Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാത ഉന്മാദപ്രതിഷേധമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथात उन्मादप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
62. unmādapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
മദയന്ത്യുദ്ധ(ദ്ഗ)താ ദോഷാ യസ്മാദുന്മാര്ഗമാശ്രിതാഃ | മാനസോऽയമതോ വ്യാധിരുന്മാദ ഇതി കീര്തിതഃ ||൩||
View original
मदयन्त्युद्ध(द्ग)ता दोषा यस्मादुन्मार्गमाश्रिताः | मानसोऽयमतो व्याधिरुन्माद इति कीर्तितः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
ഏകൈകശഃ സമസ്തൈശ്ച ദോഷൈരത്യര്ഥമൂര്ച്ഛിതൈഃ | മാനസേനാ ച ദുഃഖേന സ പഞ്ചവിധ ഉച്യതേ ||൪|| വിഷാദ്ഭവതി ഷഷ്ഠശ്ച യഥാസ്വം തത്ര ഭേഷജമ് | സ ചാപ്രവൃദ്ധസ്തരുണോ മദസഞ്ജ്ഞാം ബിഭര്തി ച ||൫||
View original
एकैकशः समस्तैश्च दोषैरत्यर्थमूर्च्छितैः | मानसेना च दुःखेन स पञ्चविध उच्यते ||४|| विषाद्भवति षष्ठश्च यथास्वं तत्र भेषजम् | स चाप्रवृद्धस्तरुणो मदसञ्ज्ञां बिभर्ति च ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 7
മോഹോദ്വേഗൌ സ്വനഃ ശ്രോത്രേ ഗാത്രാണാമപകര്ഷണമ് | അത്യുത്സാഹോऽരുചിശ്ചാന്നേ സ്വപ്നേ കലുഷഭോജനമ് ||൬|| വായുനോന്മഥനം ചാപി ഭ്രമശ്ചക്രഗതസ്യ വാ | യസ്യ സ്യാദചിരേണൈവ ഉന്മാദം സോऽധിഗച്ഛതി ||൭||
View original
मोहोद्वेगौ स्वनः श्रोत्रे गात्राणामपकर्षणम् | अत्युत्साहोऽरुचिश्चान्ने स्वप्ने कलुषभोजनम् ||६|| वायुनोन्मथनं चापि भ्रमश्चक्रगतस्य वा | यस्य स्यादचिरेणैव उन्मादं सोऽधिगच्छति ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
രൂക്ഷച്ഛവിഃ പരുഷവാഗ്ധമനീതതോ വാ ശീതാതുരഃ കൃശതനുഃ സ്ഫുരിതാങ്ഗസന്ധിഃ | ആസ്ഫോടയത്യടതി ഗായതി നൃത്യശീലോ വിക്രോശതി ഭ്രമതി ചാപ്യനിലപ്രകോപാത് ||൮||
View original
रूक्षच्छविः परुषवाग्धमनीततो वा शीतातुरः कृशतनुः स्फुरिताङ्गसन्धिः | आस्फोटयत्यटति गायति नृत्यशीलो विक्रोशति भ्रमति चाप्यनिलप्रकोपात् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
തൃട്സ്വേദദാഹബഹുലോ ബഹുഭുഗ്വിനിദ്രശ്ഛായാഹിമാനിലജലാന്തവിഹാരസേവീ | തീക്ഷ്ണോ ഹിമാമ്ബുനിചയേऽപി സ വഹ്നിശങ്കീ പിത്താദ്ദിവാ നഭസി പശ്യതി താരകാശ്ച ||൯||
View original
तृट्स्वेददाहबहुलो बहुभुग्विनिद्रश्छायाहिमानिलजलान्तविहारसेवी | तीक्ष्णो हिमाम्बुनिचयेऽपि स वह्निशङ्की पित्ताद्दिवा नभसि पश्यति तारकाश्च ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ഛര്ദ്യഗ്നിസാദസദനാരുചികാസയുക്തോ യോഷിദ്വിവിക്തരതിരല്പമതിപ്രചാരഃ | നിദ്രാപരോऽല്പകഥനോऽല്പഭുഗുഷ്ണസേവീ രാത്രൌ ഭൃശം ഭവതി ചാപി കഫപ്രകോപാത് ||൧൦||
View original
