Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో విశిఖానుప్రవేశనీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातो विशिखानुप्रवेशनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
10. viśikhānupravēśanīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
అధిగతతంత్రేణోపాసితతంత్రార్థేన దృష్టకర్మణా కృతయోగ్యేన శాస్త్రం నిగదతా రాజానుజ్ఞాతేన నీచనఖరోమ్ణా శుచినా శుక్లవస్త్రపరిహితేన ఛత్రవతా దండహస్తేన సోపానత్కేనానుద్ధతవేశేన సుమనసా కల్యాణాభివ్యాహారేణాకుహకేన బంధుభూతేన భూతానాం సుసహాయవతా వైద్యేన విశిఖాఽనుప్రవేష్టవ్యా ||3||
View original
अधिगततन्त्रेणोपासिततन्त्रार्थेन दृष्टकर्मणा कृतयोग्येन शास्त्रं निगदता राजानुज्ञातेन नीचनखरोम्णा शुचिना शुक्लवस्त्रपरिहितेन छत्रवता दण्डहस्तेन सोपानत्केनानुद्धतवेशेन सुमनसा कल्याणाभिव्याहारेणाकुहकेन बन्धुभूतेन भूतानां सुसहायवता वैद्येन विशिखाऽनुप्रवेष्टव्या ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
తతో దూతనిమిత్తశకునమంగలానులోమ్యేనాతురగృహమభిగమ్య, ఉపవిశ్య, ఆతురమభిపశ్యేత్ స్పృశేత్ పృచ్ఛేచ్చ | త్రిభిరేతైర్విజ్ఞానోపాయై రోగాః ప్రాయశో వేదితవ్యా ఇత్యేకే; తత్తు న సమ్యక్, షడ్విధో హి రోగాణాం విజ్ఞానోపాయః, తద్యథా- పంచభిః శ్రోత్రాదిభిః ప్రశ్నేన చేతి ||4||
View original
ततो दूतनिमित्तशकुनमङ्गलानुलोम्येनातुरगृहमभिगम्य, उपविश्य, आतुरमभिपश्येत् स्पृशेत् पृच्छेच्च | त्रिभिरेतैर्विज्ञानोपायै रोगाः प्रायशो वेदितव्या इत्येके; तत्तु न सम्यक्, षड्विधो हि रोगाणां विज्ञानोपायः, तद्यथा- पञ्चभिः श्रोत्रादिभिः प्रश्नेन चेति ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
తత్ర శ్రోత్రేంద్రియవిజ్ఞేయా విశేషా రోగేషు వ్రణాస్రావవిజ్ఞానీయాదిషు వక్ష్యంతే- ‘తత్ర సఫేనం రక్తమీరయన్ననిలః సశబ్దో నిర్గచ్ఛతి’(సూ. అ.26) ఇత్యేవమాదయః, స్పర్శనేంద్రియవిజ్ఞేయాః శీతోష్ణశ్లక్ష్ణకర్కశమృదుకఠినత్వాదయః (స్పర్శవిశేషా ) జ్వరశోఫాదిషు, చక్షురింద్రియవిజ్ఞేయాః శరీరోపచయాపచయాయుర్లక్షణబలవర్ణవికారాదయః, రసనేంద్రియవిజ్ఞేయాః ప్రమేహాదిషు రసవిశేషాః, ఘ్రాణేంద్రియవిజ్ఞేయా అరిష్టలింగాదిషు వ్రణానామవ్రణానాం చ గంధవిశేషాః, ప్రశ్నేన చ విజానీయాద్దేశం కాలం జాతిం సాత్మ్యమాతంకసముత్పత్తిం వేదనాసముచ్ఛ్రాయం బలమంతరగ్నిం వాతమూత్రపురీషాణాం ప్రవృత్తిమప్రవృత్తిం కాలప్రకర్షాదీంశ్చ విశేషాన్ | ఆత్మసదృశేషు విజ్ఞానాభ్యుపాయేషు తత్స్థానీయైర్జానీయాత్ ||5||
View original
