15. chēdyarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಶ್ಛೇದ್ಯರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಭುಕ್ತವತೋ ಹ್ಯನ್ನಮುಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ ಯತ್ನತಃ | ಸಂರೋಷಯೇತ್ತು ನಯನಂ ಭಿಷಕ್ ಚೂರ್ಣೈಸ್ತು ಲಾವಣೈಃ ||೩||

Adhikarana 3 (4-9) · Śloka 10

ತತಃ ಸಂರೋಷಿತಂ ತೂರ್ಣಂ ಸುಸ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಘಟ್ಟಿತಮ್ | ಅರ್ಮ ಯತ್ರ ವಲೀಜಾತಂ ತತ್ರೈತಲ್ಲಗಯೇದ್ಭಿಷಕ್ ||೪|| ಅಪಾಙ್ಗಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ಬಡಿಶೇನ ಸಮಾಹಿತಃ | ಮುಚುಣ್ಡ್ಯಾಽಽದಾಯ ಮೇಧಾವೀ ಸೂಚೀಸೂತ್ರೇಣ ವಾ ಪುನಃ ||೫|| ನ ಚೋತ್ಥಾಪಯತಾ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಕಾರ್ಯಮಭ್ಯುನ್ನತಂ ತು ತತ್ | ಶಸ್ತ್ರಾಬಾಧಭಯಾಚ್ಚಾಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮನೀ ಗ್ರಾಹಯೇದ್ದೃಢಮ್ ||೬|| ತತಃ ಪ್ರಶಿಥಿಲೀಭೂತಂ ತ್ರಿಭಿರೇವ ವಿಲಮ್ಬಿತಮ್ | ಉಲ್ಲಿಖನ್ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ಪರಿಶೋಧಯೇತ್ ||೭|| ವಿಮುಕ್ತಂ ಸರ್ವತಶ್ಚಾಪಿ ಕೃಷ್ಣಾಚ್ಛುಕ್ಲಾಚ್ಚ ಮಣ್ಡಲಾತ್ | ನೀತ್ವಾ ಕನೀನಕೋಪಾನ್ತಂ ಛಿನ್ದ್ಯಾನ್ನಾತಿಕನೀನಕಮ್ ||೮|| ಚತುರ್ಭಾಗಸ್ಥಿತೇ ಮಾಂಸೇ ನಾಕ್ಷಿ ವ್ಯಾಪತ್ತಿಮೃಚ್ಛತಿ | ಕನೀನಕವಧಾದಸ್ರಂ ನಾಡೀ ವಾಽಪ್ಯುಪಜಾಯತೇ ||೯|| ಹೀನಚ್ಛೇದಾತ್ ಪುನರ್ವೃದ್ಧಿಂ ಶೀಘ್ರಮೇವಾಧಿಗಚ್ಛತಿ |೧೦|

Adhikarana 4 (10) · Śloka 11

ಅರ್ಮ ಯಜ್ಜಾಲವದ್ವ್ಯಾಪಿ ತದಪ್ಯುನ್ಮಾರ್ಜ್ಯ ಲಮ್ಬಿತಮ್ ||೧೦|| ಛಿನ್ದ್ಯಾದ್ವಕ್ರೇಣ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವರ್ತ್ಮಶುಕ್ಲಾನ್ತಮಾಶ್ರಿತಮ್ |೧೧|

Adhikarana 5 (11-13) · Śloka 14

ಪ್ರತಿಸಾರಣಮಕ್ಷ್ಣೋಸ್ತು ತತಃ ಕಾರ್ಯಮನನ್ತರಮ್ ||೧೧|| ಯಾವನಾಲಸ್ಯ ಚೂರ್ಣೇನ ತ್ರಿಕಟೋರ್ಲವಣಸ್ಯ ಚ | ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ತತಃ ಪಶ್ಚಾದ್ಬಧ್ನೀಯಾತ್ ಕುಶಲೋ ಭಿಷಕ್ ||೧೨|| ದೋಷರ್ತುಬಲಕಾಲಜ್ಞಃ ಸ್ನೇಹಂ ದತ್ತ್ವಾ ಯಥಾಹಿತಮ್ | ವ್ರಣವತ್ ಸಂವಿಧಾನಂ ತು ತಸ್ಯ ಕುರ್ಯಾದತಃ ಪರಮ್ ||೧೩|| ತ್ರ್ಯಹಾನ್ಮುಕ್ತ್ವಾ ಕರಸ್ವೇದಂ ದತ್ತ್ವಾ ಶೋಧನಮಾಚರೇತ್ |೧೪|