छर्द्यग्निसादसदनारुचिकासयुक्तो योषिद्विविक्तरतिरल्पमतिप्रचारः | निद्रापरोऽल्पकथनोऽल्पभुगुष्णसेवी रात्रौ भृशं भवति चापि कफप्रकोपात् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
സര്വാത്മകേ പവനപിത്തകഫാ യഥാസ്വം സംഹര്ഷിതാ ഇവ ച ലിങ്ഗമുദീരയന്തി ||൧൧||
View original
सर्वात्मके पवनपित्तकफा यथास्वं संहर्षिता इव च लिङ्गमुदीरयन्ति ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
ചൌരൈര്നരേന്ദ്രപുരുഷൈരരിഭിസ്തഥാऽന്യൈര്വിത്രാസിതസ്യ ധനബാന്ധവസങ്ക്ഷയാദ്വാ | ഗാഢം ക്ഷതേ മനസി ച പ്രിയയാ രിരംസോര്ജായേത ചോത്കടതരോ മനസോ വികാരഃ ||൧൨||
View original
चौरैर्नरेन्द्रपुरुषैररिभिस्तथाऽन्यैर्वित्रासितस्य धनबान्धवसङ्क्षयाद्वा | गाढं क्षते मनसि च प्रियया रिरंसोर्जायेत चोत्कटतरो मनसो विकारः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13) · Śloka 13
ചിത്രം സ ജല്പതി മനോനുഗതം വിസഞ്ജ്ഞോ ഗായത്യഥോ ഹസതി രോദിതി മൂഢസഞ്ജ്ഞഃ |൧൩|
View original
चित्रं स जल्पति मनोनुगतं विसञ्ज्ञो गायत्यथो हसति रोदिति मूढसञ्ज्ञः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
രക്തേക്ഷണോ ഹതബലേന്ദ്രിയഭാഃ സുദീനഃ ശ്യാവാനനോ വിഷകൃതേऽഥ ഭവേത് പരാസുഃ ||൧൩||
View original
रक्तेक्षणो हतबलेन्द्रियभाः सुदीनः श्यावाननो विषकृतेऽथ भवेत् परासुः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15
സ്നിഗ്ധം സ്വിന്നം തു മനുജമുന്മാദാര്തം വിശോധയേത് | തീക്ഷ്ണൈരുഭയതോഭാഗൈഃ ശിരസശ്ച വിരേചനൈഃ ||൧൪|| വിവിധൈരവപീഡൈശ്ച സര്ഷപസ്നേഹസംയുതൈഃ | യോജയിത്വാ തു തച്ചൂര്ണം ഘ്രാണേ തസ്യ പ്രയോജയേത് ||൧൫||
View original
स्निग्धं स्विन्नं तु मनुजमुन्मादार्तं विशोधयेत् | तीक्ष्णैरुभयतोभागैः शिरसश्च विरेचनैः ||१४|| विविधैरवपीडैश्च सर्षपस्नेहसंयुतैः | योजयित्वा तु तच्चूर्णं घ्राणे तस्य प्रयोजयेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 16
സതതം ധൂപയേച്ചൈനം ശ്വഗോമാംസൈഃ സുപൂതിഭിഃ | സര്ഷപാനാം ച തൈലേന നസ്യാഭ്യങ്ഗൌ ഹിതൌ സദാ ||൧൬||
View original
सततं धूपयेच्चैनं श्वगोमांसैः सुपूतिभिः | सर्षपानां च तैलेन नस्याभ्यङ्गौ हितौ सदा ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17-19) · Śloka 20
ദര്ശയേദദ്ഭുതാന്യസ്യ വദേന്നാശം പ്രിയസ്യ വാ | ഭീമാകാരൈര്നരൈര്നാഗൈര്ദാന്തൈര്വ്യാലൈശ്ച നിര്വിഷൈഃ ||൧൭|| ഭീഷയേത് സംയതം പാശൈഃ കശാഭിര്വാऽഥ താഡയേത് | യന്ത്രയിത്വാ സുഗുപ്തം വാം ത്രാസയേത്തം തൃണാഗ്നിനാ ||൧൮|| ജലേന തര്ജയേദ്വാऽപി രജ്ജുഘാതൈര്വിഭാവയേത് | ബലവാംശ്ചാപി സംരക്ഷേത് ജലേऽന്തഃ പരിവാസയേത് | പ്രതുദേദാരയാ ചൈനം മര്മാഘാതം വിവര്ജയേത് | വേശ്മനോऽന്തഃ പ്രവിശ്യൈനം രക്ഷംസ്തദ്വേശ്മ ദീപയേത് ||൧൯|| സാപിധാനേ ജരത്കൂപേ സതതം വാ നിവാസയേത് |൨൦|
View original
दर्शयेदद्भुतान्यस्य वदेन्नाशं प्रियस्य वा | भीमाकारैर्नरैर्नागैर्दान्तैर्व्यालैश्च निर्विषैः ||१७|| भीषयेत् संयतं पाशैः कशाभिर्वाऽथ ताडयेत् | यन्त्रयित्वा सुगुप्तं वां त्रासयेत्तं तृणाग्निना ||१८|| जलेन तर्जयेद्वाऽपि रज्जुघातैर्विभावयेत् | बलवांश्चापि संरक्षेत् जलेऽन्तः परिवासयेत् | प्रतुदेदारया चैनं मर्माघातं विवर्जयेत् | वेश्मनोऽन्तः प्रविश्यैनं रक्षंस्तद्वेश्म दीपयेत् ||१९|| सापिधाने जरत्कूपे सततं वा निवासयेत् |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (20-29) · Śloka 29
ത്ര്യഹാത്ത്ര്യഹാദ്യവാഗൂശ്ച തര്പണാന് വാ പ്രദാപയേത് ||൨൦|| കേവലാനമ്ബുയുക്താന് വാ കുല്മാഷാന് വാ ബഹുശ്രുതഃ | ഹൃദ്യം യദ്ദീപനീയം ച തത്പഥ്യം തസ്യ ഭോ(യോ)ജയേത് | (വിഡങ്ഗത്രിഫലാമുസ്തമഞ്ജിഷ്ഠാദാഡിമോത്പലൈഃ | ശ്യാമൈലവാലുകൈലാഭിശ്ചന്ദനാമരദാരുഭിഃ ||൨൨|| ബര്ഹിഷ്ഠരജനീകുഷ്ഠപര്ണിനീസാരിവാദ്വയൈഃ | ഹരേണുകാത്രിവൃദ്ദന്തീവചാതാലീസകേശരൈഃ ||൨൩|| ദ്വിക്ഷീരം സാധിതം സര്പിര്മാലതീകുസുമൈഃ സഹ | ഗുല്മകാസജ്വരശ്വാസക്ഷയോന്മാദനിവാരണമ് ||൨൪|| ഏതദേവ ഹി സമ്പക്വം ജീവനീയോപസമ്ഭൃതമ് | ചതുര്ഗുണേന ദുഗ്ധേന മഹാകല്യാണമുച്യതേ ||൨൫|| അപസ്മാരം ഗ്രഹം ശോഷം ക്ലൈബ്യം കാര്ശ്യമബീജതാമ് | ഘൃതമേതന്നിഹന്ത്യാശു യേ ചാദൌ ഗദിതാ ഗദാഃ ||൨൬|| ബര്ഹിഷ്ഠകുഷ്ഠമഞ്ജിഷ്ഠാകടുകൈലാനിശാഹ്വയൈഃ | തഗരത്രിഫലാഹിങ്ഗുവാജിഗന്ധാമരദ്രുമൈഃ ||൨൭|| വചാऽജമോദാകാകോലീമേദാമധുകപദ്മകൈഃ | സശര്കരം ഹിതം സര്പിഃ പക്വം ക്ഷീരചതുര്ഗുണമ് ||൨൮|| ബാലാനാം ഗ്രഹജുഷ്ടാനാം പുംസാ ദുഷ്ടാല്പരേതസാമ് | ഖ്യാതം ഫലഘൃതം സ്ത്രീണാം വന്ധ്യാനാം ചാശു ഗര്ഭദമ്) ||൨൯||
View original
त्र्यहात्त्र्यहाद्यवागूश्च तर्पणान् वा प्रदापयेत् ||२०|| केवलानम्बुयुक्तान् वा कुल्माषान् वा बहुश्रुतः | हृद्यं यद्दीपनीयं च तत्पथ्यं तस्य भो(यो)जयेत् | (विडङ्गत्रिफलामुस्तमञ्जिष्ठादाडिमोत्पलैः | श्यामैलवालुकैलाभिश्चन्दनामरदारुभिः ||२२|| बर्हिष्ठरजनीकुष्ठपर्णिनीसारिवाद्वयैः | हरेणुकात्रिवृद्दन्तीवचातालीसकेशरैः ||२३|| द्विक्षीरं साधितं सर्पिर्मालतीकुसुमैः सह | गुल्मकासज्वरश्वासक्षयोन्मादनिवारणम् ||२४|| एतदेव हि सम्पक्वं जीवनीयोपसम्भृतम् | चतुर्गुणेन दुग्धेन महाकल्याणमुच्यते ||२५|| अपस्मारं ग्रहं शोषं क्लैब्यं कार्श्यमबीजताम् | घृतमेतन्निहन्त्याशु ये चादौ गदिता गदाः ||२६|| बर्हिष्ठकुष्ठमञ्जिष्ठाकटुकैलानिशाह्वयैः | तगरत्रिफलाहिङ्गुवाजिगन्धामरद्रुमैः ||२७|| वचाऽजमोदाकाकोलीमेदामधुकपद्मकैः | सशर्करं हितं सर्पिः पक्वं क्षीरचतुर्गुणम् ||२८|| बालानां ग्रहजुष्टानां पुंसा दुष्टाल्परेतसाम् | ख्यातं फलघृतं स्त्रीणां वन्ध्यानां चाशु गर्भदम्) ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (30-32) · Śloka 32
