಭಾಗಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಕಿಣ್ವಭಾಗವಿಮಿಶ್ರಿತಾನ್ | ಮಣ್ಡೋದಕಾರ್ಥೇ ಕ್ವಾಥಂ ಚ ದದ್ಯಾತ್ತತ್ಸರ್ವಮೇಕತಃ ||೩೩|| ನಿದಧ್ಯಾತ್ಕಲಸೇ ತಾಂ ತು ಸುರಾಂ ಜಾತರಸಾಂ ಪಿಬೇತ್ | ಏಷ ಏವ ಸುರಾಕಲ್ಪೋ ವಮನೇಷ್ವಪಿ ಕೀರ್ತಿತಃ ||೩೪||

Adhikarana 17 (35-39) · Śloka 40

ಮೂಲಾನಿ ತ್ರಿವೃದಾದೀನಾಂ ಪ್ರಥಮಸ್ಯ ಗಣಸ್ಯ ಚ | ಮಹತಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಮೂರ್ವಾಶಾರ್ಙ್ಗಷ್ಟಯೋರಪಿ ||೩೫|| ಸುಧಾಂ ಹೈಮವತೀಂ ಚೈವ ತ್ರಿಫಲಾತಿವಿಷೇ ವಚಾಮ್ | ಸಂಹೃತ್ಯೈತಾನಿ ಭಾಗೌ ದ್ವೌ ಕಾರಯೇದೇಕಮೇತಯೋಃ ||೩೬|| ಕುರ್ಯಾನ್ನಿಃಕ್ವಾಥಮೇಕಸ್ಮಿನ್ನೇಕಸ್ಮಿಂಶ್ಚೂರ್ಣಮೇವ ತು | ಕ್ಷುಣ್ಣಾಂಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ನಿಃಕ್ವಾಥೇ ಭಾವಯೇದ್ಬಹುಶೋ ಯವಾನ್ ||೩೭|| ಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ಮೃದುಭೃಷ್ಟಾನಾಂ ತೇಷಾಂ ಭಾಗಾಸ್ತ್ರಯೋ ಮತಾಃ | ಚತುರ್ಥಂ ಭಾಗಮಾವಾಪ್ಯ ಚೂರ್ಣಾನಾಮತ್ರ ಕೀರ್ತಿತಮ್ ||೩೮|| ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಕಲಸೇ ಸಮ್ಯಕ್ ತತಸ್ತಂ ತದನನ್ತರಮ್ | ತೇಷಾಮೇವ ಕಷಾಯೇಣ ಶೀತಲೇನ ಸುಯೋಜಿತಮ್ ||೩೯|| ಪೂರ್ವವತ್ ಸನ್ನಿದಧ್ಯಾತ್ತು ಜ್ಞೇಯಂ ಸೌವೀರಕಂ ಹಿ ತತ್ |೪೦|

Adhikarana 18 (40-44) · Śloka 45

ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ವರ್ಗಮಾಹೃತ್ಯ ದ್ವಿಧಾ ಕೃತ್ವೈಕಮೇತಯೋಃ ||೪೦|| ಭಾಗಂ ಸಙ್ಕ್ಷುದ್ಯ ಸಂಸೃಜ್ಯ ಯವೈಃ ಸ್ಥಾಲ್ಯಾಮಧಿಶ್ರಯೇತ್ | ಅಜಶೃಙ್ಗ್ಯಾಃ ಕಷಾಯೇಣ ತಮಭ್ಯಾಸಿಚ್ಯ ಸಾಧಯೇತ್ ||೪೧|| ಸುಸಿದ್ಧಾಂಶ್ಚಾವತಾರ್ಯೈತಾನೌಷಧಿಭ್ಯೋ ವಿವೇಚಯೇತ್ | ವಿಮೃದ್ಯ ಸತುಷಾನ್ ಸಮ್ಯಕ್ ತತಸ್ತಾನ್ ಪೂರ್ವವನ್ಮಿತಾನ್ ||೪೨|| ಪೂರ್ವೋಕ್ತೌಷಧಭಾಗಸ್ಯ ಚೂರ್ಣಂ ದತ್ತ್ವಾ ತು ಪೂರ್ವವತ್ | ತೇನೈವ ಸಹ ಯೂಷೇಣ ಕಲಸೇ ಪೂರ್ವವತ್ ಕ್ಷಿಪೇತ್ ||೪೩|| ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಜಾತರಸಂ ಚಾಪಿ ತತ್ತುಷೋದಕಮಾದಿಶೇತ್ | ತುಷಾಮ್ಬುಸೌವೀರಕಯೋರ್ವಿಧಿರೇಷ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ||೪೪|| ಷಡ್ರಾತ್ರಾತ್ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದ್ವಾ ತೇ ಚ ಪೇಯೇ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತೇ |೪೫|

