Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః శస్త్రావచారణీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातः शस्त्रावचारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
8. śastrāvacāraṇīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
వింశతిః శస్త్రాణి, తద్యథా- మండలాగ్రకరపత్రవృద్ధిపత్రనఖశస్త్రముద్రికోత్పలపత్రకార్ధధారసూచీకుశపత్రాటీముఖ- శరారిముఖాంతర్ముఖత్రికూర్చకకుఠారికావ్రీహిముఖారావేతసపత్రకబడిశదంతశంక్వేషణ్య ఇతి ||3||
View original
विंशतिः शस्त्राणि, तद्यथा- मण्डलाग्रकरपत्रवृद्धिपत्रनखशस्त्रमुद्रिकोत्पलपत्रकार्धधारसूचीकुशपत्राटीमुख- शरारिमुखान्तर्मुखत्रिकूर्चककुठारिकाव्रीहिमुखारावेतसपत्रकबडिशदन्तशङ्क्वेषण्य इति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
తత్ర మండలాగ్రకరపత్రే స్యాతాం ఛేదనే లేఖనే చ, వృద్ధిపత్రనఖశస్త్రముద్రికోత్పలపత్రకార్ధధారాణి ఛేదనే భేదనే చ, సూచీకుశపత్రాటీ(టా)ముఖశరారిముఖాంతర్ముఖత్రికూర్చకాని విస్రావణే, కుఠారికావ్రీహిముఖారావేతసపత్రకాణి వ్యధనే సూచీ చ, బడిశం దంతశంకుశ్చాహరణే, ఏషణ్యేషణే ఆనులోమ్యే చ, సూచ్యః సీవనే; ఇత్యష్టవిధే కర్మణ్యుపయోగః శస్త్రాణాం వ్యాఖ్యాతః ||4||
View original
तत्र मण्डलाग्रकरपत्रे स्यातां छेदने लेखने च, वृद्धिपत्रनखशस्त्रमुद्रिकोत्पलपत्रकार्धधाराणि छेदने भेदने च, सूचीकुशपत्राटी(टा)मुखशरारिमुखान्तर्मुखत्रिकूर्चकानि विस्रावणे, कुठारिकाव्रीहिमुखारावेतसपत्रकाणि व्यधने सूची च, बडिशं दन्तशङ्कुश्चाहरणे, एषण्येषणे आनुलोम्ये च, सूच्यः सीवने; इत्यष्टविधे कर्मण्युपयोगः शस्त्राणां व्याख्यातः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
తేషామథ యథాయోగం గ్రహణసమాసోపాయః కర్మసు వక్ష్యతే- తత్ర వృద్ధిపత్రం వృంతఫలసాధారణే భాగే గృహ్ణీయాత్, భేదనాన్యేవం సర్వాణి, వృద్ధిపత్రం మండలాగ్రం చ కించిదుత్తానేన పాణినా లేఖనే బహుశోఽవచార్యం, వృంతాగ్రే విస్రావణాని, విశేషేణ తు బాలవృద్ధసుకుమారభీరునారీణాం రాజ్ఞాం రాజమా(పు)త్రాణాం చ త్రికూర్చకేన విస్రావయేత్, తలప్రచ్ఛాదితవృంతమంగుష్ఠప్రదేశినీభ్యాం వ్రీహిముఖం, కుఠారికాం వామహస్తన్యస్తామితరహస్తమధ్యమాంగుల్యాఽంగుష్ఠవిష్టబ్ధయాఽభిహన్యాత్ , ఆరాకరపత్రైషణ్యో మూలే, శేషాణి తు యథాయోగం గృహ్ణీయాత్ ||5||
View original
तेषामथ यथायोगं ग्रहणसमासोपायः कर्मसु वक्ष्यते- तत्र वृद्धिपत्रं वृन्तफलसाधारणे भागे गृह्णीयात्, भेदनान्येवं सर्वाणि, वृद्धिपत्रं मण्डलाग्रं च किञ्चिदुत्तानेन पाणिना लेखने बहुशोऽवचार्यं, वृन्ताग्रे विस्रावणानि, विशेषेण तु बालवृद्धसुकुमारभीरुनारीणां राज्ञां राजमा(पु)त्राणां च त्रिकूर्चकेन विस्रावयेत्, तलप्रच्छादितवृन्तमङ्गुष्ठप्रदेशिनीभ्यां व्रीहिमुखं, कुठारिकां वामहस्तन्यस्तामितरहस्तमध्यमाङ्गुल्याऽङ्गुष्ठविष्टब्धयाऽभिहन्यात् , आराकरपत्रैषण्यो मूले, शेषाणि तु यथायोगं गृह्णीयात् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