Adhikarana 6 (14-15) · Śloka 16

ಕರಞ್ಜಬೀಜಾಮಲಕಮಧುಕೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಪಯಃ ||೧೪|| ಹಿತಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಶೂಲೇ ದ್ವಿರಹ್ನಃ ಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಮ್ | ಮಧುಕೋತ್ಪಲಕಿಞ್ಜಲ್ಕದೂರ್ವಾಕಲ್ಕೈಶ್ಚ ಮೂರ್ಧನಿ ||೧೫|| ಪ್ರಲೇಪಃ ಸಘೃತಃ ಶೀತಃ ಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ |೧೬|

Adhikarana 7 (16) · Śloka 16

ಲೇಖ್ಯಾಞ್ಜನೈರಪಹರೇದರ್ಮಶೇಷಂ ಭವೇದ್ಯದಿ ||೧೬||

Adhikarana 8 (17) · Śloka 17

ಅರ್ಮ ಚಾಲ್ಪಂ ದಧಿನಿಭಂ ನೀಲಂ ರಕ್ತಮಥಾಪಿ ವಾ | ಧೂಸರಂ ತನು ಯಚ್ಚಾಪಿ ಶುಕ್ರವತ್ತದುಪಾಚರೇತ್ ||೧೭||

Adhikarana 9 (18) · Śloka 18

ಚರ್ಮಾಭಂ ಬಹಲಂ ಯತ್ತು ಸ್ನಾಯುಮಾಂಸಘನಾವೃತಮ್ | ಛೇದ್ಯಮೇವ ತದರ್ಮ ಸ್ಯಾತ್ ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಗಂ ಚ ಯತ್ ||೧೮||

Adhikarana 10 (19) · Śloka 19

ವಿಶುದ್ಧವರ್ಣಮಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಕ್ರಿಯಾಸ್ವಕ್ಷಿ ಗತಕ್ಲಮಮ್ | ಛಿನ್ನೇಽರ್ಮಣಿ ಭವೇತ್ ಸಮ್ಯಗ್ಯಥಾಸ್ವಮನುಪದ್ರವಮ್ ||೧೯||

Adhikarana 11 (20) · Śloka 20

ಸಿರಾಜಾಲೇ ಸಿರಾ ಯಾಸ್ತು ಕಠಿನಾಸ್ತಾಶ್ಚ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ | ಉಲ್ಲಿಖೇನ್ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ಬಡಿಶೇನಾವಲಮ್ಬಿತಾಃ ||೨೦||

Adhikarana 12 (21) · Śloka 21

ಸಿರಾಸು ಪಿಡಕಾ ಜಾತಾ ಯಾ ನ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ಭೇಷಜೈಃ | ಅರ್ಮವನ್ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ತಾಸಾಂ ಛೇದನಮಿಷ್ಯತೇ ||೨೧||

Adhikarana 13 (22) · Śloka 22

ರೋಗಯೋಶ್ಚೈತಯೋಃ ಕಾರ್ಯಮರ್ಮೋಕ್ತಂ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್ | ವಿಧಿಶ್ಚಾಪಿ ಯಥಾದೋಷಂ ಲೇಖನದ್ರವ್ಯಸಮ್ಭೃತಃ ||೨೨||