Adhikarana 19 (45) · Śloka 45

ವೈರೇಚನೇಷು ಸರ್ವ್ಯೇಷು ತ್ರಿವೃನ್ಮೂಲವಿಧಿಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೪೫||

Adhikarana 20 (46) · Śloka 47

ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತ್ಯೋರ್ಮೂಲಾನಿ ವಿಶೇಷಾನ್ಮೃತ್ಕುಶಾನ್ತರೇ | ಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ಸ್ವಿನ್ನಾನ್ಯುದ್ಧೃತ್ಯ ಶೋಷಯೇತ್ ||೪೬|| ತತಸ್ತ್ರಿವೃದ್ವಿಧಾನೇನ ಯೋಜಯೇಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಯೋಃ |೪೭|

Adhikarana 21 (47-48) · Śloka 49

ತಯೋಃ ಕಲ್ಕಕಷಾಯಾಭ್ಯಾಂ ಚಕ್ರತೈಲಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್ ||೪೭|| ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ಪಕ್ವಂ ವೀಸರ್ಪಕಕ್ಷಾದಾಹಾಲಜೀರ್ಜಯೇತ್ | ಮೇಹಗುಲ್ಮಾನಿಲಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಬನ್ಧಾಂಸ್ತೈಲಮೇವ ಚ ||೪೮|| ಚತುಃಸ್ನೇಹಂ ಶಕೃಚ್ಛುಕ್ರವಾತಸಂರೋಧಜಾ ರುಜಃ |೪೯|

Adhikarana 22 (49-51) · Śloka 51

ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತೀಮರಿಚಕನಕಾಹ್ವಯವಾಸಕೈಃ ||೪೯|| ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮೃದ್ವೀಕಾಚಿತ್ರಕೈರ್ಮೂತ್ರಭಾವಿತಮ್ | ಸಪ್ತಾಹಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚೂರ್ಣಂ ಯೋಜ್ಯಮೇತದ್ವಿರೇಚನಮ್ ||೫೦|| ಜೀರ್ಣೇ ಸನ್ತರ್ಪಣಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮರುಜಾಪಹಮ್ | ಅಜೀರ್ಣಪಾರ್ಶ್ವರುಕ್ಪಾಣ್ಡುಪ್ಲೀಹೋದರನಿಬರ್ಹಣಮ್ ||೫೧||

Adhikarana 23 (52-53) · Śloka 54

ಗುಡಸ್ಯಾಷ್ಟಪಲೇ ಪಥ್ಯಾ ವಿಂಶತಿಃ ಸ್ಯುಃ ಪಲಂ ಪಲಮ್ | ದನ್ತೀಚಿತ್ರಕಯೋಃ ಕರ್ಷೌ ಪಿಪ್ಪಲೀತ್ರಿವೃತೋರ್ದಶ ||೫೨|| ಕೃತ್ವೈತಾನ್ಮೋದಕಾನೇಕಂ ದಶಮೇ ದಶಮೇಽಹನಿ | ತತಃ ಖಾದೇದುಷ್ಣತೋಯಸೇವೀ ನಿರ್ಯನ್ತ್ರಣಾಸ್ತ್ವಿಮೇ ||೫೩|| ದೋಷಘ್ನಾ ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗಾರ್ಶಃಕುಷ್ಠನಾಶನಾಃ |೫೪|