తేషాం నామభిరేవాకృతయః ప్రాయేణ వ్యాఖ్యాతాః ||6||
View original
तेषां नामभिरेवाकृतयः प्रायेण व्याख्याताः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
తత్ర నఖశస్త్రైషణ్యావష్టాంగులే , సూచ్యో వక్ష్యంతే, (ప్రదేశిన్యగ్రపర్వప్రదేశప్రమాణా ముద్రికా, దశాంగులా శరారిముఖీ సా చ (యా సా) కర్తరీతి కథ్యతే) | శేషాణి తు షడంగులాని ||7||
View original
तत्र नखशस्त्रैषण्यावष्टाङ्गुले , सूच्यो वक्ष्यन्ते, (प्रदेशिन्यग्रपर्वप्रदेशप्रमाणा मुद्रिका, दशाङ्गुला शरारिमुखी सा च (या सा) कर्तरीति कथ्यते) | शेषाणि तु षडङ्गुलानि ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
తాని సుగ్రహాణి, సులోహాని, సుధారాణి, సురూపాణి, సుసమాహితముఖాగ్రాణి, అకరాలాని, చేతి శస్త్రసంపత్ ||8||
View original
तानि सुग्रहाणि, सुलोहानि, सुधाराणि, सुरूपाणि, सुसमाहितमुखाग्राणि, अकरालानि, चेति शस्त्रसम्पत् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
తత్ర వక్రం, కుంఠం, ఖండం, ఖరధారం, అతిస్థూలం, అత్యల్పం, అతిదీర్ఘం, అతిహ్రస్వం, ఇత్యష్టౌ శస్త్రదోషాః | అతో విపరీతగుణమాదదీత, అన్యత్ర కరపత్రాత్; తద్ధి ఖరధారమస్థిచ్ఛేదనార్థం ||9||
View original
तत्र वक्रं, कुण्ठं, खण्डं, खरधारम्, अतिस्थूलम्, अत्यल्पम्, अतिदीर्घम्, अतिह्रस्वम्, इत्यष्टौ शस्त्रदोषाः | अतो विपरीतगुणमाददीत, अन्यत्र करपत्रात्; तद्धि खरधारमस्थिच्छेदनार्थम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
తత్ర ధారా భేదనానాం మాసూరీ, లేఖనానామర్ధమాసూరీ, వ్యధనానాం విస్రావణానాం చ కైశికీ, ఛేదనానామర్ధకైశికీతి ||10||
View original
तत्र धारा भेदनानां मासूरी, लेखनानामर्धमासूरी, व्यधनानां विस्रावणानां च कैशिकी, छेदनानामर्धकैशिकीति ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
బడిశం దంతశంకుశ్చానతాగ్రే | తీక్ష్ణకంటకప్రథమయవపత్రముఖ్యేషణీ (గండూపదాకారముఖీ చ) ||11||
View original
बडिशं दन्तशङ्कुश्चानताग्रे | तीक्ष्णकण्टकप्रथमयवपत्रमुख्येषणी (गण्डूपदाकारमुखी च) ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
తేషాం పాయనా త్రివిధా క్షారోదకతైలేషు | తత్ర క్షారపాయితం శరశల్యాస్థిచ్ఛేదనేషు, ఉదకపాయితం మాంసచ్ఛేదనభేదనపాటనేషు, తైలపాయితం సిరావ్యధనస్నాయుచ్ఛేదనేషు ||12||
View original
तेषां पायना त्रिविधा क्षारोदकतैलेषु | तत्र क्षारपायितं शरशल्यास्थिच्छेदनेषु, उदकपायितं मांसच्छेदनभेदनपाटनेषु, तैलपायितं सिराव्यधनस्नायुच्छेदनेषु ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