Adhikarana 14 (13-14) · Śloka 25

ಸನ್ಧೌ ಸಂಸ್ವೇದ್ಯ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಪರ್ವಣೀಕಾಂ ವಿಚಕ್ಷಣಃ | ಉತ್ತರೇ ಚ ತ್ರಿಭಾಗೇ ಚ ಬಡಿಶೇನಾವಲಮ್ಬಿತಾಮ್ ||೨೩|| ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್ತತೋಽರ್ಧಮಗ್ರೇ, ಸ್ಯಾದಶ್ರುನಾಡೀ ಹ್ಯತೋಽನ್ಯಥಾ | ಪ್ರತಿಸಾರಣಮತ್ರಾಪಿ ಸೈನ್ಧವಕ್ಷೌದ್ರಮಿಷ್ಯತೇ ||೨೪|| ಲೇಖನೀಯಾನಿ ಚೂರ್ಣಾನಿ ವ್ಯಾಧಿಶೇಷಸ್ಯ ಭೇಷಜಮ್ |೨೫|

Adhikarana 15 (25-28) · Śloka 28

ಶಙ್ಖಂ ಸಮುದ್ರಫೇನಂ ಚ ಮಣ್ಡೂಕೀಂ ಚ ಸಮುದ್ರಜಾಮ್ ||೨೫|| ಸ್ಫಟಿಕಂ ಕುರುವಿನ್ದಂ ಚ ಪ್ರವಾಲಾಶ್ಮನ್ತಕಂ ತಥಾ | ವೈದೂರ್ಯಂ ಪುಲಕಂ ಮುಕ್ತಾಮಯಸ್ತಾಮ್ರರಜಾಂಸಿ ಚ ||೨೬|| ಸಮಭಾಗಾನಿ ಸಮ್ಪಿಷ್ಯ ಸಾರ್ಧಂ ಸ್ರೋತೋಞ್ಜನೇನ ತು | ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಕಾರಯಿತ್ವಾ ಭಾಜನೇ ಮೇಷಶೃಙ್ಗಜೇ ||೨೭|| ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯೋಭಯತಃ ಕಾಲಮಞ್ಜಯೇತ್ ಸತತಂ ಬುಧಃ | ಅರ್ಮಾಣಿ ಪಿಡಕಾಂ ಹನ್ಯಾತ್ ಸಿರಾಜಾಲಾನಿ ತೇನ ವೈ ||೨೮||

Adhikarana 16 (29) · Śloka 29

ಅರ್ಶಸ್ತಥಾ ಯಚ್ಚ ನಾಮ್ನಾ ಶುಷ್ಕಾರ್ಶೋಽರ್ಬುದಮೇವ ಚ | ಅಭ್ಯನ್ತರಂ ವರ್ತ್ಮಶಯಾ ವಿಧಾನಂ ತೇಷು ವಕ್ಷ್ಯತೇ ||೨೯||

Adhikarana 17 (30-32) · Śloka 33

ವರ್ತ್ಮೋಪಸ್ವೇದ್ಯ ನಿರ್ಭುಜ್ಯ ಸೂಚ್ಯೋತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನತಃ | ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ಮೂಲೇ ಭಿನ್ದ್ಯಾದ್ಭಿಷಗ್ವರಃ ||೩೦|| ತತಃ ಸೈನ್ಧವಕಾಸೀಸಕೃಷ್ಣಾಭಿಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್ | ಸ್ಥಿತೇ ಚ ರುಧಿರೇ ವರ್ತ್ಮ ದಹೇತ್ ಸಮ್ಯಕ್ ಶಲಾಕಯಾ ||೩೧|| ಕ್ಷಾರೇಣಾವಲಿಖೇಚ್ಚಾಪಿ ವ್ಯಾಧಿಶೇಷೋ ಭವೇದ್ಯದಿ | ತೀಕ್ಷ್ಣೈರುಭಯತೋಭಾಗೈಸ್ತತೋ ದೋಷಮಧಿಕ್ಷಿಪೇತ್ ||೩೨|| ವಿತರೇಚ್ಚ ಯಥಾದೋಷಮಭಿಷ್ಯನ್ದಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಮ್ |೩೩|

Adhikarana 18 (33) · Śloka 33

ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣ್ಯುಪರತೇ ಮಾಸಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್ ಸುಯನ್ತ್ರಿತಃ ||೩೩||

Adhikarana puShpikA · Śloka 15

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ಛೇದ್ಯರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೫||