Adhikarana 24 (54-59) · Śloka 59

ವ್ಯೋಷಂ ತ್ರಿಜಾತಕಂ ಮುಸ್ತಾ ವಿಡಙ್ಗಾಮಲಕೇ ತಥಾ ||೫೪|| ನವೈತಾನಿ ಸಮಾಂಶಾನಿ ತ್ರಿವೃದಷ್ಟಗುಣಾನಿ ವೈ | ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣೀಕೃತಾನೀಹ ದನ್ತೀಭಾಗದ್ವಯಂ ತಥಾ ||೫೫|| (ಸರ್ವಾಣಿ ಚೂರ್ಣಿತಾನೀಹ ಗಾಲಿತಾನಿ ವಿಮಿಶ್ರಯೇತ್ ) | ಷಡ್ಭಿಶ್ಚ ಶರ್ಕರಾಭಾಗೈರೀಷತ್ಸೈನ್ಧವಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ ||೫೬|| ಪಿಣ್ಡಿತಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ತು ತತಃ ಶೀತಾಮ್ಬು ಪಾಯಯೇತ್ | ಬಸ್ತಿರುಕ್ತೃಡ್ಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿಶೋಷಪಾಣ್ಡುಭ್ರಮಾಪಹಮ್ ||೫೭|| ನಿರ್ಯನ್ತ್ರಣಮಿದಂ ಸರ್ವವಿಷಘ್ನಂ ತು ವಿರೇಚನಮ್ | ತ್ರಿವೃದಷ್ಟಕಸಞ್ಜ್ಞೋಽಯಂ ಪ್ರಶಸ್ತಃ ಪಿತ್ತರೋಗಿಣಾಮ್ ||೫೮|| ಭಕ್ಷ್ಯಃ ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನೋ ವಾ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾತುರೈರ್ನರೈಃ | ಭಕ್ಷ್ಯರೂಪಸಧರ್ಮತ್ವಾದಾಢ್ಯೇಷ್ವೇವ ವಿಧೀಯತೇ ||೫೯||

Adhikarana 25 (60-61) · Śloka 62

ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ತ್ವಚಂ ಬಾಹ್ಯಾಮನ್ತರ್ವಲ್ಕವಿವರ್ಜಿತಾಮ್ | ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ತು ದ್ವೌ ಭಾಗೌ ತತ್ಕಷಾಯೇಣ ಗಾಲಯೇತ್ ||೬೦|| ತೃತೀಯಂ ಭಾವಿತಂ ತೇನ ಭಾಗಂ ಶುಷ್ಕಂ ತು ಭಾವಿತಮ್ | ದಶಮೂಲೀಕಷಾಯೇಣ ತ್ರಿವೃದ್ವತ್ಸಮ್ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೬೧|| ವಿಧಾನಂ ತ್ವಕ್ಷು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ... |೬೨|

Adhikarana 26 (62-69) · Śloka 69

... ಫಲಾನಾಮಥ ವಕ್ಷ್ಯತೇ | ಹರೀತಕ್ಯಾಃ ಫಲಂ ತ್ವಸ್ಥಿವಿಮುಕ್ತಂ ದೋಷವರ್ಜಿತಮ್ ||೬೨|| ಯೋಜ್ಯಂ ತ್ರಿವೃದ್ವಿಧಾನೇನ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿನಿಬರ್ಹಣಮ್ | ರಸಾಯನಂ ಪರಂ ಮೇಧ್ಯಂ ದುಷ್ಟಾನ್ತರ್ವ್ರಣಶೋಧನಮ್ ||೬೩|| ಹರೀತಕೀ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಸೈನ್ಧವಂ ನಾಗರಂ ತ್ರಿವೃತ್ | ಮರಿಚಾನಿ ಚ ತತ್ಸರ್ವಂ ಗೋಮುತ್ರೇಣ ವಿರೇಚನಮ್ ||೬೪|| ಹರೀತಕೀ ಭದ್ರದಾರು ಕುಷ್ಠಂ ಪೂಗಫಲಂ ತಥಾ | ಸೈನ್ಧವಂ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ಚ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ವಿರೇಚನಮ್ ||೬೫|| ನೀಲಿನೀಫಲಚೂರ್ಣಂ ತು ನಾಗರಾಭಯಯೋಸ್ತಥಾ | ಲಿಹ್ಯಾದ್ಗುಡೇನ ಸಲಿಲಂ ಪಶ್ಚಾದುಷ್ಣಂ ಪಿಬೇನ್ನರಃ ||೬೬|| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಕಷಾಯೇಣ ಪಿಬೇತ್ಪಿಷ್ಟಾಂ ಹರೀತಕೀಮ್ | ಸೈನ್ಧವೋಪಹಿತಾಂ ಸದ್ಯ ಏಷ ಯೋಗೋ ವಿರೇಚಯೇತ್ ||೬೭|| ಹರೀತಕೀ ಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾ ನಾಗರೇಣ ಗುಡೇನ ವಾ | ಸೈನ್ಧವೋಪಹಿತಾ ವಾಽಪಿ ಸಾತತ್ಯೇನಾಗ್ನಿದೀಪನೀ ||೬೮|| ವಾತಾನುಲೋಮನೀ ವೃಷ್ಯಾ ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಪ್ರಸಾದನೀ | ಸನ್ತರ್ಪಣಕೃತಾನ್ ರೋಗಾನ್ ಪ್ರಾಯೋ ಹನ್ತಿ ಹರೀತಕೀ ||೬೯||