ബ്രാഹ്മീമൈന്ദ്രീം വിഡങ്ഗാനി വ്യോഷം ഹിങ്ഗു സുരാം ജടാമ് | വിഷഘ്നീം ലശുനം രാസ്നാം വിശല്യാം സുരസാം വചാമ് ||൩൦|| ജ്യോതിഷ്മതീം നാഗരം ച അനന്താമഭയാം തഥാ | സൌരാഷ്ട്രീം ച സമാംശാനി ഗജമൂത്രേണ പേഷയേത് ||൩൧|| ഛായാവിശുഷ്കാസ്തദ്വര്തീര്യോജയേദ്വിധികോവിദഃ | അവപീഡേऽഞ്ജനേऽഭ്യങ്ഗേ നസ്യേ ധൂമേ പ്രലേപനേ ||൩൨||
View original
ब्राह्मीमैन्द्रीं विडङ्गानि व्योषं हिङ्गु सुरां जटाम् | विषघ्नीं लशुनं रास्नां विशल्यां सुरसां वचाम् ||३०|| ज्योतिष्मतीं नागरं च अनन्तामभयां तथा | सौराष्ट्रीं च समांशानि गजमूत्रेण पेषयेत् ||३१|| छायाविशुष्कास्तद्वर्तीर्योजयेद्विधिकोविदः | अवपीडेऽञ्जनेऽभ्यङ्गे नस्ये धूमे प्रलेपने ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (33) · Śloka 33
ഉരോപാങ്ഗലലാടേഷു സിരാശ്ചാസ്യ വിമോക്ഷയേത് |൩൩|
View original
उरोपाङ्गललाटेषु सिराश्चास्य विमोक्षयेत् |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (33) · Śloka 33
അപസ്മാരക്രിയാം ചാപി ഗ്രഹോദ്ദിഷ്ടാം ച കാരയേത് ||൩൩||
View original
अपस्मारक्रियां चापि ग्रहोद्दिष्टां च कारयेत् ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (34) · Śloka 34
ശാന്തദോഷം വിശുദ്ധം ച സ്നേഹബസ്തിഭിരാചരേത് |൩൪|
View original
शान्तदोषं विशुद्धं च स्नेहबस्तिभिराचरेत् |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (34-35) · Śloka 35
ഉന്മാദേഷു ച സര്വേഷു കുര്യാച്ചിത്തപ്രസാദനമ് | മൃദുപൂര്വാം മദേऽപ്യേവം ക്രിയാം മൃദ്വീം പ്രയോജയേത ||൩൪|| ശോകശല്യം വ്യപനയേദുന്മാദേ പഞ്ചമേ ഭിഷക് | വിഷജേ മൃദുപൂര്വാം ച വിഷഘ്നീം കാരയേത് ക്രിയാമ് ||൩൫||
View original
उन्मादेषु च सर्वेषु कुर्याच्चित्तप्रसादनम् | मृदुपूर्वां मदेऽप्येवं क्रियां मृद्वीं प्रयोजयेत ||३४|| शोकशल्यं व्यपनयेदुन्मादे पञ्चमे भिषक् | विषजे मृदुपूर्वां च विषघ्नीं कारयेत् क्रियाम् ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 62
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ഭൂതവിദ്യാതന്ത്രേ ഉന്മാദപ്രതിഷേധോ നാമ (തൃതീയോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ദ്വിഷഷ്ടിതമോऽധ്യായഃ ||൬൨||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते भूतविद्यातन्त्रे उन्मादप्रतिषेधो नाम (तृतीयोऽध्यायः, आदितः) द्विषष्टितमोऽध्यायः ||६२||
🔊 Audio coming soon