तत्र श्रोत्रेन्द्रियविज्ञेया विशेषा रोगेषु व्रणास्रावविज्ञानीयादिषु वक्ष्यन्ते- ‘तत्र सफेनं रक्तमीरयन्ननिलः सशब्दो निर्गच्छति’(सू. अ.२६) इत्येवमादयः, स्पर्शनेन्द्रियविज्ञेयाः शीतोष्णश्लक्ष्णकर्कशमृदुकठिनत्वादयः (स्पर्शविशेषा ) ज्वरशोफादिषु, चक्षुरिन्द्रियविज्ञेयाः शरीरोपचयापचयायुर्लक्षणबलवर्णविकारादयः, रसनेन्द्रियविज्ञेयाः प्रमेहादिषु रसविशेषाः, घ्राणेन्द्रियविज्ञेया अरिष्टलिङ्गादिषु व्रणानामव्रणानां च गन्धविशेषाः, प्रश्नेन च विजानीयाद्देशं कालं जातिं सात्म्यमातङ्कसमुत्पत्तिं वेदनासमुच्छ्रायं बलमन्तरग्निं वातमूत्रपुरीषाणां प्रवृत्तिमप्रवृत्तिं कालप्रकर्षादींश्च विशेषान् | आत्मसदृशेषु विज्ञानाभ्युपायेषु तत्स्थानीयैर्जानीयात् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ఏవమభిసమీక్ష్య సాధ్యాన్ సాధయేత్, యాప్యాన్ యాపయేత్, అసాధ్యాన్నైవోపక్రమేత, పరిసంవత్సరోత్థితాంశ్చ వికారాన్ ప్రాయశో వర్జయేత్ ||6||
View original
एवमभिसमीक्ष्य साध्यान् साधयेत्, याप्यान् यापयेत्, असाध्यान्नैवोपक्रमेत, परिसंवत्सरोत्थितांश्च विकारान् प्रायशो वर्जयेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
భవతి చాత్ర- మిథ్యాదృష్టా వికారా హి దురాఖ్యాతాస్తథైవ చ | తథా దుష్పరిమృష్టాశ్చ మోహయేయుశ్చికిత్సకం ||7||
View original
भवति चात्र- मिथ्यादृष्टा विकारा हि दुराख्यातास्तथैव च | तथा दुष्परिमृष्टाश्च मोहयेयुश्चिकित्सकम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
తత్ర సాధ్యా అపి వ్యాధయః ప్రాయేణైషాం దుశ్చికిత్స్యతమా భవంతి | తద్యథా- శ్రోత్రియనృపతిస్త్రీబాలవృద్ధభీరురాజసేవకకితవదుర్బలవైద్యవిదగ్ధవ్యాధిగోపకదరిద్రకృపణక్రోధనానామనాత్మవతామనాథానాం చ; ఏవం నిరూప్య చికిత్సాం కుర్వన్ ధర్మార్థకామయశాంసి ప్రాప్నోతి ||8||
View original
तत्र साध्या अपि व्याधयः प्रायेणैषां दुश्चिकित्स्यतमा भवन्ति | तद्यथा- श्रोत्रियनृपतिस्त्रीबालवृद्धभीरुराजसेवककितवदुर्बलवैद्यविदग्धव्याधिगोपकदरिद्रकृपणक्रोधनानामनात्मवतामनाथानां च; एवं निरूप्य चिकित्सां कुर्वन् धर्मार्थकामयशांसि प्राप्नोति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
భవతి చాత్ర- స్త్రీభిః సహాస్యాం సంవాసం పరిహాసం చ వర్జయేత్ | దత్తం చ తాభ్యో నాదేయమన్నాదన్యద్భిషగ్వరైః ||9||
View original
भवति चात्र- स्त्रीभिः सहास्यां संवासं परिहासं च वर्जयेत् | दत्तं च ताभ्यो नादेयमन्नादन्यद्भिषग्वरैः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే విశిఖానుప్రవేశనీయో నామ దశమోఽధ్యాయః ||10||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने विशिखानुप्रवेशनीयो नाम दशमोऽध्यायः ||१०||
🔊 Audio coming soon