Adhikarana 27 (70) · Śloka 71

ಶೀತಮಾಮಲಕಂ ರೂಕ್ಷಂ ಪಿತ್ತಮೇದಃಕಫಾಪಹಮ್ | ಬಿಭೀತಕಮನುಷ್ಣಂ ತು ಕಫಪಿತ್ತನಿಬರ್ಹಣಮ್ ||೭೦|| ತ್ರೀಣ್ಯಪ್ಯಮ್ಲಕಷಾಯಾಣಿ ಸತಿಕ್ತಮಧುರಾಣಿ ಚ |೭೧|

Adhikarana 28 (71) · Śloka 72

ತ್ರಿಫಲಾ ಸರ್ವರೋಗಘ್ನೀ ತ್ರಿಭಾಗಘೃತಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾ ||೭೧|| ವಯಸಃ ಸ್ಥಾಪನಂ ಚಾಪಿ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸನ್ತತಸೇವಿತಾ |೭೨|

Adhikarana 29 (72) · Śloka 73

ಹರೀತಕೀವಿಧಾನೇನ ಫಲಾನ್ಯೇವಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೭೨|| ವಿರೇಚನಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ... |೭೩|

Adhikarana 30 (73-75) · Śloka 76

... ವಿಶೇಷಾಚ್ಚತುರಙ್ಗುಲಾತ್ | ಫಲಂ ಕಾಲೇ ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಸಿಕತಾಯಾಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್ ||೭೩|| ಸಪ್ತಾಹಮಾತಪೇ ಶುಷ್ಕಮತೋ ಮಜ್ಜಾನಮುದ್ಧರೇತ್ | ತೈಲಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಜಲೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ತಿಲವದ್ವಾ ಪ್ರಪೀಡ್ಯ ಚ ||೭೪|| ತಸ್ಯೋಪಯೋಗೋ ಬಾಲಾನಾಂ ಯಾವದ್ವರ್ಷಾಣಿ ದ್ವಾದಶ | ಲಿಹ್ಯಾದೇರಣ್ಡತೈಲೇನ ಕುಷ್ಠತ್ರಿಕಟುಕಾನ್ವಿತಮ್ ||೭೫|| ಸುಖೋದಕಂ ಚಾನುಪಿಬೇದೇಷ ಯೋಗೋ ವಿರೇಚಯೇತ್ |೭೬|

Adhikarana 31 (76-77) · Śloka 78

ಏರಣ್ಡತೈಲಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇನ ತ್ರಿಗುಣೇನ ತು ||೭೬|| ಯುಕ್ತಂ ಪೀತಂ ತಥಾ ಕ್ಷೀರರಸಾಭ್ಯಾಂ ತು ವಿರೇಚಯೇತ್ | ಬಾಲವೃದ್ಧಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಸುಕುಮಾರೇಷು ಯೋಜಿತಮ್ ||೭೭|| ಫಲಾನಾಂ ವಿಧಿರುದ್ದಿಷ್ಟಃ .... |೭೮|

Adhikarana 32 (78-79) · Śloka 80

... ಕ್ಷೀರಾಣಾಂ ಶೃಣು ಸುಶ್ರುತ! | ವಿರೇಚನಾನಾಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಾಂ ಪಯಃ ಸೌಧಂ ಪರಂ ಮತಮ್ ||೭೮|| ಅಜ್ಞಪ್ರಯುಕ್ತಂ ತದ್ಧನ್ತಿ ವಿಷವತ್ ಕರ್ಮವಿಭ್ರಮಾತ್ | ವಿಜಾನತಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ತು ಮಹಾನ್ತಮಪಿ ಸಞ್ಚಯಮ್ ||೭೯|| ಭಿನತ್ತ್ಯಾಶ್ವೇವ ದೋಷಾಣಾಂ ರೋಗಾನ್ ಹನ್ತಿ ಚ ದುಸ್ತರಾನ್ |೮೦|

Adhikarana 33 (80-83) · Śloka 84

ಮಹತ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚಮೂಲ್ಯಾಸ್ತು ಬೃಹತ್ಯೋಶ್ಚೈಕಶಃ ಪೃಥಕ್ ||೮೦|| ಕಷಾಯೈಃ ಸಮಭಾಗಂ ತು ತದಙ್ಗಾರೇಷು ಶೋಷಿತಮ್ | ಅಮ್ಲಾದಿಭಿಃ ಪೂರ್ವವತ್ತು ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಕೋಲಸಮ್ಮಿತಮ್ ||೮೧|| ಮಹಾವೃಕ್ಷಪಯಃ ಪೀತೈರ್ಯವಾಗೂಸ್ತಣ್ಡುಲೈಃ ಕೃತಾ | ಪೀತಾ ವಿರೇಚಯತ್ಯಾಶು ಗುಡೇನೋತ್ಕಾರಿಕಾ ಕೃತಾ ||೮೨|| ಲೇಹೋ ವಾ ಸಾಧಿತಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರಪಯೋಘೃತೈಃ | ಭಾವಿತಾಸ್ತು ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರೇ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯೋ ಲವಣಾನ್ವಿತಾಃ ||೮೩|| ಚೂರ್ಣಂ ಕಾಮ್ಪಿಲ್ಲಕಂ ವಾಽಪಿ ತತ್ಪೀತಂ ಗುಟಿಕೀಕೃತಮ್ |೮೪|

Adhikarana 34 (84-85) · Śloka 86

ಸಪ್ತಲಾ ಶಙ್ಖಿನೀ ದನ್ತೀ ತ್ರಿವೃದಾರಗ್ವಧಂ ಗವಾಮ್ ||೮೪|| ಮೂತ್ರೇಣಾಪ್ಲಾವ್ಯ ಸಪ್ತಾಹಂ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರೇ ತತಃ ಪರಮ್ | ಕೀರ್ಣಂ ತೇನೈವ ಚೂರ್ಣೇನ ಮಾಲ್ಯಂ ವಸನಮೇವ ಚ ||೮೫|| ಆಘ್ರಾಯಾವೃತ್ಯ ವಾ ಸಮ್ಯಙ್ಮೃದುಕೋಷ್ಠೋ ವಿರಿಚ್ಯತೇ |೮೬|

Adhikarana 35 (86-89) · Śloka 89

ಕ್ಷೀರತ್ವಕ್ಫಲಮೂಲಾನಾಂ ವಿಧಾನೈಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತೈಃ | ಅವೇಕ್ಷ್ಯ ಸಮ್ಯಗ್ರೋಗಾದೀನ್ ಯಥಾವದುಪಯೋಜಯೇತ್ ||೮೬|| ತ್ರಿವೃಚ್ಛಾಣಾ ಮಿತಾಸ್ತಿಸ್ರಸ್ತಿಸ್ರಶ್ಚ ತ್ರಿಫಲಾತ್ವಚಃ | ವಿಡಙ್ಗಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷಾರಶಾಣಾಸ್ತಿಸ್ರಶ್ಚ ಚೂರ್ಣಿತಾಃ ||೮೭|| ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ಚ ಮೋದಕಂ ವಾ ಗುಡೇನ ವಾ | ಭಕ್ಷಯೇನ್ನಿಷ್ಪರೀಹಾರಮೇತಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಂ ವಿರೇಚನಮ್ ||೮೮|| ಗುಲ್ಮಂ ಪ್ಲೀಹೋದರಂ ಕಾಸಂ ಹಲೀಮಕಮರೋಚಕಮ್ | ಕಫವಾತಕೃತಾಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನೇತದ್ವ್ಯಪೋಹತಿ ||೮೯||

Adhikarana 36 (90) · Śloka 90

ಘೃತೇಷು ತೈಲೇಷು ಪಯಃಸು ಚಾಪಿ ಮದ್ಯೇಷು ಮೂತ್ರೇಷು ತಥಾ ರಸೇಷು | ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ನಲೇಹ್ಯೇಷು ಚ ತೇಷು ತೇಷು ವಿರೇಚನಾನ್ಯಗ್ರಮತಿರ್ವಿದಧ್ಯಾತ್ ||೯೦||

Adhikarana 37 (91) · Śloka 91

ಕ್ಷೀರಂ ರಸಃ ಕಲ್ಕಮಥೋ ಕಷಾಯಃ ಶೃತಶ್ಚ ಶೀತಶ್ಚ ತಥೈವ ಚೂರ್ಣಮ್ | ಕಲ್ಪಾಃ ಷಡೇತೇ ಖಲು ಭೇಷಜಾನಾಂ ಯಥೋತ್ತರಂ ತೇ ಲಘವಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಾಃ ||೯೧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 44

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯವಿಕಲ್ಪವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೪೪||