తేషాం నిశానార్థం శ్లక్ష్ణశిలా మాషవర్ణా; ధారాసంస్థాపనార్థం శాల్మలీఫలకమితి ||13||
View original
तेषां निशानार्थं श्लक्ष्णशिला माषवर्णा; धारासंस्थापनार्थं शाल्मलीफलकमिति ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
భవతి చాత్ర- యదా సునిశితం శస్త్రం రోమచ్ఛేది సుసంస్థితం | సుగృహీతం ప్రమాణేన తదా కర్మసు యోజయేత్ ||14||
View original
भवति चात्र- यदा सुनिशितं शस्त्रं रोमच्छेदि सुसंस्थितम् | सुगृहीतं प्रमाणेन तदा कर्मसु योजयेत् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
అనుశస్త్రాణి తు త్వక్సారస్ఫటికకాచకురువిందజలౌకోగ్నిక్షారనఖగోజీశేఫాలికాశాకపత్రకరీరబాలాంగులయ ఇతి ||15||
View original
अनुशस्त्राणि तु त्वक्सारस्फटिककाचकुरुविन्दजलौकोग्निक्षारनखगोजीशेफालिकाशाकपत्रकरीरबालाङ्गुलय इति ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (16-18) · Śloka 19
శిశూనాం శస్త్రభీరూణాం శస్త్రాభావే చ యోజయేత్ | త్వక్సారాదిచతుర్వర్గం ఛేద్యే భేద్యే చ బుద్ధిమాన్ ||16|| ఆహార్యచ్ఛేద్యభేద్యేషు నఖం శక్యేషు యోజయేత్ | విధిః ప్రవక్ష్యతే పశ్చాత్ క్షారవహ్నిజలౌకసాం ||17|| యే స్యుర్ముఖగతా రోగా నేత్రవర్త్మగతాశ్చ యే | గోజీశేఫాలికాశాకపత్రైర్విస్రావయేత్తు తాన్ ||18|| ఏష్యేష్వేషణ్యలాభే తు బాలాంగుల్యంకురా హితాః |19|
View original
शिशूनां शस्त्रभीरूणां शस्त्राभावे च योजयेत् | त्वक्सारादिचतुर्वर्गं छेद्ये भेद्ये च बुद्धिमान् ||१६|| आहार्यच्छेद्यभेद्येषु नखं शक्येषु योजयेत् | विधिः प्रवक्ष्यते पश्चात् क्षारवह्निजलौकसाम् ||१७|| ये स्युर्मुखगता रोगा नेत्रवर्त्मगताश्च ये | गोजीशेफालिकाशाकपत्रैर्विस्रावयेत्तु तान् ||१८|| एष्येष्वेषण्यलाभे तु बालाङ्गुल्यङ्कुरा हिताः |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19) · Śloka 19
శస్త్రాణ్యేతాని మతిమాన్ శుద్ధశైక్యాయసాని తు | కారయేత్ కరణప్రాప్తం కర్మారం కర్మకోవిదం ||19||
View original
शस्त्राण्येतानि मतिमान् शुद्धशैक्यायसानि तु | कारयेत् करणप्राप्तं कर्मारं कर्मकोविदम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (20) · Śloka 20
ప్రయోగజ్ఞస్య వైద్యస్య సిద్ధిర్భవతి నిత్యశః | తస్మాత్ పరిచయం కుర్యాచ్ఛస్త్రాణాం గ్రహణే సదా ||20||
View original
प्रयोगज्ञस्य वैद्यस्य सिद्धिर्भवति नित्यशः | तस्मात् परिचयं कुर्याच्छस्त्राणां ग्रहणे सदा ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే శస్త్రావచారణీయో నామాష్టమోఽధ్యాయః ||8||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने शस्त्रावचारणीयो नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon